DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2023/1316 E.  ,  2025/3446 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/1316
Karar No : 2025/3446

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Turizm ve İnşaat
Organizasyon A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, aleyhe olan kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirkete ait ... plakalı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... gün ve ... işlem ile araç sürücüsüne 9.125,00-TL trafik idari para cezası verilmesine ilişkin aynı gün ve ... sayılı işlemin iptali ile peşin ödenen 6.843,75-TL para cezasının iadesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirket adına kayıtlı ... plakalı araçla izin alınmadan ücret karşılığı yolcu taşımacılığı yapıldığı yolunda düzenlenen bila tarihli tutanakta; aracın sürücüsünün, yolcuların Kocaeli Gebze ilçesinden aldığı Kocaeli Dilova'sında bulunan ... yapı isimli işyerine götürdüğü, düzenlenen tutanağı yolcuların ve sürücünün imzaladığı, izinsiz ticari yolcu taşımacılığı yapıldığı yolunda düzenlenen tutanakta; denetim tarihi, denetimin yapıldığı yer ve zamanına ilişkin bilgiler ile tutanağı düzenleyen polislerin sicil bilgileri ile imzalarının tutanakta yer almadığı, dolayısıyla ücret karışılığı yolcu taşımacılığı yapıldığı hususu tartışma yaratmayacak biçimde tutanak ile tespit edilmediğinden ilgili belediyeden izin alınmaksızın yolcu taşındığının somut olarak ortaya konulmaması karşısında davacı şirkete ait aracın trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, dava konusu idari para cezasının ise araç sürücüsü ... adına verildiğinden, cezaların şahsiliği ilkesi de göz önünde bulundurulduğunda, sürücü adına düzenlenen para cezası tutanağının iptali istemine ilişkin olarak davacı şirketin kişisel, güncel ve meşru bir menfaatinin bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından, davanın idari para cezasına ve peşin ödenen para cezasının iadesine ilişkin kısmının ehliyet yönünden reddi gerektiği gerekçesiyle, aracın trafikten men edilmesine ilişkin işlemin iptaline, para cezasına ilişkin işlem bakımından ise davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu olayda 15/04/2022 günü yapılan denetimde geçerli güzergah izni bulunmaksızın yolcu taşımacılığı yapıldığının tespit edildiği, konu hakkında tutanak düzenlenerek yolculara imza ettirildiği, işlemlerin usul ve yasaya uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı şirket tarafından, davaya konu araç ile hiçbir şekilde korsan taşımacılık ve bedel karşılığı yolcu indirme bindirme yapılmadığı, aksi durumun davalı idarece tespit edilmediği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davalı idare görevlilerince, 15/04/2022 tarihinde yapılan kontroller esnasında davaya konu ... plakalı araç ile çalışma izni/ruhsatı almadan yolcu taşımacılığı yapıldığının tespit edildiği, bu tespit uyarınca davaya konu aracın 2918 sayılı Kanunun Ek 2. maddesinin 3. fıkrasının (a) bendi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin Kocaeli Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile araç sürücüsü ...'ya 9.125,00.-TL para cezası verilmesine ilişkin aynı gün ve ... sıra numaralı işlemin tesis edilmesi üzerine, söz konusu işlemlerin iptali ile peşin ödenen 6.843,75-TL para cezasının iadesine karar verilmesi istemi ile bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlığını taşıyan 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu işlemleri tesis eden kolluğun tutanak düzenlemesi zorunlu olmakla birlikte, düzenlenen tutanaklar işlemlerin sebep unsurunun ortaya konulması bakımından önem teşkil etmektedir.
Öte yandan idari işlemin sebep unsurunun tereddüte mahal bırakmayacak şekilde kamera kaydı, fotoğraf ve sair beşeri, teknolojik imkanlar ile ispat edildiği durumlarda mevcut tutanağın şekli eksiklikler içermesi ya da tutanak düzenlenmemiş olması, işlemi sakat hale getirmeyecektir. İdari yargının re'sen araştırma ilkesi çerçevesinde elde edilen deliller de işlemin sebep unsuruna dayanak alınabilecektir. Diğer bir anlatımla, olayın şekli ve taşımacılığın mahiyeti, imzalı veya imzadan imtina şerhi içeren, geçerli araç trafikten men/muhafaza altına alma tutanağı, trafik idari para cezası tutanağı, video kaydı ve fotoğraflar ile tespit edilebiliyorsa, sadece olay tutanağının bulunmaması ya da mevcut tutanağın şekli eksiklikler içermesi dava konusu işlemin hukuka aykırı olmasına yol açmayacaktır.
Dosyada yer alan tutanaklar, bilgi ve belgelerin incelenmesinden; denetimin yapıldığı tarihte davacı şirketin uyuşmazlığa konu personel servis taşımacılığına ilişkin güzergah izin belgesinin bulunmadığı, bila tarihli araç trafikten men/muhafaza altına alma tutanağında; aracın sürücüsünün, yolcuların Kocaeli Gebze ilçesinden aldığı Kocaeli Dilova'sında bulunan ... yapı isimli işyerine götürdüğü, düzenlenen tutanağın yolcular ve sürücü tarafından imzalandığı, 15/04/2022 tarihli trafik idari para cezası tutanağında, araç sürücüsünün imzasının yer aldığı, düzenlenme tarihi, saati ve yeri ile dayanak kanun maddesinin belirtildiği anlaşılmıştır.
Bu bakımdan; dosyada bulunan tutanaklar, davacının dava dilekçesinde ücret karşılığı yolcu taşımacılığı yapıldığı hususunun tartışma yaratmayacak biçimde tutanak ile tespit edilmediği şeklindeki beyanından anlaşılan yolcu taşımacılığı yaptığı yönündeki ikrarının davaya konu taşımacılığın niteliğine ilişkin belirleyici hususlar içermesi nedeniyle, tek başına olay tutanağının şekli eksiklikler içermesinin, dava konusu işlemi sakatlamayacağı açıktır.
Öte yandan; taraf teşkili açısından 04/09/2023 tarihinde Danıştay Yazı İşleri Müdürlüğü kayıtlarına giren Av. ... tarafından üst yazı olmaksızın gönderilen vekaletnamenin mahiyeti araştırılarak karar verilmesi gerekmektedir.
Bu bağlamda, güzergah kullanımı izin belgesi bulunmaksızın, personel servis taşımacılığı yapıldığının, araç trafikten men/muhafaza altına alma tutanağı, davacının ikrarı ve 15/04/2022 tarihli trafik idari para cezası tutanağından anlaşılması nedeniyle, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesine dayanılarak tesis edilen aracın trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, aksi yöndeki İstinaf Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 10/04/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.