DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2023/542 E.  ,  2025/1504 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/542
Karar No : 2025/1504

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) :...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, trafikten men işlemi yönünden temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, Eskişehir Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2. maddesinin 3. fıkrasının (a) bendi kapsamında tesis edilen, davacının maliki olduğu ... plakalı aracın 60 gün süre ile trafikten men'ine ilişkin ... tarih ve ... seri numaralı işlemin ve söz konusu aracın sürücüsü hakkında tesis edilen 9.125,00-TL trafik para cezasına ilişkin ... tarih ve ... seri-sıra numaralı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; Mahkemelerinin 13/01/2022 tarihli ara kararı ile Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığından davacı şirkete ait mezkur plakalı araca ilişkin olarak verilen izin ve çalışma ruhsatı olup olmadığının sorulduğu, mezkur ara kararına Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığınca ... plakalı araç için Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından düzenlenmiş şehir içi yolcu taşıma özel izin belgesi, güzergah izin belgesi ya da çalışma ruhsatı bulunmadığı şeklinde cevap verildiği; nitekim davalı idarece savunma ekinde gönderilen CD içerisinde yer alan video kaydının incelenmesinden de, trafik denetim ekiplerince istenilen belgelerin araç sürücüsü tarafından bulunmadığından bahisle ibraz edilemediğinin görüldüğü, ayrıca her ne kadar davacı tarafından, 02/03/2020 tarihinde personel servis aracı ve okul servis aracı olarak faaliyet göstermek için çalışma ruhsatı aldığı söz konusu belgelerin İbrahim Erdağ adına düzenlendiği ve geçerlilik sürelerinin dava konusu işlemin tesisinden önce, 02/03/2021 tarihinde dolduğu görüldüğünden, davacının anılan iddiasına itibar edilmediği belirtilerek davacıya ait araç ile belediyeden izin ve ruhsat almaksızın ticari amaçlı yolcu taşındığı sabit olduğundan, davacıya ait ... plakalı aracın, 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... seri numaralı dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu trafikten men işlemi yönünden davanın reddine, trafik para cezası uygulanmasına ilişkin ... tarih ve ... seri-sıra numaralı işlemin ise araç sürücüsü ... adına düzenlendiği ve davacı adına tesis edilmiş işlem olmadığı anlaşıldığından, davacının trafik para cezasına ilişkin olarak dava açma ehliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle trafik idari para cezası yönünden davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... gün ve E:..., K:... sayılı kararda; istinaf başvurusuna konu İdare mahkemesi kararının, davanın ehliyet yönünden reddine yönelik kısmı hukuka uygun olup kaldırılmasını ve yeni bir karar verilmesini gerektiren bir neden bulunmadığı gerekçesiyle; dava konusu trafikten men işlemi yönünden verilen davanın reddine yönelik kısmı açısından ise; somut olayda; dava konusu kabahat fiili için şekli ve içeği Trafik İdari Para Cezası Tutanaklarının Düzenlenmesinden Tahsiline ve Takibinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin ekinde yer alan "Araç Trafikten Men Tutanağı"nın" düzenlendiği, aracın ve sürücünün bilgilerine yer verilmesine karşın "Aracın men nedeni" kısmına sadece, -Ek2-3/A- ibaresi yazıldığı, "aracın men nedeni" konusunda herhangi bir açıklama yapılmadığı, tutanağın, 2918 sayılı Kanun'un Ek-2. maddesinin 3. fıkrasında sayılan kabahat hallerinin hangisinin ihlal edildiğine (çalışma izin almadan belediye sınırları içerisinde yolcu taşığı, alınan izin/ruhsatın faaliyet konusu dışında veya çalışma bölgesi / güzergahı dışında yolcu taşındığı gibi) ilişkin somut bir tespit içermediği, dosyaya ekli görüntü kaydında, araçta yolcu bulunup bulunmadığına, bu yolcuların hangi amaçla taşındığına, ücretli taşınıp taşınmadıklarına, yolcuların kimliklerine dair herhangi bir tespit yapılmadığı, dolayısıyla; fiil tespiti yapan ve aracı trafikten men eden dava konusu "Araç Trafikten Men/Muhafaza Altına Alma Tutanağının", "aracın men nedenini" açıklamaması sebebiyle "şekil" unsuru yönünden usule aykırı olarak düzenlendiği, maddi olayı tam olarak ortaya koymayan mevcut tutanağın bu haliyle; işlemin "sebep" unsurunu da sakatladığı gibi, fiilin işleniş biçiminin "tipiklik" unsuru bakımından dayanak Kanun hükümüne uygun olup olmadığı hususunda hukuki denetime de imkan vermediği, bu durumda; dava konusu aracın men edilmesine ilişkin olarak düzenlenen dava konusu Araç Trafikten Men/Muhafaza Altına Alma Tutanağında, "men nedeninin" açık ve kesin bir şekilde belirtilmemesi nedeniyle 2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinin 3. fıkrasına aykırı bir şekilde -ilgili belediyeden çalışma izni/ruhsatı almadan, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıdığı- sebebiyle davacıya ait aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemde "şekil" ve "sebep" unsurları yönünden hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle Mahkeme kararının; para cezasına ilişkin davanın ehliyet nedeniyle reddedilmesi yönünden istinaf isteminin reddine, trafikten men işlemi yönünden ise istinaf isteminin kabülü ile ... İdare Mahkemesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının bu kısmının ve yeniden dağıtımı gereken yargılama giderine ilişkin (davalı lehine hükmedilen vekalet ücreti hariç) hükümlerinin kaldırılmasına ve dava konusu trafikten men işleminin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava dosyasına ibraz edilen çalışma ruhsatının davacıya değil, aracı devraldığı kişiye ait olduğu, söz konusu ruhsatın geçerlilik süresinin de 02/03/2021 tarihi itibarıyla sona erdiği, araç sürücüsünün aracın fenni muayeneye yeni girdiğini söyleyerek gerekli belgeleri henüz almadığını beyan ettiğinin tutanakları düzenleyen kolluk görevlilerinin yaka kamerası görüntüleri incelendiğinde görüleceği, dava konusu trafikten men işleminin hukuka uygun olduğu, temyize konu kararın trafikten men işlemi yönünden bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının trafikten mene ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacının maliki olduğu ... plakalı aracın ilgili belediyeden çalışma izni/ruhsatı almadan belediye sınırları dahilinde yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle, Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca aracın 60 gün süre ile trafikten men'ine ilişkin ... tarih ve ... seri numaralı işlemin ve söz konusu aracın sürücüsü hakkında tesis edilen 9.125,00-TL trafik para cezasına ilişkin ... tarih ve ... seri-sıra numaralı işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlığını taşıyan 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu işlemleri tesis eden kolluğun tutanak düzenlemesi zorunlu olmakla birlikte, düzenlenen tutanaklar işlemlerin sebep unsurunun ortaya konulması bakımından önem teşkil etmektedir.
Öte yandan idari işlemin sebep unsurunun tereddüte mahal bırakmayacak şekilde kamera kaydı, fotoğraf ve sair beşeri, teknolojik imkanlar ile ispat edildiği durumlarda mevcut tutanağın şekli eksiklikler içermesi ya da tutanak düzenlenmemiş olması, işlemi sakat hale getirmeyecektir. İdari yargının re'sen araştırma ilkesi çerçevesinde elde edilen deliller de işlemin sebep unsuruna dayanak alınabilecektir. Diğer bir anlatımla, olayın şekli ve taşımacılığın mahiyeti, imzalı veya imzadan imtina şerhi içeren, geçerli araç trafikten men / muhafaza altına alma tutanağı, trafik idari para cezası tutanağı, video kaydı ve fotoğraflar ile tespit edilebiliyorsa, sadece olay tutanağının bulunmaması, dava konusu işlemin hukuka aykırı olmasına yol açmayacaktır.
Dosyada yer alan tutanaklar, bilgi, belgeler ve video kaydının incelenmesinden; denetim/işlemlerin yapıldığı tarihte davacının uyuşmazlık konusu servis taşımacılığına ilişkin güzergah izin belgesinin bulunmadığı, sadece 02/03/2020 tarihinde personel servis aracı ve okul servis aracı olarak faaliyet göstermek için çalışma ruhsatı bulunduğu, söz konusu belgelerin de dava dışı İbrahim Erdağ adına düzenlendiği ve geçerlilik sürelerinin dava konusu işlemin tesisinden önce, 02/03/2021 tarihinde dolduğu, 06/01/2022 tarihli matbu Araç Trafikten Men / Muhafaza Altına Alma Tutanağı'nın "Men Etme Nedeni ve Diğer Hususlar" başlıklı bölümünde "Ek-2/3-a" açıklamasının yer aldığı, olay yerinin gösterildiği, ayrıca davacı şoför adına Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı'nın bulunduğu, her iki tutanakta da şoför ...'un imzasının yer aldığı anlaşılmıştır.
Dosyaya davalı idare tarafından sunulan CD içeriğindeki trafik denetimine ilişkin video kaydında; araç şoföründen gerekli belgelerin istenmesi üzerine aracın fenni muayeneye götürülmesinden dolayı belgeleri henüz alınmadığının beyan edildiği, davacının dava dilekçesinde taşımacılık işi yapıldığını kabul ettiği ve söz konusu tutanaklara ilişkin itirazının bulunmadığı görülmüştür.
Bu bakımdan, dosyada bulunan tutanaklar, davacının ikrarı, buna ilişkin bilgi ve belgeler ile kolluk tarafından alınan video kaydının, olayın şekline ve davaya konu taşımacılığın niteliğine ilişkin belirleyici hususlar içermesi nedeniyle, tek başına olay tutanağının bulunmamasının, dava konusu işlemleri sakatlamayacağı açıktır.
Bu bağlamda, güzergah kullanımı izin belgesi bulunmaksızın servis taşımacılığı yapıldığının, dava konusu işlem tarihinde tesis edilen araç trafikten men/muhafaza altına alma tutanağı, davacının ikrarı, buna ilişkin bilgi ve belgeler ile kolluk tarafından alınan video kaydından anlaşılması nedeniyle 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a.maddesine dayanılarak tesis edilen aracın trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, aksi yöndeki İstinaf Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 27/02/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY :
(X)- Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkün olup, temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri anılan kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.