İSTANBUL 3.FIKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
3.FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO : 2021/381
KARAR NO : 2024/83

DAVA : SÖZLEŞMENİN HAKLI NEDENLE FESHEDİLDİĞİNİN TESPİTİ
DAVA TARİHİ : 25/12/2020
KARAR TARİHİ : 15/05/2024

Mahkememizde görülmekte bulunan sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğinin tespiti davası incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin belirli işletmelerle Franchise Sözleşmesi yaparak "...” markasının kullanımı ve şirket merkezinden gönderilen ürünlerin satışının yapılması hususunda yetki verdiğini, müvekkili şirket ile davalı firma arasında da 01.11.2015 tarihli Franchise Sözleşmesi imzalandığını, taraflar arasında akdedilen 01.11.2015 tarihli Franchise Sözleşmesinde - tarafların yükümlülükleri belirlenmiş ve bu yükümlülüklere aykırı davranılması durumunda sözleşmenin feshedileceği açıkça belirtildiğini, öncelikle işbu sözleşmenin 3.1. maddesi; “..., sözleşme sürecinde İŞLETMECİ tarafından siparişi verilen ürünleri ve konsepte ilişkin diğer ürünlerin temsilcisi ve tek tedarikçisi olarak bu ürünleri siparişten itibaren teminini sağlayacaktır.” hükmü ile sözleşmenin 4.1. maddesi “Sürekli Franchise Ödemesi ve Reklam Katılım Payı: İşletmeci'nin her ay yazılı olarak ...'ye bildirileceği satış raporunda gözüken aylık KDV hariç net satış tutarlar üzerinden, 965 oranında sürekli franchise ödemesi, ayrıca Franchise'nin isteği ile yapılacak olan tüm hizmetler için franchise ödemesi hesaplanacak ve bu tutar İŞLETMECİ ye her ay KDV eklenerek fatura edilecektir.” hükmü gereği görüldüğü üzere taraflarca asıl yükümlülükler noktasında anlaşmaya varılmış ve müvekkili şirket tarafından işbu sözleşme uyarınca tescilli tüm ticari marka, logo, sembol ve ismi ile ilgili tüm bilgilerin kullanımı davalı işletmeye verildiğini, bir süre sonra yükümlülüklerini yerine getirmemeye başlayan ve sözleşmeye aykırı davranan davalı işletmeye karşı ... 21.Noterliği ... tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile 350.539,82 TL cari borcun müvekkiline ödenmesi ve diğer eksiklilerin tamamlanması hususları ihtar edildiğini, bu ihtarname sonrasında cari borç açığı yine artan işletmeye karşı ... 21.Noterliği ...tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile 195.456,89 cari borcun ödenmesi ve diğer eksikliklerin tamamlanması aksi halde sözleşmenin fesedileçeği hususu ihtar edildiğini, bu ihtarını yine yanıtsız kalması ve cari borç açığının artması sebebiyle son olarak “Taraflar arasında mevcut akde dair eksikliklerin giderilmesi ödenmemiş cari borcun ödenmesi ve ödeme düzensizliğinin giderilmesi, aksi halde Franchise sözleşmesinin feshedileceği ve hukuki yollara başvurulacağı” ihtar edildiğini, sözleşmenin 4.11.8 maddesinde: “işletmecinin kesilen faturayı ödememesi durumunda fatura tarihinden itibaren % 4 gecikme faiziyle, aylık ödenmesi gereken sürekli Franchise ödemesi bedelleri ve reklam katılım payının süresinde ödenmemesi durumunda yine aylık %4 gecikme faiziyle birlikte ödemek zorunda olduğunu ve ürün bedellerinin veya Franchise sürekli ödemeleri ile reklam katılım payı ödemelerinin üçten fazla olması ve/veya herhangi bir ödemenin 60 gün yapılmayarak temerrüde düşülmesi durumunda...'nın sözleşmeyi tek taraflı olarak haklı nedenle feshedebilme hakkının doğacağı” belirtildiğini, yine sözleşmenin 7.3.maddesinde; “mali ve sistem yürütme edim yükümlülüklerine aykırılık halinde ...'nın sözleşmeyi tek taraflı olarak haklı nedenle feshedebilme hakkının doğacağı belirtildiğini, bunlara ek olarak; sözleşmenin 9.7. maddesinde: “İşletmenin yükümlülüklerine aykırı davranması ve yazılı ihtara rağmen bu davranışları durdurmaması durumunda ...'nın; sözleşmeyi tek taraflı olarak hakılı nedenle feshedebileceği, uğradığı tüm zararı ve manevi tazminatı ve bunlara ek olarak cezai şartı işletmeciden talep edebileceği” belirtildiğini, bu maddelere göre sözleşmenin müvekkili şirket tarafından haklı nedenle fesedilmesi hususunun tespitini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı şirkete T.K'nın 35.maddesine göre tebligat yapılmış, davaya cevap verilmediği anlaşılmıştır.
DELİLLER VE GEREKÇE: Dava; taraflar arasındaki 01/11/2015 tarihli franchise sözleşmesinin davacı tarafından haklı nedenle feshedildiğinin tespitine ilişkindir.
Tensip ara kararı gereğince ...ve ...numaralı marka tescil dosyalarına ilişkin belgeler, başvuru ve tescil tarihlerinin, ürün listelerinin, varsa yenileme tarihlerinin, devir ve lisans belgelerinin, renkli ise renkli suretlerinin ve halen geçerli olup olmadığının onaylı suretleri Türk Patent ve Marka Kurumundan celp ve tetkik edilmiştir. Noterlik evraklarının gönderilmesi için talep edilen masrafların davacı yan tarafından karşılanmak üzere, ... 21.Noterliğinin ... tarih ... yevmiye, ... tarih ... yevmiye ve ... 5.Noterliğinin ... tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamelerinin onaylı örnekleri celp ve tetkik edilmiştir.
Davacı tanıklarının beyanları alındıktan sonra davalı şirketin ticaret sicildeki adresine müzekkere yazılarak, ticari defter, bilgi-belge ve kayıtlarının sunulmasını veya ticari defter, bilgi-belge ve kayıtların inceleneceği adresi bildirmesi için tebliğden itibaren 2 haftalık kesin süre verilmesine, kesin süre içerisinde ticari kayıtlar sunulmadığı veya inceleme yapılacak adres bildirilmediği takdirde mevcut deliller doğrultusunda yargılama yapılıp karar verileceği hususunun ihtarına, davacı vekiline müvekkiline ait ticari defter, bilgi-belge ve kayıtlarının sunulması için veya ticari defter, bilgi-belge ve kayıtların inceleneceği adresi bildirmesi için 2 haftalık kesin süre verilmesine, aksi takdirde mevcut deliller doğrultusunda yargılama yapılıp karar verileceği hususunun ihtarına karar verilmiş ve mahkememizce res’en seçilen bir mali bilirkişiden taraflar arasındaki uyuşmazlık konusunun tespiti yönünden özellikle dava ve ihtar tarihi itibari ile taraflar arasındaki cari hesap ilişkisi, bakiye borcunun bulunup bulunulmadığı, sözleşme ve ödemeye ilişkin hükümler dikkate alındığında sözleşmenin ihlali niteliğinde ödemede gecikme olup olmadığı hususlarında denetime açık ve karar vermeye elverişli rapor tanzim etmesinin istenmesine karar verilmiştir.
Bu kapsamda mahkememizce görevlendirilen mali müşavir ... tarafından düzenlenen 03/10/2022 tarihli bilirkişi raporunun sonuç kısmında özetle; Davacı tarafın ilgili dönem ticari defterlerinin kendi lehine delil olarak kabul edilebileceği, takdirinin Mahkemeye ait olduğu, davalı tarafın ticari defterlerinin talep edilmesine rağmen tarafına sunulmadığı, davacı kayıtlarına göre, davalı yandan 109.071,81 TL alacaklı göründüğü sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
Mahkememizce res’en seçilecek SMK - marka uzmanı ve Franchise sözleşmelerinde uzman bir bilirkişi ve mali bilirkişi ...'a dosya tevdi edilerek tarafların dosyaya sundukları tüm deliller, cevap ve karşı cevap dilekçeleri, dosyada mevcut 03/10/2022 tarihli rapor, davalı vekilinin rapora karşı beyan - itirazları incelenerek tarafların ileri sürdükleri iddia ve savunmalara ışık tutacak ve ihtilafın halline yönelik doğrultuda gerekli incelemelerin yaptırılmasına ve bilirkişilerden uyuşmazlığın çözümüne yönelik denetime açık ve karar vermeye elverişli rapor tanzim ettirmelerinin istenmesine karar verilmiştir.
Bu kapsamda mahkememizce görevlendirilen mali müşavir ..., SMK/Marka uzmanı ...ve Franchise sözleşmeleri uzmanı ... tarafından düzenlenen 20/07/2023 tarihli bilirkişi raporunun sonuç kısmında özetle; Dava tarihi olan 25.12.2020 tarihinden sonra da taraflar arasındaki ticari ilişki devam ettiği, davacının kayıtlarına göre 2019 yılından dava yılı olan 2020 yılına devreden alacak bakiyesi 68.347,60 TL olduğu, davalının kayıtlarına göre ise 2019 yılından dava yılı olan 2020 yılına devreden borç bakiyesi 68.347,59 TL olduğu, yani 01.01.2020 tarihi itibari ile davacının ve davalının kayıtları aynı bakiyeyi gösterdiği, dava yılı olan 2020 yılında -yaklaşık 12 ay boyunca- davalı yanca herhangi bir ödeme yapılmadığı, bu husus her iki tarafın kayıtlarında da sabit olduğu, bu durumun düzensiz ödeme olarak kabul edilip edilmeyeceği, davalının borç ifasını yerine getirmediği veya sözleşmenin feshine neden olabileceği yönündeki değerlendirmeler mahkemenin takdirinde olduğu, dava tarihi itibari ile ve davalının kayıtlarına göre -davacıya- 84.910,75 TL borç bulunduğu, yine dava tarihi itibari ile ve davacının kayıtlarına göre -davalıdan- 95.390,00 TL alacak bulunduğu, bu hali ile en az 84.910,75 TL borcun-alacağın karşılıklı olarak davalının ve davacının kabulünde olduğu anlaşıldığı, davalı ile davacı yanın kayıtlarındaki 10.479,25 TL farkın ise aşağıdaki faturaların davalı yanca kayıtlara alınmamasından kaynaklandığı anlaşıldığı, farka isabet eden yukarıdaki faturaların, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 231/5 inci maddesi uyarınca 7 gün içinde düzenlendiğinin davacı yanca ispatı gerektiği, bu faturaları kayıtlarına almayan davalı yanın ise Türk Ticaret Kanunu'nun 21. maddesinin ikinci fıkrasına göre 8 günlük yasal sürede mezkür faturalara itiraz ettiğini tevsik etmesi gerektiği, heyetlerinde yer alan muhasip üye tarafından yapılan tespitlerde, davalının söz konusu fatura bedellerini ödemediği ve yukarıda zikredilen sözleşme hükümlerine aykırı davranarak sözleşmenin haklı sebeple feshine sebebiyet verdiği kanısında oldukları, bununla birlikte davacının sözleşmenin feshini talep ettikten sonra yine muhasip bilirkişinin yaptığı tespitlerde yeni faturalar düzenlediği ve davalı tarafa gönderdiği tespit edildiği, bu fiilin taraflar arasında sözleşmeyi ayakta tutma ve ticari ilişkiyi devam ettirme amacı bulunduğu yönünde değerlendirmek mümkün olduğu, zira iki tarafın da tacir olduğu ve basiretli tacir gibi hareket etme yükümlülüğü altında bulunduğu düşünülürse, feshedilen bir sözleşmenin hükümlerine göre halen (sanki sözleşme feshedilmemiş gibi) edimlerini ifa etmeye devam eden tarafın, sözleşmeyi devam ettirme iradesinin var olduğu sonucuna ulaşmak mümkün olacağı, dosya kapsamında yapılan incelemede taraflar arasında sözleşmeyi ayakta tutma ve ticari ilişkiyi devam ettirme amacının bulunduğu yönünde fiiller bulunduğu tespit olunduğu, davalının ilgili marka kullanımına devam etmesinin bu çerçevede taraflar arasındaki sözleşme ilişkisine uygun olduğunun anlaşıldığı bildirilmiştir.
Taraf vekillerinin bilirkişi raporuna yönelik herhangi bir itiraz dilekçesi sunmadıkları anlaşılmıştır.
Davalı vekili tarafından tahkikat aşamasında sunulan beyan dilekçesinde emsal olarak gösterilen ve davacı vekilince hükme esas alınmaması talep edilen bu haliyle uyuşmazlık teşkil eden ... 4.FSHHM'nin ...E sayılı dosyasının tetkik edilmesi amacıyla mahkemesine yazı yazılarak anılı dava dosyasına ait gerekçeli kararın gönderilmesi ve kararın kesinleşip kesinleşmediği hakkında mahkememize bilgi verilmesinin istenmesine karar verilmiş, gelen yazı cevabında ... 4.FSHHM'nin ... E sayılı dosyasının uyap üzerinden gönderildiği, dosyanın karara çıktığı, istinaf incelemesi için 04/07/2023 tarihinde ... 44. Hukuk Dairesine gönderilmiş olduğu ve henüz kesinleşmediği tespit edilmiştir.
Huzurdaki davada; akde aykırılık iddiasına dayalı olarak taraflar arasında imzalanan 01/11/2015 tarihli franchise sözleşmesinin davacı şirket tarafından haklı nedenle feshedildiğinin tespiti ile davalı yanın markayı kullanmaya devam etmesi sebebiyle davacı şirkete ait markayı barındıran tabelaların davalı iş yerinden kaldırılması ve yine davacı şirkete ait (''Baklavacı Güllüoğlu'' ''...'' markası) markayı barından ürünlerin toplatılması ile davacıya tesliminin talep edildiği, davalı yanın davaya cevap vermeyerek HMK'nın 128. maddesi hükmü gereğince dava dilekçesinde ileri sürülen vakıaların tamamını inkar etmiş sayıldığı anlaşılmıştır.
Davalı vekilinin tahkikat aşamasında sunduğu dilekçesi kapsamındaki beyanları neticesinde tespit edildiği üzere, taraflar arasında “...” markasının kullanımı ve ürünlerin satışının yapılması hususunda 01/11/2015 tarihli franchise sözleşmesinin akdedildiği ihtilafsız olup davalı tarafın, aynı davacı tarafından, davalısı farklı taraf aleyhine ikame edilmiş aynı hukuki sebep ve aynı talep konusuna ilişkin olduğu belirtilen ... 4. FSHHM'nin ...esas sayılı dosyasını emsal olarak gösterdiği, davacı tarafın açıkça çelişkili davranış yasağına aykırı hareket etttiği, davacının, dava ikame edildikten çok sonra dâhi, davalı tarafa hizmet ve mal sunarak fatura kesip ödeme aldığı itirazları ile davanın reddini savunduğu görülmüştür.
Davacı tarafın franchise sözleşmesinin 3.1. maddesi; "FGF, sözleşme süresince işletmeci tarafından siparişi verilen ürünleri ve konsepte ilişkin diğer ürünlerin temsilcisi ve tek tedarikçisi olarak bu ürünleri siparişten itibaren teminini sağlayacaktır." düzenlemesi ile sözleşmenin 4.1.maddesi; "Sürekli Franchise Ödemesi (Royalty) ve Reklam Katılım Payı: İşletmeci'nin her ay yazılı olarak ...'ye bildirileceği yatış raporunda gözüken aylık KDV hariç net satış tutarları üzerinden, %5 oranında sürekli franchise ödemesi, ayrıca Franchisee'nin isteği ile yapılacak olan tüm hizmetler için franchise ödemesi hesaplanacak ve bu tutar İŞLETMECİ'ye her ay KDV eklenerek fatura edilecektir." hükümlerine aykırılık iddiası ile sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğinin tespitini talep ettiği anlaşılmıştır.
Mali inceleme neticesinde kök (davacı ticari defterleri) ve ek rapor (davacı ve davalı ticari defterleri) kapsamında taraf ticari defterleri incelenmiş olup davacı tarafın 2017, 2018, 2019, 2020 ve 2021 tarihli cari hesap ekstreleri, muavinleri ve
faturalar incelendiğinde, yıllar itibariyle devreden tutarlarla birlikte davalı yandan 109.071,81 TL alacaklı göründüğü, ancak dava tarihi itibari ile davacının kayıtlarında davalıdan 95.390,00 TL alacaklı göründüğü, dava tarihi itibari ile davalının kayıtlarına göre -davacıya- 84.910,75TL borçlu göründüğü, davacının kayıtlarına göre dava tarihinden sonra da yanlar arasındaki cari hesap ilişkisinin devam ettiği ve davalı yana faturaların düzenlendiği (31.01.2021, 28.02.2021, 31.03.2021, 30.04.2021, 31.05.2021) tespit edilmiştir. Davacı taraf, sözleşmesel yükümlülüklerin yerine getirilmediğinden bahisle davalıya ... 21.Noterliğinin ... tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile eksikliklerin tamamlanmaması halinde sözleşmenin feshedileceğini ihtar etmiş ise de davacının kayıtlarına göre dava tarihinden sonra da taraflar arasındaki cari hesap ilişkisinin devam ettiği ve davalı yana 2021 tarihli faturaların düzenlendiği, böylece sözleşme ilişkinin devamını gösterir aksiyonların mevcut olduğu görülmüştür. Dolayısıyla bu durumun çelişkili davranış yasağı kapsamında kalıp kalmadığının tetkik edilmesi gerekmiştir. Temelinde TMK’nın 2. maddesinde düzenlenen dürüstlük kuralı bulunan önceki eylemiyle çelişkili davranma yasağı (venire contra factum proprium) açıkça veya davranışlarıyla bir hakkı kullanmak istemediğini veya bir haktan vazgeçtiğini ortaya koyan bir kişinin bu davranışı ile bağlı olması, bu hâliyle var olan hukuki durumunu kaybetmesi ve daha sonra bundan cayamaması anlamına gelmektedir. (..., ...: ..., ...’e ...). Önceki eylemiyle çelişkili davranan kişi önceki davranışı ile muhatabında haklı görülen bir güven yaratmış ve gelecekte de bu hakkı kullanmayacağı yolunda bir kanaat uyandırmış ancak daha sonra yarattığı bu güvene aykırı davranarak muhatabın güvenini boşa çıkarmıştır. Bu nedenle önceki eylemiyle çelişkili davranan kişinin uyandırdığı güveni boşa çıkarmasını hukuk düzeninin korumaması gerekmektedir. Çelişkili davranışta bulunan kişi, muhatabının haklı güvenini boşa çıkarması nedeniyle sadece muhatapla sınırlı olarak hakkını kaybedecektir. Anılı açıklamalar ışığında somut olaya bakıldığında; davacının 2020 yılında eksiklikler tamamlanmadığı taktirde sözleşmenin feshedileceğini ihtar etmesine rağmen ilerleyen bir yıllık süre boyunca dava tarihinden sonraki tarihleri de içerir şekilde davalı yana faturalara konu mal/hizmet tedarikine devam ederek sözleşme ilişkisini devam ettirmesi karşısında önceki eylemiyle çelişkili davranış yasağı kapsamında değerlendirilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır. Bu nedenlerle TMK'nın 2. maddesi ışığında davacının önceki eylemiyle çelişkili davranarak uyandırdığı güveni boşa çıkarması karşısında bu durumun hukuk düzenince korunamayacağından çelişkili davranışta bulunan davacının, muhatabının haklı güvenini boşa çıkarması nedeniyle sadece muhatapla/ somut olayda davalı ile sınırlı olarak hakkını kaybetmesi nedeni ile davanın reddine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulması gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Alınması gereken 427,60 TL peşin harç ile 427,60 TL bakiye maktu harçtan oluşan toplam 855,20 TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 25.500,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Davacının yapmış olduğu yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,
5-Davacı tarafça yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
Dâir; taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 15/05/2024

Katip ...
¸e-imzalıdır

Hakim ...
¸e-imzalıdır