İSTANBUL 4.FIKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
4.FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/98 Esas
KARAR NO : 2024/109

DAVA : Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğü
DAVA TARİHİ : 28/04/2023
KARAR TARİHİ : 23/05/2024

Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğü davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 1996 yılından bu yana bakalit tava ve tencere kulp üretimi yaptığını, sektörde tanınan ve saygın bir firma olduğunu, ... tescil numaralı görseli dava dilekçesinde sunulan tasarımın müvekkili adına TPMK nezdinde tescilli olduğunu, müvekkilinin bu tasarımını fiili olarak kullanmaya devam ettiğini, davalı tarafça ... numara ile tescil edilen tasarımın müvekkilinin tasarımı ile birebir aynı olduğunu, ... 2.FSHHM ... D. İş sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporu ile davalı tasarımlarının müvekkili tasarımları ile birebir benzerlik teşkil ettiğinin tespit edildiğini, bilgilenmiş kullanıcı nezdinde tasarımların benzer olarak algılandığını, genel izlenim itibariyle de benzer olduklarını, davalının tasarımlarının yenilik ve ayırt edicilik unsurlarını taşımadığını belirterek, davalının tasarımının hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep dava etmiştir.
Davalı vekili 28/11/2023 tarihli dilekçesinde özetle; dava konusu tasarımlarda kullanılan kalıpların öncenden davacı tarafından davalı firmaya satıldığını, kalıplar üzerinden yapılan üretim aşamasında benzer mamullerin üretilmesi satıcının baştan benzer üretimi kabulü anlamına geldiğini, davacının kötü niyetli olarak işbu davayı açtığını, davacının söz konusu tasarım üzerinde tescil dolayısıyla oluşan hak sahipliğini kötü niyetli bir şeklide elde ettiğini, davacının tescilli tasarımının hükümsüzlüğü gerektiğini, tasarım hakkının kötü niyetli tescile dayandığını, TPMK'ya tescili yapılan davacı ürünleri üzerinde farklı şerit ve simler bulunduğunu, müvekkilinin ürünlerinin ise tek parça tek blok tek renkte imal edildiğini, bilirkişi raporunda iş yerinde emsal alınan ürünlerle müvekkilinin tasarımları arasında benzerlik olmadığını, dosyaya sunulan bilirkişi raporunda keşif esnasında resimlenen iki adet ürün baz alınarak eksik ve yanlış değerlendirme yapıldığını, davacının tescilli tasarımı ile müvekkilinin ürünleri üzerinde karşılaştırma yapılarak incelenmesi gerektiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.
Mahkememize sunulan 20/03/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle ; davacı adına ... numara ile tescilli tasarımın 03/01/2025 tarihine kadar, davalı adına ... numara ile tescilli tasarımın 29/12/2016 tarihine kadar SMK kapsamında koruma altında olduğu, davacı adına tescilli tasarımın yenilik ve ayırt edicilik özelliklerine sahip olduğu, taraflar arası kalıp satışına yönelik dava dosyasında herhangi bir sözleşmenin, herhangi bir SMK kapsamında Endüstriyel Tasarım Tescil “Kullanım Hakkı ve/veya Lisans Devri”ne dair belgenin mevcut olmadığı, her ne kadar Fason üretim amaçlı olarak Kalıp Satışı Ticari ve Gelir bazlı bir tercih olsa bile davacıya ait tasarımın 2 nolu Resim “...” nun üretimine ait kalıbın , davalı tarafın mevcut kalıp üzerine eklenti/değişiklik yaparak, yeni ürün geliştirdiği iddiasına karşın son kalıp üzerinden üretilen ve çıktı yarı mamül ürünün, davacı tarafın ... numaralı tasarım ile bilgilenmiş kullanıcı sıradan tüketici olmayıp profesyonel nitelik üzerinde ... delikli kalıptan çıkmış ürünlerin çıktı ürün üzerinde farklılık yaratacak derecede etken olmayacağı, metal/ teflon/emaye vb. özellikte tencerelere yönelik aksesuar olarak kullanılabilen bütünsel bakışta ortak özellikteki kritere sahip olduğu , özdeşleşik ve belirgin derecede eşdeğer benzer olduğu, geliştirilen yeni kalıp üzerinden üretilen ve çıktı yarı mamül ürünün benzerliği sebebiyle, bütünsel bakış ile ürünün bütününde ve bilgilenmiş kullanıcı sıradan tüketici olmayıp profesyonel nitelik üzerinde bıraktığı genel izlenim açısından belirgin farklılıklar bulunmadığı ve birbirleri üzerinde iltibas yaratacak kadar benzer olarak algılanacağı, iş bu tasarımlarının bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim açısından yüksek derecede esinlenme mevcut olarak benzer olmasının yanısıra, davalı tarafından, davacı tarafın kendi ortalanma algıdaki tüketici kitlesince iltibasa ve aldatmaya yol açacak şekilde tescilli tasarım görsellerinin ... Tasarım Tescili “...” Tasarıma yönelik yeni ürün ile aynı ... sınıf ... kategorisinde bulunan davacı tarafa ait tescilli tasarım modeline yönelik pazar paylaşımı ile haksız rekabet söz konusu olduğu, dolayısıyla davalı adına tescilli tasarım yönünden seçenek özgürlüğünün geniş olduğunun düşünüldüğü, davalı tasarımının yenilik ve ayırt edicilik özelliklerini taşımadığı, hükümsüzlük koşullarının oluştuğu görüş ve kanaati bildirilmiştir.
KANAAT VE GEREKÇE
6769 Sayılı SMK 55. Maddesi “Tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür. Ürün, bilgisayar programları hariç olmak üzere, endüstriyel yolla veya elle üretilen herhangi bir nesnenin yanı sıra birleşik bir ürün veya bu ürünü oluşturan parçaları, ambalaj gibi nesneleri, birden çok nesnenin bir arada algılanan sunumlarını, grafik sembolleri ve tipografik karakterleri ifade eder. Birleşik ürün, sökülüp takılma yoluyla değiştirilebilen veya yenilenebilen parçalarda: oluşan üründür. Tasarım; bu Kanun hükümleri uyarınca tescil edilmiş olması hâlinde tescilli tasarım, ilk kez Türkiye 'de kamuya sunulmuş olması hâlinde ise tescilsiz tasarım olarak korunur.” demektedir.
SMK 56. Maddesi “Tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur. Birleşik ürünün parçasının tasarımı, aşağıdaki şartları taşıyorsa yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir:
a) Parça birleşik ürüne takıldığında, birleşik ürünün normal kullanımında görünür durumda olmalıdır.
b) Parçanın görünür durumda olan özellikleri, yenilik ve ayırt edici nitelik şartlarını karşılamalıdır.
Bir tasarımın aynısı;
a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce,
b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir. Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim;
a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce,
b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.
Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgi derecesi dikkate alınır.”
SMK 57. maddesi “Kamuya sunma; sergileme, satış gibi yollarla piyasaya sürme, kullanma, tarif, yayım, tanıtım veya benzer amaçlı faaliyetleri kapsar. Tasarımın gizlilik şartıyla üçüncü bir kişiye açıklanması kamuya sunma sayılmaz.
Koruma talep edilen bir tasarım, başvuru tarihinden veya rüçhan talebi varsa rüçhan tarihinden önceki on iki ay içinde tasarımcı veya halefi ya da bu kişilerin izni ile üçüncü bir kişi tarafından veya tasarımcı ya da halefleri ile olan ilişkinin kötüye kullanımı sonucu kamuya sunulması hâlinde bu açıklama tasarımın yeniliğini ve ayırt edici niteliğini etkilemez.”
SMK 77/. Maddesi, “Aşağıdaki hâllerde tasarımın hükümsüz sayılmasına mahkeme tarafından karar verilir:
a) 55 inci maddenin birinci ve ikinci fikralarında yer alan tanımlara uygun olmadığı, 56 ncı ve 57 nci maddelerde belirtilen şartları taşımadığı, 58 inci maddenin dördüncü fikrası ve 64 üncü maddenin altıncı fıkrasının (c) bendi kapsamında olduğu, başvurunun kötüniyetle yapıldığı ve bir fikri mülkiyet hakkının yetkisiz kullanımını içerdiği ispat edilmişse.
B) Hak sahipliğinin başka kişiye veya kişilere ait olduğu ispat edilmişse." hükümlerini içermektedir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, ... numaralı tasarımın davacı adına, ... numaralı tasarımın davalı adına tescilli olduğu, davacı vekilince sunulan dava dilekçesinde davalı adına tescilli ... numaralı tencere kulbu tasarımının davacı adına tescilli ... numaralı tasarımda bulunan 2 numaralı tasarımdaki tencere kulbu tasarımı ile ayniyet derecesinde benzer olduğunun, davalı tasarımının yeni ve ayırt edicilik vasfının bulunmadığının beyan edilerek davalı tasarımının hükümsüzlüğüne karar verilmesi talepli bu davanın açıldığı, dava açılmadan önce davacı tarafça davalı kullanımlarının davacının tasarım hakkına tecavüz oluşturduğu ve davalı tasarımının hükümsüzlük koşullarının bulunduğu beyan edilerek davalı kullanımlarının tespiti ve hükümsüzlük koşullarının oluşup oluşmadığının tespiti yönünde ... 2. FSHHM'nin ... değişik iş sayılı dosyasında delil tespiti talebinde bulunulduğu, davacının delil tespiti talebinin kısmen kabulü ile davalının kullanımlarının tespit edilmesine karar verildiği, yukarıda belirtilen değişik iş dosyasında davalının iş yerinde inceleme yapılarak kullanımlarının tespitinin yapıldığı bilirkişi raporu alındığı, davalı vekilince sunulan cevap dilekçesinde ve değişik iş dosyasına sunulan rapora itiraz dilekçesinde ... numaralı tasarımın kalıplarının davacı tarafça davalıya satıldığının, bu tasarımın davalı tarafça üretimine davacının kalıpları satarak rıza gösterdiğinin, hükümsüzlüğü talep edilen tasarımın ise davalı tarafından satılan kalıpların geliştirilerek oluşturulduğunun benzerliğin bulunmadığının beyan edildiği, davalı tarafça ... numaralı tasarımın kalıplarının davacıdan satın alındığı yönünde savunmada bulunulmuş ise de davacı adına tescilli tasarımın kalıplarının davacıdan satın alınmış olması halinin davalıya tasarımları tescil ettirme hakkı vermeyeceği, davacı tarafça açılan bu davada tescilli tasarımı yönünden tasarım hakkına tecavüz edildiğine ilişkin talebinin bulunmadığı, davalının tescilli tasarımının hükümsüzlüğü talep edilmiş olmakla, davalının tescilli tasarımının yeni ve ayırt edicilik vasfının bulunup bulunmadığının tespit edilmesi gerektiği bu nedenle davalının yukarıda belirtilen savunmalarının bu davada değerlendirilemeyeceği, davalı adına tescilli ... numaralı tasarımın ve davacı adına tescilli ... numaralı tasarımda bulunan 2 numaralı tasarımın tencere kulbu olduğu, davacı tasarımının başvuru ve tescilinin daha önce olduğu, davalı tasarımı yönünden hükümsüzlük koşullarının bulunup bulunmadığının teknik yönden tespitine ilişkin bilirkişi heyetinden rapor alındığı, raporda davacı tasarımı ile davalı tasarımının kapsamlı olarak karşılaştırıldığı ve tencere kulbu tasarımı yönünden tasarımcının seçenek özürlüğünün sınırsız olduğu belirtilerek davalı tasarımının hitap edilen tüketici nezdinde davacı tasarımıyla karıştırılma ihmali bulunacak derecede benzer olduğunun belirtildiği, mahkememizce alınan raporun denetime elverişli ve uygun bulunduğu ve hükme esas alındığı, bir tasarımın SMK kapsamında korumadan yararlanabilmesi için yeni ve ayırt edici vasfının bulunması gerektiği, bu vasıfların bulunmadığı tespit edilen tescilli tasarımlar yönünden SMK madde 77 kapsamında hükümsüzlük kararı verilmesi gerektiği, somut olayda da davacının başvuru ve tescilinin önce olduğu, davalı tasarımının davacı tasarımı ile karşılaştırıldığında hitap edilen tüketici nezdinde karıştırılma ihmali bulunacak derecede benzer olduğu, davalı tasarımının ayırt edicilik vasfının bulunmadığı, hükümsüzlük koşullarının bulunduğu anlaşıldığından davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM :Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere,
1-Davanın KABULÜ ile davalı adına TPMK nezdinde tescilli ... numaralı tasarımın hükümsüzlüğüne, sicilden terkinine,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca hesap olunan 427,60 TL karar harcından peşin yatırılan 179,90 TL'nin mahsubu ile kalan 247,70 TL bakiye karar harcının davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davacı yararına hesap olunan 25.500,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan: 6.000,00 TL bilirkişi ücreti, 127,00 TL posta gideri olmak üzere toplam 6.127,00 TL ve 359,80 TL harç (peşin+başvuru) olmak üzere toplam 6.486,80 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Yatırılan gider avanslarından kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı, (HMK 345/1 md. gereğince) gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.23/05/2024

Katip
e-imza

Hakim
e-imza