DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2024/3155 E.  ,  2025/1373 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/3155
Karar No : 2025/1373

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR: 1- (DAVACI) ...

2- (DAVALI) ... Üniversitesi-... Rektörlüğü
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 24/10/2022 tarih ve 31993 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan ... Üniversitesi-... Rektörlüğünün Öğretim Üyesi Alım İlanının Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı programı için "Sağlık Bilimleri alanında Doktora yapmış olup Yaşlanma Biyokimyası ve Redoks Homeostasisi alanlarında bilimsel çalışmaları olmak ve Yükseköğretim Kurumlarında Yabancı Dil Öğretimi ve Yabancı Dille Öğretim Yapılmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmelik hükümleri uyarınca İngilizce ders verebilme yeterliliğine sahip olmak" koşuluna yer verilen bir adet doktor öğretim üyesi kadrosu ilanına ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının başvuruları sonrasında verilen cevapların kendisine ne zaman tebliğ edildiğine ilişkin bilgi ve belgelerin dava dosyasında yer almadığı ancak davacının en son Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından verilen cevabın tebliğ tarihinden itibaren dava açma süresi içerisinde dava açması gerektiği, davacının en geç Kamu Denetçiliği Kurumuna ikinci kez başvurduğu 07/06/2023 tarihinde ilk başvurusunun reddedildiğinden haberdar olduğu, bu tarihten itibaren kalan dava açma süresi içerisinde (ilandan başvuru tarihine kadar olan sürelerin de hesaba katılması gerektiğinden, itiraz ettiği tarihte süre durduğundan 60 günden az olan dava açma süresi kalmıştır) dava açması gerekirken, yaklaşık 5 ay sonra 09/11/2023 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacı tarafından, Kamu Denetçiliği Kurumuna yapılan ikinci başvuru ile dava açma süresinin durduğu ve bakılan davanın süresinde açıldığı; davalı idare tarafından davanın süre aşımı nedeniyle reddedilmesine rağmen lehine vekalet ücretine hükmedilmediği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
... Üniversitesi-... Rektörlüğünün Öğretim Üyesi Alım İlanı 24/10/2022 tarih ve 31993 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmış olup; davacı tarafından ilanın Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı programı için bir adet doktor öğretim üyesi kadrosuna ilişkin kısmının iptali istemiyle 02/11/2022 tarihinde Dekanlığa; 09/11/2022 tarihinde Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (CİMER) üzerinden Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına başvuru yapılmıştır.
... Tıp Fakültesi Dekanlığının 16/11/2022 tarihli cevabında; ilanın Rektörlük tarafından verildiği belirtilmiş, bunun üzerine 22/11/2022 tarihinde davacı tarafından CİMER üzerinden ilanın iptali istemiyle Rektörlüğe başvuru yapılmış, ayrıca 22/12/2022 tarihinde yine CİMER üzerinden Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına başvurulmuş ve bu başvuruda önceki başvurularına cevap verilmediğine yer verilerek ilanın iptali istenilmiştir.
18/01/2023 tarihinde Rektörlük tarafından CİMER üzerinden davacıya cevap verilmiş ve ilana ilişkin sürecin mevzuata uygun olduğu belirtilmiştir.
Bunun üzerine davacı tarafından; 23/01/2023 tarihinde ilanın iptali istemine ilişkin olarak Kamu Denetçiliği Kurumuna şikayet başvurusunda bulunulmuş, Kamu Denetçiliği Kurumunun 07/06/2023 tarihli kararıyla davacı tarafından şikayet başvurusu konu hakkında ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı esasına kayıtlı davanın açıldığı (K:...) gerekçesiyle davacının başvurusu hakkında incelenemezlik kararı verilmiştir.
Aynı gün (07/06/2023 tarihinde) davacı tarafından şikayet konusu ilan ile ilgili açılmış bir davanın bulunmadığı belirtilerek yeniden ilanın iptali istemiyle Kamu Denetçiliği Kurumuna başvuru yapılmış, Kamu Denetçiliği Kurumunun 24/10/2023 tarihli kararıyla daha önce kurum tarafından sonuçlandırılan konu hakkında yeniden başvuru yapıldığı gerekçesiyle ikinci kez incelenemezlik kararı verilmiş olup; bu kararın tebliği üzerine 09/11/2023 tarihinde Mahkeme kayıtlarına giren dava dilekçesiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasa’nın "Hak arama hürriyeti" kenar başlıklı 36. maddesinin birinci fıkrasında "Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir." hükmüne yer verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde, "Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür. Bu süreler; a) İdari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı, ... Tarihi izleyen günden başlar. ... İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler. ..."; "İdari makamların sükutu" başlıklı 10. maddesinde ise, "İlgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilirler. Otuz gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İlgililer otuz günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilirler. Otuz günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse ilgili bu cevabı, isteminin reddi sayarak dava açabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebilir. Bu takdirde dava açma süresi işlemez. Ancak, bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez. Dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, otuz günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açabilirler." kurallarına yer verilmiştir.
Aynı Kanun'un "Üst makamlara başvurma" başlıklı 11. maddesinde ise "İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur. Otuz gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır." kuralı yer almış; 14. maddesinin üçüncü fıkrasının (e) bendinde, dava dilekçelerinin süre aşımı bulunup bulunmadığı yönünden inceleneceği; 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde de, 14. maddenin üçüncü fıkrasının (e) bendine aykırılık görülmesi halinde davanın reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu'nun 17. maddesinde " (8) Dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurur.", 21. maddesinde "(1) Başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlar. (2) Başvurunun Kurum tarafından yerinde görülerek kabul edilmesi hâlinde; ilgili merci Kurumun önerisi üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis etmez veya eylemde bulunmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlar. (3) Kurumun, inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde de durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlar." hükmüne yer verilmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 19. maddesinde " (1) Şikâyet başvurusu, inceleme ve araştırmaya geçilmeden önce ön incelemeye tabi tutulur. Ön incelemede şikâyet başvurusu;
...
ç) Kurum tarafından daha önce sonuçlandırılan bir şikâyetle sebepleri, konusu ve taraflarının aynı olup olmadığı,
d) Yargı organlarında görülmekte olan veya yargı organlarınca karara bağlanmış uyuşmazlıklara ilişkin olup olmadığı,
... yönlerinden incelenir.", 20. maddesinde ise "(1) Şikâyet başvurusunun, (e) bendi hariç olmak üzere 19 uncu maddede yer alan şartlardan herhangi birini taşımaması hâlinde incelenemezlik kararı verilir. Bu karar, şikâyetçiye tebliğ edilir ve tebliğ ile birlikte durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden tekrar işlemeye başlar. (2) İdari başvuru yolları tüketilmeden yapılan şikâyet başvurusu hakkında ilgili idareye gönderme kararı verilir. Gönderme kararı şikâyetçiye de tebliğ edilir. Kuruma şikâyet tarihi, ilgili idareye başvuru tarihi olarak kabul edilir. Şikâyet başvurusunun Kurum tarafından ilgili idareye gönderilmesi üzerine; a) İdare tarafından şikâyetçiye verilecek cevabın tebliği tarihinden, b) İdare tarafından altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten, itibaren altı ay içinde Kuruma yeniden şikâyet başvurusu yapılabilir. (3) Şikâyet edilen idarenin yanlış gösterilmesi durumunda Kurum, resen doğru idareyi belirler ve inceleme aşamasına geçer. (4) İncelenemezlik kararı doğrultusunda, eksikliklerin giderilmesi şartıyla süresi içinde yeniden Kuruma şikâyet başvurusu yapılabilir..." kurallarına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesi neticesinde; ilanı gereken düzenleyici işlemlere karşı açılan idarî davalarda, sürenin ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, ayrıca dava açma süresi içinde Kamu Denetçiliği Kurumuna yapılan başvurunun da işlemeye başlamış olan dava açma süresini durduracağı, Kurumun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde de durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı anlaşılmaktadır.
2577 sayılı Kanunun 7. ve 11. maddeleri uyarınca; bakılan davada, dava açma süresi ilanın Resmi Gazete'de yayımlandığı 24/10/2022 tarihini izleyen günden itibaren başlamakta olup; davacı tarafından ilanın iptali istemiyle muhtelif tarihlerde Dekanlığa, Rektörlüğe ve Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına yapılan başvuruların dava açma süresi içinde yapıldığı ve bu başvuruların dava açma süresini durdurduğu sonucuna varılmaktadır.
Davacı tarafından, ilanın iptali istemiyle Rektörlüğe yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin tebliğinden sonra anılan ret işleminin iptali istemiyle dava açma yolu tercih edilmemiş; 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu çerçevesinde idarenin söz konusu işleminin incelenmesi, araştırılması ve önerilerde bulunulması için Kamu Denetçiliği Kurumuna şikayet başvurusunda bulunulmuştur.
Kamu Denetçiliği Kurumuna dava açma süresi içinde yapılan başvuruların, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durduracağı açık olup; davacının Kuruma yaptığı ilk başvurunun dava açma süresini durdurduğu noktasında tereddüt bulunmamaktadır. Nitekim Mahkemece de; davacının Kuruma yaptığı ilk başvurunun dava açma süresine etkisi dikkate alınmak suretiyle karar verilmiştir. Ancak bakılan uyuşmazlık; davacının Kuruma yaptığı ikinci başvurunun dava açma süresini durdurup durdurmayacağı hususundan kaynaklanmaktadır.
Adil yargılanma hakkının en temel unsurlarından biri olan mahkemeye erişim hakkı, bir uyuşmazlığı mahkeme önüne taşıyabilmek ve uyuşmazlığın etkili bir şekilde karara bağlanmasını isteyebilmek anlamına gelmektedir. Mahkemeye ulaşmayı aşırı derecede zorlaştıran ya da imkânsız hâle getiren uygulamalar mahkemeye erişim hakkını ihlal edebilecektir. (Anayasa Mahkemesi (AYM), Selin Mirkelam Başvurusu, B. No:2013/7472, 07/01/2016, § 41). Aynı şekilde, usul kurallarının, hukuki güvenliğin sağlanması ve yargılamanın düzgün bir şekilde yürütülmesi sonucu adaletin tecelli etmesine hizmet etmek yerine, kişilerin davalarının yetkili bir mahkeme tarafından görülmesi bakımından bir çeşit engel hâline gelmesi durumunda da mahkemeye erişim hakkı ihlal edilmiş olacaktır (AYM, Saniye Çolakoğlu Başvurusu, B. No:2014/5702, 12/07/2016, § 25).
Bu bağlamda somut olaya bakıldığında; davacının Rektörlüğe yaptığı başvurunun 18/01/2023 tarihinde Rektörlük tarafından reddedilmesi üzerine davacının 23/01/2023 tarihinde ilanın iptali istemiyle Kamu Denetçiliği Kurumuna yaptığı şikayet başvurusu ile dava açma süresinin durduğu, bu başvuru hakkında şikayet konusu ilana yönelik açılmış bir dava bulunması nedeniyle 07/06/2023 tarihinde incelenemezlik kararı verildiği, bunun üzerine aynı gün (07/06/2023 tarihinde) incelenemezlik kararına gerekçe olarak gösterilen davanın dava konusu edilen ilana ilişkin olmadığı belirtilmek suretiyle davacı tarafından Kuruma ikinci kez başvuru yapıldığı, nitekim UYAP sorgulama ekranında yapılan incelemede de bahsi geçen davanın, davacının ... Üniversitesi ... Tıp Fakültesi Temel Tıp Bilimleri Biyokimya Anabilim Dalındaki araştırma görevlisi kadrosundan ilişiğinin kesilmesine ilişkin olduğu ve davacının ikinci başvurusunun ilk incelenemezlik kararına gerekçe olarak gösterilen Mahkeme kararının ortaya konulması suretiyle eksikliklerin giderilmesine yönelik olduğu anlaşılmaktadır.
Bu anlamda; davacının ikinci başvurusunun Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 20. maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan "İncelenemezlik kararı doğrultusunda, eksikliklerin giderilmesi şartıyla süresi içinde yeniden Kuruma şikâyet başvurusu yapılabilir." düzenlemesi kapsamında değerlendirilebileceğinin, dolayısıyla ilk başvurunun devamı niteliğinde olan bu başvurunun dava açma süresini durduracağının kabulü gerekmektedir.
Bu itibarla; Mahkemece, davacının Kamu Denetçiliği Kurumuna yaptığı ikinci başvuru hakkında yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar çerçevesinde bir değerlendirme yapılmaksızın verilen, davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin kararın davacıya mahkemeye erişim hakkını engelleyecek şekilde bir sorumluluk yüklenerek aşırı katı bir yoruma sebebiyet verdiği anlaşıldığından temyize konu Mahkeme kararında hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak 25/02/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.