İSTANBUL 4.FIKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
4.FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/158 Esas
KARAR NO : 2024/110

DAVA : Tasarım Hükümsüzlüğü
DAVA TARİHİ : 14/09/2022
KARAR TARİHİ : 23/05/2024

Mahkememizde görülmekte bulunan Tasarım Hükümsüzlüğü davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin 1981 yılında faaliyetlerine başladığını, 2009 yılında şirketleşerek faaliyetlerine devam ettiğini, davalı şirketin ... tescil numaralı ambalaj seperatörlerinden 2 nolu ...modelinin müvekkili şirketçe taklit edilerek üretildiği iddiasına dayalı ... 4.FSHHM ... D. İş dosyası ile delil tespiti talebinde bulunduğunu, dosyada alınan bilirkişi raporu ile müvekkili şirket tarafından üretilen gıda ambalajlarının, davalı şirket adına tescilli 2 nolu ... ile benzer olarak algılandığının tespit edildiğini, bu tespit sonucunda müvekkilinin ticari faaliyetlerini yürütememe durumuyla karşı karşıya kalacağını, davalı tarafın tescilli tasarımının yenilik ve ayırt edicilik kriterini karşılamadığını, tescil tarihinden önce dünya genelinde kullanıldığını, tasarımın hukuka aykırı olarak tescil edildiğini belirterek, davalı adına tescilli ... numara ile tescilli tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın, taraflarınca açılacak maddi ve manevi tazminat davasına karşı haksız dayanak oluşturmaya çalıştığını, ... 4.FSHHM ... D. İş sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporu ile davacı tarafın müvekkili şirket tarafından üretilen tasarımların aynısını üretip sattığının tespit edildiğini, davacının iddiasını ispat edecek herhangi bir delil sunamadığını, davaya konu tasarımın gerekli inceleme ve araştırmalar yapılmak suretiyle tescil edildiğini, davacının kötü niyetli olduğunu belirterek davanın reddini talep ettiği anlaşılmıştır.
Mahkememize sunulan 10/10/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle ; Mahkememiz 2022/86 D. İş sayılı dosyasına sunulan bilirkişi raporu sonuç bölümünde "Tespit isteyen tarafa ait ... (2) numaralı tasarım ile aleyhine tespit istenen iş yerinde bulunan ürünler arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile BENZER olarak algılandıkları, Aleyhine tespit istenene ait iş yerinde tespite konu 18 koli ( her koli 300 adet ürün içermektedir) 5400 ürün tespit edildiği" şeklinde kanaat sunulduğu, dava dosyasına sunulan belgelerin doğrulanması amaçlı Hükümsüzlüğü İstenen Davalı Tarafın Endüstriyel Tasarıma yönelik yapılan inceleme ile dava konusu tasarımın ... nolu 18.11.2023 başvuru tarihli Çoklu “...” Endüstriyel Tasarım Tescili Locarno ... sınıfında 18.11.2023 tarihine kadar SMK kapsamında koruma altında olduğunun tespit edildiğini, hükümsüzlük iddiasına yönelik herhangi bir ürün, internet link adresi üzerinden tanıtımı yapılan herhangi bir belge/ürün görseli sunulmadığı, resen internet üzerinde yapılan araştırmalar sonucu dava dışı ... Firmasına ait; ... internet link adresi üzerinden ; ... ilişkisi değerlendirilebilecek ürün tespit edildiği, raporun 8.sayfasında Tasarım/Ürün çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme, nokta, çizgi düzlem, kalıp, hacim, doku, renk/ışık, biçim/form ile komplike görsel desenin niteliksel yapısı baz alınarak tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında ve bütünsel bakış ile ürünün bütününde ve bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim açısından karşılaştırmalı inceleme neticesinde; hükümsüzlük talepli tescilli tasarım ile aynı sektör ve aynı müşteri profiline hitap eden dava dışı ... firmasına ait ürün incelenmesi sonucu benzer olduğu, tespit edilen benzerlikler bakımından tüketici bilgilenmiş kullanıcı tarafından bu iki ürünü katalogda yada rafta yanyana görüldüğünde, üzerlerinde marka ibareleri olmadan ilk bakışta ürünü gördüğünü varsayarak, kişi üzerinde bakacağı algı ne olacaktır? “şekil nasıl algılanacak?” sorusu bağlamında incelendiğinde; tüketici satın alacak kişinin bu ürünü “rafta/katalogda/internet ekranında” gördüğü esnada; ürünü ilk olarak önden göreceği düşünüldüğünde ve bu açıdan ürüne baktığında, tasarımların aynı ürün benzerliğinin mevcut olduğunu, davalıya ait ... (2) numaralı ve 18.11.2013 başvuru tarihli tasarımın tasarım tescil başvuru tarihinden daha evvel olarak kamuya sunulup sunulmadığı yönüyle dava dışı ... firmasına ait ilgili ürüne yönelik söz konusu görselin ... arama motorunda aratıldığını, görselin 04.12.2022 tarihli olduğu, SMK m. 56'da aranan ayırt edicilik kriterini sağlayamadığı ve SMK m. 77 uyarınca Hükümsüzlük koşullarının oluşmadığı görüş ve kanaati bildirilmiştir.
Mahkememize sunulan 12/03/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle, endüstriyel tasarım alanında, tasarım aşamasında çok fazla seçenek özgürlüğünün olduğu, tasarımın biçimi, formunu, boyutunu, görünümünü kısıtlayan teknik bir kısıt olmadığı, görünümün belirli biçim ve boyutlarda olma zorunluluğunun bulunmadığı, hükümsüzlüğü istenen ... numaralı tasarımın yenilik ve ayırt edicilik niteliklerine haiz olduğu görüş ve kanaati bildirilmiştir.
KANAAT VE GEREKÇE
6769 Sayılı SMK 55. Maddesi “Tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür. Ürün, bilgisayar programları hariç olmak üzere, endüstriyel yolla veya elle üretilen herhangi bir nesnenin yanı sıra birleşik bir ürün veya bu ürünü oluşturan parçaları, ambalaj gibi nesneleri, birden çok nesnenin bir arada algılanan sunumlarını, grafik sembolleri ve tipografik karakterleri ifade eder. Birleşik ürün, sökülüp takılma yoluyla değiştirilebilen veya yenilenebilen parçalarda: oluşan üründür. Tasarım; bu Kanun hükümleri uyarınca tescil edilmiş olması hâlinde tescilli tasarım, ilk kez Türkiye 'de kamuya sunulmuş olması hâlinde ise tescilsiz tasarım olarak korunur.” demektedir.
SMK 56. Maddesi “Tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur. Birleşik ürünün parçasının tasarımı, aşağıdaki şartları taşıyorsa yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir:
a) Parça birleşik ürüne takıldığında, birleşik ürünün normal kullanımında görünür durumda olmalıdır.
b) Parçanın görünür durumda olan özellikleri, yenilik ve ayırt edici nitelik şartlarını karşılamalıdır.
Bir tasarımın aynısı;
a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce,
b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir. Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim;
a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce,
b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.
Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgi derecesi dikkate alınır.”
SMK 57. maddesi “Kamuya sunma; sergileme, satış gibi yollarla piyasaya sürme, kullanma, tarif, yayım, tanıtım veya benzer amaçlı faaliyetleri kapsar. Tasarımın gizlilik şartıyla üçüncü bir kişiye açıklanması kamuya sunma sayılmaz.
Koruma talep edilen bir tasarım, başvuru tarihinden veya rüçhan talebi varsa rüçhan tarihinden önceki on iki ay içinde tasarımcı veya halefi ya da bu kişilerin izni ile üçüncü bir kişi tarafından veya tasarımcı ya da halefleri ile olan ilişkinin kötüye kullanımı sonucu kamuya sunulması hâlinde bu açıklama tasarımın yeniliğini ve ayırt edici niteliğini etkilemez.”
SMK 77/. Maddesi, “Aşağıdaki hâllerde tasarımın hükümsüz sayılmasına mahkeme tarafından karar verilir:
a) 55 inci maddenin birinci ve ikinci fikralarında yer alan tanımlara uygun olmadığı, 56 ncı ve 57 nci maddelerde belirtilen şartları taşımadığı, 58 inci maddenin dördüncü fikrası ve 64 üncü maddenin altıncı fıkrasının (c) bendi kapsamında olduğu, başvurunun kötüniyetle yapıldığı ve bir fikri mülkiyet hakkının yetkisiz kullanımını içerdiği ispat edilmişse.
B) Hak sahipliğinin başka kişiye veya kişilere ait olduğu ispat edilmişse." hükümlerini içermektedir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde davalı tarafça adına tescilli ... numaralı tasarımda bulunan 2 numaralı tasarım yönünden davacının taklit ürün ürettiğinin ve satışının yaptığının, tasarım hakkına tecavüz oluşturduğunun beyan ve iddia edilerek mahkememizin 2022/86 değişik iş sayılı dosyasında delil tespiti talebinde bulunulduğunun, davalı tasarımının davalının başvurusundan önce kamuya sunulduğunun, kullanıldığının, üretimi ve satışının yapıldığının, davalının tasarımının yeni ve ayırt edici vasfının bulunmadığının beyan edilerek davalı tasarımının hükümsüzlüğüne karar verilmesi talepli bu davanın açıldığı, TPMK'dan gelen kayıtlar incelendiğinde ... numaralı tasarımın davalı adına tescilli olduğu, bu tasarımda bulunan ve hükümsüzlüğü talep edilen 2 numaralı tasarımın ... olduğu, bir tasarımın SMK kapsamında korumadan yararlanabilmesi için yeni ve ayırt edici vasfının bulunması gerektiği, bu vasıfların bulunmadığı tespit edilen tescilli tasarımlar yönünden SMK madde 77 kapsamında hükümsüzlük kararı verilmesi gerektiği, yenilik ve ayırt edici nitelik hususunun 6769 sayılı SMK'nun 56.maddesinde " Bir tasarımın aynısı;a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce,b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir. Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim;a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce,b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir. Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgi derecesi dikkate alınır." şeklinde düzenlendiği, hükümsüzlüğü talep edilen davalı tasarımı yönünden yenilik ve ayırt edici niteliğinin bulunup bulunmadığının teknik yönden tespiti yönünden iki farklı bilirkişi heyetinden rapor alındığı, dosya içerisindeki deliller ile birlikte yenilik ve ayırt edicilik vasfının bulunup bulunmadığına ilişkin bilirkişilerce de ayrıca araştırılma yapıldığı, alınan raporlarda sunulan delillerde ve bilirkişilerce yapılan araştırmalarda davalı tasarımının aynısının veya ayırt ediciliği bulunmayacak kadar benzerinin davalının başvuru tarihinden önce kamuya sunulduğunun tespit edilemediğinin belirtildiği, alınan raporların mahkememizce denetime elverişli ve uygun bulunduğu, davalı tasarımın yeni ve ayırt edici vasfının bulunmadığının davacı tarafça somut ve yeterli delillerle ispat edilemediği, davalı tasarımının yeni ve ayırt edici vasfının bulunduğu anlaşıldığından davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM :Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere,
1-Davanın REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca hesap olunan 427,60 TL karar harcından peşin yatırılan 80,70 TL'nin mahsubu ile kalan 346,90 TL bakiye karar harcının davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davalı yararına hesap olunan 25.500,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Yatırılan gider avanslarından kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı, (HMK 345/1 md. gereğince) gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.23/05/2024

Katip
e-imza

Hakim
e-imza