YARGITAY ISTANBUL BOLGE ADLIYE MAHKEMESI 3. HUKUK DAIRESI

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO:2024/3370
KARAR NO:2025/1421
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A K A R A R
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:İSTANBUL ANADOLU 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ:08/05/2024
NUMARASI:2022/649 E - 2024/411 K
DAVANIN KONUSU:Menfi Tespit
KARAR TARİHİ:27/05/2025
Yukarıda tarafları ve konusu yazılı bulunan dava ile ilgili olarak,ilk derece mahkemesince verilen kararın istinaf edilmesi sebebiyle,dava dosyası üzerinde yapılan inceleme sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı kurum tarafından davacıya ait işyerinin yan binası içerisinde bulunan ... numaralı tesisat üzerinde doğal gaz sayacında mühür (damga) olmadığının tespit edildiğini, kaçak kullanım bedeliyle birlikte davacı aleyhine 112.241,00 TL fatura tanzim edildiğini, davacının işyerinin davaya konu doğal gaz sayacının bulunduğu yer ile fiilen bağ- lantılı olmadığını, sayacın mesken niteliğindeki yan binanın içerisinde bulunduğunu ve davacının ilgili sayaca müdahale etmesinin mümkün olmadığını, davalı kurum tarafından tahakkuk ettirilen bedelin kayıp kaçak kullanımından değil doğal gaz sayacında mühür olmamasından kaynaklandığını, taraflar arasındaki sözleşmede kaçak veya usulsüz doğalgaz kullanım halinde %200 oranında kaçak doğalgaz kullanım bedeli uygulanabileceğine dair hükmün olmadığını beyanla; öncelikle dava konusu fatura nedeniyle işyerinde dogalgaz kesintisi yapılmasının ve icra takibi yapılmasının tedbiren önlenmesini, yargılama sonunda müvekkilinin davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde; Müvekkili... ile davacı arasında, davacının faaliyete bulunduğu "... Ümraniye /İstanbul "adresindeki işyerinin doğalgaz ihtiyacı için ... sözleşme hesap nolu ticari abonelik sözleşmesinin akdedil- diğini, onaylı proje kapasitesine istinaden davacıya G10 tip sayaç tahsis edildiğini ve resmi gaz açılış işlemlerinin yapıldığını,(ibraz olunan doğalgaz abonelik sözleşmesinde her ne kadar abone unvanı "... Şti." olarak görünmekte ise de davacı şirket tarafından unvan değişikliği yapıldığını, buna dair Ticaret Sicil Gazetesi nüshasının ekte sunulduğunu),24.03.2022 tarihinde, davacının ... numaralı tesisatındaki ... numaralı doğalgaz sayacının müdahale şüphesiyle sökülüp laboratuvara gönderildiğini, laboratuvarda yapılan inceleme neticesinde ... tarafından tanzim edilen raporda; " mezkur sayaçta mühür(damga) mev- cut olmadığı"nın tespit edildiğini,bu doğrultuda davacının geriye doğru 5 yıllık kullanım miktarları kontrol edildiğinde birkaç yıldır kaçak doğalgaz kullanımı olduğunun tespit edildiğini, ancak mev- zuatları gereği sadece son bir yıldaki kaçak kullanım için ceza tahakkuk edilebildiğini ve kaçak ceza- sının % 200 oranında uygulanmasının gerektiğini, bu esaslar doğrultusunda davacı adına 08.06.2022 tarih, ... sayılı 112.214,00 TL bedelli faturanın tahakkuk edildiğini, müvekkili tarafından yapılan tespit, tahakkuk ve faturalama işleminin mevzuata uygun olduğunu beyanla davanın reddini savunmuştur.İlk Derece Mahkemesi'nce: "DAVANIN REDDİNE, Şartları oluşmayan kötü niyet tazminatı talebinin reddine" karar verilmiştir.İstinaf Başvurusu: Hüküm davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.Davacı vekili istinaf dilekçesinde; taraflar arasındaki sözleşmede % 200 oranında kaçak doğalgaz bedeli tahakkuk edileceğine dair bir düzenleme olmadığını, mahkeme kararında bu hususta değerlendirme yapılmadığını, son işlem tarihi ile kaçak tespitinin yapıldığı tarih dikkate alın- maksızın en fazla süre olan 1 yıl üzerinden hesaplama yapılmasının doğru olmadığını, görüşüne baş vurulan bilirkişinin uyuşmazlık konusunda yeterli bilgi ve uzmanlığının bulunmadığını, yargılama konusu ile ilgisi olmayan konularda hesaplamaya ilişkin yorumlarının kabul edilemeyeceğini, 4 yıldır yaşanan sorunlar nedeniyle tüketimin azalmasının kaçak olarak nitelendirilemeyeceğini, müvekkilinin sayaca her hangi bir müdahalesinin bulunmadığını, sayaçta mührün bulunmaması nedeniyle kaçak tahakkuku yapılmasının doğru olmadığını beyanla kararın kaldırılmasını istemiştir.İstinaf sebepleri ve 6100 sayılı HMK'nun 355 md. ile sınırlı olarak yapılan incelemeye göre;Dava, kaçak doğalgaz kullanımından kaynaklanan faturaya dayalı menfi tespit talebine ilişkindir.Davacının iddia ve talepleri, davalının cevap ve savunmalarına göre, uyuşmazlık davacı şirketin davaya konu mahalde kaçak doğalgaz kullanıp kullanmadığı,kaçak kullanım nede- niyle tahakkuk edilen faturadan kaynaklanan borcunun bulunup bulunmadığı ve borç miktarı hususunda toplanmaktadır. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından hazırlanan ve 03.11.2002 tarihli R.G. de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği’nin 52. maddesinde;“Dağıtım sistemine veya sayaca ya da tesisata müdahale edilerek, tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle, tüketimin eksik veya hatalı ölçülerek ya da hiç ölçülmeden veya yasal şekilde tesis edilmiş sayaçtan geçirilmeden mevzuata aykırı bir şekilde tüketilmesi,” "kaçak doğal gaz kullanımı" olarak tanımlanmıştır.06.08.2004 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Kaçak veya Usulsüz Doğalgaz Kullanımı Durumunda Uygulanacak Usul ve Esaslar"ın;2.maddesinde; "kaçak olarak doğal gaz kullanma süresi ,kontrol, mühürleme, sayaç açma- kapama, sayaç değiştirme,sayaç sökme-takma, doğalgaz kullanım sözleşmesi imzalanması , varsa daha önce kaçak doğalgaz kullanıldığına ilişkin tutanak ve hatlara bağlantı yapılması işlemlerinden en son yapılanın işlem tarihi ile kaçak tespitinin yapıldığı tarihe kadar olan süredir. Bu süre bir yılı aşamaz" 3. maddesinde; “Kaçak olarak kullanılan doğal gaz tüketim miktarı, Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliğinin 42 . maddesi (a) ve (b) bentleri hükümlerine göre hesaplanır.”,4. maddesinde; “Kaçak olarak kullanılan doğal gaz tüketim bedeli; kaçak doğal gaz kullanım miktarı ve faturalandırmanın yapıldığı tarihteki cari perakende satış fiyatı esas alınarak hesaplanır. Dağıtım şirketi, müşterilerle yapacağı anlaşma ve sözleşmelerde kaçak doğal gaz kullanım miktarının % 200’üne kadar, tekerrürü halinde ise % 300’üne kadar "kaçak doğal gaz kullanım bedeli" uygulanabileceğine ilişkin hükümlere yer verebilir.”,Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği’nin 42. maddesinin ilgili (b) bendinde ise; “...son iki yılın aynı çeyrek dönemlerine rastlayan doğal gaz kullanım miktarlarının ortalaması esas alınır. Bu ortalama, benzer tüketim eğilimine sahip diğer müşteriler emsal alınmak suretiyle hesaplanan aynı dönemdeki tüketimlerin ortalaması ile kıyaslanır. Müşterinin tüketim ortalamasının; emsal alınan müşterilerin ortalamasından fazla olması halinde, emsal alınan müşterilerin tüketim ortalaması, az olması halinde ise, müşterinin kendi tüketim ortalaması esas alınarak sayacın ölçüm yapmadığı veya yanlış ölçüm yaptığı dönem tüketimleri hesaplanır ve tahakkuk ettirilir. Müşteriye ilişkin geçmiş yıla ait veri olmaması durumunda, hesaplamalar, benzer tüketim eğilimine sahip diğer müşterilere ilişkin veriler dikkate alınarak yapılır.”şeklinde düzenleme yapılmıştır.Mahkemece görüşüne başvurulan Makine Mühendis... 22.05.2023 tarihli raporunda; 22.07.2008 tarihli, Doğalgaz Kullanım Sözleşmesi ve Uygunluk belgesi imzalanmıştır. Sözleşmede davacının adı ... Unlu Mamüller olduğu halde sonradan adının ... olarak değiştirildiği anlaşılmaktadır.Davacı ..., pişirme yoluyla temel gida maddeleri üretmektedir. İstanbul'un nufusu her yıl artar. Ekonomi de her yıl büyür. Temel gıda maddesi tüketimi sürekli artar. Davacı şirketin de pazardaki pozisyonunu koruyabilmesi için üretimini en az nüfus artışı ve ekonomideki büyüme oranı kadar artırması beklenir.Bir şirketin, sürekli büyüyen pazarda üretim miktarı aynı kalıyorsa veya aynı seviye dalgalanıyorsa, pazardaki pozisyonunu yavaş yavaş kaybettiği anlaşılır. Çünkü pazar büyürken üretim miktarı aynı kalırsa, şirketin pazar payının küçüldüğü ve geriye gittiği anlaşılır. Pazar payını kaybeden şirketler ,para kazanamadıkları veya zarar ettikleri için 1-2 yıl içinde işi bırakırlar veya batarlar. 2 senede durumu düzeltemeyen ve pazardaki büyümeye denk üretim miktarını artıramayan şirketlerin işi bırakması veya batması beklenir.Bir şirketin, sürekli büyüyen pazarda üretim miktarı azalıyorsa 1 yıl dahi dayanması mümkün değildir.1 yıl içinde durumu düzeltemeyen ve en azından üretim seviyesini koruyamayan şirketlerin işi bırakması veya batması beklenir.Davacı pazar hacmi sürekli büyüyen temel gıda maddesi sektöründe çalıştığı halde 4 yıl boyunca üretim miktarının sürekli azalması, ancak şirketin normal çalışmasına devam etmesi mümkün değildir.Dosya kapsamından ... tesisat numaralı doğalgaz sayacının davacı şirket tarafından kullanıldığı anlaşılmaktadır....'ın 20.05.2022 tarihli raporunda "...numaralı doğalgaz sayacının mühür/damga olmadığı" tespit edilmiştir. ... - Uluslararası Gaz Eğitim Teknolojileri ve Araştırma Merkezi, İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne bağlı bir kurumdur. Adından da anlaşılacağı üzere, kamu kurumlarına eğitim, belgelendirme, test, muayene ve denetim hizmeti vermektedir. ... söz konusu faaliyetler ile ilgili olarak ... tarafından akredite edilmiştir.Sayaçlardaki damgalar nadiren de olsa arizi nedenlerle kırılabilir ve düşebilir.Davacı tara- fından da sayacın kendi kontrolünde olmadığı beyan edilmektedir ki, yanlış değildir.Çünkü sayaçlar, ... elemanlarının her zaman ulaşabileceği ve kontrol edebileceği ve hatta müdahale edebileceği durumda olmalıdır.Doğalgaz sayacında damga olmaması abonenin kaçak doğalgaz kullandığının kabülü için yeterli değildir.Kaçak doğalgaz kullanıldığının tespit edilmesi gerekir. ... tarafından 24.03.2022 tarihinde, sayacın sökümesinden önceki 6 yıla ait tüketim miktarlarının dökümü sunulmuş olup aşağıdaki tabloda özet olarak görülmektedir. 24.03.2022 sayacın incelenmek üzere söküldüğü tarih m3/yıl 24.03.2021-24.03.2022...Sayacın söküldüğü 1. yıl kullanım miktarı... 11.496 /kaçak 24.03.2020-24.03.2021...Sayacın sökülmeden önceki 2. yıl kullanım miktarı.... 16.953 /kaçak 24.03.2019-24.03.2020.. Sayacın sökülmeden önceki 3. yıl kullanım miktarı.... 21.452 /kaçak 24.03.2018-24.03.2019.. Sayacın sökülmeden önceki 4. yıl kullanım miktarı.... 24.814/kaçak 24.03.2017 24.03.2018.. Sayacın sökülmeden önceki 5. yıl kullanım miktarı....23.063 /normal 5. Ve 6. Yıl kullanım ortalaması...22.240 24.03.2016-24.03.2017.. Sayacın sökülmeden önceki 6. yıl kullanım miktarı...21.417 /normal Davacı pişirme yoluyla temel gıda maddeleri üretmekte olup üretim miktarı ile doğalgaz tüketimi doğru orantılıdır.Pişirme amacı ile kullanılabilecek en ucuz enerji kaynağı doğalgazdır. Şirketin başka bir enerji kaynağı kullanmaya başlaması söz konusu değildir ve bu yönde de bir iddia yoktur.6. yıldan 5. yıla geçerken şirketin doğalgaz kullanım ve üretim miktarı artmıştır. Beklenen normal gelişmedir. 6. yıl ve 5. yıl daki tüketilen doğalgaz miktarları doğrudur.Devam eden yıllarda benzer artışlar olması gerekirdi. 4. Yılda tüketilen doğalgaz miktari azalmıştır. Şirketin üretiminin azaldığı anlamına gelir ki sürekli büyüyen pazarda üretimin azalması normal değildir. Bir gün için 4.yılda arizi bir durum olduğu düşü- nülse dahi devam eden yıllarda da, şirketin doğalgaz kullanımı sürekli azalmıştır.Normal değildir. Sın yıl 11.496,56 m3 tüketim miktarı ,5. Yıldaki 23.063,14 m3 tüketim miktarının yarısından daha azdır. Bu durum davacı şirketin yarı yarıya gerilediği anlamına gelecektir ve hayatın olağan akışına aykırıdır. 4 yıl boyunca sürekli pazar kaybeden ve üretimi yarı yarıya düşen bir şirket devam edemez.Davacı işi bırakmadığına ve batmadığına göre üretimin yarı yarıya azalmamış olması gerekir.Üretime normal bir şekilde devam ettiği halde doğalgaz tüketiminin yarı yarıya düşmesi doğalgazın kaçak kullanıldığı anlamına gelir. ... Şti.'de 24.03.2018 - 24.03.2022 tarihleri arasındaki 4 yıl bayunca doğalgazın kaçak kullanıldığı anlaşılmaktdır. Ancak EPDK mevzuatına göre sadece 24.03.2021-24.03.2022 tarihleri arasındaki son yıl için kaçak kullanılan doğalgaz miktarının hesaplanarak fatura edildiği ve kaçak doğalgaz fatura tutarının 2 katı ceza uygulandığı , 24.03.2018 - 24.03.2021 tarihleri arasında 3 yıl boyunca kaçak kullandığı doğalgaz ile ilgili yasal düzenleme olmadığı için herhangi bir faturalama veya ceza uygulanması yapılmadığı anlaşılmaktadır.Enerji kullanımı ile ilgili düzenlemeler ulusal düzeyde EPDK tarafından yapılmaktadır. Resmi Gazete'de yayınlanan ve EPDK tarafından yürütülen yönetmeliklere bütün kurumlar ,kuruluşlar, belediyeler ve aboneler uymak zorundadır. Tek tek belediyelerin veya bazı kurumların ayrı ayrı düzenleme yapması söz konusu değildir. Davaıcı abone ile davalı... arasında yapılan sözleşmede ceza maddeleri yok ise de... da aboneler de EPDK tarafından yayınlanan yönetmeliklerin gereğini yapmak zorundadır. RG.'nin 24925 sayılı nüshasında yayınlanan Doğalgaz Piyasası Müşteri Hizmetleri Yönet- meliği'nin Kaçak ve Usulsüz Doğalgaz Kullanımı bölümünün 52. Maddesinin 3. Son bendi ; "Kaçak doğalgaz kullanımının tespiti halinde, ölçüm ve kontrol sonuçlarına göre düzenlenen belgelere dayanılarak hesaplanmak suretiyle kullanım süresi ve bu süre içerisinde tüketilen doğalgaz miktarı dikkate alınarak dağıtım şirketi tarafından bu fiili işleyene veya yararlanana tahakkuk ettirilecek bedel içeri- sine, sebep olunan zarar ve ziyan, hesaplama ile elde edilen doğalgaz miktarı karşılığı bedel ve hesaplanan bu miktarın 2 (iki) katı karşılığı kaçak kullanım bedeli yansıtılır "Yönetmelikte, sadece son 1 yıl için,-Önce kaçak kullanılan doğalgaz miktarının hesaplanması ve fatura edilmesi,-Sonra kaçak kullanılan doğalgaz fatura tutarın 2 katı ceza uygulanmasının gerektiği emredilmektedir. ... sadece 24.03.2016- 24.03.2018 arasındaki 2 yıl için tüketim miktarı doğru olarak bilinmektedir. Bu nedenle... tarafından doğru olduğu bilinen 2 yılın ortalama tüketim miktarı değerlendirmeye esas alınmış olup 22.240 m3/ yıldır. Şirketin her yıl üretim ve doğalgaz tüketim miktarının arttığı düşünülürse daha yakındaki yılların dikkate alınması mümkün olsa ortalamanın daha yüksek olması beklenirdi. Ancak doğru okunan daha yakın yıl yoktur. 24.03.2017-24.03.2018.. Sayacın sökülmeden önceki 5. yıl kullanım miktarı....23.063 /normal 5. ve 6. Yıl kullanım ortalaması...22.240 24.03.2016-24.03.2017.. Sayacın sökülmeden önceki 6. yıl kullanım miktarı...21.417 /normal 24.03.2021-24.03.2022 arasındaki son yılda da şirketin en az 22.240 m3 doğalgaz kullanması beklenirdi.Ancak son bir yıl sayaçta okunan toplam miktar 11.496 m3 'tür.Kaçak kullanılan doğalgaz miktarı : 22,240 - 11.496 = 10.744 m3 ... Piyasası Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği m.52'ye göre; önce kaçak kullanılan 10.744 m3 doğalgazın fatura edilmesi, sonra kaçak kullanılan doğalgaz fatura tutarının 2 katı ceza uygulanması gerekir. ...'ın 08.06.2022 tarihli, ... numaralı faturasında, önce kaçak kullanılan 10.744 m3 doğalgazın bedeli 35.287,38 TL olarak hesaplanmış ve KDV eklenmiştir.KDV = % 18 x 35.287,38= 6.351,73 TLKaçak kullanılan doğalgaz miktarı = 35 -287,38 + 6.351,73 = 41.639,11 TL Sonra kaçak kullanılan doğalgaz tutarın 2 katı 2 x 35.287,38= 70.574,76 TL kaçak kullanım cezası eklenmiştir. Kaçak kullanım cezasına KDV eklenmemiştir.Fatura tutarı = Kaçak kullanılan doğalgaz bedeli + Kaçak kullanım cezası Fatura tutarı =41.639,11 4 70.574,76 = 112.213,87 TL Fatura ederken toplam tutar yuvarlanmış olup fatura tutarı 112.214 TL'dir. ...'ın 08.06.2022 tarihli, ... numaralı faturası doğrudur."şeklinde görüş bildirilmiştir.06.08.2004 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Kaçak veya Usulsüz Doğalgaz Kullanımı Durumunda Uygulanacak Usul ve Esaslar"ın;2.maddesinde; "kaçak olarak doğal gaz kullanma süresi ,kontrol, mühürleme, sayaç açma- kapama, sayaç değiştirme,sayaç sökme-takma, doğalgaz kullanım sözleşmesi imzalanması , varsa daha önce kaçak doğalgaz kullanıldığına ilişkin tutanak ve hatlara bağlantı yapılması işlemlerinden en son yapılanın işlem tarihi ile kaçak tespitinin yapıldığı tarihe kadar olan süredir. Bu süre bir yılı aşamaz"Dosya kapsamına göre , davacının tesisatındaki en son işlemin 24.03.2022 tarihli sayaç sökme işlemi olduğu, davacının kaçak kullanımının 1 yıldan daha fazla süreli olduğu, ancak mevzuat gereği 1 yıldan daha fazla süre için kaçak tahakkuku yapılamayacağı, davalı...'ın tahakkukunn ve bilirkişi hesaplamasının da bu yönde olduğu anlaşılmaktadır.Bilirkişi raporunun davacının önceki tüketimleri vs gözetilerek düzenlendiği,içerdiği teknik inceleme ve gerekçe itibariyle dosyadaki delillere uygun,hükme ve yargısal denetime elverişli olduğu gözetildiğinde ,hükme esas alınmasında isabetsizlik görülmemiştir.Açıklanan nedenlerle, ilk derece mahkemesince verilen kararda vakıa ve hukuki değer- lendirme noktasında, usul ve esasa aykırılık tespit edilmediğinden,davacının istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 md gereğince reddine karar vermek gerekmiştir.
K A R A R:Yukarıda açıklanan nedenlerle;Davacının istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi uyarınca reddine,Davacıdan alınması gereken 615,40-TL karar ve ilam harcından, peşin alınan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 187,8 TL'nin istinaf eden davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,İstinaf yargılama giderlerinin istinaf eden üzerinde bırakılmasına,İstinaf sebebiyle yatırılan gider avansı bakiyesi varsa, karar kesin olmakla istinaf edene ilk derece mahkemesince iadesine,Dair dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda HMK 362/1-a maddesi gereğince kesin olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 27/05/2025