YARGITAY ISTANBUL ANADOLU 5. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2025/1134 Esas
KARAR NO: 2025/1041
DAVA: Menfi Tespit (Kira Sözleşmesinden Kaynaklı Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 05/12/2025
KARAR TARİHİ: 09/12/2025

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kira Sözleşmesinden Kaynaklı Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ----antrepo işi ile uğraşan bir şirket olup, ulusal ve uluslararası alanda faaliyet gösteren firmalara hizmet vermekte olduğunu, bu sebeple ihtiyacı olan depoyu kiralamak için arayışa geçmiş ve ----yetkilisi olduğu --------firmasına ait ------adresinde bulunan depoyu ticari amaçla kiralamak için bu şahısla görüşmelere başladığını, ---- talebi olumlu karşılamış ve deponun müvekkili şirkete kiralanmasını kabul ettiğini, ---- kendisinin ----- yerleşik bir kişi olmadığını, ------ yaşadığını, bu sebeple kira gelirlerini yurtdışına transfer ettiğini söyleyerek, deponun mülkiyet hakkına sahip olan------isimli şirketi ile kiralama işlemini gerçekleştiğini, taraflar arasında kiralama ilişkisinin ilk olarak ------ yılında başladığını,------ yılında kira sözleşmesinin imzalanmasından sonra, ------- yıllarında da bu şekilde doğrudan kiralama ilişkisi devam ettiğini, Zaman içerisinde ------ çeşitli finansal kazançlar ve vergisel ava ntajlar elde etme amacıyla, mülkiyet hakkı sahibi olan ---- üzerinden kiralama ilişkisini sürdürmek istemediğini, bu nedenle ----- organik bağ içerisinde olduğu şirketlerden olan ------ verdiğini, Müvekkili şirketin 2013 yılından beri söz konusu taşınmazı kiralamakta olduğundan ve bu taşınmaz üzerinde ulusal ve uluslararası alanında tanınmış global firmalara depo ve lojistik hizmeti verdiğinden; -------- olmak üzere kiralayan firma yetkisi olan davalının araya bir başka firma sokarak artık kira ilişkisini bu şekilde sürdürme isteklerini bir sıkıntı olmayacağı düşüncesiyle kabul ettiğini, Taraflar arasında geçmişten beri devam eden kira ilişkisinin sürdürülmesi amacıyla; müvekkili şirket yetkilileri ---- geçmişten itibaren duydukları güven nedeniyle bu şekilde alt kiralamaya dayalı yeni bir kira ilişkisinin kurulmasının müvekkil şirket ------yönünden bir sıkıntı olmayacağını ilk başta düşünerek, istenilen şekilde alt kira ilişkisi kurulmasını kabul etmişler ve sözleşmeler imzalandığını, Bu sebeple, taraflar arasındaki bu kez alt kiralamaya dayalı yeni kiralama ilişkisi, ----- firmasının verdiği ait kiralama yetkisi neticesinde müvekkili ----bu kez alt kiralayan unvanına sahip olan------ arasında yıllara sari şekilde kurulan kira sözleşmeleriyle devam ettiğini, Bu şekilde ------ geçmişten beri yaptığı yönlendirme nedeniyle bu kez ilgili kira dönemine ait teminat senetleri düzenlenmiştir. ---- yönlendirmeleriyle, alt kiralayan ---- lehine değil, ---- hissedarı olan----- lehine müvekkili----- tarafından, düzenlenerek kendilerine teslim edildiğini, Yine talepleri üzerine söz konusu teminat senetleri ayrıca müvekkil ---- yetkililerine ait şirketler olan ------- tarafından da müşterek borçlu müteselsil kefil sıfatıyla da imzalandığını, Taraflar arasında son olarak----tarihinde imzalanan kira sözleşmesi için yine---- geçmişten beri yaptığı yönlendirme nedeniyle bu kez anılan sözleşmenin -----tarihleri arası döneme ilişkin olarak toplam (36) adet teminat senetleri ----- lehine düzenlendiğini, bu senetlerde de müvekkili ----- borçlu, diğer müvekkillerimiz ise müşterek borçlu- müteselsil kefil olarak yer aldıklarını, Görüldüğü üzere, adı geçen ------iç içe giren hissedarlık ve görünürde olmayan ancak gerçekte fiili bağlantılı yapıları olan şirketler kurarak nihayetinde yurt içinde elde ettiği geliri, diğer şikayet edilenlerle birlikte organize hareket etmek suretiyle yurt dışına kaçırmaya yönelik olarak hiçbir ticari faaliyeti bulunmayan söz konusu paravan şirketler üzerinden huzurdaki şikayete konu suçları işlediği açıkça anlaşıldığını, kiralanan depoda yangın çıkmasıyla taraflar arasındaki tek ticari ilişki olan kira ilişkisi sona ermiş olup; bu ilişki nedeniyle verilen işbu davanın konusu olan teminat senedi de bedelsiz kaldığını, dava konusu çeklere ilişkin olarak ciro ve devir yasağı getirildiğini, Müvekkilleri tarafından düzenlenen ------ bedelli, kira bedelinin teminatı olarak verilen ve fakat yangın olayı sebebiyle bedelsiz kalmış olan işbu teminat senedi nedeniyle müvekkillerinin borçlu olmadıklarının tespiti, iadesi ve bu senedin iptaline, Telafisi mümkün olmayan zararların meydana gelmesinin engellenmesi bakımından Sayın Başkanlığınızca dava konusu ----bedelli teminat senedinden bahisle haksız ve hukuka aykırı şekilde icra haciz işlemlerine başlanılamaması ve icra takibine konu edilmemesi amacıyla İİK madde 72/2 ve HMK madde 389 vd. ilgili hükmü gereği ihtiyati tedbir kararı verilmesini, yargılama ve vekalet ücretinin karşı tarafa bırakılmasını talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE:Dava, Kira Sözleşmesinden kaynaklı Menfi Tespit Talebidir.
Görev hususu kamu düzenine ilişkin olup, dava şartı olması sebebiyle yargılamanın her aşamasında mahkemece resen gözetilmesi gerekir.Davacı ile dava dışı mülk sahibi arasındaki sözleşmenin TBK 299 ve devamı maddeleri uyarınca Kira Sözleşmesi olduğu, davaya konu 'teminat senedinin ' bu kapsamda verildiği tespit edilmiştir. 6102 Sayılı TTK’nun 4. maddesine göre, bir davanın ticari dava sayılması için uyuşmazlık konusu işin taraflarının her ikisinin birden ticari işletmesiyle ilgili olması ya da tarafların tacir olup olmadıklarına veya işin tarafların ticari işletmesiyle ilgili olup olmamasına bakılmaksızın TTK veya diğer kanunlarda o davaya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin bakacağı yönünde düzenleme bulunması gerekir.
Her ticari dava ticari iş olmakla birlikte, her ticari iş ticari dava olmamaktadır. TTK' nun 5(1) maddesi uyarınca ticari davalara bakma görevi Asliye Ticaret Mahkemesine aittir. Dolayısıyla ticari iş kapsamında olmakla birlikte ticari dava sayılamayan durumlarda ticaret mahkemeleri görevli olmayacak, uyuşmazlığın niteliğine göre diğer mahkemelerin görev hususu değerlendirilecektir. HMK 4/1-a maddesi gereğince kira sözleşmesinden kaynaklı tüm davalarda Sulh Hukuk Mahkemesi görevlidir. Hemen belirtmek gerekir ki, tarafların sıfatına bakılmaksızın kira hukukundan kaynaklanan tüm davalarda görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesi görevlidir. -----Mahkememizce görev husus öncelikli olarak incelenmiştir. Somut Olayda; Taraflar arasında ---- yıllarına ilişkin ---- bulunan ve dava dışı ---- yetkilisi ----- akdedildiği , dava dışı şirket yetkilisinin yurtdışında ikamet ettiği ve kira gelirini de yurdışına transfer ettiğini, kira bedelinin yüksek bir miktar olduğunu ve 'kira bedelinin' şirket yetkilisinin talebi üzerine dava dışı şirketler lehine 'teminat senetleri' düzenlenerek teslim edildiği , teminat senedi lehtarı ile kiralayan arasında nasıl bir hukuki ilişki olduğunun araştırılmadığı , uzun yıllar 'teminat senedi ' verildiği ,kira ödemelerinin ardından ise 'teminat senetlerinin ' iade edildiği , dava dışı şirket yetkilisinin buradaki amacının vergi yükümlülüğünden kaçmak amacıyla 'alt Kira ' ilişkisi kurarak kira sözleşmesinin devam ettiği , dava dışı şirket yetkilisi ile dava dışı şirketler arasında 'alt Kira ' ilişkisinin olduğu , davaya konu senetlerin 'kira bedelini teminatı olarak verildiği ' iddiası olup davacı ile dava dışı kiralayan şirket ile uzun yıllardır 'Kira Sözleşmesi ' olduğu , şirket yetkilisinin yurtdışında ikamet etmesi nedeniyle vergi borcundan kaçınmak için türlü yöntemlere başvurduğu iddiasının olduğu , kira ödemelerinin uzun yıllardır dava dışı şirket adına 'teminat senedi' düzenlenerek verildiği , kira borcunun ödenmesinden sonrada iade edildiği buna ilişkin delillerinde dosyaya sunulduğu anlaşılmakla öncelikle dava konusu edilen 'teminat senedinin' kiralayan ile kiracı arasına ticari teamül gereği bir 'ödeme ' yönetimi olarak kullanıldığı ,kira borcunun ödenmesinden sonrada iade edildiği iddiası olup salt kambiyo senedinden kaynaklı teminat senedi nedeniyle menfi tespit davası olmadığı davacının iddiasının davacı ile dava dışı taşınmaz maliki arasında 'kira sözleşmesi ' bulunduğu ,kiralayan ile dava dışı şirketler arasında 'alt kira ' ilişkisinini mevcut olduğu ,bu hali ile davanın Kira Sözleşmesi çerçevesinde çözümlenmesi gerektiği anlaşılmakla ------Tarafından düzenlenen taraflar arasında ki uyuşmazlığın Kira Sözleşmesi çerçevesinde çözülmesi gerektiği bu gerekçe ile de mahkememizin görevsiz olduğu anlaşılmakla aşağıda ki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM; Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın 6100 sayılı HMK 114/1 - c ve 115/2 maddeleri gereği dava şartı yokluğu sebebiyle USULDEN REDDİNE,
2-Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE,
3-Görevli ve yetkili mahkemenin ------Sulh Hukuk Mahkemesi olduğuna,
4-6100 sayılı HMK'nın 20. Maddesi gereğince kararın kesinleşmesine müteakiben iki hafta içinde talep halinde dava dosyasının yetkili ve görevli mahkeme olan ------Nöbetçi Sulh Hukuk Mahkemesi'ne gönderilmesine, aksi halde davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğinin ihtarına (kararın tebliği ile ihtarat yapılmış sayılmasına,
5- 6100 Sayılı Hukuk Muhakameleri Kanunu m.331/2 uyarınca yargılama giderleri konusunda görevli ve yetkili mahkemece karar verileceğinden bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
İlişkin olarak taraf vekillerinin davacı/davalı vekilinin yüzüne karşı oy birliği ile verilen kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde ---------- Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 09/12/2025