İSTANBUL 4.FIKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
4.FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/54 Esas
KARAR NO : 2024/85

DAVA : Endüstriyel Tasarıma Tecavüzün Durdurulması, Önlenmesi, Maddi ve Manevi Tazminat
DAVA TARİHİ : 04/04/2022
KARAR TARİHİ : 25/04/2024
Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarıma Tecavüzün Durdurulması, Önlenmesi, Maddi ve Manevi Tazminat davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava dilekçesi ekinde sunulan 2 adet ayakkabı tasarımının müvekkili adına TPMK nezdinde tescilli olduğunu, davalı tarafından müvekkile ait tescilli tasarımlara tecavüz teşkil eden kullanımların kendi mağazasında ve internet adresinde satışa sunulunarak müvekkiline maddi ve manevi zarar verdiğini, davalı tarafından müvekkilinin tasarımlarının hükümsüzlüğüne ilişkin olarak ... 2.FSHHM ... esas sayılı dosyası ile dava açıldığını, Mahkemece davalının taleplerinin reddine karar verildiğini, müvekkilinin tasarımlarına tecavüz edildiğinin alınan bilirkişi raporları ve mahkeme kararları ile sabit olduğunu belirterek, tasarımdan doğan haklara tecavüz fiillerinin durdurulması, önlenmesi, 1.000,00 TL maddi ve 50.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
Davalı tarafça dosyaya cevap dilekçesi sunulmadığı anlaşılmıştır.
Dosyada taraflarca bildirilen tüm deliler toplanmış, özel ve teknik bilgi gerektirmesi nedeniyle bilirkişi raporu alınmıştır.
Mahkememize sunulan 16/05/2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle ; Davacı ...'e ait ... numaralı ayakkabının endüstriyel tasarım tescili ...sınıfında tescilli olduğu ve SMK kapsamında 18/11/2024 tarihine kadar koruma altında olduğu, 05/05/2022 tarihinde Davalı ...'nun ... adresinde ...ve karşısındaki ikinci keşif adresi olan ... adresinde gerçekleşen keşifte birinci adresin ..., ikinci adresin ise üretim tölyesi ve yönetim olarak kullanılmakta olduğu, Yönetim Showroom, Üretim Atölyesi ve ... fotoğrafları çekildiği, tespit edilen tescilli ayakkabı ürününe benzer ürünlerin üretim bandında üretilmekte olduğu ve ... ise ...olan sayaların bulunduğu, Davacı Tarafa ait... numara ile tescilli Tasarıma benzer, keşifte ilgili atölyelerde benzerlik ürün araştırması inceleme yapıldığı, ... Stokta olduğu ve üretim bandında ise pembe renkli küçük çocuk ayakkabısının üretildiğinin tespit edildiği, davalı taraf ...'nun “ ... tamamen bana ait tasarım ve birkaç yıldırı bu madeli üretmekteyim. Davacı taraf ile görüşmemde hazır kesmiş olduğu sayaları üretip, yeni üretim yapmayacağını söylemişti. İlgili modeli yurtiçi yurtdışı birçok müşterime satmaktayım. Bu arkadaşlar benden/bu görüşmemden sonra Türk Patent Enstitüsü'ne Tescil için başvurduklarından haklı gibi görünmekte. Aslında bana güre yıllardır. modeli üreten bizdik. Elimizde Fatura/Yazışma vb. fotoğraflı belgeler mevcut. Bunları mahkemenize sunabiliriz. Ürünlerimizde bize ait Tescilli arka ürün farka ve etikette yer almaktadır.” olarak beyan ettiği, davalının keşif ziyareti sırasında ; “...” beyanına istinaden göstermiş okluğu duvarda çerçeveli olarak asılı TPE belgeleri ... Marka Şekil Tescili, ... Marka Şekil Tescili ve... “...” Marka Tescili (...) davalı tarafa ait söz konusu tescilli marka şekillerin dava konusu ile ilgisi bulunmadığı, davacı Tarafın tescilli tasarımı ve davalı tarafın ürünü ile ayakkabı model ve tasarımı; saya / üst parça, burun, bağ delik kapsülü + form yapısı, yan parça birleşimi, topuk arka parça birleşim dikişleri ve şekli yapısı ile, sayanım bileği saran band üzerinde bileği dairesel çizgi ... ayakkabı tasarımını özgün kılan kriterler üzerinde yapıları inceleme ile; ayakkabıda taban yapısı ve saya yüzeyinde yer alan grafik öğeler tasarım / ürünün kısmi farklılığa rağmen bütününde, bilgilenmiş kullanıcı nezdinde oluşturacağı izlenim üzerinden raporun 5. ve 6. sayfalarındaki değerlendirmeler sonucu; davalı Tarafın siyah renkli spor ayakkabı ürünü, davacı tarafın... numara ile tescilli spor ayakkabı tasarımlarından ; 1 nolu resim/tasarımı ile benzer olduğu, 2 nolu resim/tasarımı ile benzer olduğu, iltibasa neden olarak haksız rekabet sağlandığı , davacı firmanın kendi ortalama algıdaki tüketici kitlesince iltibasa ve aldatmaya yol açacak şekilde tescilli tasarım görsellerinin taklit yolu ile üretilmesi ile piyasaya sunulduğu, görüş ve kanaati bildirilmiştir.
Mahkememize sunulan 05/06/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle ; davacı tarafın dava dilekçesi ekinde sunduğu deliller içerisinde, davalı ürünlere ait satış fotoğrafları incelendiğinde ürünlerin 64 TL satış fiyatı bulunduğu, 16/05/2022 tarihli bilirkişi raporunda 480 adet ayakkabının stokta olduğu, bilgilerinden yola çıkılarak 480 adet ayakkabının 64 TL bedelle satılması durumunda 30.720,00 TL net satış gelir elde edilebileceği, ürünlerin ne kadar üretildiği ya da satıldığına dair aksi delil bulunmadığı sürece tespit edilebilir lisans bedelinin %15 ciro payı karşılığı olan 4.608 TL ile sınırlı olacağı değerlendirildiği, dava konusu olayda tarafların vergi mükellefi olmamasından dolayı taraflara ait defter incelemesi yapılamadığı, net satış miktarları ve ürün satış fiyatlarının tespit edilemediği, davada lisans sözleşmesi hükmünün ciro üzerinden %15 ile sınırlı kalacağı, tespit edilebilir lisans bedelinin, değerlendirmeler bölümünde açıklandığı şekli ile, %15 ciro payı karşılığı olan 4.608 TL ile sınırlı olacağı görüş ve kanaati bildirilmiştir.
KANAAT VE GEREKÇE
6769 sayılı SMK'nun 81.maddesinde "Aşağıda belirtilen fiiller tasarım hakkına tecavüz sayılır:a) Tasarım sahibinin izni olmaksızın bu Kanun hükümlerine göre koruma kapsamındaki bir tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün aynısını veya genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme yapmak için öneride bulunmak, ticari amaçla kullanmak veya bu amaçlarla bulundurmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak.b) Tasarım sahibi tarafından lisans yoluyla verilmiş hakları izinsiz genişletmek veya bu hakları üçüncü kişilere devretmek.c) Tasarım hakkını gasp etmek.(2) Başvuru, 65 inci maddeye göre tescil edilerek yayımlandığı takdirde, tescil sahibi, tasarım hakkına yönelik olarak bu maddede sayılan tecavüzlerden dolayı hukuk davası açma hakkına sahiptir. Tecavüz eden, başvurudan ve kapsamından haberdar edilmişse başvurunun yayımlanmış olmasına bakılmaz. Tecavüz edenin kötüniyetli olduğuna mahkeme tarafından hükmolunursa yayımdan önce de tecavüzün varlığı kabul edilir.(3) Koruma kapsamındaki tasarımın tescilli olduğuna ilişkin kaydın ürün, ambalaj veya fatura üzerine konulmamış olması, bu maddede sayılan fiilleri tasarım hakkına tecavüz olmaktan çıkarmaz.(4) Tescilsiz tasarımlar için, tasarım 57 nci maddeye göre kamuya sunulduğu takdirde, hak sahibi, tasarım hakkına yönelik ihlallerden dolayı dava açmaya yetkilidir." belirtilmiştir.
6769 sayılı SMK'nun 149.maddesinde "(1) Sınai mülkiyet hakkı tecavüze uğrayan hak sahibi, mahkemeden aşağıdaki taleplerde bulunabilir:a) Fiilin tecavüz olup olmadığının tespiti.b) Muhtemel tecavüzün önlenmesi.c) Tecavüz fiillerinin durdurulması.ç) Tecavüzün kaldırılması ile maddi ve manevi zararın tazmini.d) Tecavüz oluşturan veya cezayı gerektiren ürünler ile bunların üretiminde münhasıran kullanılan cihaz, makine gibi araçlara, tecavüze konu ürünler dışındaki diğer ürünlerin üretimini engellemeyecek şekilde elkonulması.e) (d) bendi uyarınca elkonulan ürün, cihaz ve makineler üzerinde kendisine mülkiyet hakkının tanınması.f) Tecavüzün devamını önlemek üzere tedbirlerin alınması, özellikle masraflar tecavüz edene ait olmak üzere (d) bendine göre elkonulan ürünler ile cihaz ve makine gibi araçların şekillerinin değiştirilmesi, üzerlerindeki markaların silinmesi veya sınai mülkiyet haklarına tecavüzün önlenmesi için kaçınılmaz ise imhası.g) Haklı bir sebebin veya menfaatinin bulunması hâlinde, masrafları karşı tarafa ait olmak üzere kesinleşmiş kararın günlük gazete veya benzeri vasıtalarla tamamen veya özet olarak ilan edilmesi veya ilgililere tebliğ edilmesi.(2) Birinci fıkranın (e) bendinde belirtilen talebin kabulü durumunda, söz konusu ürün, cihaz ve makinelerin değeri, tazminat miktarından düşülür. Bu değerin kabul edilen tazminat miktarını aşması hâlinde, aşan kısım hak sahibince karşı tarafa ödenir.(3) Birinci fıkranın (g) bendinde belirtilen talebin kabulü durumunda ilanın şeklî ve kapsamı kararda tespit edilir. İlan hakkı, kararın kesinleşmesinden sonra üç ay içinde talep edilmezse düşer.(4) Coğrafi işaret ve geleneksel ürün adları bakımından manevi zararın tazmini talep edilemez.
6769 sayılı SMK'nun 150.maddesinde "(1) Sınai mülkiyet hakkına tecavüz sayılan fiilleri işleyen kişiler, hak sahibinin zararını tazmin etmekle yükümlüdür.(2) Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edilmesi durumunda, hakka konu ürün veya hizmetlerin, tecavüz eden tarafından kötü şekilde kullanılması veya üretilmesi, bu şekilde üretilen ürünlerin temin edilmesi yahut uygun olmayan bir tarzda piyasaya sürülmesi sonucunda sınai mülkiyet hakkının itibarı zarara uğrarsa, bu nedenle ayrıca tazminat istenebilir.(3) Hak sahibi, sınai mülkiyet hakkının ihlali iddiasına dayalı tazminat davası açmadan önce, delillerin tespiti ya da açılmış tazminat davasında uğramış olduğu zarar miktarının belirlenebilmesi için, sınai mülkiyet hakkının kullanılması ile ilgili belgelerin, tazminat yükümlüsü tarafından mahkemeye sunulması konusunda karar verilmesini mahkemeden talep edebilir." belirtilmiştir.
6769 sayılı SMK'nun 151.maddesinde "(1) Hak sahibinin uğradığı zarar, fiili kaybı ve yoksun kalınan kazancı kapsar.(2) Yoksun kalınan kazanç, zarar gören hak sahibinin seçimine bağlı olarak, aşağıdaki değerlendirme usullerinden biri ile hesaplanır:a) Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin rekabeti olmasaydı, hak sahibinin elde edebileceği muhtemel gelir.b) Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin elde ettiği net kazanç.c) Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin bu hakkı bir lisans sözleşmesi ile hukuka uygun şekilde kullanmış olması hâlinde ödemesi gereken lisans bedeli.(3) Yoksun kalınan kazancın hesaplanmasında, özellikle sınai mülkiyet hakkının ekonomik önemi veya tecavüz sırasında sınai mülkiyet hakkına ilişkin lisansların sayısı, süresi ve çeşidi, ihlalin nitelik ve boyutu gibi etkenler göz önünde tutulur.(4) Yoksun kalınan kazancın hesaplanmasında, ikinci fıkranın (a) veya (b) bentlerinde belirtilen değerlendirme usullerinden birinin seçilmiş olması hâlinde, mahkeme ürüne ilişkin talebin oluşmasında sınai mülkiyet hakkının belirleyici etken olduğu kanaatine varırsa, kazancın hesaplanmasında hakkaniyete uygun bir payın daha eklenmesine karar verir.(5) Mahkeme, patent haklarına tecavüz hâlinde, patent sahibinin bu Kanunda öngörülen patenti kullanma yükümlülüğünü yerine getirmemiş olduğu kanaatine varırsa yoksun kalınan kazanç, ikinci fıkranın (c) bendine göre hesaplanır.(6) Coğrafi işarete veya geleneksel ürün adına tecavüz hâlinde bu madde hükmü uygulanmaz" belirtilmiştir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde davacı adına ... numara ile tescilli iki adet ayakkabı tasarımının bulunduğunun, bu tescilli ayakkabı tasarımlarından kaynaklı haklarına tecavüz oluşturur şekilde benzer ayakkabıların üretim ve satışının davalı tarafından yapıldığının beyan edilerek bu davanın açıldığı, davalı tarafça yasal süresi içerisinde cevap dilekçesi sunulmadığı, TPMK'dan gelen kayıtlar incelendiğinde ... numaralı tasarımın davacı adına tescilli ve iki adet ayakkabı tasarımına ilişkin olduğunun anlaşıldığı, davacı tarafça davalının kullanımlarının tespiti yönünden delil tespiti talebinde bulunulduğu, mahkememizce davacının delil tespiti talebinin kabul edilerek davalının kullanımlarının tespiti yönünden davalının iş yerinde inceleme yapılarak bilirkişi raporu alındığı, bilirkişi raporu incelendiğinde davalıya ait olduğu tespit edilen ve anlaşılan iş yerinde davacının yukarıda belirtilen tescilli tasarımındaki iki adet ayakkabıya benzer ayakkabılar tespit edildiğinin, bu şekilde benzer 480 adet üretimi tamamlanmış satışa hazır ayakkabı bulunduğunun, bu ayakkabıların davacı tasarımlarıyla karşılaştırıldığında ortalama tüketici nezdinde karıştırılma ihtimali bulunacak şekilde benzer olduklarının belirtildiği, bilirkişi raporunda davalının iş yerinde tespit edilen ayakkabılar ile davacının tasarımlarının teknik yönden kapsamlı bir şekilde karşılaştırıldığı, alınan rapor denetime elverişli olup mahkememizce hükme esas alındığı, davalı vekilince bilirkişi raporuna karşı itiraz dilekçesinde davacı adına tescilli tasarımdaki ayakkabı tasarımlarının davacının başvuru tarihinden önce davalı tarafından üretilerek kamuya sunulduğunun, davalı tarafça daha önce kamuya sunulan bu ayakkabıların davacı tarafından davalıdan görülerek haksız olarak tescil edildiğinin beyan edildiği, davalı tarafça bu iddiaları kapsamında davacının tescilli tasarımına karşı TPMK'ya itiraz edildiği, itirazın reddine karar verildiği, davalı tarafça itirazın reddi kararının kaldırılması ve hükümsüzlük talepli ... 2. FSHHM'nin... Esas ... Karar sayılı dosyası ile dava açıldığı, mahkemece yapılan yargılama neticesinde davalı tarafça iddiasını ispat edemediğinden davanın reddine karar verildiği, verilen kararın istinaf incelemesinden geçerek 05/03/2024 tarihinde kesinleştiği, davalı tarafça davacı adına tescilli tasarımın başvuru tarihinden önce davalı tarafından kamuya sunulduğunun ispat edilemediği, denetime elverişli ve kapsamlı alınan bilirkişi raporu doğrultusunda davalı iş yerinde tespit edilen ayakkabılar ile davacının tescilli tasarımı karşılaştırıldığında ortalama tüketici nezdinde karıştırılma ihtimali bulunacak şekilde benzer oldukları anlaşılmakla davalının bu kullanımlarının davacının tescilli tasarımından kaynaklı haklarına tecavüz oluşturduğunun anlaşıldığı, davacı tarafça 6769 sayılı SMK'nun yukarıda belirtilen yasal düzenlemeleri kapsamında tazminat talebinde bulunabilineceği, davacı tarafça 6769 sayılı SMK'nun 151/2-c maddesi "Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin bu hakkı bir lisans sözleşmesi ile hukuka uygun şekilde kullanmış olması hâlinde ödemesi gereken lisans bedeli." kapsamında maddi tazminat talebinde bulunulduğu, bilirkişilerce raporlarında bu madde kapsamında yapılan hesaplama neticesinde davacının davalıdan 4.608,00 TL talep edebileceğinin belirtildiği, alınan bu raporun denetime elverişli ve uygun olduğu mahkememizce hükme esas alındığı, davacı tarafça maddi tazminat talebinin bu bedel üzerinden ıslah edildiği, davacı tarafça dava dilekçesinde faiz talebinde bulunulmadığı, ıslah dilekçesinde faiz talebinde bulunulduğu anlaşıldığından ıslah edilen kısım yönünden ıslah tarihinden itibaren faize hükmedilmesi gerektiği, davacının manevi tazminat talebi bulunmakla manevi tazminat yönünden tasarım hakkına yapılan tecavüzün niteliği, ,davacının manevi ticari varlığında meydana gelen kayıp durumu, manevi tazminatın amaç ve içeriğine, hak, nesafet ve adalet ilkesine keza manevi tazminatın, maddi bir zenginleşme talebinden çok manevi tatmine yönelik bir talep olması, dolayısıyla somut olaya göre davalının davacının tescilli tasarımlarını, tasarım hakkına tecavüz teşkil edecek şekilde izinsiz olarak kullandığı ,dolayısıyla eyleminde kusurlu olduğu bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde davacı lehine 30.000-TL manevi tazminata hükmedilmesinin uygun olacağı anlaşıldığından davanın kısmen kabul kısmen reddi ile; davalı tarafın kullanımlarının davacıya ait ... numaralı tescilli tasarım haklarına tecavüz oluşturduğunun tespitine, önlenmesine, durdurulmasına ve tecavüze konu ürünlere el konulmasına, 4.608,00 TL maddi tazminatın 3.608,00 TL'lik kısmına ıslah tarihi olan 14/07/2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 30.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin kısmın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM :Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere,
1-Davanın Kısmen Kabul Kısmen Reddi ile; Davalı tarafın kullanımlarının davacıya ait ...numaralı tescilli tasarım haklarına tecavüz oluşturduğunun tespitine, önlenmesine, durdurulmasına ve tecavüze konu ürünlere el konulmasına,
2- 4.608,00 TL maddi tazminatın 3.608,00 TL'lik kısmına ıslah tarihi olan 14/07/2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-30.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin kısmın reddine,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca hesap olunan 2.364,07 TL karar harcından peşin, tamamlama ve ıslah ile yatırılan toplam 932,57 TL'nin mahsubu ile kalan 1.431,50 TL bakiye karar harcının davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca kabul edilen tecavüz talebi yönünden davacı vekili yararına hesap olunan 25.500,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacıya verilmesine,
6-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca kabul edilen maddi tazminat miktarı yönünden 4.608,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacıya verilmesine,
7-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca kabul edilen manevi tazminat miktarı yönünden davacı vekili yararına hesap olunan 25.500,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacıya verilmesine,
8-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca reddedilen manevi tazminat miktarı yönünden davalı vekili yararına hesap olunan 20.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davalıya verilmesine,
9-Davacı tarafından yapılan: 5.500,00 TL bilirkişi ücreti, 378,50 TL posta gideri olmak üzere toplam 5.878,50 TL'den kabul ve ret oranına göre hesap olunan 3.725,20 TL ve 1.013,27 TL harç (peşin+başvuru+tamamlama+ıslah) olmak üzere toplam 4.738,47 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalan kısmının davacı üzerinde bırakılmasına,
10-Yatırılan gider avanslarından kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair davalı vekilinin yüzüne karşı, (HMK 345/1 md. gereğince) gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.25/04/2024

Katip ...
e-imza

Hakim ...
e-imza