DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2023/5806 E.  ,  2025/3990 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/5806
Karar No : 2025/3990

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR : 1- (DAVACILAR) Kendi adlarına asaleten çocukları ..., ..., ..., ...'a velayeten;
I- ...,
II- ...
VEKİLİ : Av. ...

2- (DAVALILAR)
I- ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...

II- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

III- ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, taraflarca karşılıklı olarak temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, Adana İli Aladağ İlçesi ... Mahallesi ... mevkiinde bulunan ... Derneğine bağlı ... Kız Yurdunda 29/11/2016 gününde meydana gelen yangında kızları ...'ın ölümü olayında, idarenin ağır hizmet kusurunun bulunduğundan bahisle uğranıldığı öne sürülen zarara karşılık, fazlaya dair istem ve hakları saklı kalmak kaydıyla, anne ... için 25.000,00-TL (miktar arttırım dilekçesi ile 162.170,58-TL) maddi, 150.000,00-TL manevi, baba ... için 25.000,00-TL (miktar arttırım dilekçesi ile 113.330,88-TL) maddi, 150.000,00-TL manevi, kardeşler ..., ..., ... ve ... için her biri yönünden ayrı ayrı olmak üzere 50.000,00-TL manevi tazminatın olay tarihi olan 29/11/2016 tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; tazminata konu yangın olayında, Adana Valiliğinin, Aladağ Belediyesinin ve Adana Büyükşehir Belediyesinin kusurlu olduğu, idarelerin eylemi ile kız öğrenci yurdu işletenlerin faaliyetleri arasında; müterafık kusur bulunduğu, yangın sonrası ortaya çıkan zararda; kız öğrenci yurdu işletenlerin, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ve 3194 sayılı İmar Yasası hükümlerine göre binanın düzenlemesini yapmadığı için % 50 oranda sorumlu olduğu, Adana Valiliğinin, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre kontrol-denetleme görevini yapmadığı için %30 oranda sorumlu olduğu, Adana Büyükşehir Belediyesinin, Belediye İtfaiye Yönetmeliğinin, 11. bölüm, 42/b fıkrasına göre yeterli sayıda ve nitelikte yangına müdahale araç-teçhizatı bulundurmadığı için %10 oranında sorumlu olduğu, Aladağ Belediyesi'nin, 1972’li yıllardan beri kullanılan dava konusu yapı hakkında yapı ruhsatı ile ilgili bir işlem yapmadığı için %10 oranında sorumlu olduğu, davalı idarelerin kusur oranları dikkate alınarak, baba ... için 113.330,88-TL ve anne ... için istenilen 162.170,58-TL olmak üzere toplam 275.501,46- TL destekten yoksun kalma tazminatının %30'u olan 82.650,44-TL'den davacı ...'a davalı Adana Valiliği Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü tarafından yapılan 8.497,14-TL'nin düşülmesi sonucunda kalan 74.153,30-TL'nin Adana Valiliği'nce, % 10'u olan 27.550,15-TL'nin Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nca ve % 10'u olan 27.550,15-TL'nin davalı Aladağ Belediye Başkanlığı’nca ödenmek üzere baba ... için 48.168,30-TL, anne ... için 81.085,29-TL olmak üzere toplam 129.253,59-TL maddi tazminat isteminin kabulüne, geriye kalan 146.247,87-TL maddi tazminat isteminin reddine, kabul edilen maddi tazminat miktarının 50.000,00-TL'sinin (Adana Valiliği için 30.000,00-TL, Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığı için 10.000,00-TL, Aladağ Belediye Başkanlığı için 10.000,00-TL olmak üzere) dava açma tarihi olan 12/02/2018 gününden itibaren, geriye kalan kısmın (Adana Valiliği için 44.153,30-TL, Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığı için 17.550,15-TL, Aladağ Belediye Başkanlığı için 17.550,15-TL olmak üzere) miktar arttırım dilekçesinin Mahkeme kaydına intikal ettiği 20/04/2020 gününden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine, henüz 12 yaşında olan bir çocuğun eğitim almak amacıyla ailesinden ayrı, yurtta barınmakta iken yangın gibi vahim bir olayda yanarak hayatını kaybetmesi, yangın olayında hayatını kaybedenlerin cesetlerinin tanınamaz halde olmasının ailenin geri kalanları için ömürleri boyunca unutamayacakları derin üzüntü yaşatacak olması hususları dikkate alındığında, meydana gelen ölümün anne, baba ve kardeşler üzerinde büyük elem ve ızdırap uyandırdığı ve davacıları manevi zarara uğrattığı açık olup, olaya ilişkin olarak davalılar Adana Valiliği’nin %30 oranında, Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nın %10 oranında, Aladağ Belediye Başkanlığının da %10 oranında kusur oranları da dikkate alındığında, baba ... için 150.000,00-TL, anne ... için 150.000,00-TL, dava dilekçesindeki istemlerle bağlı kalınarak kardeşleri ..., ..., ... ve ... için ayrı ayrı 50.000,00 TL olmak üzere toplam 200.000,00-TL olmak üzere toplamda 500.000,00-TL manevi tazminat isteminin kabulü ile kabul edilen toplam 500.000,00-TL manevi tazminatın dava açma tarihi olan 12/02/2018 günüden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idareler tarafından kusurları oranında toplamda 300.000,00-TL'sinin Adana Valiliği’nce, 100.000,00-TL'sinin Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nca ve 100.000,00-TL'sinin Aladağ Belediye Başkanlığı’nca davacılara ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf yoluyla kaldırılması istenilen İdare Mahkemesi kararında kanunda sayılan kaldırma nedenlerinin bulunmadığı anlaşıldığından ve dilekçelerde ileri sürülen iddialar da söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediğinden kararın hüküm fıkrasında yer alan "dava konusu maddi tazminat isteminin, ... için 48.168,30-TL, anne ... için 81.085,29-TL olmak üzere toplam 129.253,59-TL'sinin kabulüne, geriye kalan 146.247,87-TL'sinin ise reddine, kabul edilen maddi tazminat miktarının 50.000,00 TL'sinin dava açma tarihi olan 12/02/2018 gününden itibaren, geriye kalan 79.253,59-TL'nin ıslah dilekçesinin Mahkememiz kaydına intikal ettiği 20/04/2020 gününden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine, ...kabul edilen toplam 500.000,00-TL manevi tazminatın dava açma tarihi olan 12/02/2018 günüden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine" ibaresinin "dava konusu maddi tazminat isteminin, ... için 48.168,30-TL, anne ... için 81.085,29-TL olmak üzere toplam 129.253,59-TL'sinin kabulüne, geriye kalan 146.247,87-TL'sinin ise reddine, kabul edilen maddi tazminat miktarının tamamının idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine, ....kabul edilen toplam 500.000,00-TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine" şeklinde düzeltilmesi suretiyle istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davalı Adana Valiliği'nin iddiaları; Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmeliğin Geçici 1. maddesi uyarınca tedbir alması gerekenlerin söz konusu yurdu işletenler olduğu, Özel Öğrenci Yurtları Yönetmeliği hükümleri uyarınca yapılan denetimlerin eğitim-öğretim yönünden yapılan denetimlerle sınırlı olduğu, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik kapsamında yapılacak denetimlerin ise Yönetmeliğin 131. maddesi uyarınca mahalli itfaiye teşkilatı ve itfaiye teşkilatının bağlı olduğu kuruluşlarının müfettişi, kontrolörü veya denetim elemanları tarafından yapılması gerektiği, dolayısıyla kusur oranı belirlenirken bu hususun göz önüne alınmamasının hukuka aykırı olduğu, yaşanılan olayda öğrenci yurdunu işletenler ile Aladağ Belediyesi ve Adana Büyükşehir Belediyesi'nin kusurlarının bulunduğu, kendilerine yükletilecek bir sorumluluğun söz konusu olmadığı, kaldı ki kusurlu oldukları kabul edilse bile belirlenen kusur oranının yüksek belirlendiği belirtilerek istinaf kararının bozulması istenilmiştir.
Davalı Aladağ Belediyesi'nin İddiaları; Mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporların usule uygun olmadığı, davacılar tarafından dava açılırken husumetin kendilerine yöneltilmemesine rağmen Mahkemece usule uygun olmayan bilirkişi raporu ile husumetin kendilerine de yönlendirilmesinin hukuka aykırı olduğu, yaşanan olayda kendilerine atfedilecek herhangi bir kusurun bulunmadığı, kusurlu oldukları kabul edilse bile Mahkemece belirlenen maddi ve manevi tazminat tutarlarının Danıştay ve Yargıtay'ın emsal kararları göz önüne alınmadan yüksek belirlendiği belirtilerek istinaf kararının bozulması istenilmiştir.
Davalı Adana Büyükşehir Belediyesi'nin İddiaları; Dava konusu olayda Adana Büyükşehir Belediyesi'ne atfedilecek bir kusurun bulunmadığı, inşaat ruhsatı olmayan yapının kullanılmasına müsaade eden Aladağ Belediyesi ve öğrenci yurdunun denetim ve kontrolünü yapmakla görevli Milli Eğitim Bakanlığı(Adana Valiliği) yönünden hizmet kusurunun bulunduğu, adli soruşturmada dinlenen tanık ifadelerinden yangının meydana gelmesinden hemen sonra yurtta bulunanlar tarafından itfaiyenin çağrılmadığı, öncelikle yurtta bulunan kişiler tarafından yangının söndürülmeye çalışıldığı, zamanında itfaiyeye haber verilmemesi sebebiyle yangının büyüdüğü ve ölümlerin yaşanmasına sebep olduğu ileri sürülmüştür.
Davacıların İddiaları: Davanın sadece Adana Valiliğine karşı açıldığı, dolayısıyla manevi tazminat tutarlarının buna göre belirlendiği, kusur raporunun çıkmasıyla birlikte olayda Adana Büyükşehir ve Aladağ Belediyesinin de kusurlarının olduğunu öğrendikleri, davalı idarelerin de kusurlarının öğrenmesiyle birlikte ruhsal dünyalarında yeni bir acının oluştuğu, bu sebeple bu idarelere karşı manevi tazminat istemli ... İdare Mahkemesinde yeni bir davanın açıldığı, dolayısıyla bağlantı kararı verilerek iki dosyanın birlikte görülmesi gerektiği ileri sürülmüştür.

TARAFLARIN SAVUNMALARI : Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Adana İli Aladağ İlçesi ... Mahallesi ... mevkiinde ... Derneğine bağlı ... Kız Yurdunda 29/11/2016 günü meydana gelen yangında yurtta bulunan Nurgül Pertlek'in ölümünde idarelerin hizmet kusuru bulunduğundan bahisle, vefat edenin anne ve babası için destekten yoksun kalma tazminatı ile manevi tazminat, kardeşler için ise manevi tazminat ödenmesi istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmış; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır.
3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu'nun 1. maddesinde, Kanunun amacı; fakru zaruret içinde ve muhtaç durumda bulunan vatandaşlar ile gerektiğinde her ne suretle olursa olsun Türkiye'ye kabul edilmiş veya gelmiş olan kişilere yardım etmek, sosyal adaleti pekiştirici tedbirler alarak gelir dağılımının adilane bir şekilde tevzi edilmesini sağlamak, sosyal yardımlaşma ve dayanışmayı teşvik etmek olarak belirtilmiş olup, 7. maddesinde, bu Kanunun amacına uygun faaliyet ve çalışmalar yapmak ve ihtiyaç sahibi vatandaşlara nakdî ve aynî yardımda bulunmak üzere her il ve ilçede sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları kurulacağı hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden, İdare Mahkemesince, 30/11/2018 günlü Ara Kararı ile davalı idarelerden, davacıların kızları ...'ın 29/11/2016 günü ölümü üzerine davacılara maddi yardımda bulunulup bulunulmadığına ilişkin bilgi ve belgelerin istenilmesine karar verildiği, Adana Valiliği Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğünün ... gün ve ... sayılı yazısından; davacı ...'a 01/01/2017-31/12/2017 tarihleri arasında toplamda 8.497,14-TL sosyal ve ekonomik destek sağlandığının belirtilmesi üzerine, Mahkemece sosyal yardım amacıyla ve devlet bütçesinden karşılanarak yapılan ödemenin maddi tazminat hesabından düşülmesine karar verilerek maddi tazminata ilişkin tutarların belirlendiği görülmektedir.
Her ne kadar davalı Adana Valiliği tarafından yapılan bu ödeme yarar kabul edilerek maddi zarar miktarından düşülmüş ise de; bahse konu ödemenin amacı sosyal yardımlaşmayı ve dayanışmayı teşvik etmek olan 3294 sayılı Kanun uyarınca yapıldığı, sosyal içerikli, insani yardım niteliğinde olan ve karşılıksız hibe amacıyla verilen 8.497,14-TL tutarındaki ödemenin, uğranılan zarardan düşülmek suretiyle maddi tazminatın hesaplanmasına olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde; temyiz incelemesi sonunda kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa Danıştay'ın kararı düzelterek onayacağı hükme bağlanmıştır.
Bu itibarla, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının hüküm fıkrasına, "İdare Mahkemesi kararında yer alan 'Mahkememizin 30/11/2018 günlü Ara Kararı ile davalı idarelerden, davacıların yakını ...'ın 29/11/2016 günü ölümü üzerine davacılara maddi yardımda bulunulup bulunulmadığı, varsa bu hususa ilişkin bilgi ve belgelerin istenilmesi üzerine, Adana Valiliği Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğünün ... gün ve ... sayılı yazısından; davacı ...'a 01/01/2017-31/12/2017 tarihleri arasında ilk 6 ay için 684,41-TL, ikinci 6 ayda 731,78-TL olmak üzere toplamda 8.497,14-TL sosyal ve ekonomik destek sağlandığı görülmekle; söz konusu ödemenin sosyal yardım amacıyla devlet bütçesinden karşılandığı dikkate alındığında yapılan ödemenin maddi tazminat hesabından düşülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.' kısım çıkartılarak, 'baba ... için 48.168,30-TL (113.330,88-TL'nin %50'si = 56.665,44-TL - 8.497,14-TL = 48.168,30-TL), anne ... için 81.085,29-TL (162.170,58-TL'nin %50'si) olmak üzere toplam 129.253,59-TL' ilişkin kısmının 'baba ... için 56.665,44-TL, anne ... için 81.085,29-TL olmak üzere toplam 137.750,73-TL' olarak düzeltilmesine, hüküm fıkrasında yer alan '... için 48.168,30-TL, anne ... için 81.085,29-TL olmak üzere toplam 129.253,59-TL' ilişkin kısmının '... için 56.665,44-TL, anne ... için 81.085,29-TL olmak üzere toplam 137.750,73-TL' olarak düzeltilmesine" ibareleri eklenerek düzeltilmesi gerekmektedir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz istemlerinin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 24/04/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.