İZMIR FIKRI VE SINAI HAKLAR HUKUK MAHKEMESI

T.C.
İZMİR
FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/88 Esas
KARAR NO : 2024/6
DAVA : Tasarım Hakkına Tecavüzün Tespiti, Men'i, Durdurulması, Önlenmesi ve Manevi Tazminat
DAVA TARİHİ : 26/05/2022
KARAR TARİHİ : 30/01/2024
Davacı vekili tarafından 26/05/2022 tarihinde davalı aleyhine açılan dava, mahkememizin esas defterine kaydedilmiş olup, yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili..., Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde ... Sahip Numarası ile ... sınıfında kayıtlı olup 2... ve ... tescil numaralı ürün görsellerinin tasarım ve tescil haklarını elinde bulundurduğunu, dilekçe ekindeki görselde sunulan iki görselde yer alan ürünlerin tescil numarası ..., son görselde yer alan ürünün tescil numarası ise ... olduğunu, müvekkilinin bilgilenmiş kullanıcı nezdinde ayırt edici hale getirilmiş olan tasarımları, davalı ... ve Ticaret Limited Şirketi'ne ait "..." adlı internet sitesinde yer alan "...", "..." ve "..." adlarıyla satışa arz ettiği üç ürün, Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde tasarım ve tescilinin müvekkiline ait olduğunu belirttiği ve dilekçe ekinde de Tasarım ve Tescil Belgeleri sundukları ürünlerin taklitleri olduğu ve söz konusu ürünlerin davalıya ait internet sitesinde satışa arz edildiği linkler verilerek Davalı tarafça tescilli tasarımlar olması bakımından müvekkilinin tekelinde olan; bilgileri ve görsellerine yer verilen endüstriyel tasarımlara tecavüz teşkil eden ürünlerin ticari faaliyete konu edildiği ve pazarlandığı belirtilerek, bu kullanıma ilişkin Noterlik vasıtasıyla yaptırılmış olan tespite ilişkin bilgilerin dosyaya sunulduğu belirtilmiştir. Dava dilekçesinde görsellerine yer vermiş oldukları tasarımları ticari faaliyetlerinde kullanma hakkının yalnız müvekkiline ait olduğunu, ancak davalı tarafça, müvekkilinin bilgisi ve onayı dışında ve kendisinin haklarını ihlal etmek sureti ile söz konusu tasarımlar kullanılarak, müvekkilinin tasarımlarından doğan haklarına tecavüz teşkil eden faaliyetlerde bulunulduğunu ve haksız rekabet teşkil eden fiiller gerçekleştirildiğini, bu nedenle davalı şirketin söz konusu eylemleri 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca endüstriyel tasarıma tecavüz ve 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu uyarınca haksız rekabet teşkil ettiğini, hal böyle iken, davalı tarafın haksız ve hukuka aykırı eylemlerine son verilmesi bakımından işbu davayı ikame etme zaruretinin hasıl olduğunu belirtilmiştir. Dilekçenin sonuç kısmında Müvekkiline ait olduğunu belirttiği ...sınıfında ... numaralı ve ... numaralı tescilli endüstriyel tasarımları bakımından; davalının müvekkiline ait tasarımlara vaki tecavüzünün tespiti, meni, durdurulması ve önlenmesi, haksız rekabet teşkil eden eylemlerinin tespiti, meni, durdurulması ve önlenmesi, 5.000,00 TL manevi tazminatın 12.05.2022 tarihinden itibaren işleyecek en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi talep edilmiştir.
SAVUNMA: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davaya konu tasarımın, yasal şartları taşımaması nedeniyle korumadan faydalanamayacağını, davacının tasarım hakkını elinde bulundurduğunu iddia ettiği ürünlerde yenilik olarak addedilebilecek hiçbir özelliğin mevcut olmadığını, davaya konu ürünler ile daha önceden kamuya sunulmuş ürünlerin arasında hiçbir farklılık olmamakla beraber ayırt edicilik özelliklerinin de bulunmadığını, davaya konu ürünlerin, işlevini uygulaması için belli bir formda üretilmek zorunda olduğundan smk mad. 58 kapsamı dışında kaldığını, müvekkili firmanın, herhangi bir tecavüz fiili söz konusu olmadığı gibi davacının tüm tedbir taleplerinin reddinin gerektiği belirtilerek davanın reddine karar verilmesi talep edilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, davacı tasarımlarına vaki tecavüzünün tespiti, meni, durdurulması ve önlenmesi, tasarım haklarına tecavüz ve haksız rekabet teşkil eden kullanımlar nedeniyle 5.000-TL manevi tazminat taleplerine ilişkindir.
Tasarım bir ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerden kaynaklanan görünümüdür. 6769 sayılı yasanın 56. Maddesinde belirttiği üzere; bir tasarım yeni ve ayırt ediciliğe sahip olması halinde yasa kapsamında korunmaktadır.
Bir tasarımın aynısı "tescilli tasarım" için başvuru veya rüçhan tarihinden önce "tescilsiz tasarım" için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir.
Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim, "tescilli tasarım" için başvuru veya rüçhan tarihinden önce "tescilsiz tasarım" için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın, ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.
Hukukumuzda haksız rekabetin tanımı yapılmamış olmakla birlikte, TTK m.54’de "Rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına diğer şekillerdeki aykırı davranışlar ile ticari uygulamalar haksız ve hukuka aykırıdır." biçiminde haksız rekabet oluşturan fiiller genel olarak belirtilmiştir.
TTK m.55’de ise başlıca haksız rekabet halleri örnekseme metodu ile belirtilmiştir. Düzenlemede belirtilen başlıca haksız rekabet halleri; dürüstlük kurallarına aykırı reklamlar ve satış yöntemleri ile diğer hukuka aykırı davranışlar (kötüleme, avantaj sağlama, hakkı olmayan unvanları, meslek, derece ve sembolleri kullanma, karıştırılmaya neden olma, karşılaştırma ya da üçüncü kişiyi benzer yollarla öne geçirme, tedarik fiyatının altında fiyatla satışa sunma yoluyla aldatma, gerçek değer hakkında yanıltma, karar verme özgürlüğünü sınırlama, nicelik ve nitelikte yanıltma, hukuki işlemlere ilişkin kamuya yapılan ilanın açık olmaması, tüketici kredilerine ilişkin açık beyanda bulunmamak, yanıltıcı sözleşme formüllerini kullanmak), sözleşmeyi ihlale veya sona erdirmeye yöneltmek, başkalarının iş ürünlerinden yetkisiz yararlanmak, üretim ve iş sırlarını hukuka aykırı olarak ifşa etmek, iş şartlarına uymamak, dürüstlük kurallarına aykırı işlem şartlarını kullanmak olarak belirtilmiştir.
Uyuşmazlık ile ilgili olan filler ise maddede "Başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemler almak" biçiminde, haksız rekabet hali olarak düzenlenmiştir.
Uyuşmazlık ile ilgili düzenleme, eski TTK’da ki iltibas hükmünün yeniden ifade edilmesidir. Bu bağlamda eski kanun kapsamında söz konusu olan iltibas yeni kanunda karıştırılma halini almıştır. Nitekim kanun hükmünün gerekçesinde de bu husus açıkça belirtilmiştir. Haksız rekabetin hangi koşulda var sayılacağı ise yargı kararlarında “… Serbest yararlanma ve benzetmenin, taklit ve halkı aldatıcı düzeydeki benzerlik boyutuna ulaşması ve bir işletmenin yıllar suren yatırımını ve özenli çalışması sonucunda oluşturduğu imajı simgeleştiren bir ürünün taklidi halinde haksız rekabet vardır. Dürüstlük kurallarına aykırı olmamak koşuluyla herkes başkasının emeğinin sonuçlarından yararlanarak daha iyisini gerçekleştirmek ve rekabete katılmak hakkına sahiptir. Ancak dürüstlük kuralının ihlal edildiği noktada koruma başlar…” şeklinde belirtilmiştir.
Bu meyanda; bir başkasının iş ürünleri veya ticari faaliyetleriyle ya da bir hakka dayalı olarak kullandığı ad, unvan, marka, tasarım, patent gibi fikri ve sınai haklara yönelik işaretler ile karışıklığa neden olabilecek davranışlarda bulunulması dürüstlük ilkesi ile bağdaşmadığı için haksız rekabet sayılmaktadır. Ayrıca düzenleme fikri mülkiyete ilişkin hükümler ile haksız rekabete ilişkin hükümlerin kümülatif olarak uygulanmasına izin vermektedir. Diğer bir deyişle fikri mülkiyet hakkı tecavüze uğrayan kişilerin özel düzenlemeler yerine haksız rekabetin bu genel düzenlemesi kapsamında haklarının korunmasını talep etmesi mümkündür.
Tasarıma Tecavüz halinde hak sahipleri SMK'nın 149. Maddeki talepler ile 150 ve 151. Maddesinde düzenlenen maddi tazminat ve yoksun kalınan karı isteyebilecektir. Yine hak sahipleri 149/1-ç maddesi uyarınca manevi zararlarını talep edebilecektir. SMK'nın 149/1-ç maddesi uyarınca, sınai mülkiyet hakkı sahibi, tecavüzün tespit, önlenmesi ve maddi tazminat yanında manevi tazminat da talep edebilmektedir. TBK'nın 58. Maddesi göz önüne alınarak; somut olayın koşulları ve sonuçları dikkate alınarak 5.000 TL manevi tazminatın kabulü uygun görülmüştür.
Dosya kapsamında toplanan deliller ve bilirkişi raporu dikkate alındığında davalı ürünlerinin, genel izlenimi ile davacı adına ... sınıfında ... numaralı ve ... numaralı tescilli endüstriyel tasarımları İle genel izleniminin benzer olduğu, var olan farklılıkların davalı tasarımlarını ayırt edici kılmadığı anlaşılmıştır. Davalının dava konusu ürünleri sattığı anlaşılmakla aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuş olup her ne kadar kısa kararda manevi tazminat miktarı bakımından kararın kesin olduğu kısa kararda belirtilmiş olsa da haksız rekabetin tespiti, men'i ve sair hususlarda karar verildiğinden bu kararında istinaf yolu açık olduğundan, kısa karardaki bu husus gerekçeli kararda düzeltilmiş olup, aşağıdaki gibi karar verilmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan gerekçe ile;
1-Davacının manevi tazminata ilişkin davanın kabulüyle 5.000 TL'nin ihtarname tarihinden itibaren ticari faiziyle davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2- Davalının haksız rekabet teşkil eden eylemlerinin men'ine ve önlenmesine,
3-Mahkememizce 23/11/2023 tarihinde verilen ihtiyati tedbirin, dava kesin hükümle sonuçlanana kadar devamına,
4- Alınması gereken 427,60 TL harcın davacı tarafından peşin olarak yatırılan 85,39 TL harçtan mahsubu ile eksik harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, davacı tarafından peşin olarak yatırılan 85,39 TL harcın davalıdan alınarak davacı tarafa ödenmesine,
5- Davacı tarafından yapılan toplam 2.614,80 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacı tarafa ödenmesine,
6- Davalı tarafından yapılan toplam 661,40 TL yargılama giderinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına,
7- Davacı duruşmada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT.'ne göre hesap ve takdir edilen ( hükmedilen ücret kabul veya reddedilen miktarı geçemeyeceğinden) manevi tazminat davasının kabulü yönünden 5.000 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8- Davacı duruşmada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT.'ne göre hesap ve takdir edilen haksız rekabet ve men davasının kabulü yönünden 25.500 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
9- Kalan ve kullanılmayan gider avanslarının karar kesinleştiğinde talep beklenmeksizin ilgili taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı ve gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren 2 hafta süre içinde, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi ilgili Hukuk Dairesi nezdinde İstinaf yasa açık olmak üzere, mahkememizce yapılan açık yargılama neticesinde verilen karar usulen okunup anlatıldı. 30/01/2024
Katip ...
e-imzalı
Hakim ...
e-imzalı