T.C.
İSTANBUL
18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2016/1120 Esas
KARAR NO : 2024/742
DAVA : Eser sözleşmesinden kaynaklı alacak - tazminat
DAVA TARİHİ : 16/11/2016
KARŞI DAVA : Eser sözleşmesinden kaynaklı istirdat - tazminat
KARŞI DAVA TARİHİ : 21/12/2016
KARAR TARİHİ : 24/10/2024
DAVA : Davacı - karşı davalı vekili dava dilekçesinde "Müvekkil ile davalılar arasında imzalanan iki adet sözleşmeden doğan hukuki ihtilaflarımız şu şekildedir:
A- 11.02.2015 tarihli Niğde İli ... Mevkiindeki “... Enerjisinden Elektrik Üreten Sistem”i konu alan sözleşmeye istinaden iddia ve taleplerimiz;
1- Müvekkilimizin Yüklenici, davalılardan ...Ltd. Şti.'nin İşveren ve ...'ın Proje Sahibi bulunduğu sözleşmeye istinaden, müvekkilce işin yapımına başlanmış, sistemin üretici modüllerinin tamamının montaj ve tesisatı tamamlanmıştır. Müvekkilin yapacağı iş, sözleşmenin imzalanmasından evvel, davalılarca ekte yer alan ve ... tarafından verilen 30.01.2015 tarihli ... Mektubuna uygun olarak, Güneş Enerjisi Santralinin yapımı işidir. Müvekkilimiz, davalılar tarafından kendilerine sunulan Çağrı Mektubuna uygun olarak, montaj ve inşa etmek üzere tüm malzemelerinin siparişlerini temin etmiş, derhal inşaya başlamıştır.
2- Müvekkilin, inşaat sahasında kullanılacak panelleri ithalatı esnasında, davalılarca devlet teşviklerinden yararlanılacağından bahisle ödemeler geciktirilmiş, ilgili ürünler uzunca bir süre gümrükte kalmış, işin başlangıcı 20 gün kadar uzamış ve temin eden firma tarafından ürünlerin gümrükte beklemesine ilişkin Demuraj, Ordino ve Ardiye bedelleri Ekte yer alan 25.08.2015 tarih ve ...numaralı 18.497,24-$ bedelindeki fatura ile, davalılar kusurundan mütevellit müvekkilimize yükletilmiştir.
3- Yine, inşa süresi boyunca, başlangıçta projelerde ve teknik şartnamelerde bulunmamasına rağmen ...tarafından inşaat süresinin uzaması sonucu çıkan yeni yönetmelikler uyarınca inşaat sahasına ...sistemi kurulması mecburi kılınmış olup, işin aksamaması adına bu sistem müvekkilce tesis edilmiş, 30.10.2015 tarih ve ... numaralı fatura ile sabit 16.815,00-EURO bedelli sistemin masrafı yine işverenler tarafından karşılanmamıştır.
4- Sözleşmenin imzası esnasında, çağrı mektubu ve ...'ça onaylanan projede, ölçü hücreleri çift sekonderli iken, sonrasında ...'ça inşaat süresinin uzaması sonucu çıkan yeni yönetmelikler uyarınca 3 sekönderli olması gerektiği belirtilmiş aynı zamanda röleler ve redresörün değiştirilmesi gerektiği belirtilmiş, tüm bu sonradan oluşan masraflar müvekkilce temin edilerek bedeli karşılanmıştır. Bu halde dahi davalılar tarafından ilgili 54.870,00-TL zarar hiçbir şekilde müvekkile ödenmemiştir. İlgili bedele ilişkin 22.03.2016 tarih ve... numaralı fatura ile aynı tarihli tutanak ve mailleşmeler ektedir.
5- Müvekkilimiz, sözleşme ile mesul bulunduğu işi bitirmesine rağmen, davalılar tarafından sebep bulunan gecikmelerden ötürü, inşaat sahasının güvenliğini tesis etmek üzere işin bitiş tarihi olan Mayıs 2015 döneminden başlayarak, inşaat sahasını terk tarihimiz olan 29.08.2016 tarihine kadar, ilgili sahada güvenlik personeli istihdam etmek zorunda kalmıştır. Niğde ... Astiye Hukuk Mahkemesi'nin ... D.İş sayılı dosyasınca tespiti ile istihdamı sabit olan güvenlik personelinin maaş bordroları ekte olup, İlgili maaş bedellerinin de davalılardan tahsili icab etmektedir.
6- Müvekkilimiz, sözleşmeye konu işin neredeyse tamamını bitirmiştir. Hem davalılardan ...'ca yaptırılarak tarafımıza tebliğ edilen tespite İlişkin bilirkişi raporunda, hem de tarafımızca inşaat sahasını, davalıların sözleşmeyi feshi sebebiyle terketmeden önce yaptırılan tespite ilişkin bilirkişi raporunda müvekkilimizin mesul bulunduğu işin %96'sını tamamlamış olduğu açıkça belirtilmektedir. Niğde... Hukuk Mahkemesi'nin...D.İş sayılı dosyası ile davalılardan ...'ca yaptırılan tespite ilişkin bilirkişi raporu ile Niğde...Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... D.İş dosyası ile tarafımızca yaptırılan tespite ilişkin bilirkişi raporunu ekte ibraz ediyoruz.
7- Müvekkilin, sözleşmeye konu işin tamamlanması esnasında, davalılarca talep edilmesi üzerine, davalılar inşaat sahasına getirmiş olduğu bir adet Dağıtım Merkezi mevcuttur. Ekte dökümlerini sunduğumuz, müvekkil şirket personeli ile davalılardan ...'ın mailleşmelerinden de anlaşılacağı üzere sipariş edilen, 160.000,00-TL*KDV bedelinde olan Dağıtım Merkezinin teminine ilişkin icap ve kabul ile hukuki işlem kurulmuş, ancak paylarına düşen %20 oranındaki ilgili toplam 32.000,00-TL4-KDV—37.760,00-TL bedele ilişkin davalılarca hiçbir ödeme yine müvekkile yapılmamıştır.
8- Tüm bunlardan ziyade, müvekkilce, sözleşmeye konu işin %96'sı tamamlanmasına rağmen, ilgili sözleşmenin 7. Ve 8. Maddelerinde yer verilen ödemelerin 6. Ve 7. Taksitleri hiçbir şekilde müvekkile ödenmemiştir. Bu durumda bile müvekkilin, davalılardan 67.500,00-$ ve 167.507,48-$ olmak Üzere toplamda 335.007,48-$ alacağı bulunmaktadır.
9- Hal böyle iken, davalılardan... 25.07.2016 tarih ve 16587 numaralı Kadıköy ... Noterliği ihtarnamesi ile, sözleşmeyi haksız yere feshettiğini belirtmiştir. İlgili feshe ilişkin ise ekte sunduğumuz ihtarnamedeki eksik hususları belirtmiştir. İlgili hususların resmi bir dayanağı olmamakla birlikte, bilirkişi raporlarıyla sabit olduğu üzere %96'sı tamamlanan işe ilişkin davalılarca takriben %30'luk sözleşme bedeli ödemesinin yapılmaması, yukarıda izah ettiğimiz tüm ek ve ilave masrafların karşılanmaması dikkate alındığında ilgili feshin haksız ve hukuki temelden yoksun olduğu apaçıktır. Müvekkilimizin,, işin tamamlanma süresinin uzamasında hiçbir kusuru yoktur. Bu durumu davalılarda bilmekle birlikte, işin yapımı ve devamı sırasında bu konuda ne bir ihtar ne bir uyarı da bulunmuşlardır. Zira davalılar, ilgili uzamaların müvekkilden kaynaklı olmadığını pekala bilmektedir. Davalılar, haksız hallerini temize çıkarabilmek adına, devede kulak sayılabilecek bahaneler ve mazeretler ile sözleşmeyi haksız yere feshederek, zaten zarara uğrattıkları müvekkilimizin zararını katlayarak artırmışlardır.
10- Yukarıda talep ettiğimiz üzere;
a- Demuraj, Ordino ve Ardiye bedelli olan ekte faturaları İbraz edilmiş 18.497,24-$'nin, fatura tarihi olan 25.08.2015 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte, Mahkemeniz aksi kanaatte ise ihtarımızın karşı tarafa tebliği tarihi 01.08.2016 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan tahsiline,
b- ...tarafından yeni yönetmelikler uyarınca inşaat sahasına...sistemi kurulması mecburi kılındığından, işin aksamaması adına bu sistem müvekkilce tesis edildiğinden, 30.10.2015 tarih ve 077380 numaralı fatura ile sabit olan 16.815,00-EURO'nun fatura tarihi olan 30.10.2015 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte, Mahkemeniz aksi kanaatte ise ihtarımızın karşı tarafa tebliği tarihi 01.08.2016 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan tahsiline,
c- Ölçü hücreleri başta çift sekonderli iken, sonrasında ...'ça 3 sekonderli olması gerektiği belirtildiğinden ve aynı zamanda röleler ve redresörün değiştirilmesi gerektiği belirtildiğinden, tüm bu sonradan oluşan masraflar müvekkilce temin edilerek bedeli karşılanmıştır. 54,870,00-TL bedelindeki bu masrafların dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan tahsiline,
d- Haziran 2015 ile terk tarihimiz olan Ağustos 2016 dönemleri arası şantiyede çalışmış güvenlik görevlisi giderlerinin, sunduğumuz bordrolar esas alınarak tespit edilmesini ve bu bedellerin güvenlik görevlilerine ödendiği tarihten itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan tahsiline,
e- Dağıtım merkezinin temininden davalılar payına düşen bedel olan 37.760,00-TL'nin bu bedelin tarafımıza ödenmesi için göndermiş olduğumuz ihtarın davalılara tebliğ tarihi olan 01.08.2016 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan tahsiline,
f- 11.02.2015 tarihli sözleşmeden dolayı müvekkilime halen ödenmeyen toplamda 335.007,48-$'ın tarafımıza ödenmesi için göndermiş olduğumuz ihtarın davalılara tebliğ tarihi olan 01.08.2016 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan tahsiline, karar verilmesi için huzurdaki davayı açmak mecburiyeti hasıl olmuştur.
B- 17.02.2015 tarihli Mersin İli ...İlçesi ...Mevkiindeki “Güneş Enerjisinden Elektrik Üreten Sistem”i konu alan sözleşmeye istinaden iddia ve taleplerimiz;
1- Müvekkil ile davalılar arasında imza edilen sözleşmeye istinaden davalılarca müvekkile 45.000,00-$ ödeme yapılmıştır. İlgili ödeme sözleşmenin 7 ve 8. Maddelerinde de açıkça yer verildiği üzere %10 sipariş avansıdır. 17.02.2015 tarihli sözleşmeye istinaden davalılarca hiçbir şekilde ikinci bir ödeme yapılmamıştır. 110.000,00-$ bedelinde taşıyıcı sistem montajı başlangıcı ödemesi yapılmaması sebebiyle müvekkilce montaj ve inşaata doğal olarak başlanmamıştır.
2- 45.000,00-$ ödemeden sonra müvekkil! mesuliyeti gereği derhal, ilgili projeye istinaden, ekte 30.06.2015 tarih ve 18380 numaralı fatura ile yer alan 1624 adet ...Modül sipariş edilmiştir.
İlgili modüllerin 1540 tanesi iş bu projeye ilişkin kullanmak üzere temin edilmiştir. Bu halde modül başı bedel KDV dahi! 170,27-$'dır.
3- Davalılarca sözleşmeye istinaden montaj ve inşaatın ön şartı olan ödeme yapılmaması üzerine İlgili modüller, değer kaybetmemesi ve müvekkilin ticari akışma zarar vermemesi adına başka firmalara zararına satılmak zorunda kalmıştır. Bu ürünlerden 1008 tanesi 28.06.2016 tarihinde adına ... Ltd. Şti.'ye 163.904,83-$ üzerinden satılmıştır. Ekte faturası yer alan ilgili satış uyarınca modül başı bedel ise KDV dahil 162,60-$ olmuştur. Bu halde, müvekkilin modül başı 7,67-$ zararı olmuştur. 1008 adet modülde bu zarar 7.731,36-$'dır.
4- Yine bu modüllerden 92 tanesi 09.05.2016 tarihinde ...-... Enerji Sistemleri'ne 14.959,56-$ üzerinden İki adet fatura ile satılmıştır. Ekte faturası yer alan ilgili satış uyarınca modül başı bedel KDV dahil 162,60-$ olmuştur. Bu halde, müvekkilin modül başı 7,67-$ zararı olmuştur. 92 adet modülde bu zarar 705,64-$'dır,
5- Ayrıca yine bu projeye istinaden müvekkilce sipariş edilerek temin edilen çelik konstrüksiyon sistemi üst aksamı da 36.667,17-EUR bedelindedir. İş bu rakama ilişkin 21.08.2015 tarih ve 50787 numaralı fatura da ekte yer almaktadır. Müvekkilce daha sonradan telafisi güç sorunların doğmaması ve şirketçe zarara uğranmaması adına, daha önceden temin edilmiş çelik konstrüksiyon sistemi Üst aksamı, ürünün satıcısı ... Ltd. Şti.'ye 17.05.2016 tarih ve ... numaralı fatura ile aynı bedel üzerinden iade edilmiştir. İlgili iade bedeli 36.667,17-EUR olup bu bedele ürünün alış tarihi olan 21.08.2015 ile iade tarihi olan 17.05.2016 arasında işleyecek olan faiz bedeli “Türk Ticaret Kanununun 1530 uncu maddesinin 7 nci fıkrası uyarınca mal ve hizmet tedarikinde geç ödemelerde uygulanacak temerrüt faiz oranı” olan %11,50 üzerinden 3,119,22-EURO'dır.
6- 2, 3, 4, S numaralı bentlerde sayılan ürünlerin (1540 adet ... modül ile çelik konstrüksiyon sistemi), müvekkil uhdesine geçmesi ile 1008 tanesinin elden çıkarılmış olduğu 28.06.2016 tarihine, 92 tanesinin elden çıkarılmış olduğu 09.05.2016 tarihine ve çelik konstrüksiyon sisteminin elden çıkarılmış olduğu 17.05.2016 tarihine kadar piyasa rayiçlerine göre stok ve depolama maliyetlerinin mahkemenizce görevlendirilen bilirkişilerce tespit edilerek davalılardan tahsil edilmesi gerekmektedir.
7- Bu durumda dahi, davalı ... 25.07.2016 tarih ve ...yevmiye numaralı Kadıköy ... Noterliği ihtarnamesi ile iş bu sözleşmeyi feshettiğini, yine davalılardan ...Ltd. Şti. ise 15.08.2016 tarih ve ...yevmiye numaralı Ankara ... Noterliği ihtarnamesi ile iş bu sözleşmeyi feshettiğini beyan etmiştir. İlgili fesih beyanları haksız ve kötüniyetlidir. Davalılar, sözleşme ile yükümlü oldukları şartları yerine getirmemişlerdir. Buna rağmen sözleşmeyi feshetmiş olmaları kabul edilebilir değildir. Müvekkil, ilgili fesih beyanından ötürü zarara uğramıştır. Sayın Mahkemenizin de kanaat getireceği Üzere 442.000,00-$ bedelindeki bir sözleşmenin haksız yere feshi, müvekkilin ticari akışı ve hesaplarında derin yaralar açmıştır. Bu halde, müvekkilimizin mahkemeniz taktirince belirlenecek menfi ve müspet zararının davalılardan tazminini talep etme zaruretimiz hasıl olmuştur.
8- Yukarıda talep ettiğimiz üzere;
a- ... Modüllerin, müvekkilce, daha fazla zarara uğramamak adına ...Ltd. Şti.'ye satışından doğan zararı 7.731,36-$'ın, ... yevmiye numaralı Konya ...Noterliği İhtarnamemizin davalılara tebliğ tarihi olan 01.08.2016 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan tahsiline,
b- ... Modüllerin, müvekkilce, daha fazla zarara uğramamak adına...-... Sistemleri'ne satışından doğan zararı 705,64-$'ın, ...yevmiye numaralı Konya ... Noterliği İhtarnamemizin davalılara tebliğ tarihi olan 01.08.2016 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan tahsiline,
c- Davalılar kusuru ile montajının başlanmaması üzerine, tedarikçi firmasına müvekkilce iade edilmiş ... Konstrüksiyon sistemi üst aksamının, satın alınması ile iadesi arasında geçen süre zarfında, malın bedeline işleyecek olan faiz bedeli 3.199,22-EURO'nun, ...7 yevmiye numaralı Konya ...Notertiği İhtarnamemizin davalılara tebliğ tarihi olan 01.08.2016 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan tahsiline,
d- 1100 adet ... modül ve çelik konstrüksiyon sisteminin, temin edilmesi ile elden çıkarıldığı tarihler arasında, müvekkil için oluşan depo ve stoklama bedellerinin, mahkemenizce tespit edilerek, bu bedelin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan tahsiline,
e- Ayrıca, davalıların sözleşmeye aykırı hareket ederek, sözleşmeyi haksız feshederek, sözleşmenin hüküm ifade etmemesine sebep olmaları nedeniyle doğmuş ve doğacak her türlü menfi zararlarımızın mahkemenizce tespit edilerek davalılardan tahsiline," karar verilmesini isteyerek fazlaya ilişkin hakları saklı tutulmak kaydı ile şimdilik 150.000,00USD, 10.000,00Euro ve 50.000,00TL'nin davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP : Davalı- karşı davacı ... vekilince mahkememize ibraz edilen cevap dilekçesinde, davacının her iki işi de süresi geçmesine rağmen tamamlayamadığını, müvekkili ...'ın güneş enerjisi santrali yatırımı yapan yatırımcı şahıs olduğunu, bu amaçla bu tür projeler hazırlayan ...Ltd Şti ile sözleşmeler imzaladığını, ...tarafından başlatılan projelere finansmanını sağlayarak daha sonra satın almayı amaçladığını, proje tamamlandığında projenin ...tarafından ...'a devredileceğini, ... tarafından finanse edilen 2 adet projenin yükleniciliğini davacı ...Aş tarafından üstelenildiğini, bunlardan birincisinin ... Sözleşmesi, diğerinin ...Sözleşmesinin olduğunu, her iki sözleşmeye konu işin 30 Mayıs 2015 tarihinde teslim edilmesi gerektiğini, sözleşme bedellerinin ise ... tarafından doğrudan yada ... Proje üzerinden sözleşmede belirtilen şekilde ödenmesinin kararlaştırıldığını, 01/08/2016 tarihinde yapılan tespit raporunda görüldüğü üzere ... Santralinin tamamlanmadığını ...Santraline ise hiç başlanmadığını, teslim edilmesi gereken tarih üzerinden 14 ay geçmesine rağmen tamamlanmaması nedeniyle her iki sözleşmeninde fesih edildiğini, ... projesinde proje bedelinin %70'lik kısmının ödendiğini ve işi tamamlayamaması nedeniyle %30'luk ödemenin yapılmadığını, davacı tarafından yaptırılan delil tespiti raporunda dahi belirtiltiği üzere ödemenin şartı olan tüm montaj ve testleri davacı tarafın tamamlamadığını, %96 oranında tamamlandığı iddiasının doğru olmadığını, işin tamamlanmasının akabinde testlerin de yapılması gerektiğini, sözleşmede ödenmeyen %30'luk kısmın %15'inin geçici kabulden sonra %15'nin de tüm montaj ve testler bitince ödenmesinin kararlaştırıldığını, geçici kabul yapılmadığını, davacı tarafın inşaat süresini uzatmasına ve inşaatı tamamlamamasına rağmen gecikmeden kaynaklanın zararları da müvekkillinden talep ettiğini bu talebinin haksız olduğunu taleplerinin reddi gerektiği belirterek cevap dilekçesinin devamında
"Davacı, 25.08.2015 Tarihli Faturadan dolayı Müvekkilden 18.497,24-USD Demuraj, Ordino ve Ardiye Bedeli talep etmektedir. Her şeyden önce sorulmalıdır ki, bu Faturaya sebep olan Malzeme, 30.05.2015 olan Sözleşme gereği Projenin tamamlama zamanından, neden Temmuz Ayına kadar, yani 2 Ay sonrasına kadar gümrüğe gelmiştir. Yani Davacı, 30 Mayıs 2015'te bitirmeyi taahhüt ettiği Projeye ilişkin Malzemeyi Haziran veya Temmuz ayında ancak Gümrüğe getirmiştir. Yani Projeye başlamak şöyle dursun, malzemeyi bile getirmemiştir. Kaldı ki bu malzemelerin bedellerini Müvekkil değil Davacı Ödemekle yükümlüdür. Bu dönemde de Davacı taraf, Müvekkilden aldığı Parayı başka yerlere harcadığı ve parası olmadığı için malzemelerin bedelini ödeyememiş ve Malzemeleri Gümrükten geç çekmiştir.
İşbu Faturanın ödenip ödenmediği, İptal edilip edilmediği de belli değildir. Bunu Davacı taraf ispat etmelidir. Kaldı ki, gecikmeden kaynaklanan işbu Faturadan sorumlu olan Davacıdır. Zira Tüm Projeyi ve Proje eki evrakı inceleyen kendisidir. Gecikmeden kaynaklı bu faturadan dolayı Müvekkil sorumlu tutulamaz.
Davacı Taraf, Dilekçelerinde ... (Uzaktan Kontrol ve İzleme Sistemi) yaptığından bahsetmiştir. Oysa, Bilirkişi incelemelerinden de sabit olduğu üzere; Davacı Taraf, herhangi bir ... sistemi kurmamıştır. Sadece ... R2 Panosunu satın almıştır. Ancak ... sisteminin Mühendislik bedeli, Otomasyon Elektrik Panosu, Kablolaması, Montajı, Bağlantıları ve sair hiçbir işlemini tamamlamamıştır. Bunlar halen daha 3. Firmalara yaptırılmakta, Müvekkilce sadece 4.500,00-BUR ... Mühendislik bedeli ödenmek durumunda kalınmıştır. Ancak Tesis henüz devreye alınmadığından Faturası tanzim edilmemiştir. İleriki tarihlerde bu faturayı da sunacağız. Davacının bahsettiği 16.815,00- EUR'luk Faturadan Müvekkilin haberi bulunmamaktadır. Anlaşıldığı kadarı ile ... Panosu bedelidir. Ancak bunun sahadaki Pano olup olmadığı da net değildir. Delil olarak sunulan ... Faturasının ise kime ait olduğu anlaşılamamıştır. Zira üzerinde ... ve SOLİMPEKS yazmaktadır.
Davacı, kendisinin de itiraf ettiği üzere, 30 Mayıs 2015'te bitirmeyi taahhüt ettiği işin uzaması neticesinde, Projeye ... kurulması gündeme gelmiştir. bu beyanları doğru değildir. Zira ... yani Uzaktan Kontrol ve İzleme Sistemi, 2013 Yılından beri zorunludur. Şöyle ki; Ekteki (Ek-4) 02.10.2013 Tarihli 28783 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan; Enerji Piyasası Denetleme Kurumunun elektrik pıyasasında lisanssı elektrik üretimine ilişkin yönetmeliğin uygulanmasına dair tebliğ'in 14. Maddesi bu zorunluluğu dile getirmektedir.
Görüldüğü üzere ... Kurulması zaten mecburi olup, Davacı da bunu bilmekte ve Sözleşme gereği bunu üstlenmektedir. Aşağıda izah edilecek E-maillerde de bu masrafı kabul ettiğini Davacı taraf itiraf etmiştir. Ancak ... Masrafı Davacının sorumluluğunda olup Müvekkile yükletilemez. Zira Sistem ...'sız Anahtar Teslim olarak teslim edilemez ve Davacı Taraf Anahtar Teslimi olarak Teslim etmeyi taahhüt etmiştir. Bu halde Davacı, Müvekkilin uğradığı ... Zararını da karşılamak zorundadır.
Yine Davacı taraf, süresinde Projeyi tamamlamadığı için Yönetmeliklerin değişmesinden dolayı Çift Sekonderli Ölçü Hücrelerinin, 3 Sekonderli olmasından dolayı zarara uğradığını iddia etmektedir. Bu husustaki talepleri haksızdır. Şöyle ki:
a) Yukarıda da izah edildiği üzere; Gecikmelerden ve Proje değişikliklerinden Davacı Sorumludur. Davacının sunduğu Faturanın Tarihi 22 Mart 2016 Tarihi olup, Projeyi teslim etme süresi olan 30 Mayıs 2015 Tarihinden 10 AY 22 GÜN sonrasıdır. Bu halde nasıl olur da bu gecikmesinden Müvekkili sorumlu tutabilir.
b) Davacı Taraf, Çift Sekonderli Ölçü Hücresini almış mıdır ki, Üç Sekonderli Ölçü Hücresini zarar olarak göstersin. Zira Davacı, zaten bir Ölçü Hücresi alacaktır. Ancak işi zamanında bitirmemesi nedeniyle bu Ölçü Hücresi, Davacının sorumluluğunda Üç Sekonderli olacaktır.
Görüldüğü üzere Davacı taraf, gizlice Ölçü Hücresi sorumluluğunu da Müvekkile yüklemeye çalışmaktadır. Oysa bir ölçü Hücresi alınması zaten zorunlu ve bu da Davacının sorumluluğundadır. Davacının işi geciktirmesi nedeniyle Ölçü Hücresinin niteliğinin değişmesi ve bu Ölçü Hücreleri arasındaki Fiyat Farkı da Davacının sorumluluğundadır. Ancak Davacı, bu bahane ile, Ölçü Hücresinden Müvekkil sorumluymuş gibi göstermektedir. Bu talepleri de Haksız ve Mesnetsizdir.
Davacı taraf, bu esnada sahada Güvenlik Görevlisi bulundurduğunu ve bu görevlinin maaşından dolayı Müvekkilin sorumlu olduğunu iddia etmektedir. Oysa Sözleşmenin 4.19. Maddesine göre, Şantiye Sahasının tüm güvenliğinden Davacı sorumludur. Bunu Basiretli Tacir sıfatı ile taahhüt etmiştir. Sürenin uzamasında Davacı sorumlu olduğu halde, uzayan süre içerisinde güvenlikten de Davacı sorumludur. O halde nasıl oluyor da bu sorumluluğunu Müvekkile yansıtmak istemektedir.
Kaldı ki Davacı, tam gün Güvenlik personeli görevlendirmemiştir. Bu yönü ile Sözleşmeyi ihlal etmiştir. Zira 01.08.2016 tarihli Niğde Sulh Hukuk Mahkemesi kanalı ile Bilirkişi İncelemesi için sahaya gidildiğinde, sahada Davacının personeli bulunmamış, daha sonra Personel, yakındaki evinden alınarak sahaya getirilmiştir. Bu durum, Ekteki Saha Denetimi yapan ... PROJE”'nin yetkilisi ...”'ın 01.08.2015 Tarihli E-malinden de anlaşılacaktır. Zira işbu E-mailinde ..., 30 Temmuz 2015 Tarihinde Şantiye sahasında denetim için gittiğini, Şantiyede KİMSENİN OLMADIĞINI, açıkça beyan etmiştir. Bunlara aşağıda tekrar değinilecektir.
Yani Davacı, bu saha için bir Güvenlik görevlisi ihdas etmemiştir. Sadece sahaya malzeme geldiğinde telefonla haber vererek sahayı açtırdıkları, yakın bir köyde oturan bir şahsa maaş vermişlerdir. Oysa bu Şahsın, Güvenlik Görevlisi sıfatı bulunmamaktadır. Bu Şahıs Güvenlik konusunda almamış ve herhangi bir Güvenlik görevlisi sertifikası da bulunmamaktadır. Aksi Davacı tarafından ispat edilmelidir.
Davacının Dağıtım Merkezi ile ilgili talepleri de kabul edilemez. Zira, bu Dağıtım Merkezi, tüm Projeler için geçerli olup, Davacı da bunu en başından beri bilmektedir. Hatta bu hususta çevredeki Proje sahipleri ile de bu masraf ortaklaşa karşılanmış ve sadece %20'si Davacı tarafından karşılanma sorumluluğuna girilmiştir. Ancak Davacının bu miktarı ödeyip ödemediği de belli değildir." diyerek özetle, Davacı Tarafın ... Projesi ile ilgili taleplerinin tamamının haksız olduğunu, zira Davacının , Projeyi Tamamlamadığını ve Testlerini Yapmadığını, buna rağmen, yani 6. Ödemenin şartlarını yerine getirmemesine rağmen, 6. Ödemeyi ve sanki Proje Geçici Kabul görmüş gibi 7. Ödemeyi talep ettiğini, bu Taleplerinin mümkün olmadığını, diğer Taleplerinin ise, zaten işi geciktiren, 30 Mayıs 2015 Tarihinde Basiretli Tacir Sıfatı ile Projeyi tamamlamayı taahhüt eden Davacı Tarafın, 1 Ağustos 2016 Tarihinde yani 14 AY geçmesine rağmen Tamamlamadığının sabit olmasına rağmen taleplerde bulunmasının kabul edilemeyeceğini, gecikmeden kaynaklanan Demuraj, Ordino ve Ardiye bedelleri, Sahaya Kurmadığı ve kendi sorumluluğunda olan ... Bedelleri, Kendi sorumluluğunda olan Ölçüm Hücre Bedelleri, kendi sorumluluğunda olan personel giderleri taleplerinin reddi gerektiğini belirterek cevap dilekçesinin devamında ...Projesi ile ilgili cevap verdiği, cevap dilekçesinin bu kısmında "Davacı Tarafa, bu ...PROJESİ ile ilgili Sözleşme gereği %10'luk Avans tutarı olan 45.000,00-USD ödenmesine rtağmen, Sözleşmenin imzalandığı 17.02.2015 Tarihinden itibaren 01.08.2016 Tarihine kadar (yani 1,5 Yıl Boyunca) Davacı Taraf, bu Proje için Tabiri Caizse “Tek Bir Çivi Dahi Çakmamıştır”. Davacı taraf, aldığı Parayı iade etmesinin gerekmesine rağmen, eşine az rastlanır bir Pişkinlikle, bu Proje için de Müvekkilden zarar talep etmektedir. Bu taleplerin ne denli haksız ve mesnetsiz olduğu açıktır. Yukarıda da izah edildiği üzere Davacı tarafa, Sözleşme gereği %10'luk Avans tutarı olan 45.000,00-USD ödenmiştir. Takip eden ödeme olan %25'lik ödeme, Sözleşme gereği “Taşıyıcı sistem montajı başlangıcında” ödeneceğinden, Davacı Taraf herhangi bir şekilde . sahada işlem yapmayınca, hatta şantiye dahi kurmayınca ödenmemiştir.
Davacı Taraf, 30 Mayıs 2015 Tarihinde tamamlamayı taahhüt ettiği Proje için, Projeyi tamamlama süresinden | Ay sonra, yani 30.06.2015 Tarihinde, daha taşıyıcı sistem montajına dahi başlamadan ... modül siparişi verdiğini beyan etmektedir. Oysa Davacı taraf, daha Taşıyıcı sistemi dahi kurmadan ve Müvekkilden onay almadan bu Modüllerin siparişini veremez. Verdiği takdirde ise sorumluluk kendisine aittir.
Zira, 17.02.2015 Tarihli Sözleşmenin 4.2. Maddesine göre Davacı Taraf, “Ayrıca mümkün oldukça kurulum zamanında işyerine taşıyacak ve minimum stoklama yapacaktır”. Yani Davacı tarafın, Kurulum zamanı gelmeyen malzemeyi sipariş etmesi veya stoklamasından müvekkil sorumlu olmayacaktır. Davacı, Sözleşmesel sorumluluğu olan bu sorumluluğunu Müvekkile atmaya çalışmaktadır.
Davacı Vekili, Müvekkili Firmanın, ...Projesi'nde kullanılandan fazla sayıda, yani 1624 Adet ... Modül sipariş ettiğini ve bundan zarar ettiğini beyan etmektedir. Öncelikle beyan etmeliyiz ki, bu siparişten Müvekkilin haberi olmadığı gibi, bu siparişlerin ...Projesi için yapılmadığı da aşikardır. Zira daha şantiye dahi kurmadığı ...Projesi için ... modül sipariş edilmesinin mantıksızlığı bunu açıkça göstermektedir.
Davacı Taraf, Müvekkilin, bırakın Onayı, haberi dahi olmayan bu siparişi, başka Firmalara sattığını beyan ederek zarar ettiğini ifade etmektedir. Bir zarar etmişse dahi, bu zarardan Müvekkil sorumlu olmayacaktır. Ancak Davacının Zarar etmediği, hatta bu siparişleri kendi ihtiyacı için talep ettiği aşikardır. Siparişleri kendi ihtiyacı için talep ettiği hususu cevap dilekçesinin 8.sayfasında açıklanmıştır.
Bu nedenle, Davacı tarafça göstermelik olarak iddia edilen, Sözleşmeye aykırı olan bu zararları kabul etmiyoruz. Davacı taraf, bu satışları da ispatlayamamıştır. Zira Dosyaya bunlara ilişkin belgeleri sunmamıştır. Bu nedenle de bu taleplerinin de reddi gerekmektedir.
Davacı Vekili, Sözleşmenin tamamlanması gereken 30 Mayıs 2015 Tarihinden 3 Ay sonraki dönemde (21.08.2015 Tarihinde), 36.667,17-EUR'luk Taşıyıcı sistem (Çelik Konstrüksiyon Üst Aksamı) satın aldığını, daha sonrasında ise iade edildiği iddia etmektedir. Öncelikle bu malzemenin ...Projesi için alınıp alınmadığı belli değildir. Bu hususta ne alış ne de iade faturası dosyaya sunulmamıştır.
Kaldı ki, ...Projesi için alınmış ise, neden Proje imalatına başlanmamıştır? Neden Sözleşmenin imzalandığı 17.02.2015 Tarihinden 6 Ay sonra Taşıyıcı Sistemi temin etmişlerdir? Zira Davacı, eğer Taşıyıcı sistemi derhal temin etse ve imalata başlasaydı, devamında %25'lik Ödemeyi de alabilecekti. Ancak Davacı, hiçbir imalata başlamamıştır. Sonrasında ise, hangi Proje için alındığı belli olmayan ve aynı bedelle iade edilen iade edilen Taşıyıcı sistem için, daha önceden bir talep olmamasına rağmen, Müvekkilden işbu Dava ile Faiz zararı Talep edilmiştir. Bu talepleri kabul etmiyor ve reddediyoruz.
Davacı taraf, ayrıca bu malzemenin Stok ve Depolama maliyetinin de Sayın Mahkemece hesaplanmasını talep etmiştir ki, bu Sözleşmeye Aykırıdır. Davacı tarafın bu talebi Sözleşmenin 4.2. Maddesine aykırıdır. Kaldı ki, bu malzemeyi kullanmayan, montaja başlamayan bizzat Davacı iken, bu şekilde bir talepte bulunması kabul edilemez.
Davacı, %10 Sipariş Avansını almış olmasına rağmen, tek bir çivi dahi çakmadığı ...Projesi için Tüm Yükümlülüklerini Yerine getirdiğini iddia ederek (!?) ve Sözleşmenin Haksız olarak feshedildiğini beyan ederek menfi ve müspet zarar talep etmektedir.
Bu beyanlarının ve taleplerinin kabulü mümkün değildir. Zira Sözleşme müvekkilce haklı olarak feshedilmiştir.
Müvekkil tarafından yapılan Feshin, Haklı Fesih olduğu aşikardır. Davacının, Avansını almasına rağmen, imalatına başlamadığı, taahhüt ettiği tarih üzerinden 14 ay geçmesine rağmen çivi dahi çakmadığı aşikardır " diyerek cevap dilekçesinin devamında davacı tarafın ...Projesi İle ilgili taleplerinin tamamının haksız olduğunu, zira davacı, sipariş avansını almış olmasına rağmen Projeye hiç başlamadığını, , tek çivi dahi çakmadığını, teslim tarihi olarak taahhüt ettiği 30.05.2015 Tarihinden itibaren 14 Ay geçmesine rağmen sahada montaja başlamaması üzerine, sözleşmenin haklı olarak fesih edildiğini, davacının diğer taleplerinin ise, 30 Mayıs 2015 Tarihinde basiretli tacir sıfatı ile projeyi tamamlamayı taahhüt eden, ancak başlamayan davacı tarafın diğer taleplerinin de kabul edilemeyeceğini, müvekkilinin haberi ve onayı olmaksızın ve müvekkili için alınıp alınmadığı belli olmayan, malzeme alım satımlarından, depolama maliyetlerinden, faiz zararlarından ve menfi ve müspet zararlardan müvekkilinin sorumlu tutulamayacağının belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiş cevap dilekçesinin devamında ise davacı tarafın haksızlığına ilişkin delillerini tek tek sıraladığı ve açıkladığı görülmüştür.
KARŞI DAVA : Davalı - karşı davacı vekili mahkememize ibraz etmiş olduğu karşı dava dilekçesinde, " Davacı — Karşı Davalı Firma ..., ...ROJESİ için Avans Ödemesi olarak 45.000,00-USD Almasına rağmen tek bir Çivi dahi çakmamış, ... PROJESİ'ni ise tamamlayamamıştır. Her iki Proje de başka firmalara tamamlattırılmak ve yaptırılmak zorunda kalınmıştır. Yukarıdaki delillerden de anlaşılacağı üzere, halen daha Projeler tamamlanamamıştır. Bu nedenle işbu Projeler için, Müvekkilin aşağıdaki zararları karşılanmak durumundadır.
A. ... PROJESİ İÇİN TALEPLERİMİZ:
Yukarıda da izah edildiği üzere Davacı — Karşı Davalı Firma ..., tamamlamayı Taahhüt ettiği 30.05.2015 Tarihinin üzerinden, Sözleşmenin Haklı olarak Feshedildiği 25.07.2016 Tarihine kadar Projeyi Tamamlamaması nedeniyle Müvekkil zarara uğramıştır. Müvekkilin bu zararları halen daha devam etmektedir. Bu zarar kalemleri şunlardır:
A.I. Gelir Kaybı Zararı:
Taraflarca imzalanan 11.02.2015 Tarihli Sözleşmenin 5.3. Maddesine göre Davacı ..., 30 Mayıs 2015 Tarihinde ANAHTAR TESLİMİ OLARAK BİTİRİP TESLİM EDECEKTİR.
Yine aynı maddeye göre Davacı — Karşı Davalı Firma olan YÜKLENİCİ'den kaynaklanacak gecikmelerin oluşması halinde, Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği kapsamında oluşacak gelirden kaynaklı kaybı İŞVEREN”e tazmin edilecektir.
Bu madde gereği Davacı — Karşı Davalı Firma, Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği gereği, işbu ... PROJESİ'nin devreye alınıp elektrik üretmeye başladığı tarihe kadarki Üretim ve kar kaybından Basiretli Tacir Sıfatı ile sorumludur. Bu hususta zarar halen daha devam etmektedir. Bu nedenle zarar miktarı ileride belirlenebilecektir.
Bu hususta ... tarafından, ... Sahasının bulunduğu koordinatlardaki Fotovoltaik Elektrik Üretim miktarlarını gösterir tabloyu (Ek-31) emsal olarak sunuyoruz. Bu tablo, ileride Bilirkişi incelemesinde kullanılabilecek ve Müvekkilin aylara göre zararı tespit edilebilecektir.
Yine Müvekkil tarafından yukarıdaki tabloya göre, bu hususta yaptırmış olduğu hesaplamayı da (Ek-32) Sayın Başkanlığınızın bilgisine sunmaktayız. Bu tablo, Davacı — Karşı Davalının sahayı teslim edeceğini taahhüt ettiği 30.05.2015 Tarihinden itibaren, Yani Haziran 2015'den 15 Aralık 2015 Tarihine kadarki Müvekkilin USD (Amerikan Doları) üzerinden mahrum kaldığı geliri göstermektedir. Bu tablo sonucunda, Müvekkilin Toplam Zararı 352.409.00-USD olarak hesaplanmıştır. Ancak bu husus ileride (Saha Üretime geçtikten ve zararımız sona erdikten sonra) yapılacak Uzman Bilirkişi heyetince daha net belirlenebilecektir.
Bu sebeple de ileride yapılacak Bilirkişi İncelemesi ile Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği kapsamında oluşacak gelirden kaynaklı kaybı olarak belirlenebilecek zararımızın Islah Yolu ile arttırmak haklarımız baki kalmak kaydı ile şimdilik 10.000,00-TL”'sinin Davacı — Karşı Davalı tarafından ödenmesini Talep ediyoruz.
A.II. Fiyat Farkı Zararı:
Müvekkil, Davacı — Karşı Davalı tarafından kalan inşaat yapılmayınca, hatta hatalı imalatlar yapılınca, bu imalatlar 3. Firmalara ve/veya Şahıslara yaptırılmak zorunda kalmıştır. Bu sebeple ekstra imalatlar ve fiyat farkları ödemek zorunda kalmıştır. Bu zararların da Davacı tarafından karşılanmasın gerekmektedir.
Halen daha imalatlar devam ettiği için, bu hususta da zararımız netleşmemiştir. Bu hususta zararımızı, zarara ilişkin tüm belgelerimizi Santral Devreye alındıktan sonra sunabileceğiz.
Bu sebeple de ileride, yani Santral devreye alındıktan belirlenebilecek zararımızın Islah Yolu ile arttırmak haklarımız baki kalmak kaydı ile şimdilik 10.000,00-TL'sinin Davacı — Karşı Davalı tarafından ödenmesini Talep ediyoruz.
AIII. Davacı — Karşı Davalıya Ödenen Miktarın, Masraflar Dışındaki Kısmının İadesi Talebimiz:
Davacı — Karşı Davalı, Sözleşmeye konu işi tamamlayamamıştır. Bu nedenle de anılan Sözleşme feshedilmek durumunda kalınmıştır.
Bu durumda Davacı - Karşı Davalıya ödenen Tutarın, Belgeli Masraflar dışındaki kısmının Müvekkile iadesi zorunludur. Zira Davacı — Karşı Davalı, tamamlamadığı iş için kar talep edemeyecektir.
Bu sebeple de Davacı — Karşı Davalının sunduğu belgeler kapsamında belirlenebilecek masrafın dışındaki, Müvekkil Firma tarafından yapılan ödemenin Islah Yolu ile arttırmak haklarımız baki kalmak kaydı ile şimdilik 10.000,00-TL'sinin Davacı — Karşı Davalı tarafından ödenmesini Talep ediyoruz.
B. — ...PROJESİ İÇİN TALEPLERİMİZ:
Yine yukarıda da izah edildiği üzere Davacı — Karşı Davalı Firma ..., tamamlamayı Taahhüt ettiği 30.05.2015 Tarihinin üzerinden, Sözleşmenin Haklı olarak Feshedildiği 27.07.2016 Tarihine kadar Projeyi HİÇ BAŞLAMAMASI nedeniyle Müvekkil zarara uğramıştır. Müvekkilin bu zararları halen daha devam etmektedir. Bu zarar kalemleri şunlardır:
B.1 Fiyat Farkı Zararı:
Müvekkil, Davacı — Karşı Davalı tarafından PROEJEYE HİÇ BAŞLANMAMIŞTIR. Bu nedenle işbu Proje 3. Firmalara ve/veya Şahıslara yaptırılmak zorunda kalınacaktır. Bu durum karşısında da Fiyat Farkları oluşacaktır. Bu zararların da Davacı tarafından karşılanmasın gerekmektedir.
Bu Proje için Müteahhit Firmalarla görüşmeler devam etmekte ve teklifler alınmaktadır. Halen daha bu sahanın imalatı için bir anlaşmaya varılmadığı için, bu hususta da zararımız netleşmemiştir. Bu hususta zararımızı, zarara ilişkin tüm belgelerimizi 3. Bir Yüklenici Firma ile anlaştıktan sonra sunabileceğiz.
Bu sebeple de ileride, yani Bir Yüklenici Firma ile anlaştıktan sonra belirlenebilecek zararımızın İslah Yolu ile arttırmak haklarımız baki kalmak kaydı ile şimdilik 10.000,00-TL'sinin Davacı — Karşı Davalı tarafından ödenmesini Talep ediyoruz.
B.lI. Davacı — Karşı Davalıya Ödenen Miktarın İadesi Talebimiz:
Davacı — Karşı Davalı, Sözleşmeye konu işe hiç başlamamıştır. Bu nedenle de anılan Sözleşme feshedilmek durumunda kalınmıştır. Ancak Davacı — Karşı Davalıya 45.000,00-USD Ödeme yapılmıştır. Bu durumda Davacı - Karşı Davalıya ödenen 45.000,00-USD'lik Tutarın TAMAMININ Müvekkile iadesi zorunludur.
Bu sebeple de Davacı — Karşı Davalının tahsil ettiği 45.000,00-USD'lik Tutarın Avans Ödemesinin Davacı — Karşı Davalı tarafından ödenmesini Talep ediyoruz." diyerek talep ettikleri miktarların temerrüd tarihi olan 28/07/2016 tarihinden itibaren işleyecek temerrüd faizinden itibaren davacı - davalıdan tahsiline karar verilemesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ... Proje Cevap dilekçesinde ; müvekkili şirketin sözleşmeye konu enerji tesisini projelendirerek EPDK'dan lisansını aldığını, ...'ın ise bu tesislerin finansmanını sağlayarak devralmak istediğini, ...'ın söz konusu tesislerin anahtar teslimi kurmak üzere davacı ile anlaştığını, bu nedenle üçlü sözleşme yapıldığını, sözleşmenin mali sorumlusunun ... olduğunu, müvekkilinin sadece işin kontrolünü üstlendiğini, tesisler kurulduktan sonra tesisi ...'a devredeceği için müvekkilinin alakasının kalmayacağını, bu nedenle müvekkilininden talepte bulunulamayacağını, davacının davayı haksız olarak açtığını, davacı tarafın ödemelerin aksadığına dair uyarısı bulunmadığını, ödemelerin sözleşmeye uygun olarak yapıldığını, işi teslim etmediği için kalan ödemeleri de istemeyeceğini, ... Santralini tamamlayamadığını, diğerine ise hiç başlamadığını, haklı olarak sözleşmenin fesih edildiğini, mahkemece yapılan tespitten sonra davacının eksik bıraktığı hususların tamamlanmaya çalışıldığını, davacının işini sözleşmeye ve teknik kurallara uygun yapmadığını, şantiyenin güvenliğinin sağlamanın davacının kendi sorumluluğu olduğunu, işi teslim etmeyen davacının kendi şantiyesinin güvenliği için elaman çalıştırdığından bahisle talepte bulunmasının mümkün olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE :Asıl dava, eser sözleşmesinin haksız fesih edildiği iddiasına dayalı alacak ve tazminat istemi, karşı dava ise eser sözleşmesinin haklı olarak fesih edildiği iddiasına dayalı istirdat ve alacak istemine ilişkindir.
Deliller ; Taraflar arasında imzalanan Niğde ..., ... eser sözleşmeleri, ihtarnameler, delil tespiti dosyaları, taraflara ait ticari defter ve belgeler, keşif, bilirkişi raporları.
...Ltd Şti tarafından ...'a gönderilen Ankara ... Noterliğine ait 07/03/2016 tarihli...yevmiye sayılı ihtarname incelendiğinde, Niğde ... işinin 30/05/2015 tarihi itibari ile tamamlanması gerektiği ancak teslim tarihinin üzerinden 9 aydan fazla geçmesine rağmen tamamlanmadığı belirtilerek en geç 30/03/2016 tarihine kadar sözleşme gereklerinin yerine getirilmesi aksi takdirde sözleşmeden ve yasadan doğan hakların kullanılacağı ve projenin 3.bir firmaya tamamlattırılacağı , tamamlatma bedelinin de firmadan talep edileceğinin ihtar edildiği görülmüştür. ... tarafından ...projeye cevaben gönderilen 22/03/2016 tarihli 8116 yevmiye sayılı ihtarname incelendiğinde, gecikmenin müvekkilinden kaynaklanmadığı belirtilerek eksikliklerin 30 Mart tarihine kadar yetiştirilmeye çalışılacağının bildirildiği görülmüştür.
... tarafından ...'ya gönderilen Kadıköy ... Noterliğinin 25 Temmuz 2016 tarihli ...yevmiye sayılı ihtarnamesi incelendiğinde, 11/02/2015 ve 11/07/2015 tarihli sözleşme gereklerinin yerine getirilmediği Niğde ... işinin teslim edilmesi gereken tarihin üzerinden 14 ay geçmesine rağmen teslim edilmediği, yapılan tespitte ayıplı ve eksik imalatın olduğu, ...işine hiç başlanılmadığı belirtilerek sözleşmelerin haklı nedenle fesih edildiği ayrıca ...işi için ödenen 45.000USD'nin muhataba tebliği tarihinden itibaren 7 gün içerisinde ödenmesinin talep edildiği görülmüştür. Söz konusu ihtarnamenin davacı ...'ya 28 Temmuz 2016 tarihinde tebliğ edildiği tespit edilmiştir.
Davacı tarafından ... Proje ve ...'a gönderilen 28/07/2016 tarihli 21087 yevmiye sayılı ihtarname ve yine Konya... Noterliğine ait aynı tarih ...yevmiye numaralı ihtarname incelendiğinde, davacının dava dilekçesindeki taleplerini tek tek sıralayarak söz konusu bedellerin ihtarnamenin tebliğ alındığı tarihten itibaren 7 gün içerisinde ödenmesi istenilmiş ihtarname ...'ya 01/08/2016 tarihinde tebliğ edilmiştir.
Niğde ... işi ilgili sözleşme incelendiğinde, ...'ten iş veren ...'dan proje sahibi ...'dan yüklenici olarak bahsedildiği, sözleşme bedelinin 3.madde de düzenlenmiş olup, KDV dahil 1.117.207,48USD olduğu, 30/05/2015 tarihinde konutlu güneş enerjisine elektrik üreten sistem olan sözleşmenin tamamlanarak teslim edileceğinin kararlaştırıldığı, ödeme tarihleri ve taksit tutarlarının sözleşmenin 7.maddesinde yer aldığı tespit edilmiştir.
Mersin ...İlçesi, ...işi ile ilgili 17/02/2015 tarihli sözleşme incelendiğinde, ...'dan iş veren , ...'dan yüklenici olarak bahsedildiği ayrıca ... Ltd Şti 'den proje sahibi olarak bahsedilerek iş veren ve proje sahibi arasında proje finansman anlaşması yapıldığı belirtilerek işin konusunun sözleşmenin 2.maddesinde yer aldığı ve güneş enerjisinden elektrik üreten sistem yapılmasının kararlaştırıldığı, işin fiyatının sözleşmenin 3.maddesinde yer aldığı, ödeme takviminin sözleşmenin 7.maddesinde düzenlendiği buna göre 45.000USD'nin sipariş avansı olarak ödenmesinin kararlaştırıldığı görülmüştür.
... tarafından tespit talebinde bulunulması nedeniyle Niğde ...Hukuk Mahkemesinin ...d. İş sayılı dosyasından bilirkişiler eşliğinde keşif yapıldığı, keşfin Niğde ... işi ile ilgili olduğu, bilirkişi heyetinin 15/08/2016 tarihli raporunda eksik hatalı ayıplı imalatların tek tek sıralanarak bunların giderilme bedelinin 6.150,00TL olduğunu ayrıca enerji nakil hattının yer altına alınma bedelinin 109.015,00TL olduğunu, işin %96'sının tamamlandığının tespit ettikleri görülmüştür.
... tarafından tespit talebinde bulunulması nedeniyle Niğde ...Asliye Hukuk Mahkemesinin...d.iş sayılı dosyası ile keşif yapıldığı, yapılan tespit sonucunda Niğde ... işinin %96 oranında tamamlandığı yönünde rapor verildiği tespit edilmiştir.
Davacı - karşı davalı vekili karşı dava dilekçesinin cevap dilekçesinde , sözleşmenin 3 taraflı kurulan bir sözleşme olduğunu, ödemelerin ... Proje tarafından yapıldığını, ... Projenin sözleşmenin tarafı olmadığına dair itirazlarının yersiz olduğunu, Niğde ... ve ... sözleşmeleri nedeniyle ödenmesi gereken bedellerin ve ödenen miktarların dilekçede excel tablosu halinde verildiğini, müvekkiline dilekçe ekinde de sunmuş olduğu dekontlardan da görüldüğü üzere 17/02/2015 tarihinde 111.549,19USD, 03/06/2015 tarihinde 323.667,23USD, 30/07/2015 tarihinde 389.771,44USD , 28/12/2015 tarihinde 32.992,00USD , 26/02/2012 tarihinde de 19.354,87USD ödeme yapıldığını bildirmiş olup bu miktarlar toplandığında 887.334,73USD yaptığı tespit edilmiştir. Niğde ... işi ile ilgili ödenmesi gereken miktarın ise 111.800,00USD + 279.300,00USD + 391.100,00USD + 167.500,00USD + 167.507,48USD olmak üzere toplam 1.117.207,48USD olduğunu, ... işi ile ilgili olmak üzere ise 45.000USD'nin avans olarak ödendiğini bildirerek geri kalan ödemelerin ve tarihlerinin tabloda sıralandığı görülmüştür. Cevaba cevap dilekçesinde davacı tarafın dava dilekçesindeki iddialarını tekrarladığı, dağıtım merkezi ile ilgili olarak ise dilekçe ekinde sunmuş olduğu maile atıf yaparak davalı tarafından kendine gönderilen mail de dağıtım merkezinin %20'lik kısmı olan 32.000,00TL + KDV'den davalının kendisinin sorumlu olduğunu açıkça beyan ettiğini iddia etmiştir. Yine dilekçenin devamında ekte sunduğu mailden görüleceği üzere davalının 03/06/2015 tarihinde yapmış olduğu 323.667,23USD'lik bedelin 279.000,00USD'lik kısmını Niğde ... , 44.000,00USD'lik kısmını ise ... işi için gönderildiğini bildirmiştir. Dilekçe ekine bakıldığında söz konusu mailde dağıtım merkezi ile ilgili bedelin 160.000,00TL + KDV olduğunun belirtildiği , ... tarafından ...'ya gönderilen mailde 'de söz konusu faturanın %20'lik kısmı olan 32.000,00TL + KDV'nin ... Proje adına kesilmesinin istenildiği görülmüştür. Yine ... tarafından davacıya gönderilen mailde 324.000,00USD ödeme yapıldığı bunun 279.000,00USD'lik kısmının Niğde ... , 44.000,00USD ... İşi için verildiği belirtilmiştir, söz konusu ödeme ile ilgili dekonta bakıldığında 324.000,00USD değil 323.667,23USD yapıldığı bunun 279.000,00USD'sinin Niğde ... ile ilgili olması nedeniyle geriye kalan 44.667,23USD'sinin ise ... işi ile ilgili olduğu anlaşılmıştır.
Davalı - karşı davacı vekili 20/07/2017 tarihli dilekçesinde Niğde ... işi ilgili olarak eksik ve ayıplı kısımların 3.kişi ve firmalara tamamlattırılarak 26/12/2016 tarihinde devreye alındığını, bu kapsamda 11 adet firmada mal ve ya mühlet alınmak zorunda kalınıldığını belirterek dilekçesinde bu firmaları ve ödenen miktarları tek tek sıralamış ve santralin tamamlanması için toplam 425.182,35TL ödediklerini bildirmiş ve faturaları dilekçesine eklemiştir.
Mahkememizce , Niğde ... Hukuk Mahkemesine talimat yazılarak Niğde ... işi ilgili olarak bilirkişiler eşliğinde keşif yapılması ve bu sözleşme kapsamında dava ve karşı cevap dilekçesi kapsamında işin tamamlanma oranı, feshin haklı olup olmadığı, tarafların karşılıklı alacaklı konusunda rapor tanzim edilmesi istenilmiştir. 04/04/2018 tarihli rapor incelendiğinde, 16/03/2018 tarihinde yapılan keşif neticesinde, 01/08/2016 tarihinde delil tespiti dosyasından yapılan keşiften sonra düzeltilen eksik ve hatalı ayıplı imalatların dökümü verilerek bu eksikliklerin tamamlandığı, buna ek olarak ... onayında kabul edilmeyip tekrar tamamlanan iş kalemlerinin sıralandığı sonuç itibari ile enerji nakil hattının yer altına alınması için 109.015,00TL, anahtar teslim ve ... tarafından kabul edilerek sistemin devreye alınması için eksik hatalı ayıp düzeltme maliyetinin 15.600,00TL dağıtım merkezi bedelinin KDV dahil 188.000,00TL olduğunu, bunun %20'sini KDV dahil 37.760,00TL olduğunu, ..
davacının röle ve redresörler için yaptığı harcama bedelinin 54.870,00TL olduğunu, 16/03/2018 tarihi itibari ile %100 çalışır vaziyette olduğunun tespit edildiği yönünde rapor verilmiştir.
Yine Niğde ... Hukuk Mahkemesine talimat yazılarak tarafların ticari defter ve belgelerinin incelenerek rapor tanzim edilmesi istenilmiş 04/05/2018 tarihli rapor alınarak dosyaya bırakılmıştır. İtiraz üzerine mali müşavir bilirkişi heyetinden ek rapor alınmıştır. 16/02/2019 tarihli ek raporda Niğde ... projesinin tamamlanması için 3.kişi firmalar tarafından ...'e düzenlenen fatura toplamının 425.212,35TL olduğunu, ... tarafından ... Projeye yapılan ödemelerden bahsedildiği, ... Projenin de ...'ya 877.334,73 USD ödeme yaptığı, yönünde ek rapor verildiği görülmüştür.
Sunulan raporlara her iki taraf vekillerince de itiraz dilekçeleri sunulmuştur.
ASIL DAVA ISLAH :Davacı ... vekili 18/09/2020 tarihinde ıslah dilekçesi sunmuş incelendiğinde, 150.000,00USD'lik talebini artırarak toplamda 310.806,91USD'ye , 10.000,00Euro talebini artırarak toplamda 20.014,22Euro'ya, 50.000,00TL'lik talebini artırarak toplamda 163.130,00TL'ye çıkardığı bildirmiştir.
Daha önce alınan raporlara itiraz edilmesi nedeniyle taraflara ait ticari defter ve belgeler üzerinde inceleme yaptırılarak sözleşmenin haklı fesih edip etmediği, tarafların birbirinden alacak ve borç durumu tespit edilmesi istenilmiş , 29/0/12021 tarihli rapor incelendiğinde, taraflar arasında 2 adet sözleşme yapıldığının, Niğde ... işinin toplam bedelinin 1.117.207,48USD , ... işinin KDV dahil 442.000,00USD olup her ikisininde 30/05/2015 tarihinde bitirilmesinin kararlaştırıldığını belirterek raporun devamında " Davacı, sözleşmelerdeki projeleri 30.05.2015 kadar, anahtar teslimi hizmet ve devreye alma esasına göre tamamlayacağını, lüm proje ve teknik şartnameleri incelediğini, bunları kabul ettiğini, ek proje ve tadilatları da yapacağını kabul ve taahhüt etmiştir. Ancak, sözleşme konusu güneş enerjisinden elektrik üreten sistemi teslim tarihi olan 30.05.2015 tarihine kadar teslim edememiştir. Davalı işveren ... da teslim süresinden 14 ay geçmesine rağmen, güneş enerjisinden elektrik üreten sistemlerinin biri tamamlanamadığından, diğerine de hiç başlanamadığını, 25.07.2016 tarihli ihtarname ile sözleşmelerin her ikisini de feshetmiştir. Fesih işlemi sözleşmelere uygundur. Davacı, davalı ... tarafından ödemeler geciktirildiğinden panellerin uzunca bir süre gümrükte kaldığını ve toplam 18.497,24 Dolar demuraj, ordino ve ardiye bedel ödediğini sözü geçen bedellerin davalı ... ödemesini talep etmektledir. Ancak, sözleşmeye göre panellerin bedelinin davacı şirket tarafından ödenerek gümrükte bekletilmemesi gerektiğinden 18,497,24 dolar ordino ve ardiye bedelleri davalı ...'dan talep edemeyecektir. Davacı, proje ve teknik şartnamelerde bulunmadığını ileri sürerek 30,05.2015'te bitirmeyi taahhüt ettiği işin uzamaması için RTU ... sistemi kurduğunu ve 16.815,00 Euro masrafin ve davalı ...'dan talep etmektedir. Ancak, RTU ... sistemi, sözleşme öncesinde de zorunlu olduğundan davacı, 16.815.00 Euro davalı ...'dan talep edemeyecektir. Davacı, proje ve teknik şartnamelerde bulunmadı. ileri sürerek ölçü hücrelerinin 3 sekönderli olarak istenmesi röle ve redresörün değiştirilmesi için harcadığı 54.870.00 TL davalı ...'dan talep etmektedir. Ancak, Teklif verirken davacı bu durumu bilmesi gerektiğinden 54.870,00 TL davalı ...'dan talep edemeyecektir. Davacı, inşaat sahasının güvenliğini tesis etmek üzere işin bitiş tarihi olan 30.05.2015'den başlayarak, inşaat sahasını 29.08.2016 terk tarihine kadar güvenlik personeli istihdam etmek zorunda kaldığından güvenlik personeli maaşlarını davalılardan talep etmekledir. Ancak, davacı şirket, taahhüt ettiği sözleşme konusu işleri işin bitirilmesi gereken 30.05.2015 tarihinde bitiremediğinden ilgili sahada istihdam ettiği güvenlik personeli maaş bedellerini taraflar arasında yapılan sözleşme göre kendisini karşılaması gerekmektedir. Bundan dolayı davalılardan talep edemeyecektir. Davacı, davalılar tarafından talep edildiğinden, bir adet Dağıtım Mürkezi bedeli olan 160.000,00 TL KDV paylarına düşen %20 oranındaki toplam 32.000.00 TL + KDV = 37.760,00 TL bedele talep etmektedir. Dosyada hu konuda somut belgeler olmadığından davalılardan talep edemeyecektir. Sözleşmelerin feshedildiği tarihte işlerin mevcut durumu, mahkeme kanalıyla tespit edildiğinden ve bu tespitlere göre de en az işin %96'sı tamamlamış olduğundan sözleşmenin 7. maddesinde yer alan ödemelerin 6. taksiti 167.500,00 Dolar ve 7. taksiti 167.507,48 Dolar olmak üzere toplam 335.007,48 Dolar alacağından toplam bedel olan 1.117.207,48 USD'den kalan işler bedeli %4 olup, bu bedel 1.117.207,48 x %4 = 44.688,30 USD kadar kesinli yapılarak bakiye ( 335.007,48 —
44,688,30 ) 290.319,18 USD tutarı ( Davacının davalı ...a hitaben düzenlediği Konya 14. Noterliği, 05.08.2016 tarihli ve 21890 yevmiye numaralı ihtarnamesi 10.08.2016 tarihinde davalı ...'a tebliğ edildiğinden, davalının 10.08.2016 tarihinde temerrüde düşlüğü kanaati — edinilmiştir.) — 10.08.2016 —tememüt — tarihinden — ilibaren isteyebileceği — kanaati edinilmiştir.10.08.2016 tarihindeki TCMB USD efektif satış kuru 2,9650 olduğundan, davacı taraf 10.08.2016 tarihinde davalı ... ( 290.319.18 USD * 2,9650 ) — 860.796,36 TL tutarı talep edebileceği kanaati edinilmiştir. Sözleşme feshedildiğinden testlerin ve geçici kabulün yaplırılmadığı gerekçesiyle davacı şirkete ödeme yapılmaması söz konusu olamaz. Niğde ... Güneş Enerjisinden Elektrik Üreten Sistemin eksik kalan kısımları ile hiç yapılmayan ... Güneş Enerjisinden Elektrik Üreten Sistemin yeni yüklenici tarafından tamamlanması, lest ve geçici kabullerin yeni yüklenici tarafından yaptırılması gerekir. Bu nedenle, davacı şirketin yaptığı işlerin bedelini davalıdan tahsil etmesi için hiçbir şekilde test ve geçici kabulün yapılmasını beklemesi söz konusu olamaz. Diğer davalı ... Proje Plan. İnş. 'Tur Gıda San. Tic. Ltd. Şti. proje danışmanı olduğundan ödemeler konusunda sorumluluğu olmadığı kanaatine varılmıştır. Proje sahibi ... ile yüklenici ... AŞ, arasında akdedilen, Proje Danışmanının da ... Proje Plan. İnş. Tur Gıda San. Tic. Ltd. Şti. Olduğu Güneş Enerjisinden Elektrik Üreten Sistem yapımına ilişkin sözleşmeler YBK'nun m.470 ve devamı hükümleri gereğince eser sözleşmesi niteliğindedir. Sözleşmelerde davacı yüklenici tarafından işin teslim tarihi belirlenmiştir. Belirlenen tarihte davacı yüklenicinin yüklendiği işi teslim edemediği ve temerrüde düştüğü anlaşılmıştır. Eser sözleşmesini düzenleyen hükümler arasında eser sözleşmesinde temerrüdün sonuçları ayrıca düzenlenmediği için TBK'nın temerrüde ilişkin genel hükümleri yükleyen sözleşmelerde temerrüdün sonuçlarını düzenleyen 'TBK m. 125 gereğince, iş sahibi temerrüde düşen yükleniciye karşı, işin tamamlanması için ek süre vererek ya da TBK m. 124 gereğincc ek süre verilmesini yüklenicinin temerrüdü halinde de uygulanma alanı bulacaktır. Karşılıklı borç gerektirmeyen bir halin olması durumunda, (örneğin teslim tarihi gelmesine rağmen işi hiç başlamamış ise) süre vermeksizin de sözleşmeden dönüp menfi zararının tazmini talep edebilecektir. Dava konusu uyuşmazlıkta davalının, yüklenicinin temerrüdü nedeniyle her iki sözleşmeyi de feshettiği anlaşılmaktadır. Fesih sözleşmeyi ileriye etkili olarak sona erdirir. Zira işin tamamlanma oranının en az %96 olarak belirlenmesinin değerlendirilmesi üzerine davacının da fesih tarihine kadar yapmış olduğu işin bedeline hak kazanabileceği görüş ve kanaatine varılmıştır. sonuç itibari ile sözleşmelerin feshedildiği tarihte işlerin mevcut durumu, mahkeme kanalıyla tespit edildiğinden ve bu tespitlere göre de en az işin %96'sı tamamlamış olduğundan sözleşmenin 7. maddesinde yer alan ödemelerin 6. taksiti 167.500,00 Dolar ve 7. Taksiti 167.507,48 Dolar olmak üzere toplam 335.007,48 Dolar alacağından toplam bedel olan 1.117.207,48 USD'den kalan işler bedeli % 4 olup, bu bedel 1.117.207,48 x %4 —44.688,30 USD kadar kesinti yapılarak bakiye ( 335.007,48 - 44.688,30 ) 290.319,18USD davacı tarafın alacağının olduğu" şeklinde görüş bildirmişlerdir.
Mahkememizce alınan heyet raporunda karşı davacının taleplerinin değerlendirilmediği görülmekle , daha önceki raporlara itirazlarda değerlendirilerek bir inşaat mühendisi, bir mali müşavir, bir borçlar hukuku alanında nitelikli hesaplama uzmanı birde elektrik mühendisinden oluşan heyetten rapor alınmıştır . Bilirkişi tarafından ... işi ilgili yapılması gereken ödemeler - davacının aldığı ödemeler tablo halinde gösterilmiş, yüklenicinin bu sözleşme kapsamında avansı zamanında tahsil ettiği belirtilmiş , malzeme bedellerinin yüklenici tarafından ödenmesi gerektiği belirtilerek gelen malzemeleri gümrükten bedelini ödeyerek alma zorunluğunun yükleniciye ait olduğunu, daha önce alınan raporlarda işin %96'sının tamamlandığının tespit edildiğini fakat testlerin yapıldığına ve sistemin çalıştığına dair herhangi bir test raporu bulunmadığını, bu durumda testlerin tam anlamı ile yapılmadığının anlaşıldığını, anahtar teslim proje olması nedeniyle stok maliyetlerini davacı tarafından üstlenilmesi gerektiğini, ...projesi kapsamında 44.367,23USD ödendiğini, ... işinde geçici kabulün yapılmadığını her iki sözleşmenin de iş veren tarafından fesih edildiğini, ... işinin teslim tarihinden 14 ay geçmesine rağmen tamamlanmadığını feshin haklı olduğunu , ...projesi yönünden ise sipariş avansının iş veren tarafından ödendiğini ancak fesih tarihi olan 25/07/2016 tarihinde dahi işe hiç başlanmadığını bu nedenle bu sözleşmenin feshinin de haklı olduğunu, ... işinde 1.117.207,48USD ödenmesi yönünde sözleşme imzalandığını ancak 832.967,50USD ödendiğini, %96 tamamlanma oranının sadece fiziki olup , testlerin yapılması , sistemin devreye alınması ve geçici kabulü içermediğini bu nedenle %4'lük kesinti yapılarak davacıya ödeme yapılmasının mümkün olmadığını, bu işin en önemli olan ve zor sürecinin testlerin başarılı bir şekilde yapılması ve geçici kabulün yapılarak sistemin devreye alınması olduğunu, sözleşmenin feshinden sonra sistemin işletmeye alınması için karşı tarafça 410.026,43TL'lik harcama yapıldığını, bu harcamanın en son fatura tarihi olan 08/05/2017 tarihindeki döviz karşılığının 115.370,41USD olduğunu, davacının kalan alacak miktarı olan 284.239,98USD'den 115.370,41USD düşüldüğünde kalan 168.869,57USD iş bedelinin yükleniciye ödenmesi gerektiği sonucuna varıldığı, ...işi ile ilgili olarak avans ödemesinin yükleniciye yapıldığını ancak yüklenicinin işe başlamadığını, yüklenicinin montaja dahi başlamadığı bu proje için davalıya danışmadan modül siparişi vermesinin mantıklı olmadığı, bu sözleşmenin de feshinin haklı olduğunu, davacının taleplerinin arasında güvenlik personeli istihdam etmek zorunda kaldıklarını belirterek bunlara ödediği maaşında tahsilini istediği ancak sözleşmenin 4.19'uncu maddesi gereğince şantiye sahasının çalışma süresi boyunca güvenlik ve koruma tedbirlerini alma yükümlülüğünün yüklenicide olduğunu, yüklenicinin hem işi geciktirerek hem de kendisinin ödemesi gereken bedeli karşı taraftan isteyemeyeceğini, ... işiyle ilgili dağıtım merkezinin temini hususunda taraflar arasındaki mailler incelendiğinde 160.000 TL + KDV bedelinde olan dağıtım merkezinin %20 oranındaki bedelinin davalı tarafça ödenmesinin kararlaştırıldığı bu nedenle davacının davalı payına düşen 37.760 TL'nin tahsilini davalıdan isteyebileceğini, yüklenicinin gümrükte beklemeden kaynaklı 18.497,24USD ordino ve ardiye bedellerini talep edemeyeceğini, rtu ... ve teknik değişimlere dair taleplerinde de davacının haksız olduğunu, yönetmelik gereğince söz konusu işlemlerin yapılması gerektiğini, yönetmelik gereğince sca ada zaten kurulmasının zaten mecburi olduğunu, davacı taraf sözleşmenin kurulduğu sırada çift sekonderli iken yönetmelik değişikliği nedeniyle üç sekonderli ölçü hücresi aldığını belirterek bedelini istemiş ise de işi geciktirme nedeniyle yönetmelik değişikliği nedeniyle artan bedelden davacının sorumlu olacağını, karşı dava yönünden ise ...işi ilgili olarak ödediği 44.367,23USD'nin iadesini isteyebileceği, 44.367,23USD'nin iş veren tarafından 03/06/2015 tarihinde ödendiğini, yüklenicinin bu sözleşme hiçbir iş yapmadığını, iş verenin geçmişe yönelik olarak sözleşmeden döndüğünü bu nedenle yaptığı ödemenin iadesini isteyebileceğini, sonuç itibari ile karşı dava açısından "Davacı (karşı davalı) Niğde'deki (...) tesisin imali, testlerinin yapılması ve geçici kabulünün yapılması işlerinin tamamını 30.05.2015 tarihinde bitirmiş olsaydı, davalı/Ahmet (karşı davacı), ne kadar süre sonra bu tesiste elektrik üretmeye ve kazanç elde etmeye başlayacak idiyse, bu tarihten itibaren, sözleşmeyi feshettiği 25.07.2016 tarihine kadar mahrum kalmış olduğu kazanç tutarının (kar mahrumiyeti zararının) tazminini, davalı/Ahmet'in (karşı davacının) davacıdan (karşı davalıdan) talebe hak kazandığı; gerekli belgeler dosyaya geldiği takdirde zarar tutarının hesaplanabileceği;
Davalı/Ahmet'in (karşı davacının), Mersin'deki tesis (...) için ödemiş olduğu 44.367,23USD”nin iadesini davacıdan (karşı davalıdan) talebe hak kazandığı; bu tutarın, davalı/Ahmet'in 25.07.2016 tarihli fesih ihtarnamesinin davacıya tebliği tarihinden 7 gün sonraki tarihten itibaren işletilecek döviz yasal faizi (3095 sayılı Faiz Kanunun md.4/a) ile birlikte tahsili gerektiği Davalı/Ahmet'in (karşı davacının) Mersin'deki tesis (Selamlı) işinin 17.02.2015 tarihindeki Piyasa Rayiç Bedeli ile fesih tarihinden sonra aynı işi başka bir yükleniciye yaptırması nedeniyle ödemek zorunda kaldığı fiyat (fiyat farkı) nedeniyle uğramış olduğu zararın (fiyat farkı zararının) tazminini davacıdan talebe hak kazandığı; davalı/Ahmet'in uğramış olduğu fiyat farkı zararının tutarının tespit edilebilmesi için, sözleşme konusu işi başka firmalara yaptırmak için ödemiş olduğu tutarlara içeren faturaları dosyaya sunması gerektiği; eğer başka bir yüklenici ile bu işin yapımını konu edinen yazılı bir sözleşme akdetmiş ise bu sözleşmeyi de sunması gerektiği; bunları sunduğu takdirde, davalı/Ahmet'in fiyat farkı zararına uğrayıp uğramadığı ve eğer uğramış ise ne miktarda zarara uğradığı hususunun tespit edilebileceği; kanaatine varılmıştır" denilerek görüş bildirmişlerdir.
10/04/2023 tarihli heyet raporunda ise "Taraflar arasındaki sözleşmeler eser sözleşmesi niteliğindedir. Bu projelerden ilkinin inşa sürecinin yüzde 96 oranında bittiği dosya verilerinden anlaşılmaktadır. Buna karşılık diğerinde (Mut) herhangi bir inşa faaliyet söz konusu olmamıştır. ... projesinde eserin yaklaşık dört aylık bir sürede bitirileceği öngörülmüş olmasına rağmen, sürecin uzadığı, bu itibarla taraflar arasında sözleşme içeriğinin hiç olmazsa örtülü şekilde revize edildiği anlaşılmaktadır. Ancak buna rağmen sözleşmedeki edimin kararlaştırıldığı gibi bitirilemediği ve teslim edilemediği dosyadan anlaşılmaktadır. Bu açıdan burada asıl olarak borçlu temerrüdü kapsamında değerlendirilebilecek bir hukuki durumun oluştuğu, sözleşme sona erme sürecinin de bu meyanda yürütüldüğü değerlendirmesi yapılabilir. Her ne kadar davalı tarafın bazı ödemeleri gecikerek yaptığı anlaşılmakta ise de, sözleşmedeki ifa sürecinin gecikmesinin ve kararlaştırıldığı şekilde bir ifanın gerçekleşmemesinin asıl olarak davacı kaynaklı olduğu söylenebilir. Bu açıdan davacı tarafça gecikme için ileri sürülen gerekçelerin önemli bir kısmı ayrıntıları yukarıda açıklandığı üzere bu iddiayı destekler nitelikte görünmemektedirler. Şu halde burada sözleşmenin haklı şekilde (ileriye etkili şekilde) sona erdirilmesi koşullarının bulunduğu sonucuna varılabilir. ...projesi açısından da sözleşmenin haklı şekilde sona erdirilmesi (sözleşmeden dönülmesi) koşullarının bulunduğu kanaatindeyiz. ... projesinde sistemin inşa oranı dikkate alınarak davacının ifa ettiği edim çerçevesinde bir bedel talep etmesi mümkündür. Bu açıdan niceliksel değil niteliksel bir değerlendirme yapılmalıdır. Diğer taraftan davalı (karşı davacı) sözleşmeyi haklı şekilde sona erdirdiğinden ve karşı talepleri söz konusu olduğundan, bunların da nihayetinde dikkate alınması gerekecektir. Bu itibarla davalının sistemi tamamlamak için yaptığı harcamalar (karşı davadaki taleplerinden bir kısmı olarak) her halükarda sözleşme bedelinden indirilmelidir. Bu çerçevede davacının alacağının (284.239,98 – 115.370,41 = 168.869,57 USD) olduğu yönündeki tespit ve değerlendirmelerden hareket edilebilir. Davalının bu projedeki ifanın gecikmesinden dolayı ayrıca uğradığını iddia ettiği diğer zararların da karşılanması mümkündür. Ancak taraflar arasındaki sözleşmenin taraflarca revize edildiği değerlendirmesi yapılabileceğinden, olağan ifa sürecinin bitmesi tarihi itibariyle takdiri bir değerlendirme yapılabilir. Kalan iş düzeyini de dikkate alarak örneğin davalı tarafça yapılan en son ödeme tarihinden (26.2.2016) uygun bir süre sonranın baz alınması ve bu tarihten itibaren gerçekleşen gecikmenin davalının zarara uğradığı tarih olarak değerlendirilmesi yoluna gidilebilir. Davacının bu proje kapsamında talep ettiği diğer tutarlar (kararlaştırılandan daha uzun süre güvenlik görevlisi çalıştırmak gibi) açısından kusuru itibariyle talebinin dayanaklı olmadığı düşünülmektedir. Buna karşılık sonradan ek olarak kararlaştırılan edimler (dağıtım merkezinde davalı tarafa düşen kısım) nedeniyle karşı edim talebi dayanaklı gözükmektedir. Buna göre sahaya getirilmiş olan 160.000,00+KDV= 188.800,00 TL bedelli enerji dağıtım merkezinin, diğer proje sahipleri ile giderinin beraber-ortaklaşa karşılanması ve davacının %20 sini ödemeyi üstlendiği dosyadan anlaşılmakta olup, 188.800,00 x %20 = 37.600, 00 TL KDV dahil bedelin davacıya ödenmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Bu tutar açısından ihtar tarihinden itibaren temerrüt faizi hesaplanması mümkündür. ...projesinde fesih öncesi (yaklaşık bir yıl önce) davalı (karşı davacı) tarafça davalı yetkilisine mail atılarak sözleşmenin tadil edildiğinin bildirildiği ve tarafların bu çerçevede davrandıkları anlaşıldığından, tarafların bir tür örtülü şekilde sözleşmeyi sonlandırdıkları, birbirlerine karşı bir talep ileri sürmedikleri değerlendirmesi yapılabilir. Bu değerlendirmeden hareket edildiğinde her iki tarafın da birbirinden bir talebinin olmadığı sonucuna varılacağından bu proje itibariyle asıl dava ve karşı davanın reddi yönünde bir değerlendirme yapılabilir. Buna karşılık tadil edilen sözleşmenin ancak ihtarnameyle (sonraki feshi ihbarla) sona erdiği (gerçekte sözleşmeden haklı şekilde dönüldüğü) değerlendirmesi yapıldığında ise her iki tarafın birbirinden aldıklarını iade etmesi gerekeceğinden, davalı (karşı davacı) verdiği tutarın iadesi talebi dayanaklı görülebilecektir. Ayrıca davalı (karşı davacı) menfi zararını (sözleşmenin kurulması tarihinde kaçırdığı imkanlar ile fesihten sonra -eğer bu gerçekleştirildi ise- bir başka kişiyle yaptığı sözleşmedeki fiyat farkı gibi) da talep edebilir." şeklinde görüş bildirmişlerdir. Aynı bilirkişi heyeti ek raporlarında ise "Asıl Dava Açısından : A) Niğde İli ...mevkindeki sözleşme ile ilgili olarak , müvekkilinin sözleşmeye uygun olarak işe başladığını, sistemin üretici modüllerin tamamının montaj ve tesisatının tamamlandığını, Davacının bu iddiası önemli ölçüde dosya verileriyle örtüşmekle birlikte, sonuçta anahtar teslim bir iş olduğu ve işin tamamının bitirilemediği anlaşılmaktadır. Bu konuda daha önce o dönemde yapılan tespitler bu durumu doğrular niteliktedirler. a)Davalı tarafça devlet teşviklerinden yararlanılacağından bahsi ile ödemelerin geciktirildiğini bu nedenle ilgili ürünlerin gümrükte kaldığını, işin başlamasının 20 gün kadar uzadığını, gümrükte bekleme nedeniyle demoraj, ordino ve ardiye bedeli toplamı olan 18.497,24 Doların müvekkilince ödendiğini, ve davalıdan tahsili gerektiğini, Dosya verilerinden gecikmenin teşvik bahsinden kaynaklandığı hususunu net bir şekilde değerlendirmek mümkün gözükmediğinden, ayrıca anahtar teslim şekilde işi üstlenmiş olan davacının olağan koşullarda bu tür riskleri üstlenmiş olduğu değerlendirmesi yapılabileceği, ilgili ürünlere dair gümrükte bekleme ve sair risklerin bu kapsamda görülebileceği, bu açıdan kök raporda bu hususların esasen değerlendirildiğini ifade ediyoruz. b)Teknik şartnamede bulunmamasına rağmen ...tarafından inşaat süresinin uzaması sonucu çıkan yeni yönetmelik uyarınca ... sistemi kurulmasının mecburi hale geldiğini, bu sisteminin müvekkilinin 16.815 Euro'ya mal olduğunu bunun davalıdan tahsili gerektiğini Bu husus, yukarıda davacı itirazları kapsamında değerlendirilmiştir. Oradaki teknik değerlendirme baz alındığında, bu sistemin kurulmasının zaten işin olağan durumunda gerekli olduğu sonucu ortaya çıktığından, sırf yeni düzenlemeye dayanarak söz konusu bedelin talep edilmesi de mümkün olmayacaktır. c) Sözleşmenin imzası esnasında, çağrı mektubu ve ...'a onaylanan projede ölçü hücreleri çift sekonderli iken inşaat süresinin davalıdan kaynaklanan sebeplerle uzaması neticesinde yeni yönetmelikte 3 sekonderliye çıktığını bu nedenle müvekkilince gerekli değişikliklerin yapıldığını ve 58.570 TL ödendiğini, bunun davalıdan tahsili gerektiğini, Bu konuda da yapılacak teknik değerlendirmeye göre bir sonuca varılması gerekmektedir. Bu hususların sözleşmede belirtilmese dahi zaten yapılması gereken işlerden olduğu kabul edildiğinde, ayrıca talep edilmeleri de mümkün olmayacaktır. Buna karşılık aksi durumda ise, daha önce kök raporda da ifade edildiği üzere, asıl sorundaki, yani davacının anahtar teslim işi gerçekleştirememesinin kimden ya da kimlerden kaynaklandığına göre bir değerlendirme yapılabilecektir. Kök raporda asıl olarak dikkate alınan ilk ihtimalde, sürecin davacıdan kaynaklı sebeplerle uzadığı değerlendirmesi yapılmış olduğundan, bu çerçevede davacının talep edebilecek bir tutar bulunmayacaktır. Buna karşılık gecikmenin davalıdan kaynaklandığı, özellikle enerji nakil hattının deplasesi işinin bu süreçte asıl etken olduğu değerlendirmesinin yapılması ihtimalinde, davacının bu tutarı talep etmesi mümkün görülebilecektir. Her iki taraftan kaynaklı bir durum olduğunun benimsenmesi halinde ise kusur durumuna göre buradaki tutarı paylaştırmak yoluna gidilebilir. d)İşin bitirilmesine rağmen davalılar tarafından sebep olunan gecikme nedeniyle 29/8/2016 tarihine kadar sahada güvenlik personeli istihdam etmek zorunda kaldıklarını bunların maaş bedellerinin davalıdan tahsili gerektiğini, Bu konuda yukarıda davacı itirazları kapsamında çeşitli ihtimallere göre değerlendirilmiştir. Oradaki açıklamalara atıf yapıyoruz. e)Bu işin %96'sının tamamlandığını, davalılarca talep edilmesi üzerine davalıların inşaat sahasına bir adet dağıtım merkezi getirdiğini, taraflar arasındaki maillerden anlaşılacağı üzere 160.000 TL + KDV bedelinde olan dağıtım merkezinin teminine ilişkin hukuki işlem kurulduğunu buna göre davalıların paylarına düşen %20 oranındaki 32.000 TL + KDV yi ödemediklerini, 37.760 TL KDV dahil davalılardan tahsili gerektiğini, Gerek kök raporda ve gerekse yukarıdaki değerlendirmelerimizde davacının bu tutarı davalıdan talep edebilmesinin hukuki dayanağının bulunduğu yönünde kanaat bildirilmiştir. Burada sözleşmede olmayan bir ek iş söz konusudur. f)%96 sının tamamlanmasına rağmen 6 ve 7. Taksitlerin ödenmediğini, iki taksit toplam bedeli olan 335.007,48 Doların davalılardan tahsili gerektiğini, Durumun böyle olmasına rağmen ...'ın sözleşmeyi haksız yere feshettiğini , Bu konu kök raporda değerlendirilmiştir. Ayrıca yukarıda gerek davacı ve gerekse davalı itirazları kapsamında bu hususlar özü itibariyle değerlendirilmiştir. B)...İlçesi ... ilçesindeki sözleşme ile ilgili olarak ,bu sözleşme ile ilgili davalılarca müvekkilinin 45.000 Dolar ödeme yapıldığını bunun %10 oranındaki sipariş avansı olduğunu, bunun dışında da başka ödeme yapılmadığını, 110.000 Dolar bedelinde taşıyıcı sistem montajı başlangıcı ödemesi yapılmaması nedeniyle müvekkilince montaja ve inşaata başlanamadığını, Davacı tarafın bu iddiaları ağırlıklı olarak dosya verileriyle örtüşmektedir. Ancak sözleşmede yapılması kararlaştırılan peşin ödemenin (sipariş avansının) hangi tür siparişler için olduğu anlaşılamamaktadır. Diğer taraftan sözleşmede taşıyıcı sistem montaj, panel montajı ve sonrası için ayrı ayrı ödeme planları yapıldığı görülmektedir. Ancak davacının taşıyıcı sistem montajı başlangıcı ödemesi yapılmaması gerekçesi dosya verileriyle örtüşmemektedir. Her ne kadar bu sözleşmede yüzde onluk sipariş avansının 3.6.2015’de yani yaklaşık dört ay gecikmeli ödendiği anlaşılmakta ise de, gerek bu tarih itibariyle ve gerekse sonrasında taşıyıcı sistemlerin montajına dahi başlanmadığı anlaşılmaktadır. Diğer taraftan davacının inşa sürecine başlamamasının davalı tarafın tehir mailine dayandırılması dosya verileriyle daha uyuşan bir durumdur. a) İlk ödemeden sonra müvekkilince 1624 adet modül sipariş edildiğini, bu modüllerin 1540 tanesinin bu proje için kullanılmak üzere temin edildiğini, montaj için davalı tarafça ödeme yapılmaması nedeniyle önce modüllerden 1008 tanesinin daha sonrasında 92 tanesinin aldıkları fiyattan düşük bedelle başka firmalara satıldığını, bu nedenle 7.731,36 Dolar + 705.64 Dolar zararları olduğunu, bunların davalıdan tahsili gerektiğini, Bu konu yukarıda davacı ve davalı itirazları çerçevesinde çeşitli ihtimallere göre değerlendirilmiştir. İlk ihtimalde davacının kusurlu olduğu varsayımı üzerinden durum değerlendirilmiştir. Bu durumda bir zarar talebi söz konusu olmayacaktır. İkinci ihtimalde tarafları sözleşmeyi olduğu gibi bıraktıkları, bir tür örtülü şekilde sonlandırdıkları değerlendirmesi yapılmıştır. Bu ihtimalde ise davacının davalıdan davalının ise davacıdan bir zarar talep edemeyeceği değerlendirmesi yapılabilecektir. Son ihtimalde, tehir süreci davalıdan kaynaklandığından, davacının taleplerinin yerinde görülebileceği ve alacağının iade borcuyla birlikte düşünülebileceği yönünde yukarıda açıklamalar yapılmıştır. Oradaki açıklamalara atıf yapıyoruz. b)Müvekkili tarafından temin edilen çelik konstrüksiyon sistemi üst aksamının 36.676,17 Euro olduğunu, montaja başlanılmaması nedeniyle bunun dilekçede ismi belirtilen firmaya 17/5/2016 tarihinde iade edildiğini, alış ve iade tarihleri arasında temerrüt faizi nedeniyle 3.119,22 Euro zararlarının olduğunu, Bir üsteki açıklama burası için de geçerlidir. c)1540 Adet ... modülün alınış ve elden çıkarılış tarihleri arasında stok ve depolama maliyetlerinin bilirkişilerce tespit edilerek davalılardan tahsili gerektiği, Üstte a) bendinde yapılan açıklama burası için de geçerlidir. d)Sözleşmenin davalı tarafça haksız yere feshedildiğini, bu nedenle menfi ve müspet zararlarının oluştuğunu ve davalıdan tahsilinin gerektiğini belirtmiştir. Üstte a) bendinde yapılan açıklama burası için de geçerlidir. Davalının savunması; Davalı ... vekili cevap dilekçesi ile , müvekkilinin projelerinin finansmanını sağlayarak tamamlanınca satın almayı amaçladığını, sözleşmede ödemelerin ne kadarının hangi aşamada yapılacağının açık olduğunu, her iki sözleşmeyi de 30/5/2015 tarihinde davacının bitirmeyi üstlendiğini, ancak ... Santralını tamamlayamadığını, ... santralinde davacı tarafından yapılan işlerin ise ayıplı olduğunu, ...Santraline hiç başlamadığını, müvekkilince ödeme şartlarının gereklerini yerine getirildiğini, ödemelerin geç yapıldığı iddiasının doğru olmadığını, tüm bu nedenlerle gecikmeden kaynaklanan demoraj , ardiye bedelleri , sahaya kurmadığı ve kendi sorumluluğunda olan ... bedelleri , kendi sorumluluğunda olan ölçüm hücre bedelleri, kendi sorumluluğunda olan personel giderlerinin talep edemeyeceğini bu nedenle davanın reddi gerektiğini, ...Projesi ile ilgili olarak ise de davacının sipariş avansını almış olmasına rağmen projeye hiç başlamadığını, bu nedenle müvekkilince haklı olarak feshedildiğini, sözleşmeye göre müvekkilinin haberi ve onayı olmaksızın davacı tarafça alındığı iddia edilen ancak alınıp alınmadığı belli olmayan malzeme alım satımlarında, depolama maliyetlerinden faiz zararlarından, menfi ve müspet zararlardan müvekkilinin sorumlu tutulamayacağını belirterek davanın reddini istemiştir. Davalı tarafın bu savunmaları yukarıda davacı itirazları ile davalı itirazlar kapsamında değerlendirilmiştir. Kök raporda da bu hususlar değerlendirilmiştir. Ancak ifade etmek gerekir ki ikinci projenin sonlandırılması açısından, tehir süreci itibariyle davalı savunması dosya verileriyle birebir örtüşmemektedir. Gerçekten de yukarıda da açıklandığı üzere tehir sürecine bu proje değil, diğer projedeki gelişmeler gerekçe yapılmıştır. Daha sonraki sonlandırma açısından ise önceki olayların ve durumların önem taşıdığı söylenebilir. Bu çerçevede yapılabilecek hukuki değerlendirmeler teknik değerlendirmeler temelinde mümkün olacaktır. Bu açıdan gerek yapılması gereken işe dair sözleşmede (ve duruma göre yasal düzenlemelerde yer alan) belirtilen ve belirtilmeyen hususlar (standartlar) gerekse eksik işlerin niceliği ve niteliği ile süreç açısından anlamıyla, sözleşmede yer almayan deplase işi başta olmak üzere sonraki işlerin sürece (gecikmeye veya ifa etmemeye/edememeye) etkisi önem taşıyan hususlardır. Davalı ... ... Ltd Şti vekili cevap dilekçesi ile, müvekkilinin sözleşmede sadece işin kontrolünü üstlediğini, işin sahibinin ...olduğunu bu nedenle müvekkilinden hiçbir bedelin talep edilemeyeceğini, ayrıca sözleşme gereğince tüm ödemelerin diğer davalı tarafından yapıldığını belirterek davanın reddini talep etmiştir. Bu hususlar kök raporda değerlendirilmiştir.
Karşı Dava Açısından: A) ... projesi ile ilgili ; a)Davacının sözleşmeye göre 30/5/2015 tarihinde bitirmesi gereken işi bitirmemesi nedeniyle sözleşmede de yer aldığı şekilde müvekkilinin (yani karşı dava davacısı/asıl dava davalısı ...'ın), gelir kaybı zararının ödemesi gerektiğini, bu zararın 352.409,00 USD olduğunu şimdilik 10.000 TL sinin davacıdan talep edildiğini, Bu konu gerek kök raporda ve gerekse ek raporda değerlendirilmiştir. Tarafların sözleşmeyi en azından örtülü şekilde değiştirdikleri ve bu açıdan ifanın tamamlanması için belirlenen sürenin revize edildiğinden hareketle bir değerlendirme yapılabileceği ifade edilmiştir. Ayrıca yukarıda kusur durumuna göre farklı ihtimallerin bulunduğu da belirtilmiştir. b) Davacı tarafından eksik ve hatalı imalat nedeniyle bu imalatların üçüncü firmalara yaptırıldığını bu nedenle fiyat farkı ödemek zorunda kaldıklarını şimdilik davacıdan 10.000 TL talep ettiklerini, Bu konu kök raporda değerlendirilmiştir. Ayrıca bu raporun sonunda yer alan tabloda tarafların alacakları açısından bütünsel bir değerlendirme yapılmıştır. c) Davacı tarafa ödedikleri bedeli masraflar dışındaki kısmının müvekkiline iadesi gerektiğini şimdilik 10.000 TL talep ettiklerini, B) ...projesi ile ilgili ; a)Davacının bu işe hiç başlamadığını , bu işi başka firmaya yaptırmaları gerektiğini, ancak fiyat farkı olacağını belirterek şimdilik 10.000 TL davacıdan talep edildiğini, Bu konu yukarıda itirazlar kısmında ihtimallere göre değerlendirilmiştir. Oradaki açıklamalara atıf yapmak gerekmektedir. b)Sözleşmeye başlanılmaması ve sözleşmenin feshi nedeniyle davacıya ödenen 45.000 USD tutarın tamamının kendilerine iadesinin gerektiğini, Bu konu yukarıda itirazlar kısmında ihtimallere göre değerlendirilmiştir. Oradaki açıklamalara atıf yapmak gerekmektedir.
Tutar Hesaplamalarına Dair Genel Değerlendirme ; ... projesine ilişkin sözleşme bedelinin 1.117.207,48 USD ve ... projesine ilişkin sözleşme bedelinin 442.000,00 USD olduğu anlaşılmakla birlikte ... projesinin %96 oranında tamamlandığı ve ...projesinde herhangi bir ilerleme kaydedilmediği anlaşılmaktadır. Davalı tarafından 877.334,73 USD ödeme yapıldığı konusunda ihtilaf bulunmamaktadır. ... projesinin tamamlanması için davalı tarafından (eksik işlere ve RTU ... ile deplaseye ilişkin) yapılan işlemlerde yapılan harcamaların (sunulan faturalar kapsamında) 425.182,35 TL olduğu; “MAL VE HİZMET” olarak faturada beyan edilen miktarların (2006+13149,92=15.155,92 TL) açık ve anlaşılır olmaması sebebiyle, deplase işinin sözleşme kapsamında yapılacak işlerden olmaması nedeniyle ilgili tutarın (10.000,50 + 111.261,61 + 22.781,08 + 22.199,64 + 11.101,69 + 35.990,50 = 213.335,02 TL) hesaptan tenzil edilebileceği; böylece mahsup edilmesi ihtimal dahilinde olan tutarın 196.691,41 TL olabileceği değerlendirilmektedir." denilmiştir.
KARŞI DAVA ISLAH : Karşı davacı ... vekili, 13/06/2024 tarihli ıslah dilekçesinde, 10.000,00TL olarak talep edilen kar kaybı zararının toplamda 6.816.283,07TL'ye , 20.000,00TL olarak talep edilen fiyat farkı zararı ve santralin tamamlanması için yapılan masraf alacağının artırılarak toplamda 3.730.825,24TL'ye , 10.000,00TL olarak talep edilen iade edilmesi gereken avans ödemesi alacağını toplamda 1.455.201,00TL'ye çıkarttığı görülmüştür.
Islah dilekçesi davacı tarafa tebliğ edilmiş, davacı taraf ıslah dilekçesine karşı zaman aşımı definde bulunmuştur.
Zaman aşımı define karşı davalı vekili sunduğu dilekçe de yüklenicinin alt kusurlu olduğunu iddia ederek zaman aşımının 20 yıl olduğunu iddia etmiştir.
Asıl dosya açısından yapılan ıslah dilekçesinin açık olmaması nedeniyle kalem kalem açıklanması için davacı vekiline süre verilmiş, davacı vekili 22/06/2024 tarihli dilekçesinde ... işi ilgili olarak beklemeden kaynaklı gümrük masraflarından 18.497,24USD , ödenmeyen sözleşme bedeli kapsamında 283.872,67USD , Rtu ... sistem ilavesinden dolayı 16.815,00EURO, dağıtım merkezi alımından dolayı 37.760,00TL , Redresör - röle masrafından dolayı 54.870,00TL , güvenlik çalışanı masrafından dolayı 49.000,00TL , ... işinden dolayı sipariş edilen panellerinden doğan zarar kapsamında 7.731,36USD ve 705,64USD , çelik konstrüksiyon iade zararından dolayı 3.199,22EURO , ürün depolama masrafından dolayı 21.500,00TL , fesihten doğan menfi zarar kapsamında 45.000,00USD olarak taleplerini kalem kalem ayırmıştır.
Toplanan tüm delil ve alınan bilirkişi raporları birlikte değerlendirildiğinde öncelikle , asıl dava açısından davalı ...'in sorumluluğunun bulunup bulunmadığının irdelenmesi gerekmektedir. Sözleşmenin birinde iş veren ...n iken diğerinde iş veren konumunda ... Proje yer almakta , birinde proje danışmanı ... iken diğerinde proje danışmanı ... Proje olduğu, tüm dosya kapsamına göre ... Projenin projeyi tamamladıktan sonra ...'a devredeceği, ödemenin bir kısmının ... Proje tarafından davacıya yapıldığı hususları birlikte değerlendirildiğinde asıl dava açısından her iki davalınında sorumluluğunun bulunduğu sonucuna varılmıştır. Niğde ... işi 30/05/2015 tarihinde tamamlanması gerekirken fesih tarihine kadar bu süre üzerinden 14 ay geçmesine rağmen tamamlanmamış , iş veren tarafından tamamlanması için süre verilmesine rağmen yine tamamlanamamış olmasından dolayı davalı tarafından yapılan fesih haklıdır.
Niğde ... işi ile ilgili olarak sözleşmeye göre davalı tarafın davacıya 1.117.207,48USD ödemesi gerekmektedir. Davalı tarafından ödenen miktarlar toplandığında 877.334,73USD yaptığı görülmektedir. 323.667,23USD'lik ödeminin 279.000,00USD'sinin Niğde ... işi ilgili olduğu davalı tarafından gönderilen mail de belirtildiğinden , 323.667,23USD'den 279.000,00USD düşüldüğünde kalan 44.667,23USD'nin ... işi için ödendiği anlaşılmaktadır. 877.334,73USD'den 44.667,23USD düşüldüğünde kalan 832.667,50USD'nin ise Niğde ... için ödendiği anlaşılmıştır.
Asıl dava kapsamında davacının taleplerinden birisi ödenmeyen sözleşme bedelinin ödenmesine ilişkindir. Alınan bilirkişi raporlarından bir kısmında Niğde ... işinin %96'lık kısmının tamamlandığı belirtilmiş ise de daha sonradan alınan heyet raporlarında bu durumun gerçeği yansıtmadığı en önemli işlerden birisinin de geçiçi kabulün yapılarak testlerin yapılması ve tesisin işleme sokulması olduğu, testlerin yapılmasının işin önemli bir kısmı olduğu, sözleşmenin feshinden sonra sistemin işletmeye alınması için yapılan harcamalara göre değerlendirme yapılması gerektiği, bu kapsamda yapılması gereken harcama miktarının 410.026,43TL karşılığı olan 115.370,41USD olduğu, buna göre kalan iş bedelinin hesaplanması gerektiği bilirkişilerce raporlandığı görülmekle buna göre değerlendirme yapıldığında , Niğde ... işinde ödenmesi gereken 1.117.207,48USD'den ödenen 832.667,50USD düşüldüğünde geriye kalan 284.539,98USD'den ,tesisin gerekli testler yapılarak devreye alınması gereken 115.370,41USD'lik harcayı davacı tarafın yapmadığı ve bu miktarın davacının alacağından düşülmesi gerektiği anlaşılmakla 284.539,98USD'den 115.370,41USD düşüldüğünde kalan 169.169,57USD kalan sözleşme bedelini davacının isteyebileceği sonucuna varılmıştır.
Niğde ... işi ilgili olarak davacı taraf malzemelerin gümrükte beklemesi nedeniyle ordino demuraj ve ardiye bedeli kapsamında 18.497,24USD talep etmiş ise de , bu malzemeleri gümrükten çekerek ödemeleri yapma yükümlülüğü yükleniciye ait olduğundan yüklenicinin bu kapsamda talepte bulunması mümkün değildir.
Niğde ... işi kapsamında davacının bir diğer talebi inşaat süresinin uzaması nedeniyle yönetmelik değişikliği nedeniyle, ... sisteminin kurulmasından dolayı 16.815,00EURO'nun talebi ile ilişkili olup, iş süresinin 14 ay uzamasına yüklenici sebebiyet verdiğinden , yüklenicinin bu talebinde de haklı olmadığı sonucuna varılmıştır.
Niğde ... işi ilgili olarak sözleşmenin imzalanması sırasında ölçü hücreleri çift sekonderli iken yönetmelik değişikliği ile üç sekonderli olması nedeniyle 54.870,00TL'nin tahsili ile ilgili yüklenici talebi değerlendirildiğinde yine işi 14 uzatan tarafın yüklenici taraf olduğu bu masrafa işi uzatan yüklenicinin katlanması gerektiği ve bu talebinde haklı olmadığı sonucuna varılmıştır.
Niğde ... işi ilgili diğer talep, işin uzaması nedeniyle inşaat sahasının güvenliğini sağlayan elemanların maaş ödemeleri kapsamında 49.000,00TL talep edilmiş olup, inşaat sahasının güvenliğini sağlama görevi yükleniciye ait olup işi süresinde bitirmeyen tarafta yüklenici olduğundan bu masrafın iş veren tarafından talep edilmesi mümkün değildir.
Niğde ... işi ilgili diğer talep dağıtım merkezi bedeli olan 160.000,00TL + KDV 'nin %20'sinin iş veren tarafından ödenmesi kapsamında 37.760,00TL talep edilmiş olup, davalı tarafça davacıya gönderilen mailde açıkça dağıtım merkezi bedelinin %20'si olan KDV dahil 37.760,00TL'nin iş veren tarafından ödenmesi kabul edildiğinden davacının buna yönelik talebinin kabulü gerektiği sonucuna varılmıştır.
Asıl dava da , ... işi ilgili olarak davacının talepleri değerlendirildiğinde, iş veren sözleşme kapsamında avansı ödemesine rağmen yüklenici işe başlamamış ancak dava dilekçesine göre söz konusu iş için bir takım ekipmanlar aldığını, ödeme yapılmayınca da değer kayıp etmemek için daha düşük bedel ile satıldığı belirtilerek aradaki farkın talep edildiği yine çelik konstürksiyon sistemi için 36.667,17EURO ödenerek alındığı, daha sonra aynı bedelin iade edildiği belirtilerek ödeme ile iade arasındaki zaman aralığında işleyen faiz istenilmiş, ürün depolama masrafı kapsamında 21.500,00TL istenilmiş yine fesihten doğan menfi zarar kapsamında da 45.000,00USD istenilmiş olup, davacı tarafın avansı almasına rağmen işe başlamaması nedeniyle sözleşmenin fesih edilmesinde iş veren taraf haklı olup davacının ... işi ilgili olarak taleplerinin tamamında haksız olduğu ve bu iş kapsamında taleplerinin reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Karşı dava açısından değerlendirme yapıldığında önce ıslah ile artırılan kısım irdelendiğinde, karşı davacı her iki sözleşmeyi Kadıköy ... Noterliğinin 25 Temmuz 2016 tarih ...yevmiye numaralı ihtarname ile fesih etmiş olup, ıslahı 13/06/2024 tarihinde yapmıştır. Islaha karşı zaman aşımı definde bulunulmuştur. Yerleşik Yargıtay ve İstinaf mahkemeleri kararlarına göre TBK 478.maddesine göre eser sözleşmesinden kaynaklı davalarda zaman aşımı süresi 5 yıldır. Zaman aşımının başlangıcı alacağın muaccel olduğu tarihtir. Taraflar arasındaki sözleşme fesih edildiği için fesih tarihi olan 25 Temmuz 2016 tarihi itibari ile alacak muaccel hale gelmiştir. Yüklenici Niğde ... işine başlamış ve büyük kısmını tamamlamıştır. 17/02/2015 tarihli olan ...sözleşmesinde 17/02/2015 tarihinde ödenmesi gereken 45.000,00USD 03/06/2015 tarihinde ödenmiş daha sonra da her iki sözleşmenin süresinde tamamlanmadığı belirtilerek iş veren tarafından fesih edilmiştir. Her iki sözleşme açısından da TBK 478.maddesindeki eserin ayıplı olmasında yüklenicinin ağır kusuru olması hali bulunmadığından zaman aşımının 20 yıl olarak uygulanması mümkün değildir. Zaman aşımı 5 yıldır. Fesih tarihi ile ıslah tarihi arasında da zaman aşımı dolmuştur, dolayısı ile karşı dava açısından ıslah dilekçesi ile artırılan tüm taleplerin reddi gerekmektedir.
Karşı dava açısından dava dilekçesinde istenilen talepler değerlendirildiğinde ise, Niğde ... işinin feshinde iş veren tarafa haklı olup, taleplerinden birisi eser süresinde tamamlansa idi devreye alınarak elektrik üreteceği bu nedenle gelir kaybına uğradıkları belirtilerek 10.000,00TL istenmiş olup, karşı davacı bu talebinde haklı olup 10.000,00TL'nin davacı- karşı davalıdan tahsili gerekmektedir. Karşı dava da bir diğer talep hatalı imalat değeri 10.000,00TL istenmiş olup alınan bilirkişi raporlarında (04/04/2018 tarihli keşif neticesinde alınan rapor) ayıplı imalat bedelinin 15.600,00TL olduğu saptandığından davacının 10.000,00TL'lik talebinin kabulü gerekmektedir. Karşı davacının bir diğer talebi Niğde ... işi kapsamında davacı - karşı davalıya ödediği bedellerin istirdadı kapsamında 10.000,00TL'nin tahsiline yönelik olup davacı - karşı davalı Niğde ... işinin büyük bir kısmını tamamlandığından karşı davacının bu talebinin reddi gerekmektedir.
Karşı davacının ... işi ile ilgili olarak talepleri değerlendirildiğinde ödediği 45.000,00USD'nin iadesi istenmiş olup, yukarıda açıklandığı üzere karşı davacı 44.667,23USD ödediğinden , yüklenici bu işe hiç başlamadığından, fesih haklı olduğundan, 44.667,23USD'nin davacı - karşı davalıdan tahsili gerekmektedir. Karşı davacının bir diğer talebi bu iş kapsamında fiyat farkı zararı olarak 10.000,00TL istenilmiş olup bilirkişi raporlarında da belirtildiği üzere iş verenin... işinden geçmişe etkili olarak döndüğü, avans ödemesini iş verenin 4 ay gecikmeli olarak ödediği bu nedenle ancak vermiş olduğu bedeli isteyebileceği dava tarihinde dahi karşı davacının ... işini başka firmaya vermediğinin dava dilekçesinden anlaşıldığı hususları birlikte değerlendirildiğinde karşı davacının bu talebinin reddi gerektiği sonucuna varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Yukarıda açıklandığı üzere :
ASIL DAVA YÖNÜNDEN :
1-Niğde - ... İşi İlgili olarak
a-Davacının, beklemeden kaynaklı gümrük masrafları ile ilgili 18.497,24USD ile ilgili talebinin reddine,
b-Davacının ... Sistemi ilavesi ile ilgili 16.815,00Euro'nun tahsili ile ilgili talebinin reddine,
c-Davacının ... masrafı ile ilgili 54.870,00TL'nin tahsili ile ilgili talebinin reddine,
d-Davacının güvenlik çalışanı masrafı ile ilgili 49.000,00TL'nin tahsili ile ilgili talebinin reddine,
e-Davacının ödenmeyen sözleşme bedeli ile ilgili talebinin kısmen kabulü ile 169.169,57USD'nin 09/08/2016 tarihinden itibaren devlet bankalarınca 1 yıl vadeli USD cinsinden açılan mevduat faizine uygulanan en yüksek faiz oranının uygulanması sureti ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine,
f-Davacının Dağıtım Merkezi Alımı ile ilgili talebinin kabulü ile, KDV dahil 37.760,00TL'nin 09/08/2016 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
2-...İşi İle İlgili Olarak ;
a-Davacının ... işi ilgili olarak tüm taleplerinin reddine,
3-Davacı - karşı davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden 93.821,63 TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı - karşı davalıya verilmesine,
4-Davalılar kendilerine vekille temsil ettirdiklerinden 69.259,96 TL vekalet ücretinin davacı - karşı davalıdan alınarak davalılara verilmesine,
5-Davacı - karşı davalı tarafından yapılan 23.600,00TL bilirkişi ücreti, 2.293,35TL tebligat ve tezkere gideri olmak üzere toplam 25.893,35TL yargılama giderinin kabul ve red oranı dikkate alınarak 15.018,14TL'sinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı - karşı davalıya verilmesine, bakiyesinin davacı - karşı davalı üzerinde bırakılmasına,
6-Davacı - karşı davalı tarafından yatırılan 39.697,36TL peşin harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı - karşı davalıya verilmesine,
7-Gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde yazı işleri müdürü tarafından ilgilisine iadesine,
8-Bu dava sebebiyle 40.904,77TL karar ve ilam harcı alınması gerektiğinden peşin alınan (dava da : 9.835,91TL + ıslah ile : 29.861,45TL =) 39.697,36TL harcın mahsubu ile kalan 1.207,41TL karar ve ilam harcının davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak hazineye irad kaydına,
KARŞI DAVA AÇISINDAN :
1-Karşı davacının ıslah dilekçesi ile artırdığı tüm taleplerinin zaman aşımı nedeniyle reddine,
2-Karşı davacının dava dilekçesi ile ilgili talepleri açısından ;
Niğde-... işi ilgili olarak
a-Gelir kaybına yönelik talebinin kabulü ile 10.000,00TL'nin 21/12/2016 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davacı - karşı davalıdan alınarak davalı - karşı davacıya verilmesine,
b-Hatalı imalat nedeniyle 10.000,00TL'nin 21/12/2016 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davacı - karşı davalıdan alınarak davalı - karşı davacıya verilmesine,
c-Karşı davacının , davacı - karşı davalıya yapılan ödemelerin istirdadına yönelik talebinin reddine,
...İşi İlgili Olarak ;
a-Karşı davacının fiyat farkına yönelik olarak 10.000,00TL'nin tahsiline ilişkin talebinin reddine,
b- ...İşi İlgili Olarak davacı - karşı davalıya ödenen 44.667,23USD'nin 05/08/2016 tarihinden itibaren devlet bankalarınca 1 yıl vadeli USD cinsinden açılan mevduat faizine uygulanan en yüksek faiz oranının uygulanması sureti ile davacı- karşı davalıdan alınarak, davalı - karşı davacıya verilemesine, karşı davacının buna yönelik fazlaya ilişkin talebinin reddine,
3-Karşı davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden 30.000,00TL vekalet ücretinin davacı - karşı davalıdan alınarak davalı - karşı davacıya verilmesine,
4-Davacı - karşı davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden 727.934,81 TL vekalet ücretinin davalı - karşı davacıdan alınarak, davacı - karşı davalıya verilmesine,
5-Karşı davacı tarafından ödenen 12.111,37TL karar ve ilam harcının davacı - karşı davalıdan alınarak, davalı - karşı davacıya verilmesine,
6-Karşı davacı tarafından yapılan 18.800,00 TL bilirkişi ücreti 20,00TL tebligat ve tezkere gideri olmak üzere toplam 18.820,00TL'nin kabul ve red oranı dikkate alınarak 376,40TL'sinin davacı - karşı davalıdan alınarak , karşı davacıya verilmesine, bakiyesinin karşı davacı üzerinde bırakılmasına,
7-Gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde ilgilisine iadesine,
8-Bu dava sebebiyle 12.111,37TL karar ve ilam harcı alınması gerektiğinden peşin alınan (karşı dava da : 3.391,00TL + ıslah : 204.458,00TL=) 207.849,00TL'den mahsubu ile fazla alınan 195.737,63TL karar ve ilam harcının karar kesinleştiğinde istek halinde karşı davacıya iadesine,
Taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine İstinaf Kanun yolu açık olmak üzere oybirliği ile verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 24/10/2024
Başkan .
¸e-imzalıdır
Üye .
¸e-imzalıdır
Üye .
¸e-imzalıdır
Katip .
¸e-imzalıdır
T.C.
İSTANBUL
18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
MADDİ HATA DÜZELTİM KARARI
.
Mahkememizin 24/10/2024 tarihli duruşmasında alınan kısa kararda ;
Asıl dava yönünden Niğde - ... İşi İlgili Olarak başlıklı 1.maddesinin e bendinde ; "Davacının ödenmeyen sözleşme bedeli ile ilgili talebinin kısmen kabulü ile 169.169,57USD'nin 09/08/2016 tarihinden itibaren devlet bankalarınca 1 yıl vadeli USD cinsinden açılan mevduat faizine uygulanan en yüksek faiz oranının uygulanması sureti ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine,"
Karşı dava açısından ...İşi İlgili Olarak b bendinde ; "...İşi İlgili Olarak davacı - karşı davalıya ödenen 44.667,23USD'nin 05/08/2016 tarihinden itibaren devlet bankalarınca 1 yıl vadeli USD cinsinden açılan mevduat faizine uygulanan en yüksek faiz oranının uygulanması sureti ile davacı- karşı davalıdan alınarak, davalı - karşı davacıya verilemesine, karşı davacının buna yönelik fazlaya ilişkin talebinin reddine, " karar verilmiş ise de, her iki ara kararda bulunan "......... mevduat faizine...... " ibaresinin sehven hatalı yazılmış olduğu karar yazım aşamasında resen saptanmış olup ;
Asıl dava yönünden Niğde - ... İşi İlgili Olarak başlıklı 1.maddesinin e bendinin ; "Davacının ödenmeyen sözleşme bedeli ile ilgili talebinin kısmen kabulü ile 169.169,57USD'nin 09/08/2016 tarihinden itibaren devlet bankalarınca 1 yıl vadeli USD cinsinden açılan mevduat hesabına uygulanan en yüksek faiz oranının uygulanması sureti ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine,"
Karşı dava açısından ... İşi İlgili Olarak b bendinin ; "...İşi İlgili Olarak davacı - karşı davalıya ödenen 44.667,23USD'nin 05/08/2016 tarihinden itibaren devlet bankalarınca 1 yıl vadeli USD cinsinden açılan mevduat hesabına uygulanan en yüksek faiz oranının uygulanması sureti ile davacı- karşı davalıdan alınarak, davalı - karşı davacıya verilemesine, karşı davacının buna yönelik fazlaya ilişkin talebinin reddine, " şeklinde düzeltilmesine dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda oy birliği ile karar verilmiştir. 31/10/2024
Başkan .
¸e-imzalıdır
Üye .
¸e-imzalıdır
Üye.
¸e-imzalıdır
Katip.
¸e-imzalıdır
¸e-imzalıdır ¸e-imzalıdır ¸e-imzalıdır ¸e-imzalıdır
Dilekçeniz oluşturuluyor. Bu süreç biraz zaman alabilir, ancak sıkılmamanız için aşağıda dilekçe oluşturulmasını istediğiniz konuda benzer içtihatları listeledik. İncelemek isteyebilir veya bekleyebilirsiniz. Dilekçeniz oluşturulduktan sonra ekranda sizinle paylaşılacaktır. Sabrınız için teşekkür ederiz!
