DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2024/3133 E.  ,  2025/5510 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/3133
Karar No : 2025/5510

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Üniversitesi
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Gazi Üniversitesi Bilişim Enstitüsü'nde ... Anabilim dalında doktora programında öğrenci olan davacı tarafından, tezinin bir örneğini doktora programının azami süresi içerisinde enstitüye teslim etmediğinden bahisle Gazi Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin 35/1-f maddesi uyarınca doktora programından ilişiğinin kesilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enstitü Yönetim Kurulu kararına yapmış olduğu itirazının reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Gazi Üniversitesi Bilişim Enstitüsü Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının 08/02/2023 tarihli tez savunma sınavında jüri tarafından oybirliği ile başarılı bulunduğu, tez teslim süresinin davalı idare tarafından ilan edilen 10/02/2023 tarihli duyuru ile 06/02/2023 tarihinde meydana gelen deprem nedeniyle 2022-2023 eğitim -öğretim yılı akademik takviminin 03/04/2023 tarihine kadar askıya alındığı göz önünde bulundurulduğunda, davacı yönünden tez teslim süresinin askıya alındığı dönem içerisinde yer alan 09/03/2023 tarihine kadar doktora tezini ciltli olarak teslim etmediğinden bahisle doktora programından ilişiğinin kesilmesine ilişkin işleme yapılan itirazın reddine dair dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmişti.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacının ilişiğinin kesilmesine Enstitü Yönetim Kurulunca karar verilmiş olmasına rağmen, davacı tarafından bu karara karşı yapılan itirazın da yetki ve usulde paralellik ilkesi ve 2547 sayılı Kanun'un ilgili hükümleri uyarınca anılan Kurulda görüşülerek karara bağlanması gerekirken, davacının itirazının Enstitüsü Müdürlüğünce değerlendirilmek suretiyle reddedilmesinde yetki unsuru bakımından hukuka uygunluk bulunmadığı belirtilerek istinaf isteminin gerekçeli olarak reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacının tez savunmasında başarılı bulunduktan sonra bir aylık süre içerisinde doktora tezinin ciltli halinin Enstitüye teslim edilmesi gerektiği, davacının bu süre içerisinde tezinin ciltli haline teslim etmemesi sebebiyle ilişiğinin kesildiği, dolayısıyla tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesi değiştirilmek suretiyle onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı 08/02/2023 tarihinde yapılan doktora tez savunma sınavında jüri tarafından oybirliği ile başarılı bulunmuştur. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 23. maddesi gereği tez savunma sınavından sonra 1 aylık süre içerisinde (09/03/2023 tarihine kadar) ciltlenmiş tezini teslim etmediği gerekçesiyle Gazi Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği'nin 35/1-f maddesi uyarınca doktora programından Enstitü Yönetim Kurulu kararı ilişiği kesilmiştir. Davacı tarafından ilişiğinin kesilmesine ilişkin Enstitü Yönetim Kurulu kararına yapılan itiraz Gazi Üniversitesi Bilişim Enstitüsü Müdürlüğü işlemi ile reddedilmiştir.
Bunun üzerine, davacı tarafından itirazının reddedilmesine ilişkin Gazi Üniversitesi Bilişim Enstitüsü Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT
Anayasanın "Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi" başlıklı 42. maddesinde; kimsenin, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamayacağı ve öğrenim hakkının kapsamının kanunla tespit edileceği ve düzenleneceği belirtilmiştir.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun “Fakülte Yönetim Kurulu” başlıklı 18. maddesinde; “a) Kuruluş ve işleyişi: Fakülte yönetim kurulu, dekanın başkanlığında fakülte kurulunun üç yıl için seçeceği üç profesör, iki doçent ve bir yardımcı doçentten oluşur. Fakülte yönetim kurulu dekanın çağrısı üzerine toplanır. Yönetim kurulu gerekli gördüğü hallerde geçici çalışma grupları, eğitim öğretim koordinatörlükleri kurabilir ve bunların görevlerini düzenler. b) Görevleri: Fakülte yönetim kurulu, idari faaliyetlerde dekana yardımcı bir organ olup aşağıdaki görevleri yapar: (…) (5) Öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim - öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar vermek, (6) Bu kanunla verilen diğer görevlen yapmaktır.” hükmüne, 19. maddesinde; “a) Enstitünün organları, enstitü müdürü, enstitü kurulu ve enstitü yönetim kuruludur. (…) e) Enstitü kurulu ve enstitü yönetim kurulu, bu kanunla fakülte kurulu ve fakülte yönetim kuruluna verilmiş görevleri enstitü bakımından yerine getirirler.”hükmüne, 15. maddesinde ise; “a) Kuruluş ve işleyişi: Üniversite yönetim kurulu; rektörün başkanlığında dekanlardan, üniversiteye bağlı değişik öğretim birim ve alanlarını temsil edecek şekilde senatoca dört yıl için seçilecek üç profesörden oluşur. (…) b) Görevleri: (…) (4) Fakülte, enstitü ve yüksekokul yönetim kurullarının kararlarına yapılacak itirazları inceleyerek kesin karara bağlamak,”hükmüne yer verilmiştir.
Üniversitelerde Akademik Teşkilat Yönetmeliğinin "Üniversite Yönetim Kurulu" başlıklı 6. maddesinin; (b) bendinin 4 numaralı altı bendinde, Üniversite Yönetim Kurulu'nun, Fakülte, enstitü ve yüksekokul yönetim kurullarının kararlarına yapılacak itirazları inceleyerek kesin karara bağlamak görevlerinin bulunduğu düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde "İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları", idari dava türleri arasında sayılmış, böylece, mahkemelerce idari işlemin yargısal denetimi yapılırken, işlemin mevzuatla belirlenen makam veya merci tarafından tesis edilip edilmediğinin araştırılacağı kurala bağlanmıştır.
Bir kamu görevlisi, kurul ya da organın idare adına karar verebilme ve işlem tesis edebilme gücü olarak tanımlanan yetki, idari işlemin kurucu unsuru olup, yargısal denetim yapılırken ilk önce işlemin yetki unsurunun hukuka uygun olup olmadığı incelenmektedir. Bir kişi, kurul ya da organın herhangi bir idari işlem bakımından yetkili kabul edilebilmesi için hukuka uygun şekilde görevlendirilmiş yani yetkilendirilmiş olması gereklidir. İdare hukukundaki kanunilik ilkesi gereğince, bir hukuk kuralı ile verilmeyen yetki kullanılarak tesis edilen işlem, hukuka aykırı olacaktır.
Yargı mercilerince yetki unsurunda sakatlık tespit edildiği takdirde işlemin diğer unsurlar bakımından incelenmesine olanak bulunmamaktadır. Bununla birlikte yetki unsuru, kamu düzeniyle ilgili olduğundan, idari yargı mercileri, kanun yolu incelemeleri dahil, davanın hangi safhası olursa olsun yetki unsurunda sakatlık tespit ettikleri takdirde işlemin iptaline karar vermek zorundadırlar.
Yukarıda yer verilen 2547 sayılı Kanun'un ilgili hükümlerine göre, öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim - öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar vermenin Fakülte Yönetim Kurulu’nun görevleri arasında sayıldığı, Enstitü yönünden aynı konuda yetkili kurumun Enstitü Yönetim Kurulunda olduğu, yapılan itirazların ise Üniversite Yönetim Kurulunca inceleneceği açıktır.
Dosyanın incelenmesinden, davacının doktora programından ilişiğinin Enstitü Yönetim Kurulu kararı ile kesildiği ve bu karara karşı yapılan itirazın ise Enstitü Müdürlüğü işlemi ile reddedildiği görülmüştür.
Bu durumda; davacının doktora programından ilişiğinin kesilmesi işlemine yaptığı itirazın Enstitü Müdürlüğü tarafından değerlendirildiği, söz konusu işlemin 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 15. maddesi uyarınca Üniversite Yönetim Kurulunca incelenmesi gerektiği açık olduğundan, davacının doktora programından ilişiğinin kesilmesine ilişkin işleme yaptığı itirazın reddedilmesine dair dava konusu işlemde yetki unsuru yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla; sonucu itibarıyla hukuka uygun bulunan Bölge İdare Mahkemesi kararının belirtilen gerekçe ile onanması gerekmektedir

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 11/06/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.