İPEK VE SUNİ İPEK KADIN ÇORAPLARI STANDARDI HAKKINDAKİ NİZAMNAME

431

İPEK VE SUNİ İPEK KADIN ÇORAPLARI STANDARDI

HAKKINDAKİ NİZAMNAME

          Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi  : 1/3/1941,    No : 2/15266

          Dayandığı Kanunun Tarihi              : 10/6/1930,  No : 1705

          Yayımlandığı R. Gazetenin Tarihi   : 8/3/1941,    No : 4753

          Yayımlandığı Düsturun Tertibi        : 3,   Cildi : 22,   S. 203

             Madde 1 – Türkiye'de imal edilecek ipek ve suni ipekten kadın çorapları, aşağıda yazılı cins ve vasıflarda olacaktır.

             Madde 2 – İpek çoraplar, ipek böceğinin ifrazatı olan tabii ipekten, suni ipek çoraplar muhtelif cins suni ipeklerden imal edilir.

             Madde 3 – İpek ve suni ipek kadın çoraplarının vasıf ve nevileri aşağıdaki tabloya uygun olacaktır:

                                                                       Tabii ipek

          Denye              gg               57         54           51           48          45           42           39

           13/15        Tam örgü          —         —          2 k          4 k         6 k          8 k         10 k

           13/15        Hafif örgü         —         —           —          3 k         4 k          6 k          8 k

           13/15        Zayıf örgü        —         —           —           —          3 k          4 k          6 k

           11/13        Tam örgü          —         2 k          —           —          —           —           —

           11/13        Zayıf örgü        3 k        —           —           —          —           —           —

             9/11        Tam örgü          2 k        —           —           —          —           —           —

                                                                       Suni ipek

         Denye                                 45         50           60           70          80           90          100

             Yalnız viskoz suni ipeğile işlenecek çoraplarda suni ipek denyesi 60 dan aşağı olamaz.

             Madde 4 – İpek ve suni ipek kadın çorapları işlendikleri makine sıklıklarına (gg) göre üç sınıfa ayrılmıştır. Bunlardan:

             57,54 ve 51 gg makinelerde imal edilenlere (Salon çorabı)

             48 ve 45 gg makinelerde imal edilenlere (ince çorap)

             42 ve 39 gg makinelerde imal edilenlere (gündelik çorap) isimleri verilecektir

             Madde 5 – Üçüncü maddede yazılı tabloya uygun olarak işlenecek çorapların vasati örgü sıklığı aşağıdaki tabloya göre olacaktır:

                                Makine            20 mm. dahilinde            20 mm. dahilinde

                                    gg                  ilme sıra sıklığı                   ilme sıklığı

                                    57                            52                                    36

                                    54                            48                                    34

                                    51                            43                                    32

                                    48                            40                                    30

                                    45                            37                                    27

                                    42                            35                                    25

                                    39                            32                                    24

432

             Madde 6 – Beşinci maddede yazılı vasati sıklık işleme esnasında makine üzerindeki çorapların konç ve ayak kısmının muayenesiyle tesbit edilir. Sıklık vasatisinin tesbiti için asgari 4 fontür üzerinde muayene icra edilir.Sıklık vasatisinin tayininde kabul edilen tolerans (- % 5) i tecavüz edemez.

             Madde 7 – Çorap boyları numaralarla gösterilir. Mutat numaralar şunlardır:

                                           8                8,5               9               9,5              10

             Madde 8 – (Değişik: 31.12.1941 - 2/17247 K.)

             Boy numaralarına göre çorapların ayak, burun,baldır,lastik kısmı ebatlariyle çorap uzunlukları aşağıdaki şema ve tabloda gösterilen ölçülere uygun olacaktır.Ebatların kontrol muayenelerinde % 10 a kadar tolerans kabul edilir. Ancak bu tolerans (A) altında yazılı kısımda % 3 ü tecavüz edemez.

                                                                  (Şema ve tablo)

                    Çorap          A            B            C            F             G           H             İ

                   boy No.       cm.         mm.        mm.        mm.        mm.       mm.        mm.

                      8              20             60           78          720          78         125         160

                      8,5           21,5          65           82          740          81         130         165

                      9              23             70           85          740          83         130         170

                      9,5           24,5          75           86          760          85         133         175

                     10             26             80           90          780          88         135         180

             Madde 9 – (Değişik : 31.12.1941 - 2/17247 K.)

Lastik kısmı, çorabın çorap bağına (Jartiyer) takıldığı parçadır. Bu kısmın iki kat olarak imali mecburi olup katlardan birinin ikişer telli merserize pamuk ipliğinden,diğerinin konç kısmının işlendiği maddeden veya iki katlı ikişer telli merserize pamuk ipliğinden imali şarttır.

             Madde 10 – Çorapların topuk,burun ve taban kısımlarının takviyesi için bu kısımların iki kat olarak imali mecburidir. Katlardan biri iki telli merserize iplik ile, diğeri de konç kısmının işlendiği iptidai maddeden yapılabileceği gibi her iki kat da merserize iplikten yapılabilir.Yalnız tabii ipekle işlenen çoraplarda merserize iplik ile takviye edilecek kısım da tabii ipekten yapılabilir. Bu takdirde kullanılacak takviye ipliği 13/15 dört kattan aşağıya olamaz.

             Madde 11 – Çoraplardaki nefaset, örgü ve boya düzgünlüğüne göre her sınıf için üç seçim (Choix-Şua) kabul edilmiştir. Bunlardan birinci seçim kusursuz bir çorabı, ikinci seçim örgüsünde iptidai madde veya makine hatalarından mütevellit yollar veya halkalar bulunan bir çorabı, üçüncü seçim de lekeli ve tamir edilmiş sakat yerleri bulunan bir çorabı ifade eder. Birinci seçim (kusursuz), ikinci seçim (az kusurlu), üçüncü seçim de (kusurlu) kelimeleriyle gösterilecektir.

433

             Madde 12 – (Değişik : 31/12/1941- 2/17247 K.)

             Yukarıdaki maddelerde yazılı çorapları imal eden müesseseler :

             a) Kullanılan iptidai madde cinsine göre (Tabii ipek) veya (Suni ipek) kelimelerini ve suni ipekte ilaveten bemberg,kuttner veya viskoz gibi nev'ini gösteren kelimeyi,

             b) Lastik kısmının imal edildiği maddeye göre (Jartiyer ipek),(Jartiyer merserize), (Jartiyer kuttner), (Jartiyer bemberg), (Jartiyer viskoz) kelimelerini,

             c) Kullanılan ipek denyesine göre tam örgü, hafif veya zayıf örgü kelimelerini,

             ç) Makine sıklığı (gg) ile denyelere göre salon çorabı, ince çorap veya gündelik çorap olarak incelik derecesini,

             d) Çorapların dÜzgünlük derecesini göstermek üzere (Kusursuz), (Az kusurlu) veya (Kusurlu) kelimelerini,

             e) Çorap boy numarasını,

             f) İmal eden fabrikanın firmasını okunaklı ve silinmiyecek bir tarzda çorapların lastik kısmına vazetmeye mecburdurlar. Ayrıca konulacak etiketlerde de bu malümat yazılı olmalıdır.

             Damgaların tatbik şekli :

             Madde 13 – (Değişik : 31/12/1941 - 7/17247 K.)

             1 – ..... Müessesenin tabii ipekten lastik kısmının birinci katı ipek zayıf örgü kusursuz 8 No. salon çorabı üzerinde şu yazılar bulunacaktır.

             .....(Fabrikanın veya müessesenin unvanı) tabii ipek (Jartiyer ipek) salon çorabı, zayıf örgü kusursuz No. 8

             2 – .... Müessesenin suni ipek bemberg, lastik kısmının her iki katı merserize tam örgü, az kusurlu 9 numara ince çorabı üzerinde şu yazılar bulunacaktır.

             .....(Fabrika veya müessesenin unvanı) suni ipek bemberg (Jartiyer merserize) ince çorap tam örgü, az kusurlu No. 9

             Madde 14 – Nizamnamede yazılı hükümlere aykırı çorap yapmaktan ve damga vaz'ı mecburiyetine riayet etmemekten veya çoraplara yanlış damga vurmaktan fabrika sahipleri mesuldür.

             Madde 15 – Nizamname hükümlerinin tatbik edilip edilmediğini murakabeye memur olanlar bu vazifelerini müessesenin işlemesini durdurmayacak bir surette yaparlar.

             Nizamname hükümlerine uymayan imalata tesadüf ettikleri takdirde bu gibilerin her cinsinden nümune olarak birer tek çorap alırlar. Bu suretle fabrikalardan alınacak nümuneler müessesenin salahiyetli memuru tarafından fabrikanın resmi mühüriyle damgalanacağı gibi her nümunenin vasıfları fabrikanın firmasını taşıyan bir kağıt üzerine tesbit edilerek aynı memur tarafından imzlandıktan sonra teftiş eden memura verilir.

             Muayene, ticarethanelerde yapıldığı takdirde alınacak nümuneler yukardaki fıkra mucibince ticarethanenin resmi mühüriyle damgalanacağı ve başkaca bir vesikaya raptolunacağı gibi çorapları yapan fabrikaca ticarethaneye verilmiş olan fatura sureti de müessesenin resmi mühürü ve salahiyetli memurunun imzası altında yine teftiş eden memura verilir.

434

             Madde 16 – 1705 numaralı kanunun dördüncü maddesi mücibince teftiş neticesinde bu Nizamname hükümlerine muhalif hareketi tesbit edilenler hakkında üç nüshadan ibaret bir zabıt varakası tanzim olunarak bir nüshası 48 saat içinde mal sahibine veya müessesenin mümessiline tebliğ, ikinci nüshası 1705 ve 3018 sayılı kanunlara göre takibat yapılmak üzere mahalli Cumhuriyet Müddeiumumiliğine tevdi edilir. Üçüncü nüsha da İktisat Vekaletine gönderilir.

             Madde 17 – 7 Ağustos 1937 tarih ve 2/7210 sayılı kararname ile mer'iyet mevkiine konulmuş ve 14 Temmuz 1938 tarih ve 2/9231 sayılı kararname ile tadil edilmiş olan İpek ve Suni İpek Kadın Çorapları Standart Nizamnamesi hükümleri işbu Nizamnamenin tatbik mevkiine vaz'ı tarihinden itibaren mülgadır.

             Muvakkat madde:

             Bu Nizamnamenin neşrinden evvel 14 Temmuz 1938 tarih ve 2/9231 sayılı kararname ile kabul edilmiş olan Nizamname hükümlerine göre imal edilmiş bulunan çoraplar, mevcudu kalmayıncaya kadar satılabilir. Ancak bu Nizamnamenin neşrinden itibaren bir ay içinde fabrika sahip veya mümessilleriyle toptan satış yapan ticarethane sahiplerinin ellerinde mevcut çorapların nevi ve miktarını birer beyanname ile mahalli İktisat Müdürlüklerine ve İktisat Müdürlüğü bulunmayan yerlerde ticaret odalarına bildirmeleri şarttır.

             Madde 18 – 1705 ve 3018 numaralı kanunlara dayanılarak tanzim ve Devlet Şürasınca tetkik edilmiş olan bu Nizamname hükümleri Resmi Gazetede neşredildiği günden itibaren bir ay sonra tatbik olunur.

             Madde 19 – Bu Nizamname hükümlerini, İcra Vekilleri Heyeti yürütür.

435