ISTANBUL ANADOLU 11. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C. İstanbul Anadolu 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2025/425
KARAR NO : 2025/389

DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
DAVA TARİHİ : 02/05/2025
KARAR TARİHİ : 06/05/2025

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili Mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle; Müvekkil şirket, 12.10.2023 tarihinde, ---- Hesabına ait ---- Şubesi, ---- ile ------ seri numaralı boş çek yapraklarının kaybolduğunu fark etmiş olup, iş bu durum muhatap bankaya bildirilmiştir. Bahsi geçen çeklerin her biri ayrı ayrı ödemeyi gerektiren belgelerdir. Kaybolan çek defterinin, herhangi bir şekilde kötüye kullanılmasının veya başkası tarafından sahtecilik amacıyla kullanılmasının önüne geçilmesi adına iş bu huzurdaki dava ikame edilmiştir. Müvekkil şirket, boş çek yapraklarının kaybolduğunu fark eder etmez -----Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunmuş ve kaybolan çeklerin kötüye kullanılması ihtimaline karşı soruşturma başlatılmıştır. Bu soruşturma ----- Cumhuriyet Başsavcılığı ----- numaralı dosya üzerinden yürütülmüş ve başlatılan soruşturma sonucunda, suç ve suç unsuru bulunmadığı gerekçesiyle, 20.11.2023 tarihinde----- karar numarası ile "Soruşturma Yer Olmadığına Dair Karar" verilmiştir. Boş çek yapraklarının kaybolmuş olması, müvekkil şirketi hukuki ve maddi bir sorumlulukla karşı karşıya bırakma riski taşımaktadır. Zira kaybolan çeklerin, üçüncü kişiler tarafından kötüye kullanılması durumunda müvekkilin karşılaşabileceği ciddi bir zarar anlamına gelecektir. Bu kapsamda, 6102 sayılı TTK'nun 818. Maddesi yollamasıyla uygulanacak 757. Maddesi hükmü doğrultusunda, iradesi dışında poliçesi elinden çıkan kimse, ödeme ya da hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden muhatabın poliçeyi ödemekten men edilmesini isteyebileceği hükmü amir olması sebebiyle söz konusu çekin iptalini sağlamak için işbu huzurdaki davayı açmak zarureti hasıl olmuştur. Yukarıda açıklanan ve re'sen gözetilecek nedenlerle; Öncelikle, ---- Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ----- soruşturma numaralı dosyasında yürütülen soruşturma kapsamında herhangi bir suç unsuru tespit edilmemiş olmakla birlikte, müvekkilin boş çek yapraklarının kaybolmuş olması nedeniyle, kötüye kullanım riskinin önlenmesi amacıyla, ---- şube kodlu --- Şubesi'ne müzekkere yazılarak, ----- ile ---- seri numaralı boş çek yapraklarının ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbiren ödeme yasağı konulmasına, ve yine, ---- Şubesi, ---- ile ------ seri numaralı boş çek yapraklarının zayi nedeniyle iptaline, karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
Mahkememizce yapılan değerlendirme ve dava dilekçesi içeriğine göre; Dava, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Davanın dayanağı, 6102 sayılı T.T.K'nun 818. maddesi delaletiyle aynı Kanunun 757, 762, 763, 764. maddeleridir.
Dava dilekçesi içeriğinden anlaşıldığı üzere iptali istenen çekler, davacının banka hesabı üzerinden aldığı boş çekler olduğu görülmüştür.
Ayrıntıları Yargıtay ----. Hukuk Dairesi'nin 19.02.2014 tarihli ve -----sayılı ilamında vurgulandığı üzere; "...TTK'nın 818(1)-s maddesi, 757 ila 763 maddeler ile 764. maddesinin 1. fıkrasına göre ancak kıymetli evrakların zayi olması durumunda iptale tabi olduğunun hüküm altına alındığı, henüz kıymetli evrak vasfını kazanmayan yetki süresinden sonra vekaletsiz çek doldurulup piyasaya sürülmesi iddiasının zayi sebebi olmaması, boş çek yapraklarının zayi nedeniyle iptale konu edilemeyeceği...", dava konusu olayda da kıymetli evrak vasfını haiz olmayan boş çek yaprakları hakkında dava açılması durumunda davacının talep konusu boş çek yaprakları ile ilgili işbu davayı açmakta hukuki yararı bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle senedin zayi edildiği durumlarda senede bağlı hakkın senetsiz de ileri sürülebilmesi için TTK 651 ve 652 maddelerinde hamile iptal davası açma hakkı getirtilmiştir. İptal kararı alan hamil hakkını senetsiz olarak ileri sürebilecek yada borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir. Bu davayı açma hakkı hamile aittir. İptal davası açmakta hukuki menfaati olan kişi senede bağlı alacak hakkı olan hamildir. Keşidecinin iptal kararı almakta hiç bir hukuki yararı bulunmamaktadır.Davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması dava şartı (HMK m. 114/1-h) olup, davanın her aşamasında ileri sürülüp sürülmediğine bakılmaksızın hakim tarafından kendiliğinden gözetilir (HMK m. 115/1).Tüm bu nedenlerle davacının boş çekler yönünden zayi talebinde bulunmasında hukuki yararının bulunmadığı, ayrıca keşideci olarak bu davayı açmasında hukuki yarar bulunmamakla, ilgili işbu davayı açmakta hukuki yararı bulunmaması ve zayi sebebiyle çek iptali kararı verilemeyeceği anlaşılmakla davanın reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
1-Davanın REDDİNE,
2-Yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3-Yeterince harç alındığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
4-Fazla yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
5-Usul ekonomisi ilkesi gereği; tensip tutanağı düzenlenmeden dosya üzerinden karar verildiğinden, kararın HMK madde 27/1-2 uyarınca davacı tarafa tebliğine,Dair, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde ----- Bölge Adliye Mahkemesi’ne İstinaf Kanun yolu açık olmak üzere karar verildi.