YARGITAY ISTANBUL BOLGE ADLIYE MAHKEMESI 45. HUKUK DAIRESI

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
45. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2025/579
KARAR NO: 2025/523
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 21. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 30/01/2025
NUMARASI: 2024/71 Esas - 2025/49 Karar
DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 07/05/2025
6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. Maddesi uyarınca dosya incelendi;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesi ile;davacı müvekkil şirketin 01.01.2014 tarihinde sözleşmenin haksız nedene dayanılarak feshedildiği tarihe (15.12.2021) kadar davalı şirkete karşı danışmanlık sözleşmesi kapsamında hizmette bulunduğunu, müvekkili şirket ile davalı şirket arasında 01.01.2014 tarihinde belirsiz süreli bir danışmanlık hizmeti sözleşmesi akdedildiğini, söz konusu sözleşme kapsamında müvekkili şirketin ve dava dışı olan ...'un davalı şirketten her ay 10.000,00 ₺ + KDV ücret alacak olduğunu, ayrıca katı yakıtlı konveyör ızgaralı buhar kazanı, katı yakıtlı konveyör ızgaralı sıcak su kazanı ve katı yakıtlı konveyör ızgaralı kızgın yağ kazanlarına ilişkin yapılacak tüm satışlardan alıcı firma ile davalı şirket arasında sözleşme yapılması durumunda yüzde 3 oranında komisyon + KDV 120 gün vadeli çek ile müvekkili şirkete ödeneceğine dair hüküm konulduğunu ve taraflarca imzalandığını, müvekkili şirketin davalı şirkete karşı aralarında yapmış oldukları sözleşme kapsamında her daim düzenli bir şekilde sözleşmenin konusunu oluşturan alanlarda danışmanlık hizmetinde bulunduğunu, davanın konusunu oluşturan 4 adet faturaya ilişkin alacaklarının da yine aynı şekilde müvekkili şirketin danışmanlık hizmeti verdiği alanla ilgili olduğunu, faturaların düzenlendiği tarihte kura oranlanarak (15,1321) müvekkili şirketin davalı şirkete karşı toplamda 174.697,518 ₺ alacağı bulunduğunu, ayrıca danışmanlık sözleşmesinin davalı tarafça haksız feshedilmesi nedeniyle uğranılan zararın tazmini amacıyla İstanbul 21. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/205 Esasına kayıtlı açılan davada yargılamanın devam ettiğini belirterek davanın kabulü ile davalı tarafça haksız itiraz edilen İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali ile ve takibin devamına, asıl alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere davalı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesi ile; öncelikle davanın doğru anlaşılabilmesi için olaydaki danışmanlık sözleşmesinin hukuki değerlendirmesini yapmanın yerinde olacağını, gerek esas dava gerek ise birleşen dava konusunu oluşturan 01.01.2014 tarihli danışmanlık sözleşmesi incelendiğinde danışmanlık sözleşmesi adı altında vekalet sözleşmesi, komisyon sözleşmesi, simsarlık sözleşmesinin iç içe geçtiğini, danışmanlık sözleşmesi nedeniyle istenebilecek alacakların 5 yıllık zaman aşımı süresine tabi olduğunu, zaman aşımı süresi de alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren işlemeye başlayacağını, gerek eser gerek vekalet gerek ise komisyon sözleşmelerine bakıldığında zaman aşımı süresinin burada da uygulama alanı bulacağını, gerek esas dava gerek ise birleşen davaların sebebi ve konusu aynı olduğundan daha doğrusu esas dava birleşen davayı da içine alabilecek talepleri içerdiğinden gerek esas dava gerek ise birleşen dava yönünden ayrı ayrı derdestlik itirazında bulunduklarını, tüm davaların gerek esas gerek ise birleşen davanın ayrı ayrı reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KALDIRMA ÖNCESİ VE SONRASI KARARLARI İLE DAİREMİZİN KALDIRMA KARARI: Mahkemece, "...Davacının mahkememizin 2022/205 Esas sayılı dosyasında ücret ve müspet zarar ile birlikte yoksun kalınan kar adı altında dava dışı firmalar ile olan sözleşmeden kaynaklı komisyon alacağının talep edildiği; İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nce birleştirme kararı verilen itirazın iptali dosyasına dayanak faturaların ise yine bu dosyadaki dava dilekçesinde açıkladığı üzere dava dışı firmalardan olan komisyon alacaklarına ilişkin olduğu, özetle davacının birleşen dosyada da aslında asıl dosyadaki talebi ile aynı olacak şekilde talepte bulunduğu" gerekçesiyle davacının davasının HMK114/1-ı ve115/1-2 maddeleri uyarınca derdestlik nedeni ile usulden reddine karar verilmiştir. Verilen karar davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine dairemizin 27/12/2023 tarih 2023/927 E. 2023/1916 K. Sayılı ilamı ; "...İstanbul 21. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/205 Esas sayılı dosyanın konusunun ve talebinin, taraflar arasındaki 01/01/2014 tarihli sözleşmenin haksız feshine dayalı maddi, müspet ve yoksun kalınan karın tazmini olup sözleşmenin feshinden sonra talep edilebilir alacağa ilişkin olduğu oysa işbu davanın talebinin ve konusunun; sözleşmenin devamı sırasında verilen hizmete ilişkin hizmet bedeline dayalı fatura alacağı olup sözleşmenin feshinden önce doğmuş alacağa ilişkin olduğu, dava konusu ile talep sonuçların farklı olduğu, bu nedenle derdestlik yasal şartları oluşmadığından davanın usulden reddine karar verilmesi hatalı olmuştur." gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusun kabulü ile dairemiz kararına uygun şekilde yargılama yapılamak ve yeniden bir karar verilmek üzere kaldırma kararı verilmiştir. Dairemizin kaldırma kararında sonra yapılan yargılama sonucunda mahkemece, "...Davacı ... ve ... ile davalı ... Isı Tekniği arasında 01/01/2014 tarihinde imzalanan sözleşmeye göre; aylık net 10.000 TL +KDV ücreti karşılığında davacının aracı olduğu her katı yakıtlı konveyör ızgaralı buhar kazanı, sıcak su kazanı ve yağ kazanları satışından davalının davacıya %3+ KDV oranında komisyon ödeyeceği belirlenmiştir. Davacı tarafından, aralarındaki sözleşme nedeniyle dava dışı dört adet şirketle yapılan anlaşma nedeniyle doğan komisyon alacaklarını alamadığı iddia edilerek oluşturulan faturalar nedeniyle başlatılan icra takibine davalının itirazının iptali için iş bu davanın açıldığı görülmüştür. Davalının hizmetin yerine getirilmediğine ilişkin savunması, alınan bilirkişi raporu ve dosya arasında mevcut sözleşmeye göre; her ne kadar taraflar arasındaki anlaşma davacının davalıya danışmanlık hizmeti vermesine yönelik ise de; davacının danışmanlık edimini yerine getirdiğine dair dosyada mevcut bir delil bulunmadığı, dolayısı ile danışmanlık hizmetini sözleşmede kararlaştırılan şekliyle vermediğinin anlaşıldığı; mahkememizin 2022/205 esas sayılı dosyasında sehven değerlendirme yapıldığı şekliyle, 178.447,25 TL tutarında dört adet faturadan dolayı davacının talebi yönünden yapılan değerlendirmede; taraflar arasında yapılan sözleşmede ne tür bir hizmet verileceği yönünde açık bir düzenleme olmadığı, ancak sözleşmenin danışmanlık sözleşmesi olduğu ve davacının yapılacak sözleşmelere aracılık ederek bu sözleşmelerin başarılı bir şekilde imza edilmesi ve tahsilatın tam olarak yapılması durumunda edime hak kazanacağı, mevcut durumda davacının sözleşmeden doğan edimi (danışmanlık) tam olarak yerine getirdiği hususunda bir delil olmadığı gibi yasal mevzuata uygun olarak üretilmeyen kazanlardan davalının satış yapılan üçüncü kişiler nezdinde sıkıntılarla karşılaştığı ve bu sorunun davacı tarafından çözüme ulaştırılamadığı, davalının faturalara usulüne uygun şekilde itiraz ettiği, bu nedenle davacının komisyon alacağına hak kazanmadığı ve iddiasını ispatlayamadığı" gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili yasal süresi içinde sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde; Müvekkil ile davalı şirket arasında yapılmış olan anlaşma ve hükümler açık bir şekilde ortadayken, müvekkilin hiçbir komisyon alacağına hükmedilmemesi yanlış bir karar olduğunu, dosyaya uzman bir bilirkişiden yeniden rapor alınması gerekirken hiçbir araştırma yapılmadan, dosyaya icra dosyası dahi sunulmadan davanın reddedilmesi hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE HMK'nın 355. ve 357. maddeleri gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle bağlı olarak ve kamu düzenine aykırılık hususları da gözetilerek yapılan inceleme neticesinde; Dava, danışmanlık sözleşmesinden kaynaklı komisyonluk ücretine istinaden faturaya dayalı başlatılan takibe yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir. İstanbul ... İcra Müdürlüğü ... E. sayılı dosyası incelendiğinde; davacının 4 adet faturaya istinaden toplam 178.447,25 TL asıl alacağın tahsili için takip başlattığı, davalının yasal süresinde ödeme emrine itiraz ettiği, davanın yasal 1 yıllık süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır. Dosya kapsamına göre; taraflar arasında imzalanan sözleşme hükümleri incelendiğinde; ücret kısmında; işgörene aylık maaş net 10.000,00 TL + KDV ödeneceği, işin nevi kısmında ; katı yakıtlı konveyör ızgaralı buhar kazanı, sıcak su kazanı ve kızgın yağ kazanlarında yapılacak tüm satışlarda alıcı firma ile sözleşmeye müteakiben %3 oranında komisyon+ KDV 120 gün vadeli çek ile işgörene ödeneceği, işin başlama tarihi; 01/01/2014 olarak kararlaştırıldığı, takibe dayanak yapılan dört adet fatura incelendiğinde; 02/12/2021 tarih 116.777,44 TL bedeli faturanın 03/07/2020 tarihli ... A.Ş. ile yapılan satış sözleşmesine istinaden 0,03 satış komisyonu, 02/12/2021 tarih 8.825,34 TL, 45.077,16 TL ve 7.767,31 TL bedelli faturaların ise ... firması ile yapılan 18/09/2019, 22/11/2019 ve 27/08/2019 tarihli satış sözleşmesine istinaden 0,03 satış komisyonu alacağına istinaden düzenlendiği, Davalı ... tarafından davacı ... firması adına düzenlenen 15.12.2021 tarihli Beyoğlu ...Noterliği'nin ... Yevmiye Nolu ihtarnamesi ile; " 01.01.2014 tarihli sözleşmenin haklı nedenle feshedildiği, müşterisi olan ... A.Ş.’ye Kömürlü buhar kazanı imalat ve montaj işi sebebiyle taraflarınca sunulan danışmanlık hizmeti ve dizayn ve projenin ilgili sözleşme ve teknik şartları taşımaması sebebiyle müvekkili şirketin tahsil edemediği ve uğradığı zarara istinaden ekte gönderilen 14.12.2021 tarih ... fatura nolu 378.244.57 TL tutarındaki faturanın ödenmesi, davacı tarafından gönderilen 4 adet faturayı kabul etmedikleri, davacı tarafından kesilen ve taraflarınca itiraz edilen ... Anonim Şirketi ve ... A.Ş. ile müvekkili firma ile yapılan ve muhatap tarafından teknoloji transferi danışmanlığı dizayn ve verimlilik düzenlemesi yapılan Kömürlü sıcak su kazanlarında teknoloji ve yanma sonucu oluşan baca gazi emisyon değerlerinin ülkemizde geçerli olan yasal ve yönetmelik değerlerine ulaşamadığından ve yasal limitleri açtığından dolayı şirketin zarara uğradığı gibi ileride de zarara uğrayacağı ve hakkında dava açacağı kuvvetle muhtemel olup tüm şimdi ve gelecekteki zarar faturaları muhataba yansıtılacağının ihtar edildiği "görülmüştür. Mahkemece tarafların ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış olup; mali müşavir bilirkişisinden alınan raporda özetle ; "...Davacıya ait yasal deftere göre; davacının, davalıdan 185.247,25 TL alacaklı olduğu, davalıya ait ticari defterlere göre; davalının davacıdan 378.244,58 TL alacaklı olduğu hesap ve tespit edildiği, davacı tarafından davalı adına 02.12.2021 tarihinde 4 adet toplamı 178.447,25 TL tutarlı ”satış komisyonu” açıklamalı e-arşiv faturaları davalı tarafından yasal kayıtlarına alınmadığı, davalı tarafından davacı adına düzenlenen 14.12.2021 tarih 378.244,58 TL tutarlı faturayı ise davacı taraf yasal kayıtlarına almadığı, her iki tarafta faturalara yasal süreleri içerisinde itiraz ettiği, taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davacı tarafından davalı adına 02.12.2021 tarihinde 4 adet toplamı 178.447,25 TL tutarlı ”satış komisyonu” açıklamalı e-arşiv faturalarından ve Davalı tarafından davacı adına düzenlenen 14.12.2021 tarih 378.244,58 TL tutarlı e-arşiv faturadan kaynaklandığı, her iki tarafında faturalara yasal süreleri içerisinde itiraz ettiği, söz konusu fatura içerikleri incelendiğinde; yapılan işin ne oranda hatalı olup olmadığı (baca gazi emisyon değerleri) uzmanlık alanım dışında olduğu, ayrıca taraflar arasındaki sözleşmeye istinaden danışmanlık ücretlerinin iade edilmesi ve komisyona hak kazanıp kazanmadığı hususunun irdelenmesinde yarar görüldüğü, bu nedenle dosyaya sözleşme ve baca gazi emisyon değerlerinin ölçümü konusunda uzman bilirkişilerin eklenmesinde yarar görüldüğüne dair " tespit ve görüşe yer verilmiştir. Taraflar arasındaki sözleşme hükümleri incelendiğinde; davacının ne tür bir hizmet vereceği yönünde açık bir düzenleme bulunmamaktadır. Davacının sabit 10.000,00 TL+ KDV aylık maaş dışında davalının, sözleşmeye konu katı yakıtlı konveyör ızgaralı buhar kazanı, sıcak su kazanı ve kızgın yağ kazanların dava dışı firmalara satışında davacı firmaya, dava dışı alıcı firma ile imzalanan sözleşmeye müteakiben %3 oranında komisyon ödeneceği kararlaştırılmıştır. Her ne kadar sözleşmede davacının ne tür bir hizmet vereceği yönünde açık bir düzenleme bulunmasa da ister danışmanlık hizmeti isterse sözleşmenin kurulmasında aracılık hizmeti olarak kabul edilse dahi davacının, davalının, muhtelif tarihlerde dava dışı firmalarla yapmış olduğu satış sözleşmeleri neticesinde sözleşme kapsamı uyarınca satış bedeli üzerinden komisyon alacağını talep edebilmesi için sözleşmeye konu katı yakıtlı konveyör ızgaralı buhar kazanı, sıcak su kazanı ve kızgın yağ kazanların satışına ilişkin danışmanlık hizmetini verdiğini yada aracılık faaliyetini yerine getirdiğini ispatlaması gerekmektedir. Ancak davacının talep edilen faturalara istinaden ne tür bir hizmet verdiğini ispata elverişli yasal delillerle kanıtlayamadığından davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. Açıklanan gerekçelerle; incelenen mahkeme kararının istinaf sebepleri ve kamu düzeni ile sınırlı yapılan inceleme itibariyle usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, davalı tarafın istinaf başvurusunun esastan reddine dair karar verilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere; 1.Davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu gereğince davacı tarafından yatırılan istinaf başvuru harcının hazineye gelir kaydına, yatırılan 615,40 TL istinaf karar harcın mahsubuna, yeniden harç alınmasına yer olmadığına, 3-İstinaf yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, 4-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, 5-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 362/1.a maddesi gereğince kesin olmak üzere oybirliği ile karar verildi.07/05/2025