DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2025/1064 E.  ,  2025/4508 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2025/1064
Karar No : 2025/4508

DAVACI : ... Derneği
VEKİLİ : Av. ...

DAVALI : ... Birliği
VEKİLİ : Av. ...

DAVANIN KONUSU:10/12/2024 tarihli ve 32748 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Eczacıları Birliği Disiplin Yönetmeliği’nin; 15. maddesinin 1. fıkrasının a/1 bendinin, c/2, 5, 6, 7, 10, 14, 15, 16, 19, 23, 24 bentlerinin, c/8 bendinde yer alan "ürün tanıtımı" ve "sosyal medya" ibarelerinin, c/17 bendinde yer alan "Eczaneden toptan ilaç satışı yapılması" ibaresinin, c/21 bendinde geçen "kür uygulanması" ibaresinin ve 18. maddesinin 3. fıkrasının iptali istenilmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dava dilekçesi ve ekleri 2577 sayılı Yasanın 14. maddesi uyarınca incelenerek işin gereği görüşüldü.

İNCELEME VE GEREKÇE :
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, iptal davalarının idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacağı; "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinin üçüncü fıkrasının (c) bendinde, dava dilekçesinin, davacının dava açma ehliyeti olup olmadığı yönünden inceleneceği; "İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, davacının, iptali istenen işlem yönünden dava açma ehliyetinin bulunmadığı anlaşıldığında davanın reddine karar verileceği hükümlerine yer verilmiştir.
İptal davaları, idarenin hukuka uygun davranmasını sağlayan en önemli denetim araçlarından olmakla birlikte her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idari işlemlerde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisi bulunmasını öngören yasa koyucu, iptal davaları için menfaat ihlalini, subjektif ehliyet koşulu olarak aramaktadır. İptal davalarındaki subjektif ehliyet koşulunun, doğrudan doğruya hukuk devletinin yapılandırılması ve sürdürülmesine ilişkin bir sorun olması dolayısıyla, idari işlemlerin hukuka uygunluğunun iptal davası yoluyla denetlenmesini engellemeyecek bir biçimde anlaşılması gerekmektedir.
İptal davasının içtihat ve doktrinde belirlenen hukuki nitelikleri göz önüne alındığında, idari işlemlerin; ancak bu idari işlemle meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilgisi kurulabilenler tarafından iptal davasına konu edilebileceği kabul edilmektedir. Taraf ilişkisinin kurulması için gerekli olan kişisel, meşru ve güncel bir menfaat ilgisinin varlığı, davanın niteliğine ve özelliğine göre idari yargı yerlerince belirlenmekte, davacının idari işlemle ciddi ve makul, maddi ve manevi bir ilişkisinin, hukuken korunması gereken bir menfaat bağının bulunması dava açma ehliyeti için gerekli sayılmaktadır.
Davacı ... Derneği’nin Tüzüğünde, derneğin amacı "Dernek, eczacının sanatı olan majistral üretim faaliyetlerinin etkinleştirilmesi ve geliştirilmesini sağlamak amacıyla eczacılara ve hekimlere yönelik her nevi eğitim faaliyetleri düzenlemek ve bu konuda çalışmalar yapan eczacı ve eczacı kuruluşlarına destek vermek” ve faaliyet alanı "Dernek, majistral üretimin geliştirilmesine katkı sağlamak amacı ile yurt içinde ve yurt dışında faaliyet gösterir." olarak açıklanmıştır.
Uyuşmazlıkta; davacı Derneğin amacının, Tüzüğünde spesifik olarak belirlenerek majistral üretim faaliyetlerinin etkinleştirilmesi ve geliştirilmesini sağlamak olarak açıklandığı dikkate alındığında; davacı Derneğin majistral üretimle ilgisi olmayan bir çok husustaki disiplin hükümlerine yönelik güncel, kişisel ve meşru bir menfaat ilişkisinin bulunmadığı ve dava konusu disiplin hükümlerinin, Derneğin majistral üretim yapan bütün üyelerinin ortak çıkarlarını ilgilendiren bir yönünün olmadığı, davacı Derneğin işbu davada dava açma ehliyeti bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, davanın ehliyet yönünden reddi gerekmektedir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14/3-c ve 15/1-b maddeleri uyarınca DAVANIN EHLİYET YÖNÜNDEN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Kullanılmayan...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,
5. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 14/05/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY :
(X)- Üyesi eczacılar olan davacı derneğin, dava konusu eczacılara ilişkin disiplin hükümlerini dava etmekte menfaati bulunduğu açık olduğundan buna göre, işbu davayı açmakta davacı derneğin menfaatinin bulunduğu, işin esasına girilerek inceleme yapılması gerektiği görüşüyle, davanın ehliyet yönünden reddi yolunda verilen karara katılmıyorum.