İSTANBUL 1.FIKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
1.FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO : 2021/220 Esas
KARAR NO : 2024/183

DAVA : Tazminat (Fikir Ve Sanat Eseri Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 29/06/2021
KARAR TARİHİ : 28/06/2024

Mahkememizde görülmekte bulunan Tazminat (Fikir Ve Sanat Eseri Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... televizyon kanalında yayınlanan ‘’ ...’’ isimli programın 16.03.2021 tarihli yayınında yaklaşık olarak dört dakika boyunca müvekkiline ait ... kanalında yayınlanmakta olan videodan alıntı yapılarak izinsiz olarak görüntülerin yayınladığını, izinsiz yayın nedeniyle Fsek 68 kapsamında şimdilik 3000 TL maddi, FSEK 70 kapsamında 50.000 TL manevi tazminatın davalılardan tahsili, görüntülere tecavüz oluşturulduğunun tespitine,haksız eylemin olası etkilerinin önlenmesine, hükmün ilanına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı vekili 6.11.2023 tarihli ıslah dilekçesi ve harç tahsil makbuzu ile maddi tazminat istemini 10.000 TL olarak talep etmiştir.
SAVUNMA: Davalı ... Limited Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; Dava konusu videonun FSEK kapsamında eser vasfının bulunmadığını, dava konusu görüntülerin ancak FSEK m.84 kapsamında haksız rekabet hükmünün uygulanabileceğini, davacının ise böyle bir talebinin bulunmadığını, davacının mali hak sahibi olduğunu ispatlamasının gerektiğini, davanın reddine karar verilmesini, yapılan yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; ilgili programın müvekkili şirket bünyesinde olmadığını, tüzel kişiliğinin farklı olduğunu, dolayısıyla huzurdaki davanın pasif husumet yokluğu ile reddedilmesi gerektiğini, ilgili görüntülerin eser niteliğinin bulunmadığını, ‘’ ...’’ isimli programın kamu yararı yönünden, toplumsal sorunlara çözüm bulmayı amaçlayan ve bireylerin haber alma özgürlüğüne katkı sağlayan önemli bir program olduğunu, kabul etmemekle beraber ilgili görüntülerin FSEK m.37 uyarınca haber amaçlı olarak kullanıldığını, davacının talep ettiği şekilde maddi ve manevi zarara uğradığını ispatlamakla yükümlü olduğunu, talep edilen tazminatın haksız ve hukuka aykırı olduğunu, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Şirket vekili cevap dilekçesinde özetle; Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporlarında eserin, sahibinin hususiyetini taşımadığını, perspektif ve anlatım diline sahip olmadığı gerekçesiyle eser niteliğini haiz olmadığı sonucuna ulaşıldığını, davaya konu görüntülerin eser niteliği taşısa dahi, telif hukuku alanında üçüncü kişilerin, eser sahibi veya haleflerinin izni olmaksızın eserden yararlanmasının hukuka uygun olduğu hallerin düzenleme altına alındığını, eserden çeşitli şekillerde faydalanılmasına imkân sağlayan bu serbestilerin hukuka uygunluk sebeplerini meydana getirdiğini, müvekkili şirketin programında davaya konu ve eser niteliği bulunmayan görüntülerin kullanımının; haber verme amacıyla gerçekleştirilmiş olduğundan ve bu durum kamunun genel menfaati ve düzeninin sağlanmasıyla ilgili olduğundan iktibas serbestisi kapsamında kaldığının açık olduğunu, huzurda ikame edilen haksız ve hukuka aykırı davanın reddine, yapılan yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE:
Dava konusu uyuşmazlık; ... de yayınlanan ... programında "...." haber de davacıya ait Adana seyhan baraj gölü videosunun izinsiz yayın nedeniyle FSEK 68 kapsamında şimdilik 3000 TL maddi, FSEK 70 kapsamında 50.000 TL manevi tazminatın davalılardan tahsili, hükmün ilanı kapsamında olduğu anlaşılmıştır.
Davanın açılmasını müteakip davacının dava, davalının cevap dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, duruşmada hazır olanlar sulhe teşvik olunmuş, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, arabuluculuk kurumundan faydalanmak istenilmediğinden tahkikat duruşmasına devam olunmuş, tarafların beyanlarında geçen deliller toplanmış, bilirkişi incelemesi yaptırılmış, HMK 184.madde kapsamında hazır olanlardan tahkikat ile ilgili beyanları sorulmuş, HMK 186. madde kapsamında ise karar duruşmasında hazır olanlardan esas ile ilgili son diyecekleri sorulmuştur.
HMK 266. Madde kapsamında bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.
Bilirkişiler..., ..., ... tarafından düzenlenen, 26.08.2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Davacıya ait görüntülerin davalı kanalda, davalı yapımda kullanıldığının taraf beyanlarından da ihtilaf konusu olmadığı, raporlarındaki tespitler ışığında görüntülerin eser vasfının bulunmadığını, davacının böyle bir çekimi bedel karşılığı gerçekleştirmiş olması halinde belirlenecek ücret karşılığının tespiti için reklam fotoğraf/ video üreticilerinin günlük çekim bedellerine başvurmanın yerinde olacağını, böyle bir çekimde bir profesyonel bir fotoğraf ve video üreticisinin günlük hizmet bedeli olarak 10.000 TL talep edeceğini, davacıya ait görüntülerin drone kullanabilen birçok kişinin çekebileceği görüntülerden olmakla sahibinin fikri bir çalışmanın yansıması olmaması nedeniyle FSEK kapsamında eser niteliğine sahip olmadığı yönünde görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.
Bilirkişiler ..., ..., ... tarafından düzenlenen 20.12.2022 tarihli bilirkişi raporunda; ..., baraj gölünün kıyısı, etrafındaki yollar ve yerleşim yerleri ile davalılar tarafından kullanılan köprünün görüntülerinin havadan çekildiğini, söz olmadan sadece müzikle beraber kullanıldığını, köprünün her iki yanından ve üstten yaklaşık olarak bir buçuk dakikalık görüntüsünün kullanıldığını, davacıya ait görüntülerin davalı kanalda, davalı yapımda kullanıldığı taraf beyanlarından da ihtilaf konusu olmadığını, TV programında yayınlanan görüntülerde görüntüler ve videolar arası geçişlerde efektler kullanıldığını, stüdyoda bulunan ekranlarda gösterildiğini, davalının, programda, yapımın kendi kamera ekibinin köprü üstünden yayın yaptığını, ancak konunun anlaşılabilir olması ve köprünün tam olarak gösterilebilir olması bakımından davacıya ait görüntülerin kullanılmasının haberin anlaşılabilir olmasını sağladığını, davacının ... sayfasında yayınladığı görüntülerin drone vasıtası ile çekildiğini, üzerinde kurgu, işleme veya tasarımsal bir unsurun görülmediğini, dava konusu edilen video incelendiğinde, ... olduğu belirtilen bir kısımda hareketli görüntülerin yer aldığını, bunların drone ile çekildiğini, videoyu oluşturan kişi ile video arasında bir hususiyet taşıyacak bağ bulunmadığını, sinematografik anlatı bütünlüğünden yoksun, özel kostüm, dekor, makyaj, renk düzenlemesi vb. sanat yönetmenliği kapsamındaki uygulamaları barındırmayan, artarda gelen görüntülerin kurgusunun özel bir anlam ifade etmediğini ve sadece teknik açıdan bir görüntünün çekimini içerip, estetik değere sahip olmayan bir hareketli görüntünün FSEK kapsamındaki eser kategorileri içerisinde değerlendirilmesinin mümkün olmadığını, FSEK kapsamında eser vasfında korunamayacağını, FSEK md. 37 kapsamında haber istisnasının somut olayda uygulama yeri olmadığını, davalı tarafından yapılan kullanımın bu kapsamın çok çok üstünde olduğunu, ancak davacının FSEK md. 84 hükmü gereğince bir talebi bulunmadığını bildirmişlerdir.
Bilirkişiler ..., ...,..., tarafından düzenlenen 27.04.2023 tarihli bilirkişi ek raporunda; kök raporda da ayrıntılı olarak ifade edildiği üzere; davacının çektiği videolarının eser niteliğinin bulunmadığını, maddi tazminat bedelinin fotoğrafın niteliği, kullanımın amacı ve şekli süresi de dikkate alınarak, sektör araştırması ile de birleştirildiğinde video çekimi bedelinin ortalama günlük 10.000 TL' ye tekabül edeceğini bildirmişlerdir.
Usul itirazlarının incelenmesi ;
Bilindiği üzere taraf sıfatı bir başka deyişle husumet ehliyeti, dava konusu hak ile kişiler arasındaki ilişkiyi ifade eder. Sıfat, bir maddi hukuk ilişkisinde tarafların o hak ile ilişkisinin olup olmadığının belirlenmesi anlamına gelir. Davacı sıfatı, dava konusu hakkın sahibini, davalı ise dava konusu hakkın yükümlüsünü belirler. Uygulamada davacı sıfatı, aktif husumeti, davalı sıfatı ise pasif husumeti karşılayacak şekilde değerlendirilmektedir. Dava konusu şey üzerinde kim ya da kimler hak sahibi ise davayı bu kişi veya kişilerin açması ve kime karşı hukuki koruma isteniyor ise o kişi veya kişilere davanın yöneltilmesi gerekir. Taraf sıfatının bu anlamda önemli özelliği ise def'i değil itiraz niteliğinde olması nedeniyle taraflarca süreye ve davanın aşamasına bakılmaksızın her zaman ileri sürülebileceği gibi taraflar ileri sürmemiş olsalar bile mahkemece resen nazara alınması gereklidir. davalı ... AŞ husumet nedeniyle davanın reddi gerektiğini ileri sürmüştür.
Mahkememizce ticari sicil kayıtları celp edilmiş, RTÜK ‘den G1 formu ile yayın lisans belgeleri celp edilmiştir. ... logolu yayına ait hizmet sağlayan tüzel kişiliğin ... ŞİRKETİ olduğu anlaşılmıştır.
Davacı yan 6.11.2023 tarihli dilekçesiyle HMK 124 madde kapsamında taraf değişikliği talebinde bulunmuştur. Mahkememizce 19.3.2024 tarihli ara karar ile taraf değişikliği talebi kabul edilmiştir. Ancak ilk açılan davada ... AŞ taraf olarak gösterildiğinden karar başlığında yer almıştır.
TAZMİNAT İSTEMİNİN İNCELENMESİ
Davacının hak sahibi olduğu hareketli görüntü (video) FSEK kapsamındaki eser kategorisi içinde değildir. Zira eser olarak değerlendirilmesi için düşünsel ve fikirsel katkı ile çabanın ön planda olması ve hareketli görüntünün bütüncül bir perspektifte değerlendirildiğinde de görüntüyü çeken kişinin şahsına münhasır olması gerekmektedir. Dava konusu edilen video incelendiğinde,... olduğu belirtilen bir kısım hareketli görüntülerin yer aldığı,bunların drone ile çekildiği, videoyu oluşturan kişi ile video arasında bir hususiyet taşıyacak bağ bulunmadığı , sinematografik anlatı bütünlüğünden yoksun, özel kostüm, dekor, makyaj, renk düzenlemesi vb. sanat yönetmenliği kapsamındaki uygulamaları barındırmayan, artarda gelen görüntülerin kurgusunun özel bir anlam ifade etmediği ve sadece teknik açıdan bir görüntünün çekimini içerip, estetik değere sahip olmayan bir hareketli görüntünün FSEK kapsamındaki eser kategorileri içerisinde değerlendirilmesi mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır. Bu nedenle davacının esere dayalı tazminat ve 3 kat isteminin yerinde olmadığı anlaşılmıştır. Ancak bu durumda davalının ihlal teşkil eden eyleminin müeyyidesiz kalması hakkaniyete aykırıdır. Zira FSEK md.84 uyarınca, “Bir işareti, resmi veya sesi, bunları nakle yarayan bir ölet üzerine tespit eden veya ticari maksatlarla haklı olarak çoğaltan yahut yayan kimse, aynı işaretin, resmin veya sesin 3'üncü bir kişi tarafından aynı vasıtadan faydalanılmak suretiyle çoğaltılmasını ve yayımlanmasını menedebilir.Tecavüz eden tacir olmasa bile birinci fıkra hükmüne aykırı hareket edenler hakkında haksızrekabete müteallik hükümler uygulanır.Eser mahiyetinde olmayan her nevi fotoğraflar, benzer usullerle tespit edilen resimler vesinema mahsulleri hakkında da bu madde hükmü uygulanır.”düzenlemesi mevcuttur.
Toplanan deliller, yayına ilişkin görüntüler, sunulu flash bellek, RTÜK yazısı, yayın izin formu, ticari sicil kayıtları, HMK 266 madde kapsamında alınan kök ve ek rapor, ıslah dilekçesi içeriği gözetildiğinde; her ne kadar davacıya ait görüntüler eser vasfında bulunmasa da davalı, programında davacıya ait görüntüleri bedeli ödenmeden kullanıldığından davalı eylemi haksız rekabet teşkil ettiğinden davacının maddi ve manevi tazminat talep etme şartlarının oluştuğu anlaşılmıştır.
HMK 266 madde kapsamında bilirkişilerin kök ve ek raporları hükme dayanak olarak alınmış Bilirkişiler ..., ..., ..., tarafından düzenlenen kök ve ek raporda da ayrıntılı olarak ifade edildiği üzere; davacının çektiği videolarının eser niteliğinin bulunmadığı, maddi tazminat bedelinin fotoğrafın niteliği, kullanımın amacı ve şekli süresi de dikkate alınarak, 10.000 TL' ye tekabül edeceği, gözetilerek Haksız rekabet hükümlerine göre 10.000 TL maddi tazminatın 16.3.2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte davalılardan ...AŞ VE ... LTD ŞTİ müştereken ve müteselsilen tahsiline, manevi tazminat istemi yönünden ise tarafların ekonomik durumları, somut olayın gerçekleşme tarzına göre keza manevi tazminatın sebepsiz zenginleşme aracı olamayacağı , kullanılan görüntünün kullanıldığı süreye göre takdiren 20.000 TL manevi tazminatın 16.3.2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte davalılardan ... AŞ VE ...LTD ŞTİ ) müştereken ve müteselsilen tahsiline,fazlaya ilişkin istemin reddine, Davalıların davacıdan izin almadan gerçekleştirdikleri eylemin eser niteliğinde olmayan görüntülere tecavüz oluşturduğunun tespitine, haksız eylemin olası etkilerinin önlenmesine, karar verilmesi gerekmiştir.
HMK.'nın 124/3 maddesi uyarınca davacının taraf değişikliği talebi kabul edilebilir yanılgıya dayalı olduğundan başlangıçta hasım gösterilen davalı ... AŞ’nin hukuki sorumluluğu bulunmadığından, bu davalı hakkında esas hakkında hüküm tesis edilmesine yer olmadığına karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM:Yukarda açıklanan gerekçe kapsamına göre,
DAVANIN KISMEN KABUL KISMEN REDDİNE,
1-Haksız rekabet hükümlerine göre 10.000 TL maddi tazminatın 16.3.2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte davalılardan (... AŞ VE ...LTD ŞTİ ) müştereken ve müteselsilen tahsiline,
2-Takdiren somut olayın gerçekleşme tarzına göre 20.000 TL manevi tazminatın 16.3.2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte davalılardan (... AŞ VE ... TİC LTD ŞTİ ) müştereken ve müteselsilen tahsiline,fazlaya ilişkin istemin reddine,
3-Davalıların davacıdan izin almadan gerçekleştirdikleri eylemin eser niteliğinde olmayan görüntülere tecavüz oluşturduğunun tespitine, haksız eylemin olası etkilerinin önlenmesine,
4-Karar kesinleştiğinde hüküm özetinin tirajı yüksek bir gazete bir kez ilanına, 3 kez ilan isteminin koşulları oluşmadığından reddine, masrafın davalılardan tahsiline,
5-HMK.'nın 124/3 maddesi uyarınca davacının taraf değişikliği talebi kabul edilebilir yanılgıya dayalı olduğundan başlangıçta hasım gösterilen davalı ... AŞ’nin hukuki sorumluluğu bulunmadığından, bu davalı hakkında esas hakkında hüküm tesis edilmesine yer olmadığına,
6-2.049,30 TL TL ilam harcının, 905,11 TL peşin harç ve 119,54 TL ıslah harcından mahsubu ile eksik kalan 1.024,65 TL harcın davalıdan tahsiline,
7-Kabul edilen Maddi tazminat talebi yönünden, Avukatlık ücret tarifesi uyarınca 10.000 TL vekalet ücretinin davalılardan (...AŞ VE...ŞTİ ) alınarak davacıya verilmesine,
8-Kabul edilen Manevi tazminat talebi yönünden, Avukatlık ücret tarifesi uyarınca 20.000 TL vekalet ücretinin davalılardan (... AŞ VE ...LTD ŞTİ ) alınarak davacıya verilmesine,
9-Tecavüz önlenmesi talebi yönünden, Avukatlık ücret tarifesi uyarınca 25.500 TL vekalet ücretinin davalılardan( ... AŞ VE ... TİC LTD ŞTİ ) alınarak davacıya verilmesine,
10-HMK.'nın 124/3 maddesi uyarınca davacının taraf değişikliği talebi kabul edilebilir yanılgıya dayalı olduğundan başlangıçta hasım gösterilen davalı ... AŞ’nin hukuki sorumluluğu bulunmadığından, bu davalı hakkında esas hakkında hüküm tesis edilmesine yer olmadığına, karar verildiğinde lehe yada aleyhe vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
11-Davacı tarafın yargılama giderlerinden olan 59,30 TL başvurma harcı, 905,11 TL peşin harç, 119,54 TL ıslah harcı, 7.000,00 TL bilirkişi ücreti, 1.548,70 TL tebligat ve müzekkere masrafı olmak üzere toplam 9.632,65 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
12-Taraflarca fazla yatırılan gider avansının hüküm kesinleştiğinde ve talebi halinde iadesine,
Dair verilen karar davacı vekili ile davalı ... vekilinin yüzüne karşı, Davalı ... vekilinin yokluğunda; gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde İSTİNAF YASA yolu açık olmak üzere karar verilip tefhim kılındı, hazır olanlara duruşma zaptından örnek verildi. 28/06/2024

Katip Hakim
e-imza e-imza