DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2023/1119 E.  ,  2025/1506 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/1119
Karar No : 2025/1506

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Taşımacılık Servis Otomotiv Petrol Nakliyat Turizm İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketi

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesi işleminin iptal edilmesine ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, ... plakalı araçla ilgili belediyeden izin veya ruhsat alınmaksızın belediye sınırları dahilinde ticari amaçla yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile araç sürücüsü ... adına 6.700,00 TL trafik idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Eskişehir Bölge Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; trafikten men cezası yönünden, Mahkemenin 14/07/2021 tarihli Ara Kararı ile davacı şirketten ... plakalı araçla ilgili izin belgelerinin istenildiği, Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığından ise davacı şirkete ait mezkur plakalı araca ilişkin olarak verilen izin ve çalışma ruhsatı olup olmadığının sorulduğu; Ara Kararına davacı şirket tarafından cevap verilmediği, Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığınca ise, ... plakalı araç için Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından düzenlenmiş şehir içi yolcu taşıma özel izin belgesi, güzergah izin belgesi ya da çalışma ruhsatı bulunmadığı şeklinde cevap verildiği, bu durumda; belediyeden izin ve ruhsat alınmaksızın ticari amaçlı yolcu taşındığı sabit olduğundan, davacı şirkete ait ... plakalı aracın, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı; para cezası yönünden ise, trafik idari para cezasının araç sürücüsü ... adına düzenlendiği ve davacı şirket adına tesis edilmiş işlem olmadığı anlaşıldığından davacının bu işlem açısından dava açma ehliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle aracın trafikten men edilmesine ilişkin işlem yönünden davanın esastan reddine trafik para cezası bakımından ise davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... gün ve E:..., K:... sayılı kararda; ilk derece mahkemesi kararının araç sürücü adına kesilen trafik idari para cezasına ilişkin kısmı hukuka uygun olup, kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun reddine, davaya konu aracın trafikten men edilmesine ilişkin işlem yönünden ise;
dosyadaki bilgi, belgeler incelendiğinde; dosya içerisinde bulunan ... tarih ve ... sayılı işlemin araç sürücüsü (...) adına trafik para cezası kesilmesine ilişkin trafik idari para cezası karar tutanağı olduğu ve bu belgede aracın trafikten men edildiğine dair herhangi bir kayıt bulunmadığı, dava dilekçesi ekinde ve davalı idarenin savunması ekinde de davanın asıl konusunu oluşturan araç trafikten men/muhafaza altına alma tutanağının dosyaya sunulmadığı, 27/09/2021 tarihli Ara Kararıyla davalı idareden talep edildiği, ancak cevabi yazı ve eklerinde de anılan işlemin yer almadığı, uyuşmazlıkta; davacı şirkete ait aracın, (04/04/2014 tarih ve 28962 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanaklarının Düzenlenmesinde, Tahsilinde ve Takibinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik ekinde belirtildiği gibi) araç trafikten men/muhafaza altına alma tutanağı düzenlenmeden fiilen trafikten men edildiğinin anlaşıldığından dava konusu işlemin, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesi uyarınca; hukuka uygun olup olmadığının belirlenebilmesinin hukuken mümkün bulunmadığı gerekçesiyle davacı şirkete ait ... plakalı aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin işlem yönünden davacının istinaf başvurusunun kabulü ile ... İdare Mahkemesinin ... gün ve E:... K:... sayılı kararının bu kısmı ile (davalı lehine hükmedilen vekalet ücreti hükmü hariç) yargılama giderlerine ilişkin hükümlerinin kaldırılmasına ve aracın fiilen trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, 08/07/2021 tarihinde yapılan denetimde İnönü yolu Km 8'de içerisinde ... çalışanlarının bulunduğu ... plakalı aracın durdurulduğu, aracın sürücüsünden ilgili belgelerin istendiği, ancak belediyeden alınması gereken izinin ibraz edilemediği, aracın izin veya ruhsat almaksızın belediye sınırları içerisinde personel taşıdığının tespit edildiği ve bu eyleme uygun yaptırımın uygulandığı, temyize konu kararda her ne kadar aksi belirtilse de araç trafikten men/muhafaza altına alma tutanağının düzenlendiği, Ara Kararında yanlış belgenin istendiği, ara kararın süresinde içeriğine uygun olarak yerine getirildiği, temyiz dilekçesi ekinde doğru belgenin ibraz edildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının, aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesi işlemi kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı şirkete ait ... plakalı araç ilgili belediyeden gerekli izin /ruhsat alınmaksızın belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile araç sürücüsü ... adına 6.700,00 TL trafik idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Eskişehir Bölge Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, idarenin denetim yaptığı sırada; araç sahipleri/araç sürücülerinin kullandıkları araçlar için gerekli olan ve yetkili makamlardan aldıkları izin/ruhsat gibi belgeleri denetim görevlilerine ibraz etmeleri gerekmektedir. Başka bir ifadeyle söz konusu belgelerin denetim ve işlem tarihinde düzenlenmiş bulunması gerekmekte olup, daha sonra temin edilen izin/ruhsat gibi belgeler, tesis edilen işlemleri hukuka aykırı hale getirmeyecektir. Bu durumun tek istisnası, araç sahipleri/araç sürücüleri tarafından işlem tarihinden önce izin/ruhsat için ilgili belediyeye başvuru yapılmış olmasıdır. Nitekim denetim tarihine kadar gerekli belgeleri almaksızın taşımacılık hizmeti verenlerin, eğer denetim olmasa idi izinsiz faaliyeti devam ettirebilecekleri, böylece izin almak suretiyle faaliyette bulunanların katlandıkları mali, idari ve toplumsal sorumluluklara katlanmayarak kamu düzenini ve trafik güvenliğini bozmalarının yanında haksız rekabete yol açacakları açıktır.
Dava konusu işlemleri tesis eden kolluğun tutanak düzenlemesi zorunlu olmakla birlikte, düzenlenen tutanaklar işlemlerin sebep unsurunun ortaya konulması bakımından önem teşkil etmektedir.
Öte yandan idari işlemin sebep unsurunun tereddüte mahal bırakmayacak şekilde kamera kaydı, fotoğraf ve sair beşeri, teknolojik imkanlar ile ispat edildiği durumlarda mevcut tutanağın şekli eksiklikler içermesi ya da tutanak düzenlenmemiş olması, işlemi sakat hale getirmeyecektir. İdari yargının re'sen araştırma ilkesi çerçevesinde elde edilen deliller de işlemin sebep unsuruna dayanak alınabilecektir. Diğer bir anlatımla, olayın şekli ve taşımacılığın mahiyeti, imzalı veya imzadan imtina şerhi içeren, geçerli araç trafikten men / muhafaza altına alma tutanağı, trafik idari para cezası tutanağı, video kaydı ve fotoğraflar ile tespit edilebiliyorsa, sadece olay tutanağının bulunmaması, dava konusu işlemin hukuka aykırı olmasına yol açmayacaktır.
Bölge İdare Mahkemesince, 27/09/2022 tarihli Ara Kararıyla davalı idareden dava konusu işlemin talep edilmesine rağmen, gönderilen bilgi ve belgelerin arasında dava konusu işlemin bulunmadığı belirtilmişse de, anılan Ara Kararında, aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemin ... tarih ve ... sayılı işlem olarak belirtildiği ancak, trafikten men / muhafaza altına alma tutanağının ise ... tarih ve ... sayılı işlem olduğu anlaşılmıştır.
Nitekim; davalı idarenin temyiz dilekçesi ekinde davaya konu aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı araç trafikten men / muhafaza altına alma tutanağının ibraz edildiği görülmüştür.
Bu nedenle, dava dosyasına ibraz edilen araç trafikten men/ muhafaza altına alma tutanağı ile olayın mahiyetinin tespitine yarayacak tüm bilgi ve belgelerin bir bütün halinde incelenerek temyize konu trafikten men cezasına ilişkin işlemin hukuki denetiminin yapılması gerektiğinden, eksik inceleme sonucu verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının; aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesi işleminin iptal edilmesine ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 27/02/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY :
(X)- Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkün olup, temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri anılan kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.