DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2024/4000 E.  ,  2025/4123 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/4000
Karar No : 2025/4123

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI) : ...
VEKİLLERİ : Av. ...- Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Giresun ili, Dereli ilçesi, ... köyü sınırları dahilinde ... ruhsat numaralı sahada II-a grubu kalker madeni işleten davacı tarafından, ormanlık alanda bulunan işletme ve altyapı izin sürelerinin uzatılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Giresun Orman Bölge Müdürlüğü İzin ve İrtifak Şube Müdürlüğünün... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E..., K:... sayılı kararda; bakılan davada, ...tarih ve E... (... İdare Mahkemesi) sayılı karar gereğince keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmış ve bilirkişi raporu dosyaya dercedilmiş olmakla birlikte rapor hükme esas alınmadan uyuşmazlığın çözümü, başka hukuki sebeplerle mümkün olduğundan ilgili raporun Mahkemelerince dikkate alınmadığı belirtilerek, dava konusu taş ocağı için ... adına düzenlenen ve 23/08/2011 tarihinde yürürlüğe giren 10 yıl süreli II-a grubu maden işletme ruhsatının iptali istemiyle açılan ve Mahkemelerinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile anılan işletme ruhsatının iptaline karar verildiği, belirtilen yargılama kapsamında, 10 yıl süreli II-a grubu maden işletme ruhsatının yürürlüğe girdiği 23/08/2011 tarihinde yürürlükte olan mevzuat hükümleri uyarınca irdelenmesi sonucunda davacının işlettiği II-a grubu maden ocağı için arama faaliyet raporu verilmesinin gerektiğinin tespit edildiği, Mahkemelerinin E:... sayılı dosyasında verilen karara yönelik olarak temyiz isteminde bulunulduğu ve halen derdest olduğu, idare mahkemelerince verilen iptal kararlarının iptal edilen işlemi hiç tesis edilmemiş gibi hukuk aleminden ortadan kaldıran nitelikte olduğu, davacı tarafından 26/05/2023 tarihli dilekçede, Mahkemenin E:... sayılı davasına konu maden ruhsatının yürürlük süresinin dolması üzerine, 17/03/2021 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 24,61 hektar alana ilişkin yeni işletme ruhsatının alındığı, söz konusu ruhsatların aynı olmadığı ve güncel ruhsatın iptal edilmediği belirtilmiş ise de, Mahkemelerinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile 23/08/2011 tarihinde yürürlüğe giren 10 yıl süreli II-a grubu maden işletme ruhsatının iptal edilmesi nedeniyle, iptal edilen işleme dayalı tesis edilen diğer tüm işlemlerin (iptal istenilen işlemin süresinin dolması nedeniyle, iptal edilen işletme ruhsatı dayanak alınarak verilen ruhsatların da) dayanağını da ortadan kaldırdığı hususunda duraksama bulunmadığından işletme ruhsatı bulunmayan taş ocağı madeni için, daha öncesinden davacıya verilen işletme ve altyapı izin sürelerinin uzatılması istemiyle yapılan başvuru doğrultusunda işlem tesis edilmesinin olanaklı olmadığı kanaatine varılarak dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, maden ruhsatının iptaline ilişkin kararın hukuka aykırı olduğu, II-a grubu madenlere doğrudan işletme ruhsatı verildiği, izin talebinin reddi nedenlerinin hukuki olmadığı, bilimsel çalışma ve somut veri sonucunda edinilmediği, sulak alanlara zarar verildiğine dair görüş olmadığı, yönetmelik hükümlerine uygun hareket edilmesi gerektiğinin ifade edildiği, ruhsat sahası dahilinde milli park, tabiat parkı, tabiat anıtı, olmadığı, Mavi Göl, Göksu Travertenleri ve maden sularının bulunduğu alanın ve yakın çevresinin yapılacak olan madencilik faaliyetinden zarar görmeyeceği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Giresun ili, Dereli ilçesi, ... köyünde ... ruhsat numaralı sahada II-a grubu kalker madeni işleten davacıya ormanlık alanda verilen işletme ve altyapı tesis izinlerinin uzatılması istemiyle 25/03/2021 tarihli başvurunun, İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı kurum görüşlerinde izin uzatımı talep edilen alandaki çalışmaların Mavi Göl, Göksu Travertenleri ve Maden sularının bulunduğu turistik yer ve doğal kaynaklarına ve yakın çevresine zarar vereceği, Doğa Koruma ve Milli Parklar 12. Bölge Müdürlüğünün bila tarih ve ... sayılı yazılarında izin uzatımı talep edilen izin alanındaki çalışmalar hakkında Göksu deresi yatağına taş, hafriyat vb. malzemelerin inmiş olduğu, ... tarih ve ... sayılı yazıları ile verdikleri kurum görüşlerine göre sulak alan komisyonu kararlarına uyulmadığı, korunan alan kaynak değerlerine zarar verildiği, Çevre Şehircilik İl Müdürlüğünün ...tarih ve ... sayılı yazılarında ise izin uzatımı talep edilen alanın Kuzalan Şelalesi, Mavi Göl ve Göksu Travertenlerini de içine alan kısıtlı alan kapsamında kaldığı belirtildiğinden Orman Kanunu'nun 16. maddesinin Uygulama Yönetmeliğinin 7. maddesinin 1. fıkrasına göre yapılan inceleme ve değerlendirmede izin verilmesinin uygun bulunmadığından bahisle talebin dava konusu işlemle reddine karar verilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
18/04/2014 tarih ve 28976 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Orman Kanunu'nun 16. maddesinin Uygulama Yönetmeliğinin "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı, 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 16 ncı maddesine göre verilecek izinlere, rehabilite işlemlerine ve izinlerden tahsil edilecek bedellere ait iş ve işlemleri düzenlemektir." "Kesin İzin" başlıklı 7. maddesinde, "(1) Bakanlıkça uygun görülenlere (Değişik ibare:RG-6/7/2018-30470) ruhsat/rödövans süresi dikkate alınarak izin verilir. Ormanlık alandan verilen izin, müracaat sahibine tebliğ edilir. Tebligat tarihinden itibaren üç ay içerisinde izin sahibinden teminat, bedeller ve onaylı taahhüt senedi istenir. Tebligat tarihinden itibaren üç ay içerisinde bedellerin ödenmemesi, teminatın veya onaylı taahhüt senedinin verilmemesi halinde ise saha teslimi yapılmaz, her hangi bir bildirime gerek kalmaksızın izin iptal edilir. İptal işlemi ilgiliye bildirilir. Aynı yerle ilgili yeniden izin talep edilmesi yeni izin talebi olarak değerlendirilir. (2) Maden işletme izinlerinde, izin sahibi; izne konu alanı kapsayan işletme izin belgesini orman idaresine vermeden saha teslimi yapılmaz. (3) (Değişik:RG-19/4/2015-29331) Madencilik faaliyetine başlanılmadan önce izin sahibine, maden işletme ile tesis izin alanları, maden stok alanı, pasa döküm alanı, verimli toprak depolama alanı ve atık barajı izin sahasının sınırlarının köşe noktalarına zeminden en az iki metre yükseklikte koordinat değerleri belirli sabit işaretler tesis ettirilir. İki nokta arası 25 metreden fazla olamaz. Sabit işaretler izin süresi ve rehabilite izleme sürecinde muhafaza edilir. Aksi halde madencilik faaliyetine müsaade edilmez. (4) İzin verilmemesi halinde durum ilgiliye tebliğ edilir. (5) Ruhsat alanında maden arama, maden işletme veya hammadde üretimi için ormanlık alanlarda Bakanlıkça veya ormanlık alan dışında ilgili kurumlarca izin verilmiş ise, bu ruhsata dayalı olarak madencilik faaliyetleri için gerekli ve orman alanı içinde yapılması zorunlu tesislere ve altyapı tesislerine ruhsat alanı içinde, talep edilen altyapı tesislerinin ruhsat alanı içinde yapılması için uygun alan bulunulmadığının heyet tarafından tespit edilmesi halinde ruhsat alanı bitişiğinde izin verilebilir.'' düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davacı adına Giresun ili, Dereli ilçesi, ... köyünde 39.905 m2 lik ormanlık alanın işletme, tesis ve alt yapı tesisi yapmak amacıyla kullanması için 23/08/2017 tarihli Olur ile mülga Orman ve Su İşleri Bakanlığınca 23/08/2021 tarihine kadar izin verilmiştir.
Davacı tarafından 25/03/2021 ve 25/05/2021 tarihli dilekçelerle izin süresinin 23/08/2021 tarihinde biteceği, maden ruhsatının 17/03/2021 tarihinden 17/03/2026 tarihine kadar uzatıldığı belirtilerek orman izinlerinin de ruhsat süresi kadar uzatılması istenilmiştir. Anılan talebin dava konusu işlemle reddi üzerine bakılan dava açılmıştır.
Davalı idarece davacının izin uzatma talebine istinaden Giresun Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünden, Giresun Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünden, Tarım ve Orman Bakanlığı DSİ 22. Bölge Müdürlüğünden, Tarım ve Orman Bakanlığı 12. Bölge Müdürlüğünden kurum görüşleri istenilmekle birlikte saha yerinde incelenmiştir.
Giresun Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün 27/05/2021 tarihli görüşünde, taşınmazın korunması gerekli sit alanı içinde olmadığı, taşınmaz üzerinde kültür varlığına rastlanılmadığı; Giresun Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün 29/04/2021 tarihli görüşünde, proje alanı içinde Kurum mevzuatlarınca korunması gereken herhangi bir Tabiat Varlığı, Doğal sit alanı ve özel çevre koruma bölgesi bulunmadığı; Tarım ve Orman Bakanlığı DSİ 22. Bölge Müdürlüğünün 16/06/2021 tarihli kurum görüşünde, anılan yazıda yer verilen şartların yerine getirilmesi halinde orman izni verilmesinde sakınca olmadığı, Tarım ve Orman Bakanlığı 12. Bölge Müdürlüğünün 04/06/2021 tarihli görüşünde ise, çalışma yapılacak alanın korunan alan kapsamında olmadığı, faaliyet alanının Kuzalan Tabiat Parkının kaynak değerlerinden olan Mavi Gölün kaynağını oluşturan Göksu deresine sınır olması nedeniyle madencilik faaliyetlerinin dere kenarında duvar tahkimatı yapılarak yürütülmesi gerektiği, gerekli önlemler alınmadan çalışmaya başlanılmaması gerektiği, ilgili yazıda belirtilen tespit, uyarı ve değerlendirmeler doğrultusunda izin verilmesinde sakınca bulunmadığı şeklinde görüş verildiği görülmektedir.
Dava dışı bir kişinin Orman Bölge Müdürlüğüne sunduğu 13/09/2021 tarihli dilekçe üzerine davalı idarece izin dosyasına dayanak teşkil edeceğinden bahisle yukarıda ayrıntısına yer verilen kurum görüşü istenen kurumlardan, dava konusu faaliyet ile ilgili tekrar görüş isteminde bulunulmuştur.
Tarım ve Orman Bakanlığı 12. Bölge Müdürlüğünce 13/09/2021 tarihinde maden sahasına gidilerek inceleme yapıldığı, inceleme sırasında faaliyet sahibinin gerekli tedbirleri almadığı, sahadaki çalışmalardan dolayı Göksu Deresi yatağına taş, hafriyat vb. Malzemelerin inmiş olduğu ancak malzemenin kenara çekilerek derenin önünün açıldığı, Giresun Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün ... tarih ... sayılı yazısından Dereli ilçesi sınırlarında yer alan 245,18 hektarlık alanın Maden Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrası kapsamında I. ve II-a grubu madenlere kısıtlama getirilen alanlara ilave edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı revize Bakanlık oluru ile taş ocağının kısıtlı alan kapsamına alındığının kurumlarına bildirildiği belirtilerek, 04/06/2021 tarihli görüşünde belirtilen tedbirlerin alınmadığı, korunan alan kaynak değerlerine zarar verildiği belirtilerek faaliyetin gerçekleştirilmesinin uygun görülmediği, Giresun Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün 05/10/2021 tarihli görüşünde, alanda yapılacak çalışmaların turistik yer ve değere zarar verip doğal kaynaklarımızda ve yakın çevresinde geri dönüşü mümkün olmayan tahribatlar meydana getirdiği, Mavi Göl, Göksu Travertenleri ve maden sularının bolca bulunduğu bölgede bu gibi uygulamaların yapılmasının kurumlarınca uygun olmadığının değerlendirildiği, Giresun Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün yenilenen görüşünde ilgili kurumlarının uygun görüşünün bulunması kaydıyla taraflarınca bir sakınca bulunmadığı belirtilmiştir.
Davacının izin uzatımı talebi üzerine kurumlardan alınan görüşler, dava dışı bir şikayet dilekçesi ile tekrar aldırılmış ve olumlu görüşlerin olumsuz görüş şeklinde değiştiği anlaşılmıştır. İlk derece Mahkemesince uyuşmazlığın çözümlenmesi için yerinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmış ancak orman izninin dayanağı maden ruhsatının iptaline ilişkin yargı kararı nedeniyle bu rapor dikkate alınmadan karar verilmiştir.
Davacının ruhsatının iptaline karar verilen ... İdare Mahkemesinin ...tarih, E:..., K:... sayılı kararının, Dairemizin E:2023/3295 sayılı dosyasında verilen karar ile bozulduğu dikkate alındığında anılan karara dayanılarak verilen temyize konu kararın da bozulması gerekmektedir.
Öte yandan davacı tarafından, Giresun ili, Dereli ilçesi, ... Köyü dahilinde bulunan ER:... sayılı II-a grubu maden ruhsatının sahibi olan davacı tarafından, maden sahası ile çakışan Kuzalan Şelalesi, Mavi Göl ve Göksu Travertenlerinin bulunduğu alanın 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesi kapsamında kısıtlanan alan ilan edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle açılan davada, ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin 1... tarih ve E:... K:... sayılı kararı ile dava konusu ... tarih ve ... sayılı olur ile davacının S:... sayılı maden sahasının bır kısmını kapsayacak şekilde 245.18 ha alanın kısıtlanan alan kapsamına alındığı, ... tarih ve ... sayılı olur ile davacıya ait 38.45 ha alanın kısıtlama alanından çıkarıldığı ve bu işlem sonucu revize edilen kısıtlanan alanın davacıya ait S:... sayılı maden sahasıyla çakışmadığı belirtildiğinden dava konusu maden sahasının tümünün kısıtlanan alandan çıkarıldığı görülmekle davanın konusunun kalmadığı gerekçesiyle konusu kalmayan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş olup, ilgili karar Dairemizin E:2025/2220 sayılı dosyasında verilen karar ile onanmıştır.
Yukarıda ayrıntısına yer verilen yeni gelişmeler kapsamında, yeniden incelenecek dosyada, yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor da dikkate alınarak ve gerektiği takdirde dava konusu orman izni talep edilen yerin kısıtlanan alan dışına çıkıp çıkmadığı hususunda ek bilirkişi raporu aldırılarak veya bu konunun aydınlatılması için ilgili kurumlardan bilgi-belge talep edilerek uyuşmazlığın orman mevzuatına göre çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak 28/04/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.