DIYARBAKIR ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
DİYARBAKIR TÜRK MİLLETİ ADINA
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO :
KARAR NO :
HAKİM :
KATİP :

DAVACI :
VEKİLİ :

DAVALI :
VEKİLLERİ :

DAVA : Menfi Tespit
DAVA TARİHİ : 07/12/2022
KARAR TARİHİ : 05/01/2026
KARAR YAZIM TARİHİ :
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin ...Yenişehir adresinde esnaf olarak mobilya imalatı yaptığını, esnaflık yaptığı bu işyerinde davalı şirketin ...tesisat nolu elektrik sayacının 2008 yılından bu yana fiili kullanıcısı olduğunu, müvekkilinin uzun zamandan beri söz konusu adreste "Yatak Desteklerinin İmalatı" faaliyetini esnaf olarak icra etmekte olup, Diyarbakır Marangozlar ve Mobilyacılar Esnaf ve Sanatkarlar Odasına ...sicil numarasıyla kayıtlı olduğunu, davalı şirket nezdinde abone sahibi olarak her ne kadar ...Pazarlama İthalat görünmekte ise de abonenin fiili kullanıcısının 2008 yılından bu yana davacı ...olduğunu, müvekkilinin bu zamana kadar kendisine tahakkuk edilen bütün elektrik faturalarını zamanında ödemiş ve herhangi bir gecikmeye mahal vermemiş olduğunu, davalı şirket çalışanlarının ...tarihinde müvekkilin kullanımında bulunan elektrik sayacında kendilerince yaptıkları kontrol sonucunda "sayacın giriş çıkışını şöntlemek" ibaresiyle kaçak elektrik kullanıldığına ilişkin zabıt tuttuklarını, kaçak kayıt dökümü başlıklı zabıt sonucu vergiler dahil müvekkilin kullanımında olan aboneliğe haksız ve hukuksuz olarak 131.882,43-TL borç çıkartıldığını, kaçak kullanıma itiraz etmek için davalı kurum şirketine giden müvekkilinin ...tarih ...sayılı dilekçe ile kaçak tespitine itiraz dilekçesi vermişse de neticenin değişmediğini ve ...tarihinde müvekkilinin elektrik enerjisi kesildiğini, müvekkilinin geçmiş fatura tutarlarının miktarı ve bedellerine bakıldığında kaçak kullanımı gerektirecek bir durumun söz konusu olmadığını, müvekkilin kaçak kullanım iddiasından önceki aylara ilişkin faturaları aylık 5.500,00-TL - 6.500,00 TL dolaylarında olup önceki tüm ayların fatura bedelleri ödediğini, kaçak iddiası sonrası devam süreçte ise davalı şirketin müvekkiline ait ...numaralı telefona aynı abonelik ile ilgili üç beş günde bir "kaçak fatura düzenlemiş" ve ödenmediği taktirde enerjinin kesileceğini bildirir mesajlar gönderdiğini, müvekkilin fiilen kullandığı elektrik enerjisini kestiğini, bu nedenlerle ihtiyati tedbir taleplerinin kabulüne karar verilmesini, müvekkiline ait iş yerinde gidilerek işyerinin tesisatında herhangi bir oynama, usulsüzlük ve kaçak kulanım olup olmadığının tespitine, müvekkil işyerinde kullanılan elektrikli cihazların aylık ne kadar elektrik enerjisi tükettiğinin tespitine, dava sonunda davalı şirket tarafından müvekkile kesilen kaçak enerji bedellerinin iptali ile müvekkilin borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Husumet, derdeslik, zamanaşımı, hak düşürücü süre, görev ve yetki itirazları bulunduğunu, davacı tarafından müvekkil kurum aleyhine ikame edilen davanın haksız olup davanın hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davacı taraf lehine verilmiş olan ihtiyati tedbir kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, bilindiği üzere Yargıtay kararları gereği, kaçak elektrik tespit tutanakları, aksi ispat edilinceye kadar resmi belge niteliğinde olduğunu, mevcut davada ve benzeri mahiyette açılan davalarda verilen tedbir kararlarının doğru olmadığını, tedbir telafisinin imkansız zararlar üzerine verilmekte olduğunu, ayrıca da davanın esasını çözecek mahiyette de olamayacağını, ancak şu an verilen ve blokelerin kaldırılması ile enerjinin kesilmemesi taleplerinin kabulü ile hem davanın esasını çözer mahiyette kararlar verilmekte olduğunu hem de telafisi imkansız zarar hususunun ispatlanamadığını, bilgi ve belgelerden anlaşılacağı üzere somut davada davacının iddialarının gerçeği yansıtmadığı ve açılan davanın tamamen hukuki dayanaktan yoksun olduğunun açıkça anlaşılacağını, davacı tarafından haksız ve hukuka aykırı olarak açılan davanın reddine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
DELİLLER, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, ...tesisat nolu aboneliğe ...tarihli ...zabıt nolu 131.882,43 TL miktarlı kaçak kayıt dökümü nedeniyle davacının borçlu olup olmadığının tespiti talebine ilişkindir.
Dosyanın, Diyarbakır ...Asliye Hukuk Mahkemesi ...esas, ...karar sayılı karar ilamı ile görevsizlik kararı verilmekle ve süresi içinde gönderme talepli dilekçe sunulmakla, dosyanın mahkememize gönderildiği, mahkememiz ...Esas sayılı sırasına kaydedildiği anlaşılmıştır.
Taraf beyanları, dava konusu aboneliğe ait bilgiler, Diyarbakır Ticaret Sicil Müdürlüğü'nden gelen yazı cevabı, Diyarbakır Vergi Dairesi'nden gelen yazı cevabı ve bilirkişi raporları dosyamız arasına alınmıştır.
...tarihli bilirkişi heyeti raporunun dosya arasına ibraz edildiği görülmüştür.
Öncelikle, davalı vekilinin husumet, derdestlik, zamanaşımı, hakdüşürücü süre, görev ve yetki itirazlarının değerlendirilmesi gerekir.
Kaçak kullanım iddiasının muhattabının davanın tarafları olmasına göre davalının husumet itirazı, aynı konuda açılmış başka herhangi bir dava bulunmadığından davalının derdestlik itirazı, tarafların tacir olması nedeniyle davalının göreve ilişkin itirazı, usulüne uygun bir yetki itirazı bulunmadığından davalının yetki itirazı ve davanın menfi tespit davası olması ve dava konusu fatura 2022 tarihli olup, aynı yıl içinde dava açılmış olması sebebi ile davalının zamanaşımı def'i ve hak düşürücü süreye yönelik itirazı yerinde görülmeyerek işin esasının incelenmesine geçilmiştir.
Dava konusu kaçak tespit tutanağının düzenlendiği tarihte yürürlükte olan Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından hazırlanan ve 30/05/2018 tarihli Resmi Gazetede yayınlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği'nin
Kaçak ve Usulsüz Elektrik Enerjisi Tüketimi -Kaçak elektrik enerjisi tüketimi halleri başlıklı 42.maddesine göre;
"(1) Gerçek veya tüzel kişinin kullanım yerine ilişkin olarak;
a) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşma olmaksızın dağıtım sistemine müdahale ederek elektrik enerjisi tüketmesi,
b) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken ayrı bir hat çekmek suretiyle dağıtım sistemine müdahale ederek sayaçtan geçirilmeksizin elektrik enerjisi tüketmesi,
c) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken sayaçlara veya ölçü sistemine müdahale ederek, tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle, eksik veya hatalı ölçüm yapılması veya hiç ölçülmeden veya yasal şekilde tesis edilmemiş sayaçtan geçirilerek, mevzuata aykırı bir şekilde elektrik enerjisi tüketmesi,
ç) Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişinin ilgili mevzuata uygun olarak kestiği elektrik enerjisini, mücbir sebep halleri dışında açması, kaçak elektrik enerjisi tüketimi olarak kabul edilir.
Kaçak elektrik enerjisi tespit süreci başlıklı 43.maddesine göre;
(1) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında doğrudan dağıtım sistemine yapılan müdahalelerde dağıtım sistemine olan bağlantılar ortadan kaldırılır. Kullanım yerinde EK-5’te yer alan kaçak elektrik tespit tutanağı düzenlenir ve kullanım yerinin elektriği kesilir.
(2) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sayaca müdahale edildiğine ilişkin şüpheye sebep olacak bir bulguya rastlanılması halinde aşağıda belirtilen kaçak tespit süreci başlatılır;
a) Sayaç sökülerek yerine uygun bir sayaç takılmak sureti ile mevcut sayaç incelemeye alınır.
b) Sökülen ve takılan sayaçlarla ilgili EK-6’da yer alan sayaç değiştirme tutanağı düzenlenir.
c) İnceleme sonucunda sayaca müdahale edilerek tüketimin doğru tespit edilmesinin engellenmesi suretiyle elektrik enerjisinin eksik veya hatalı ölçülerek veya hiç ölçülmeden tüketildiğinin laboratuvar raporu ile tespiti halinde EK-5’te yer alan kaçak tespit tutanağı düzenlenir.
ç) Laboratuvar raporu, kaçak elektrik tespit tutanağı ve ödeme bildirimi beraber tüketiciye bildirilir ve aynı süre içerisinde kesme bildirimi düzenlenmek suretiyle kullanım yerinin elektriği kesilir.
(3) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi kapsamında kullanım yerinde EK-5’te yer alan kaçak elektrik tespit tutanağı düzenlenir ve kullanım yerinin elektriği kesilir.
(4) Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişi, kaçak tespit süreci sonucunda kaçak elektrik enerjisi tüketimi tespit edilen gerçek veya tüzel kişiler ile ilgili Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunur.
(5) Kaçak elektrik enerjisi tüketiminin tespit edilmesinde, ilgili tüzel kişinin tespitini doğru bulgu ve belgelere dayandırması ve tüketici haklarının ihlal edilmemesi esastır.
(6) Bu madde kapsamında düzenlenen kaçak elektrik tüketim faturası en geç 3 iş günü içerisinde tüketiciye gönderilir.
(7) Bu madde kapsamında yapılan tespit ve işlemler kullanım yerini de içerecek şekilde fotoğraflanır ve iletişim bilgilerinin bulunması halinde kalıcı veri saklayıcısıyla da tüketiciler bilgilendirilir."
Aynı yönetmeliğin faturalandırma süreci hakkında 44'ncü maddesinde; "42 nci maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bendi kapsamındaki kaçak olarak tüketilen elektrik enerjisi miktarı, tüm tüketiciler için;
a) Öncelikle tüketimi doğru olarak kaydetmiş olan yasal şekilde tesis edilmiş sayaç değerine göre,
b) Tüketimi doğru olarak kaydetmiş yasal şekilde tesis edilmiş sayaç değerinin bulunmaması durumunda, ihtilafsız aynı dönemki tüketim miktarına göre hesaplanır. (b) bendi kapsamında, kaçak kullanım tespitinin yapıldığı tarihten geriye dönük olarak yapılan incelemeler sonucunda, tüketim değerlerinin düşmeye başladığı tarih tespit edilebiliyorsa, bu tarihten önceki aynı dönem, ihtilafsız dönem olarak kabul edilir.
(2) Birinci fıkra kapsamında doğru tespit edilmiş tüketim değeri yoksa, kullanım yerinin müstakil trafolu olup olmamasına bakılmaksızın;
a) Meskenlerde, proje varsa projesinde belirtilen gücün kullanma faktörü olan 0,60’ı, projesi yok ise, basit yapılarda 3 kW, diğerlerinde 5 kW’nın altında olmamak üzere bağlantı gücüne ve ortalama günlük çalışma saatine göre, yöresel özellikler ve benzer yapılar göz önüne alınarak,
b) Diğer tüketici gruplarında, tespit edilen kurulu gücün kullanma faktörü olarak alınan 0,60 ile çarpımı sonucu bulunan değer bağlantı gücü olarak kabul edilir ve bu değer 3 kW’nın altında olmamak üzere ortalama günlük çalışma saatlerine göre, hesaplanır. Bu tür hesaplamaların yapılamaması durumunda, tüketilen elektrik enerjisi miktarı aynı yörede bulunan benzer kullanım yerlerinin ortalama tüketimlerine göre hesaplanarak tespit edilir
(3) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında, mühürlenmiş sayaçtan geçirilmeksizin ayrı bir hat çekilerek birtakım cihazlar kaçak olarak beslenmiş ise, tüketilen elektrik enerjisi sadece bu hat üzerindeki cihazların kurulu gücü dikkate alınarak hesaplanır.
(4) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi çerçevesindeki tespitlerde; elektrik enerjisinin kesildiği tarihteki endeks değeri ile kaçak tespitinin yapıldığı tarihteki endeks değeri arasındaki fark dikkate alınarak hesaplama yapılır."
Yine yönetmelik 45'nci maddesinde; Kaçak elektrik enerjisi tüketim miktarının hesaplanmasında ve faturalanmasında esas alınacak süre başlığı altında; (1) Kaçak elektrik enerjisi tükettiği tespit edilen tüketiciye yapılacak faturalandırmada, aşağıda yer alan süreler esas alınır;
a) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi çerçevesindeki tespitlerde; doğru bulgu ve belgelere dayandırılması kaydıyla kaçak elektrik enerjisi kullanılmaya başlandığı tarih ile kaçak tespitinin yapıldığı tarih arasındaki süre olup bu süre 12 ayı geçemez. Doğru bulgu ve belgelerin bulunmaması halinde bu süre 90 gün olarak alınır.
b) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi çerçevesindeki tespitlerde; kaçak elektrik enerjisi kullanımına ilişkin olarak yapılacak hesaplamada kullanım süresi esas alınır, bu süre 180 günü geçemez.
c) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi çerçevesindeki tespitlerde; son endeks okuma ile tutanak düzenlenmiş olması kaydıyla kontrol, mühürleme, kesme-bağlama, sayaç değiştirme işlemleri gibi, sayaç mahallinde dağıtım şirketince gerçekleştirilmiş olan en son işlem tarihi ile kaçak tespitinin yapıldığı tarihe kadar olan süredir ve bu süre 90 günü geçemez.
ç) Birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirtilen sürenin dışında, tüketicinin kaçak elektrik enerjisi kullanım başlangıç tarihinin doğru bulgu ve belgelerle tespit edilmesi halinde, kaçak tüketime ek olarak birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirlenen başlangıç tarihinden itibaren, doğru bulgu ve belgelerle tespit edilmiş kaçak elektrik enerjisi kullanımı başlangıç tarihine kadar geriye dönük normal tüketim hesabı yapılır.
1) Kaçak tüketimi ile kaçağa ilişkin normal tüketim hesabında esas alınacak sürelerin toplamı, 12 ayı geçemez. Yapılacak hesaplamada tüketimin yapıldığı kabul edilen dönemlerdeki birim fiyatlar dikkate alınır ve gecikme zammı alınmaz.
(2) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi çerçevesindeki tespitlerde; kaçak elektrik enerjisi kullanımına ilişkin olarak yapılacak hesaplamada esas alınacak süre, tüketicinin tespite konu elektrik enerjisinin kesildiği tarih ile kaçak tespitinin yapıldığı tarih arasındaki süredir.
(3) Kaçak elektrik enerjisi tüketim miktarının hesaplanmasında ortalama günlük çalışma saatleri;
a) Meskenlerde; 5 saat,
b) Tarımsal sulama tüketici grubunda yer alan tüketicilerde; ilgili Tarım İl Müdürlüğünden ürün bazında alınacak sulama sezonu saati bilgisi çerçevesinde belirlenen saat,
c) Sanayi tüketici grubundan enerji alanlar ile turistik tesisler, akaryakıt istasyonları, hastaneler, alışveriş merkezleri gibi vardiyalı hizmet veren tüketicilerden, tek vardiyalı çalışanlar için 7 saat, iki vardiya çalışanlar için 14 saat, üç vardiya çalışanlar için 21 saat,
ç) Diğer tüketicilerde; 8 saat olarak kabul edilir.
(4) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması olmayanlara, çalışma saatleri % 20 oranında artırılarak uygulanır. Üç vardiya çalışanlar için bu süre 24 saat olarak kabul edilir.
(5) Üçüncü fıkranın (c) bendinin uygulanmasında, vardiya sayısının tespitinde kaçak tespiti yapan kuruluşun görevlilerinin tespiti ve şirket kayıtları, bunun mümkün olmaması halinde kamu kurum ve kuruluşları tarafından verilen resmi belgeler göz önüne alınır. Çalışma saatlerinin üçüncü fıkranın (c) bendinde belirtilenlerden daha fazla olmasının tespiti durumunda ise, tespit edilen saatler esas alınır." düzenlemesine yer verilmiştir.
Buna göre yapılan bilirkişi incelemesi neticesinde dosyaya sunulan bilirkişi heyeti kök ve ek raporlarında; davalı kurum tarafından dosyaya sunulan CD içindeki video kaydı incelendiğinde, davalı kurum personelleri tarafından OSOS'tan alınan değerler ile panodan yapılan ölçümler arasında farklılık olduğunun görüldüğü, davacı abonenin tesisat endeks dökümü incelendiğinde bazı dönemlerde tüketimin düştüğünün görüldüğü, bu durumun kaçak elektrik kullanımını desteklediği, davaya konu faturanın ceza ve vergiler dahil 50.303,70 TL olması gerektiği yönünde görüş ve kanaatin sunulduğu görülmüştür.
Bilirkişi heyeti raporu mahkememizce denetime ve hüküm kurmaya elverişli kabul edilmiş olup, fatura bedeli olan 131.882,43 TL'den 50.303,70 TL mahsup edildiğinde, davacının 81.578,73 TL için borçlu olmadığı anlaşılmıştır.
İzah edilen nedenlerle davanın kısmen kabul kısmen reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere,
1-Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİNE, davacının ...tesisat numaralı aboneliğine ilişkin ...muta numaralı kaçak elektrik tutanağına istinaden tahakkuk edilen son ödeme tarihi ...olan ...numaralı faturadan kaynaklı 131.882,43 TL bedelli faturanın 81.578,73 TL'lik kısmından dolayı davacının davalıya BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE, fazlaya ilişkin talebin reddine,
2-Alınması gerekli 5.572,64 TL harçtan davacı tarafça peşin yatırılan 2.252,23 TL'nin mahsubu ile eksik 3.320,41 TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
3-Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 4.600,00 TL ara buluculuk ücretinin, davanın kabul ve red oranına göre 1.754,57 TL'sinin davacıdan ve 2.845,43 TL'sinin davalıdan ayrı ayrı alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
4-Davacı tarafından yapılan başvurma harcı 80,70 TL, peşin harç 2.252,23 TL olmak üzere toplam 2.332,93 TL harcın davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
5-Davacı tarafından yapılan keşif harcı 1.912,35 TL, keşif araç ücreti 500,00 TL, bilirkişi ücreti 2.000,00 TL, tebligat, posta ve müzekkere gideri 141,50 TL olmak üzere toplam 4.553,85 TL yargılama giderinin davanın kabul ve red oranına göre 2.816,88 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, bakiyesinin davacı üzerinde bırakılmasına,
6-Davalı tarafça yapılan yargılama harç ve gideri olmadığından bu hususta bir karar verilmesine yer olmadığına,
7-Davacı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT uyarınca 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
8-Davalı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT uyarınca 45.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,
9-Gider avansından artan kısmın hüküm kesinleşince Yazı İşleri Müdürü tarafından ilgilisine iadesine,
Dair davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı vekilinin yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık süre içerisinde HMK'nın 345. maddesi uyarınca, mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak (HMK'nın 343. maddesi) ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamen ödemek (HMK'nın 344. maddesi) suretiyle, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi.

Katip Hakim