İSTANBUL 2.FIKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
2.FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO : 2021/238
KARAR NO : 2024/156

DAVA : Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 09/07/2021
KARAR TARİHİ : 30/05/2024

Mahkememizde görülmekte bulunan Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava dilekçesi : Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle: Davacı vekili müvekkili ...’ın tasarımları ile yurt içi ve yurt dışında birçok esere imza attığını, giyim üretim teknolojisi meslek alanında hazır giyim model makinecilik eğitimini tamamlayarak bu dalda birçok sertifika aldığını, davacının yurt içi çalışmalarının yanı sıra 4 ayrı dilde çevirisi yaparak dünya genelinde satışa sunduğu amigurumi tarif kitabında tasarımının yer alması ile yurt dışında da tanınır ve tercih edilir bir tasarımcı olduğunu, Davalı şirketin "örgü kiti / örgü kutusu" hazırlanması işi sebebi davacının çeşitli amigurumi oyuncukları tasarlamasını ve söz konusu tasarımlara ilişkin bilgilendirme kitapçığı hazırlamasını talep emesi üzerine davacı bu teklife istinaden “...”, “...”, “...”, “...”, “...” ve “...” isimli örgü tığı ve sık iğne tekniği kullanarak amigurumi oyuncakları tasarladığını, davacının söz konusu tasarımları davalı şirket tarafından "örgü kiti / örgü kutusu" oluşturarak davalı şirkete ait olan "..." markası adı altında piyasaya sunulduğunu, söz konusu kutunun dış yüzeyi ve kapağında davacıya ait tasarımlara ilişkin iki boyutlu görseller kullanıldığı, Kutu içeriğinde ise ... marka örgü ipi, örgü tığı, oyuncak iç malzemesi ve davacı tarafından hazırlanan kitapçıkta (Türkçe, İngilizce ve Rusça) dili anlatımın yer aldığını, davacı tarafından söz konusu tasarımların kullanımına ilişkin birçok defa yazılı sözleşme yapılması talep etmiş ise de davalının bu talebi kabul etmediğini,
Internet ve sosyal medya üzerinde yapılan araştırma neticesinde müvekkiline ait tasarımların davalı şirket tarafından “...” markası adı altında (bahse konu kit içerisinde yer alan materyaller haricinde) örgü ipi etiketlerinde ve sosyal medyada “...” olarak tabir edilen resim dosyası formatında kullanıldığının tespit edildiğini, söz konusu kit içerisinde yer alan örgü ipi etiketlerinde sadece "..." markası ibaresi yer almakta olduğunu, davalı şirket tarafından söz konusu kit içerisinde yer alan örgü iplerinden bağımsız olacak şekilde müstakil olarak satılan örgü ipi etiketlerinde davacıya ait tasarımların görsellerinin izinsiz olarak kullanılması nedeni ile ... 8. Noterliği'nin ...Tarih ve ... Yevmiye nolu ihtarname gönderilmiş ise de karşılıklı anlaşma sağlanamadığını, Fazlaya dair talep ve dava hakkımız saklı kalmak kaydıyla, davacıya ait olan 6 adet görselin, yazılı sözleşme olmaksızın davalı şirket tarafından haksız olarak kullanılmasından dolayı, rayiç telif ücreti bedelin üç katı olarak şimdilik 500,00-TL (beş yüz Türk Lirası) maddi tazminatın, davalı şirket eylemlerinin haksız fiil teşkil etmediği kanaatine varılması halinde, aynı meblağda telif ücreti alacağı olarak şimdilik 500,00 TL (beş yüz Türk Lirası) telif tazminatının, davalı şirketin davacıya ait olan tasarımlara ilişkin görsellerin bulunduğu ürünlerin satışından bu güne kadar elde ettiği haksız kazancın tahsili amacıyla şimdilik 500,00-TL ile davacının eserden kaynaklı manevî haklarını ihlâl eden davalı şirketten 4.000,00 (dört bin Türk Lirası) manevî tazminatın davalı şirketten alınarak davacıya verilmesini,
talep ve dava etmiştir
Cevap dilekçesi: Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle: Davalı vekili davacı tarafından tasarlandığı iddia edilen görsellerin fikir ve sana eserleri kanunu kapsamında ("FSEK") eser niteliğine sahip olmadığını, FSEK, eser kapsamındaki ürünlere "sahibinin hususiyetini taşıma" şartı getirerek bu ürünlere bir ayırt edicilik sağlamayı amaçlamış olduğunu, huzurdaki davaya konu görsellerin ise ayırt edicilikten uzak olduğunu, Kedi, unicorn, koala, kuzu, zürafa, baykuş, koala gibi hayvan figürleri herkesçe iş, sanat vs. gibi alanlarda kullanılabilir durumda olduğunu, nitekim internet sitesi üzerinde yapılan kısa bir araştırma neticesinde de farklı kişiler tarafından yapılan amigurumi oyuncaklarının birbirleri arasında ayırt edilemeyecek derece benzerlik olduğunu, Daha önce kimsenin düşünmediği, tasarlamadığı bir figür veyahut düşünce üzerinden oyuncak elde edilmemekte olup hayvan türlerinin belirli bir teknik ile (herkesçe yapılan bir teknik) oyuncak haline getirilmesi bu ürünün veyahut görsellerin FSEK kapsamında eser niteliğine sahip olduğu sonucunu doğurmayacak olduğunu, ... oyuncağının incelenmesinde davacı tarafından "..." olarak isimlendirilen ürünün, davacının özelliğini yansıtan ve diğerlerinden ayırt edici bir özelliği bulunan tek bir detay dahi içermediğini, İnternet'te yer alan diğer kedi amigurumi oyuncakları ile davacının kendisinin tasarladığını iddia ettiği görseller arasında yalnızca renk farklılıkları bulunduğunu, davacı tarafından tasarlandığı iddia edilen diğer hayvan figürlü görseller için de aynı durum söz konusu olduğunu, Kendi istediği renkte yahut elinde mevcut olan iplik sebebiyle alakalı veyahut alakasız bir renkte hayvan figüründen oluşan amigurumi oyuncağının yapılmasının bu oyuncağı yapan herkesi FSEK kapsamında eser sahibi yapmaya ve koruma altına almadığı, "davalı de söz konusu teklife istinaden “...”, “...”, “...”, “...”, “...” ve “...” isimli örgü tığı ve sık iğne tekniği kullanarak ... tasarlamıştır" şeklindeki "örgü tığı ve sık iğne tekniği" kendisine ait bir teknik olmadığını, amigurumi yapımında herkesçe bilinen ve kullanılan bir teknik olduğunu, davacının kendisinin tasarladığını iddia ettiği görseller ve/veya amigurumi oyuncaklara ilişkin herhangi bir tescil belgesi de bulunmadığını, Davacı ile davalı şirket arasında yapılan sözlü anlaşma gereğince her şey usulüne uygun olarak gerçekleştirildiğini ve anlaşma karşılığı olan ücretin de davacıya ödendiğini, Davacı ile Davalı Şirket arasında yapılan sözlü anlaşmanın tarihi olan Ekim 2019 yılından bu yana davacı taraf, davaya konu görsellerin kullanımının yalnızca örgü kiti ile sınırlı olduğu
hususunda herhangi bir istisna belirtmediğini ve bu konuda geçen süre zarfı boyunca herhangi bir ihtilaf yaşanmadığını, tarafların anlaşması herhangi bir sınırlama içermediğini, Davacının işbu iddiasını ispat etmekle yükümlü olduğunu, taraflar arasında yapılan sözlü anlaşmanın karşılığı olarak Davalı Şirket'in ortağı ve yöneticisi Toygun Batallı tarafından davacı ...'a banka kanalı ile 18.11.2019 tarihinde 2.500,00TL anlaşma bedeli olarak gönderilmiş olduğunu, banka dekontunu sunduklarını, bugüne kadar davacının sözleşme bedeline herhangi bir itirazı olmadığını, Davacının Ekim 2019 yılında böyle bir talebinin olmadığı ve yaklaşık 2 yıl sonra böyle bir talep öne sürülmesinin iyi niyet taşımadığını, Eser niteliğinin sonradan kazanılan bir durum olmadığını, davalı şirket ile davacı arasında FSEK kapsamında eser niteliğine sahip bir ürünün veya görselin mali haklarının devri söz konusu olmadığından yazılı şekle tabi bir sözleşme yapılması şartı bulunmadığını, taraf serbestisi gereği taraflar sözlü olarak anlaşmış olduğunu ve herhangi bir itirazında olmadığı gibi anlaşma bedeli konusunda da mutabık kaldıklarını, beyan etmiştir. Örgü kiti üzerinde sözlü anlaşmanın diğer tarafını teşkil eden davacı ...'ın ismi ve soy ismine açık ve net bir şekilde yer verildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini, Cevaba cevap dilekçesi: Davacı vekilinin cevaba cevap dilekçesinde özetle: Dava dilekçesindeki beyanlarını tekrarla fazlaya dair talep ve dava hakkları saklı kalmak kaydıyla, müvekkiline ait olan 6 adet güzel eser mahiyetindeki özgün tasarımının yazılı sözleşme olmaksızın davalı şirket tarafından haksız olarak kullanılmasından dolayı, rayiç telif ücreti bedelin üç katı olarak şimdilik 500,00-TL (beş yüz Türk Lirası) maddi tazminatın, davalı şirket eylemlerinin haksız fill teşkil etmediği kanaatine varılması halinde, aynı moblağda telif ücreti alacağı olarak şimdilik 500,00 TL (beş yüz Türk Lirası) telif tazminatının, davalı şirketin müvekkiline ait olan tasarımlara ilişkin görsellerin bulunduğu ürünlerin satışından bu güne kadar elde ettiği haksız kazancın tahsili amacıyla şimdilik 500,00-TL ile müvekkilin eserden kaynaklı manevi haklarını ihlâl eden davalı şirketten 4.000,00 (dört bin Türk Lirasıl) manevf tazminatın davalı Şirketten alınarak müvekkiline verilmesini arz ve talep etmiştir.
İkinci cevap dilekçesi: Davalı vekilinin ikinci cevap dilekçesinde özetle: Cevap dilekçesindeki beyanlarını tekrarla Davacı tarafından haksız ve kötü niyetli olarak ikame edilen huzurdaki davanın tümüyle reddini, Yargılama harç ve giderleri ile vekâlet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini karar verilmesini talep etmiştir.
Islah dilekçesi: Davacı vekilinin 21/09/2022 tarihli ıslah dilekçesinde özetle: bilirkişi heyet raporunda davalı şirketin müvekkiline ait tasarımları anlaşma sınırı dışına çıkarak kullandığı ve halen kullanmaya devam ettiğini, müvekkilinin tasarım görsellerinin yer aldığı örgü ipi etiketlerinin halen kendi web sitelerinde ve satışını gerçekleştirdikleri diğer satıcılarda kullanılmaya devam edildiğini ve söz konusu eylemlerin haksız rekabet teşkil ettiğini bahisle müvekkilinin emeğinin korunması gerektiği tespit edildiğini, Tüm bu açıklanan sebepler ile bahse konu dava dosyasındaki taleplerini değiştirmek amacıyla HMK 180 uyarınca dava dilekçesini tamamen ıslah etmiştir.
Islah dilekçesi: Davacı vekilinin 12/03/2024 tarihli ıslah dilekçesinde özetle: Davalı şirketin müvekkilin ait tasarımlar haksız olarak kullanması sebebi ile vuku bulan haksız rekabet eylemlerinin tespitini, Tespit edilen söz konusu haksız rekabetin men'ini, Haksız rekabete neden olan örgü ipi etiketlerinin kullanımının durdurulmasını ve söz konusu etiketlerin imhasını, Davalı şirketin haksız rekabet eylemleri nedeni ile haksız rekabet sonucunda davalı şirketin elde etmesi mümkün görülen menfaatin karşılığı olarak şimdilik 7.500,00 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı şirketten tahsilini, Davalı şirketin haksız rekabet eylemleri nedeni ile manevi zarara uğrayan müvekkili lehine 1.500,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı şirketten tahsilini, Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı şirkete yükletilmesini karar verilmesini talep etmiştir.
Bilirkişi Raporu: 10/08/2022 tarihli bilirkişi raporunda: "Davalıya ait olduğu belirtilen “...” internet web sitesinin güncel olarak kullanımda ve aktif olduğu, ilgili internet sitesi detaylıca incelendiğinde web sitesi içerisinde davaya konu davacı tarafından CD içeriğinde sunulmuş olan bahse konu internet sitesine bağlı linklerin/sayfaların güncel olarak yayında olduğu ve satışının yapıldığı, İlgili “...” internet sitesi içerik saylayıcısı tespiti için detaylıca incelendiğinde içerik sağlayıcısının firma adının “...” olarak, firma ünvanının “... A.Ş.” olarak, açık adresin “...” olarak, vergi numarasının “...” olarak sitenin İletişim sayfasında açıkça belirtildiği, Davacı tarafından belirtilen tespite konu davalıya ait “...” ibareli ürünlerin satışının yapıldığı ilgili “...” , “...” ve “...” internet web sitelerinin güncel olarak yayında olduğu ve belirtilen “etrofil” ibareli ürünlerin aktif olarak satışlarının yapıldığı,
Davacı tarafından dosyaya sunulan tespite konu “@...”, ”@...” ve ”@...” isimli Instagram sosyal medya hesaplarına ait paylaşımlar kontrol edildiğinde davaya konu davalıya ait “...” ibareli ürünlerin tanıtımların yapıldığı, Davacı tarafından CD içeriğinde sunulmuş olan dava konusu ..., ..., ..., ..., ... ve .. figürlerinin, Davalıya ait olduğu belirtilen “...” ibareli ürünlerin etiketlerindeki dava konusu ..., ..., .., ..., ... ve ... figürleri ile birebir aynı olduğu,
Davacının tasarımlarının ve görsellerin hususiyet (FSEK 1/B) taşımadığından bahisle eser korumasından yararlanmayacağı, eser korumasının olmadığı bir durumda eser sahipliğinden ve eser sahipliğinden kaynaklanan haklardan ve bu hakların ihlalinden söz edilemeyeceği ve yine FSEK md. 52’nin de uygulama alanı bulmayacağı, davacıya ait bu çalışmaların nihai takdiri sayın Mahkemeye ait olmak üzere eser korumasından değil de emek korumasından/haksız rekabet korumasından yararlanabileceği, bu bağlamda davacının iş ürünlerinin kullanımına/kullandırılmasına yönelik anlaşmaları da herhangi bir şekil şartı olmadan sözlü olarak dahi yapabileceği, davacının somut olayda çalışmaların kullanımına ilişkin olarak bir bedel aldığının ve rıza gösterdiğinin anlaşıldığı, ancak verilen rızanın kapsamının aşılıp aşılmadığının değerlendirilmesinde her ne kadar her iki tarafça da imzalanmış olmasa da taraflar arasındaki yazışmalara konu olan “telif hakkı devri sözleşmesi” başlıklı metnin, “Hakların Devri ve Taahhüt” başlıklı 3. Maddesinin h) bendinde yer alan “Telif devir sözleşme imzalanması sonrasında ... Tekstil’in gerçekleştirilecek olan ticari faaliyetlerde eserlerin, tarifler (örgü kit) dışında; görüntü, baskı ve her türlü eklenti için eser sahibi ... yazılı izni alınmadan kullanılamayacağını kabul ve beyan eder.“ şeklindeki ifadelerden, kullanımın belli sınırlar dahilinde yapılacağının görüldüğü, sayın Mahkemenin bu doğrultuda somut olayda bu sınırların aşıldığı yönünde karar vermesi durumunda bu kullanımlar için ne kadarlık bir bedele hükmedileceği yönünde nihai takdiri sayın Mahkemeye ait olmak üzere, davacıya ödenmiş olan 2.500 TL üzerinden bir değerlendirme yapılabileceği, ne var ki bu hususta heyetimiz öğretim üyesi moda tasarım uzmanınca tam ve kesin bir rakam bildirmenin mümkün olmadığının görüldüğü, " kanaatini bildirmiştir.
Bilirkişi Raporu: 25/12/2023 tarihli bilirkişi raporunda: Davacı yana ait ürünlerin FSEK bağlamında eser mahiyetinde olmadığı Dava konusu ürünlere ilişkin olarak davacının tasarım tescil belgesine sahip olmadığı, ...,..., ..., ...,...karakterlerinin davacı tarafça yaratılmamış olduğu, Davacı tarafından örüldüğü iddia edilen ..., ..., ..., figürü ..., ..., ... figürlerinin iplik renkleri, duruş şekilleri, boyutları, vücut oranları, kullanılan aksesuarlar, yüz mimikleri ve nakış yerleşimlerinin birebir aynı olduğu, İnternet üzerinden satışı yapılan kitlerde ve ipliklerde davacı yanın ismine yer verilmemiş olduğu, 18.11.2019 da davalı tarafça davacıya ödeme yapılmış olduğu nazara alındığında davacının sessiz kalmasının hukuki sonuçlarının takdirinin sayın mahkemeye ait olduğu, Taraflar arasındaki Telif Devir Sözleşmesi olarak adlandırılan sözleşmenin 3-h maddesiyle, tarifler (örgü kit) dışında; görüntü, baskı ve her türlü eklenti için eser sahibi ... yazılı izni alınmadan kullanılamayacağının açıkça kararlaştırılmış olmasına karşın davalı yanca bu hükme aykırı davranılmış olduğu,Davaya konu ürünlerin davacı adına tasarım tescillerinin bulunmaması dolayısıyla tasarım tescilinden doğan hakların mevcut olmadığı, tasarım şartlarını taşıması halinde tescilsiz tasarımların ilk kamuya sunulmasından itibaren 3 yıllık koruma süresini haiz olacağı, Davacı tarafa ait ürünlerin görsellerinin TTK’nın haksız rekabet hükümleri bağlamında iş ürünleri olarak değerlendirebileceği, Sayın mahkemece tazminatın şartlarının oluştuğunun kabulü halinde dava konusu kullanımdan kaynaklı haksız kazanç miktarının net olarak tespiti mümkün olmadığından TBK m.50 uyarınca hakkaniyete uygun bir tazminatın belirlenebileceği, Sayın Mahkemece taraflar arasındaki Telif Sözleşmesi’nde ücret belirlenmediği de göz önüne alınarak, davalı tarafından yapılan 2.500,00TL lik ödemenin rayiç olarak kabul edilmesinin uygun görülmesi halinde ise davacının FSEK 68 uyarınca talep edebileceği maddi tazminat bedelinin 7.500,00-TL olabileceği, " kanaatini bildirmiştir.
Dava ve uyuşmazlık : taraflar arasındaki dava, dava açılırken FSEK kapsamında haklarına ihlale ilişkin olduğu, dava sırasında davacı vekilinin ıslah dilekçesi ile davayı tümden ıslah ettiği ve haksız rekabet iddiasına dayandırdığı anlaşılmıştır
Gerekçe: Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak dikkate alındığında, davacının ıslah talebinin ticaret kanunun 54 ve devam Maddeleri gereğince haksız rekabet iddiasına dayandırdığı TTK 5. Maddesi gereğince ticari iş niteliğindeki davada görevli ve yetkili mahkemenin ticaret mahkemesi olduğu, davanın dayanağı haksız rekabet olup, haksız rekabetin TTK'da yer aldığı, bu haliyle yetkili ve görevli mahkemenin ticaret mahkemesi olduğu anlaşılmakla mahkememizin görevsizliğine karar verilmiş olup aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Açıklanan sebeplerle;
1-Davanın görev yönünden reddine, mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE,
2-Dosyanın talep halinde görevli ve yetkili İstanbul Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine,
3-Yargılama gideri ve vekalet ücretinin görevli mahkemece dikkate alınmasına,
Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı (HMK 345/1 md. gereğince) gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek suretiyle , İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.30/05/2024

Katip
¸e-imzalıdır

Hakim
¸e-imzalıdır