DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2023/6596 E.  ,  2025/1424 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/6596
Karar No : 2025/1424

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI) : ... Köyü Köy Tüzel Kişiliği
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Hakkari ili, Çukurca ilçesi ... köyü sınırları içerisinde ... Yapı İnşaat Nakliyat Hafriyat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'ne verilmiş olan ... numaralı IV Grup maden arama ruhsatının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı tarafından maden arama ruhsatının iptal edilmesi istemiyle idareye yapmış oldukları başvurunun 12/09/2022 tarihinde tebliğ edilen işlem ile reddi üzerine dava açıldığı belirtilmiş ise de, dava dilekçesi ekinde sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, davacı köy tüzel kişiliğinin şirket yetkilileri hakkında savcılığa suç duyusunda bulunması üzerine Çukurca Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... soruşturma sayılı dosyasında 27/05/2022 tarihinde yapılan keşifte köy tüzel kişiliği adına muhtar ...'ın da hazır bulunduğu, keşif sırasında alınan ifadelerden şirketin maden arama ruhsatına sahip olduğundan en geç bu tarihte (27/05/2022) haberdar olunduğu, bu tarihten itibaren dava açma süresi içerisinde doğrudan dava açılması veya bu süre içerisinde idareye yapılacak başvurunun reddi/zımnen reddi üzerine kalan dava açma süresi içerisinde dava açılması gerekirken, dava açma süresi geçtikten sonra geçmiş olan dava açma süresini ihya etmeyeceği açık olan 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca yapılan başvurunun reddi üzerine, ilk olarak 11/10/2022 tarihinde açılan işbu davanın esasının süre aşımı nedeniyle incelenmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'ne yapılan 16/08/2022 tarihli başvuru üzerine verilen 31/08/2022 tarihli yazının 12/09/2022 tarihinde tebliğ edildiği, dava açma süresi içerisinde de dava açıldığı, davanın süre aşımından reddinin İYUK 10. maddesinde yer alan düzenlemeye aykırı olduğu, şirketçe gerekli izinler alınmadan madencilik faaliyetine başlandığı, halkın katılım toplantısı yapılmaksızın gizli bir şekilde hareket edildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, davanın süresinde açılmadığı, söz konusu sahada maden arama faaliyetleri yapılması bakımından kanuni bir engelin bulunmadığı, maden sahalarında gerek periyodik olarak gerek şikayet üzerine denetimlerin yapıldığı ve çevreye zarar verilmesi durumunda gerekli önlemlerin alınmasının sağlandığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde, "1. Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür.
2. Bu süreler;
a) İdari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı,
...
Tarihi izleyen günden başlar." hükmü, aynı Kanun'un 10. maddesinde, "İlgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilirler. Otuz gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İlgiler otuz günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilirler. Otuz günlük süre içinde verilen cevap kesin değilse ilgili bu cevabı istemin reddi sayarak dava açabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebilirler. Bu takdirde dava açma süresi işlemez. Ancak, bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez. Dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, otuz günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açabilirler." kuralı, 11. maddesinde de, "1. İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur.
2. Otuz gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.
3. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır." hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında ilgililerin idari davaya konu olabilecek bir işlemin tesis edilmesi istemiyle her zaman idareye başvuruda bulunabileceği düzenlenmişken, anılan Kanun'un 11. maddesinde ise haklarında tesis edilmiş olan idari işlemlerin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, başvuru yapılması halinde de, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresinin duracağı düzenlenmiştir.
Öte yandan, ilgililer hakkında tesis edilen idari işlemlere ilişkin olarak, yeni bir hukuki duruma dayanılarak, bu hukuki kazanımların hukuki sonuçlarından yararlanmak amacıyla yaptıkları başvuruların, 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi yerine, 10. maddesi kapsamında değerlendirilmesinin kabulü gerekmekte olup; bu durumda da başvurunun reddi veya zımnen reddi halinde 60 günlük dava açma süresi içinde iptal davası açılabileceği gibi dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, altmış günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilmesi halinde cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açılabilecektir.
Somut olayda; davacı köy tüzel kişiliğinin şirket yetkilileri hakkında savcılığa suç duyusunda bulunması üzerine Çukurca Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... soruşturma sayılı dosyasında 27/05/2022 tarihinde yapılan keşifte köy tüzel kişiliği adına muhtar ...'ın da hazır bulunduğu ve maden arama faaliyeti çerçevesinde yapılan yol çalışmasının durdurulmasının istendiği, bu tarihten itibaren davacı tarafından bir dava açılmadığı, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'ne yapılan 16/08/2022 tarihli başvuru ile ... Yapı İnşaat Nakliyat Hafriyat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi uhdesinde bulunan arama ruhsatının ve ÇED belgesinin iptalinin istendiği, bu başvurunun ... tarih ve ... sayılı yazıyla reddedildiği ve 12/09/2022 tarihinde de davacı köy tüzel kişiliği vekiline tebliğ edildiği, 11/10/2022 tarihinde de bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve uyuşmazlığın birlikte değerlendirilmesi neticesinde; davacı tarafından davalı idareye 16/08/2022 tarihli dilekçe ile 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında bir başvuru yapıldığı, davacının bu başvurusuna davalı idarece verilen cevap üzerine bakılan davanın açıldığı, bu davanın 2577 sayılı Kanun'un 10/2. maddesinde yer alan "Dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, otuz günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açabilirler." hükmü kapsamında değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, davalı idarece tesis edilen dava konusu işlemin iptali istemiyle 11/10/2022 tarihinde ... İdare Mahkemesi kayıtlarına giren dava dilekçesi ile açılan iş bu davanın yasal süresinde açıldığı anlaşılmış olup; davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 26/02/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY :
(X)- Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkün olup, temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri anılan kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.