İSTANBUL 2.FIKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
2.FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO:2019/408
KARAR NO:2024/12

DAVA:Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:27/12/2019
KARAR TARİHİ:11/01/2024

Mahkememizde görülmekte bulunan Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava dilekçesi : Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; Davalı ...'ın ... adlı kitabının kahramanın ismi müvekkilinin ismi ile aynı olduğunu, doğum yeri de müvekkilinin doğum yeri ile aynı olan... ili olduğunu, yine kitabın başlangıç bölümünde ... karakteri tanıtılırken, hasta olarak doğduğu ve küveze alınan bebeğin yaşayamaz denmesine karşın yaşaması karşısında babası tarafından ... ismi konulduğu anlatıldığını, aynı kitapta, müvekkilinin ulusal kanallarda anlattığı ifadeler ile, babasından yardım almak istemeyerek kendi ayakları üzerinde durmak istemesi, müvekkilinin babasının... ilinde fabrika sahibi olduğunu, babasının gerçek annelerinin öldüğünü ifade etmesini, daha sonra müvekkilinin babasının başka bir kadınla evlenmesi ve birlikte yaşadığını, annesinin yıllar sonra yaşadığını öğrenmesi, üvey annesi tarafından şiddet görmesi, okulunu birincilikle bitirmesi, eşi ... için ... şehrine gitmesi gibi müvekkilinin hayatının mihenk taşlarının birebir kopyalanmak suretiyle kitaplaştırılması hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, müvekkilinin sosyal medya ve televizyon kanalları aracılığı ile fikri olarak aktardığı hayat hikayesinin davalı ...'ın fikri eser olarak ortaya koyması yalnızca esas sahibi olan müvekkilinin fikri eserinden yararlandığı ve bu kanal ile müvekkilinin fikrinden maddi gelir ettiğini, müvekkilinin tarafından yapılan şikayete istinaden aldırılan bilirkişi raporunda incelene hususların değerlendirilmesi şu sonuç kısmındaki kanaatler şu şekilde olduğunu; Davalı ...'ın yazmış olduğu kitap, müvekkilinin sosyal medyada yayınladığı yazılardaki hayat hikayesi üzerine kurgulanmış bir eser olduğu, olayları kahramanları ve olay yerini müvekkilinin gerçek hayatı ile birebir örtüştüğünü, dava konusu kitapta, *....” vd. hükümlerinde ifadelerinin hususların müvekkilinin üvey annesi ile ilgili şiddet anlatılarından olduğu ve müvekkilini rencide ettiğini, buna istinaden müvekkilinin...'deki 19 soruluk bilgi yarışmasına kitapta geçen hususları aynen anlatmış olduğunu, davalının küçük değişiklikler ile esasen iş ve toplumsal yaşantısmda tanınan müvekkilinin kişilik haklarını ihlal ettiği tespit edildiğini, yukarıda arz ve izah edilen sebeplerle; dava konusu kitabın, müvekkilinin kişilik haklarının ihlal ettiğinin tespitine, müvekkilinin sosyal medya hesabından yapmış olduğu fikri olarak ortaya koyduğu eser niteliğine haiz hayat hikayesini içeren kesitin birebir aynı şekilde kopyalandığı ... CBS ... S. Nolu dosyadaki bilirkişi raporu ile sabit olduğunu, ... isimli kitabın, reklamının yapılmasının engellemesine, imalinin, satışının, dağıtımının, itihalinin ve ihracının, yurtu içinde ve yurt dışında satışa sunulmasının önlenmesine, telafisi imkansız zararların doğmaması adına basımının ve dağıtımının durdurulmasına, davalı taraf ...'a ait ... isimli kitabın tüm kitapçılardan toplatılmasına ve tedbir kararı verilmesine, FSEK md.68 uyarınca müvekkilinin mali haklarına tecavüz edildiğinden bilirkişi marifetiyle belirli hale gelecek olan fazlaya ilişkin hakkımız saklı kalmak kaydı ile şimdilik kitapları satışından elde gelirin tespiti ile 20.000,00 TL tutarında tazminatın ayrı ayrı davalılardan tahmiline, FSEK m.70 uyarınca müvekkilinin özel hayatının ihlali ile kişilik haklarına zarar verildiğinden 100.000,00 TL tutarında manevi tazminatın davalılardan tahmiline, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Cevap dilekçesi: Davalı vekilinin cevap dilekçesine özetle; Dava konusu kitaptaki kahramanın adı bir tesadüf eseri olarak davacının ismi ile aynı olduğunu, benzer şekilde Türkiye'de ... adında on binlerce kişi olduğunu, müvekkil yazar, ... isimli bir avukat karakterin hayat hikayesini anlatmış olsa idi, bu hikayede 125.000 avukattan her birisinin kendi yaşamıyla ilgili bir takım bağlantılar kurması kadar doğal bir sonuç olamayacağını, bir avukatın hayatı anlatıldığına göre mekanın adliyeler olması, her avukatın girdiği türden davaların konu edilmesi, karakterin tanınırlığı ve başarılı gözükmesi bakımında ise Türkiye'nin taşra sayılacak herhangi bir ilinden gelerek ... gibi bir kentte avukatlık yapması roman kurgusu bakımından gerekli ve olağan olduğunu, ... isimli başarılı avukatın aynı zamanda romanın kurgusu gereği özel hayatında örneğin boşanmış olması, bir trafik kazasında birinin ölümüne neden olması vb. Nedenlerle fiilen avukatlık yapanlardan aynı ... ismini taşıyan bir avukatın, '...' diyerek eseri ve eserdeki kurguyu hayatıymışçasına sahiplendiği ve romanda kurgu gereği yazılanların kendi hayatına uymadığını belirterek rencide edildiğini ileri sürdüğünü, kişilik haklarının ihlal edildiğini ve özel hayatın gizliliğinin ortadan kaldırıldığını iddia etmesi ne kadar makul ve kabul edilebilirse, davacının davası da o kadar makul ve kabul edilebilecek olduğunu, Kitapta üvey anne, ... karakterinin ve ... anlatılmakta olduğunu, Cumhuriyet Başsavcılığı dosyasındaki bilirkişi raporunda da kitaptaki olay bu şekilde açıklandığını, davacı, dilekçesinde hayat örgüsünün bire bir örtüştüğü iddia edildiğini '“örneğin Müvekkilimiz üvey annesi ile ilgili hususlar; üvey annenin kitabın kahramanı güçlüye şiddet uygulayarak tırnaklarını çektiği ifadesiyle müvekkilimizin gerçek hayatıyla bağdaştırıldığından özel hayatın ihlal edildiğinde ve rencide edildiğine dair kanaat savcılığa sunulmuştur' denildiğini, gerek kitapta gerekse bilirkişi raporunda Tırnak çekme değil, parmak uçlarının yakılması kurgulandığını, bu durum dahi davacının kitabı okumadığını, kulaktan bilgilerle romanla kendisi arasında özdeşlik kurduğunu gösterdiğini, davacı ile roman kahramanı kıyaslandığında; romanda anne sonradan ortaya çıktığını, davacının gerçek hayatında ise iddia ettiği üzere annesi öldüğünü, roman kahramanının üvey kardeşi olduğu halde, davacı üvey kardeşi olduğunu ileri sürmediğini, romanın kahramanının kekeme olduğunu, gerçekte böyle bir durum olmadığını, roman kahramanının sevgilisinin hayat hikayesi ile davacının gerçekte evlendiği kişinin CV si birbirini hiç tatmamakta olduğunu, Dilekçede iddia edildiğinin aksine gerçek hayatta ... şehri ile bir ilişkisi bulunmadığını. ... liseyi...'da bitirdiğini....kahramanının ise...'da bitirmiş olduğunu. Davacının hayatında amca, dede, arkadaşlar vb. Kişiler olmadığını. romanda bu kişiler karakterin hayatında önemli bir yer tutmakta olduğunu . Gerçek hayatta lise yıllarına ait hiçbir ayrıntı olmadığını, oysa romanın hacminin büyük çoğunluğunu lise yılları oluşturturduğunu. Davacının İnstagramda paylaştığı fotoğrafın altına yazdığı açıklama, eser olmadığını, Davacı, dilekçesinde eser olarak instagram sosyal medya hesabında yaptığı paylaşımını göstermekte olduğunu, Oysa davacının paylaşımında FSEK'teki eserin tanımına uyan bir anlatım bulunmamaktadır. Olayları anlatmak eser anlamına gelmediğini. Bir ifadenin eser sayılabilmesi için özgün olması ve edebi bir dille yazılmasının şart olduğunu, Olayların peş peşe ve bir fotoğraf açıklaması olarak anlatılması, dile getirilen ifadeye eser vasfı kazandırmadığını, yukarıda da belirttiğimiz üzere davacının eser olarak belirttiği kendisi hikayesi ile roman konusu arasında bir bağlantı bulunmadığını yukarıda açıklanan ve sayın Mahkemece gözetilecek nedenlerle, davacının yerinde olmayan bütün talepleri ile haksız davasının reddini talep ve dava etmiştir.
Cevaba Cevap Dilekçesi: Davacı vekilinin sunduğu cevaba cevap dilekçesinde özetle: dava konusu kitabın, müvekkilinin kişilik haklarının ihlal ettiğinin tespitine, müvekkilinin sosyal medya hesabından yapmış olduğu fikri olarak ortaya koyduğu eser niteliğine haiz hayat hikayesini içeren kesitin birebir aynı şekilde kopyalandığı istanbul cbs ... s. nolu dosyadaki bilirkişi raporu ile sabit olduğunuu, ... isimli kitabın, reklamının yapılmasının engellemesini, imalinin, satışının, dağıtımının, ithalinin ve ihracının, yurt içinde ve yurtdışında satışa sunulmasının önlenmesini, telafisi imkânsız zararların doğmaması adına basımının ve dağıtımının durdurulmasını, davalı taraf ahmet batmana ait ... isimli kitabın tüm kitapçılardan toplatılmasını ve tedbir kararı verilmesini, fsek m68 uyarınca müvekkilinin mali haklarına tecavüz edildiğinden bilirkişi marifetiyle belirli hale gelecek olan fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmak kaydı ile şimdilik kitapların satışından elde gelirin tespiti ile 20.000,00 tl tutarında tazminatın ayrı ayrı davalılardan tahmilini ,fsek m70 uyarınca müvekkilinin özel hayatının ihlali ile kişilik haklarına zarar verildiğinden 100.000,00 tl tutarında manevi tazminatın davalılardan tahmilini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraflara tahmilini, karar verilmesini, arz ve talep etmiştir.
İkinci Cevap Dilekçesi: Davalı vekilinin ikinci cevap dilekçesinde özetle; mahkemece kendiliğinden gözetilecek nedenlerle, davacının yerinde olmayan bütün talepleri ile haksız davasının reddine, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin Davacıya yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Deliller:
Değişik iş dosyası: .... FSHHM'nin ... D.iş sayılı dosyası fiziken dosya arasına alınmıştır.
Soruşturma dosyası: ... CBS'nin ... soruşturma numaralı dosyası UYAP sistemi üzerinden celp edilmiştir.
Ceza dosyası: .... ACM'nin ... Esas sayılı dosyası UYAP sistemi üzerinden celp edilmiştir.
Bilirkişi Raporu: bilirkişi raporunda Yukarıda yapılan incelemeler ve değerlendirmeler neticesinde, nihai takdiri sayın Mahkemeye ait olmak üzere, sayın Mahkemenin “tarafları arasındaki uyuşmazlık konusunun tespiti yönünden özellikle davalılar tarafından piyasaya sunulan kitabın davacının iddiasında yer aldığı üzere davacıya ait hayatı konu edinip edinmediği, kitapta konu alınan unsurların klişe tabir edilen konulardan olup olmadığı, davacının sosyal medya hesabından paylaşmış olduğu hayatına ilişkin yazının eser niteliğinin bulunup bulunmadığı, bu kapsamda eser sahipliğine tecavüz iddiasının yerinde olup olmadığı ve tarafların iddia ve savunmalarını davalıya ait kitapla karşılaştırmalı olarak tek tek alınarak” içerikli ara kararı doğrultusunda...'da ikiz doğum, ikizlerden birinin daha ağır olması, annenin ölümü, üvey annenin ikizleri sevmemesi, kendi çocuğunu kayırması, ikizlerden birinin okul nedeniyle ayrılması gibi benzer öğelerin heyetimiz yazar/teknik uzmanınca dünya ve ülkemiz edebiyatında da sıkça kullanılan klişeler olarak değerlendirildiği, bu doğrultuda; İntihal/Esinlenme ayrımı/kavramları çerçevesinde ifade edilmek istenirse; nihai takdiri sayın Mahkemeye ait olmak üzere, davacının paylaşımlarındaki aktardığı hayat hikayesine ilişkin unsurlarla davalıya ait romandaki benzerliklerin esinlenme kapsamında değerlendirilmeye elverişli olduğu, davacının hususiyet, farklılık taşıyan hayat öyküsü kesitinin davalı eserde kullanılmadığı, yukarıda raporun Ill. İnceleme ve Değerlendirme bölümü başlığı altında a, b ve c bentlerinde kitapla karşılaştırmalı olarak ayrıntılı inceleme ve değerlendirmeler yapıldığı, Davacıya ait paylaşımların, heyetimiz ilim ve edebiyat eseri uzmanlarınca yapılan değerlendirmede, FSEK bağlamında —hususiyet taşımayan çalışmalar olduğundan bahisle- eser niteliğini taşımadığı, davacıya ait paylaşımların eser niteliğinde olmadığından herhangi bir şekilde eser üzerindeki hak sahipliğinden kaynaklanan bir ihlalinden söz edilemeyeceği, zira FSEK bağlamında gerek mali hak gerekse manevi hak ihlalinden söz edebilmek için öncelikle izinsiz yararlanılan bir eserin gerekli olduğu, somut olayda davacıya ait bir eserden söz edilemeyeceği kanaatine varıldığı, Davacıya ait paylaşımlar teknik anlamıyla, FSEK bağlamında hususiyet taşımadığından bahisle eser niteliğini taşımamakla beraber, davacının hayat hikayesine ayırt edicilik, farklılık, özgünlük katan buldum buldum com süreci eğer romanda işlenen bir konu olsaydı bu takdirde davacının hayat hikayesi üzerindeki hakkının, diğer bir anlatımla kişilik hakkının ihlalinden söz edilebilecekken, somut olayda böyle bir kullanımın olmadığından bahisle bu konuda nihai takdiri sayın Mahkemeye ait olmak üzere, heyetimiz ilim ve edebiyat eseri uzmanlarınca, bu hususta da hak ihlalinin olmadığı kanaatinin oluştuğu, yönünde görüş ve kanaatlerine varılmış olup; heyetimizce 3 nüsha olarak hazırlanan işbu raporu, meselenin asli ve nihai hukuki takdiri ile tavsifi 6100 sayılı HMK'nın md. 266/c.2 hükmü ve 6754 sayılı Kanun'un md. 3/3 hükmü gereği tamamen yüce Mahkemeye ait olduğu, görüş ve kanaatlerimizi saygılarımızla arz ederiz." olarak rapor sunmuşlardır.
Dava ve uyuşmazlık : Taraflar arasındaki uyuşmazlık davalı ... tarafından yazılan ve diğer davalı tarafından basım ve yayını yapılan "..." isimli kitabın davacının fikri ve kişilik haklarını ihlal edip etmediğinin tespiti ile maddi ve manevi tazminat talebine ilişkindir. Davacı taraf dava konusu edilen kitaba ilişkin hikayenin instagramda kendisi tarafından paylaşıldığını, kitaptaki hikayenin ise paylaşım yapılan hikaye ile aynı olduğunu belirterek davanın kabulünü savunmuştur. Davalı ise romandaki hikayenin davacının instagramda paylaştığı açıklama ile aynı olmadığını, instagramda yapılan paylaşımın eser niteliğinde olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.
Gerekçe: Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak ele alındığında; "..." isimli kitabının yazarının davalı ..., basım ve yayınının ise diğer davalı şirket tarafından yapıldığı, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda da tespit edildiği üzere 19/08/2016 tarihinde davacının şahsına ait instagram hesabında paylaştığı fotoğrafın altında kendi hayat hikayesini anlattığına ilişkin bir açıklama yazdığı anlaşılmıştır. .... ACM 'nin ... E. Sayılı dosyasında davacı tarafından davalı ... aleyhine özel hayatın gizliliğini ihlali suçundan suç duyurusunda bulunduğu, mahkemece yapılan yargılama sonucunda sanığın beraatine karar verildiği, hükmün istinaf incelemesinden geçerek kesinleştiği anlaşılmıştır. Mahkememizce tarafların delilleri toplandıktan sonra üçlü bilirkişi heyetinden alınan raporda davacı tarafça yapılan paylaşımların hususiyet taşımadığı bu nedenle eser niteliğinde olmadığı, paylaşımda belirtilen açıklamaların klişe hikaye niteliğinde olduğunun tespit edildiği anlaşılmıştır.
Davacının paylaşımının eser niteliğinde olup olmadığı hususunda yapılan değerlendirmede dosya kapsamında alınan bilirkişi raporu ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde sosyal medya hesabı üzerinde yapılan paylaşımın FSEK kapsamında eser niteliğinde olmadığının bilirkişi raporu ile tespit edildiği ayrıca hesaptan paylaşılan olay örgüsünün klişe niteliğindeki hikaye olduğunun sabit olduğu anlaşılmakla davacının FSEK kapsamında ihlale giren herhangi bir hakkının bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
Özel hayatın gizliliğini ihlal bakımından yapılan incelemede ise; .... ACM'nin ... E. Sayılı dosyasında yapılan yargılama sonucunda davalı ... yönünden beraat kararı verildiği, davaya konu edilen kitabın içeriği incelendiğinde davacının hayatının doğrudan ele alınarak kitaplaştırılmadığı, kitapta konu edilen hikayenin klişe niteliğinde bir hikaye olduğu anlaşılmakla davacının bu talebine ilişkin de davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
Yapılan yargılama sonucunda tüm dosya kapsamı, alınan bilirkişi raporu, dosya arasına alınan .... ACM'nin ... E. Sayılı dosyası dikkate alındığında davalının eylemlerinin davacının kişilik ve fikri haklarına saldırı niteliğinde olmadığı kanaatine varıldığından davanın tüm talepler yönünden reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Açıklanan sebeplerle;
1-Davanın tüm talepler yönünden REDDİNE,
2-Yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3-Yatırılan 2.049,30 TL peşin harçtan, alınması gereken 427,60 TL karar ve ilam harcının düşümü ile kalan 1.621,7‬0 TL harcın davacıya iadesine,
4-Tespit davası yönünden; Davalılar kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T'ne göre hesaplanan 25.500,00 TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
5-Maddi tazminat davası yönünden; Davalılar kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T'ne göre hesaplanan 20.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
6-Manevi tazminat davası yönünden; Davalılar kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T'ne göre hesaplanan 25.500,00 TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
7-Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın, karar kesinleştikten sonra talep halinde ilgili tarafa iadesine,
Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı, (HMK 345/1 md. gereğince) gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.11/01/2024

Katip ...
e-imzalıdır

Hakim ...
e-imzalıdır