DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2022/7689 E.  ,  2025/1402 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/7689
Karar No : 2025/1402

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI): ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, sahibi olduğu ... plakalı aracın Adana İli, D-400 Yolu, Adana Otagarı Kavşağında yapılan denetimde ilgili belediyeden güzergah izin belgesi ve çalışma ruhsatı almadan yolcu taşımacılığı yaptığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3(A) maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ve aynı madde uyarınca 5.010,00-TL idari para cezası verilmesine dair ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ve aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesi nedeniyle meydana gelen şimdilik 17.000,00-TL tutarlı zararın tahsiline karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ... plakalı araçla ilgili olarak 16.05.2019 veriliş tarihli ve 19.01.2019 tarihine kadar geçerli D4 yetki belgesinin bulunduğu, bu yetki belgesi ile ''otobüsle taşıma mesafesine bakılmaksızın iliçi ve 100 kilometreye kadar olan şehirlerarası tarifeli ve tarifesiz ticari yolcu taşımacılığı yapılabileceği'', 19.11.2019 tarihli taşıt kartının bulunduğu, ... plakalı araç ile ilgili olarak ... tarihli ve ... sayılı UKOME kararına göre Adana-Mersin arasında yolcu taşımacılığı uygunluğu bulunan SS ... Kooperatifi üyesi ... adına ... tarih ve ... sayılı UKOME Genel Kurul Kararı ile ''İlimiz merkezi ile Adana İlleri arasında güzergah tahsis edilerek D4 yetki belgesinin'' kaydettirilmesine karar verildiği, davacının 09.04.2019 tarihli başvurusu üzerine ise Adana Büyükşehir Beldiyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile; ''.......'ın Adana 2. Noterliği'nin ... tarih ve ... yevmiye nolu feragatnamesi ile ... lehine feragat etmesi nedeniyle, ...'ın yerine ...'ın ... plakalı 15 koltuk kapasiteli araç ile müktesap hak oluşturmamak şartıyla, Merkez Otogardan hareketle Turhan Cemal Beriker Bulvarı, Adana Büyükşehir sınırlarının bittiği noktaya kadar Adana-Mersin karayolunu, dönüşte de Adana Büyükşehir sınırlarına girdikten sonra Mersin-Adana karayolunu takiben Turhan Cemal Beriker Bulvarı, sola Merkez Otogarı güzergahını kullanarak Adana-Mersin arasında yolcu taşımacılığı yapmasında arz/talep dengesi ve taşıma düzeni bakımından bir sakınca bulunmadığına'' karar verildiği, bu kararın Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı yazısı ile davacıya bildirildiği, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Karayolu Düzenleme Genel Müdürlüğü'nce ... veriliş tarih ve ... sertifika numaralı SRC2 belgesinin bulunduğu, davacı tarafından, Adana İli ile Mersin İli arasında yapılan taşımacılık faaliyetinin belediye sınırları dahilinde bir taşımacılık olmadığı, yurtiçi ticari yolcu taşımacılığı olduğu, yurtiçi ticari yolcu taşımacılığına ilişkin kuralların Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nde düzenlendiği, anılan Yönetmeliğe aykırı davranılması halinde Karayolu Taşıma Kanunu'nun 26. maddesinde belirlenen yaptırımın uygulanması gerektiği, diğer bir ifade ile yurtiçi ticari yolcu taşımacılığının 2918 sayılı Kanun'un Ek. 2. maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında bulunmadığından bahisle tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılarak bu kısım yönünden dava konusu işlemlerin iptaline karar verildiği, davacının dava konusu trafikten men işlemi nedeniyle uğradığı zararlara karşılık olarak şimdilik 17.000,00-TL ödenmesi istemi ile ilgili olarak ise, zararın olup olmadığı, var ise ne kadar olduğunun belirlenmesi amacıyla Mahkemece 24.06.2020 tarihli ara kararı ve 25.09.2020 tarihli ara kararı ile ''... plakalı aracın trafikten men edildiği 16.10.2019 tarihinden önce ticari faaliyette kullanılıp kullanılmadığının, kullanılıyor ise buna dair ilgili mercilerden alınan izin ve ruhsatların, trafikten men işleminin tesis edildiği tarihten önceki son altı aya ait aracın ticari kazancına dair vergi beyannamesi vs. dahil tüm belgelerin, aracın trafikten men edildiği dönem için; araçla ilgili daha önceden yapılmış bir taşıma sözleşmesi bulunup bulunmadığının sorularak, var ise sözleşmedeki taahhütlerin yerine getirilmesi için başka bir araç kiralanmış ise buna ilişkin belgelerin, trafikten men işlemi tesis edilen aracın günlük kaç sefer yaptığının ve 2019 yılına ait Adana-Mersin arası tek seferlik ''yurtiçi ticari yolcu taşımacılığı ücret tarifesinin'' ne olduğunun sorularak, konuyu açıklığa kavuşturacak belgelerin gerekirse ilgili birimlerden temin edilmek suretiyle okunaklı birer örneğinin gönderilmesinin'' 2 kez istenilmesine rağmen davacı tarafından dosyaya herhangi bir bilgi veya belge sunmadığı, aracın trafikten men'i nedeniyle bir zarar var ise ispat edilemediği, dosyada mevcut belgelere göre aracın trafikten men edildiği tarih aralığında ne kadar zararının olduğu hesaplanamayacağından bahisle hukuka aykırılığı saptanan trafikten men işlemi nedeniyle davacıya maddi tazminat ödemesine hukuken olanak bulunmadığı sonucuna varılarak bu kısım yönünden de davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, belediye sınırları içerisinde yapılacak her türlü servis ve toplu taşımacılık hizmetleri için ilgili belediyeden izin alınması gerektiği, 16.10.2019 günü saat 14.40 sıralarında Turhan Cemal Beriker Bulvarı Merkez Otogar Kavşağında görevlilerce yapılan trafik kontrol ve denetimlerinde durdurulan, ... plakalı minibüs sürücüsü ...'ın araç içerisindeki yolcuları Mersin ilinden gelip Merkez Otogarına yolcu bırakan Özkoç firmasına ait olduğunu, yolcuları Adana Merkez Otogarından alıp, çarşı bölgesine servis yapmak sureti ile götürdüğünü beyan ettiği, araç içindeki yolcuların da bu durumu teyit etmesiyle bahse konu aracın yapılan evrak incelemesinde Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığı'ndan alınmış herhangi bir izin/çalışma ruhsatının olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı tarafından, sahibi olduğu ... plakalı aracın Adana İli, D-400 Yolu, Adana Otagarı Kavşağında yapılan denetimde ilgili belediyeden güzergah izin belgesi ve çalışma ruhsatı almadan yolcu taşımacılığı yaptığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3(A) maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ve aynı madde uyarınca 5.010,00-TL idari para cezası verilmesine dair ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ve aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesi nedeniyle meydana gelen şimdilik 17.000,00-TL tutarlı zararın tahsiline karar verilmesi istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
26/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun Ek 2. maddesi değiştirilerek, "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten men edilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası,  (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün
süreyle trafikten men edilir. 
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten men edilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava dosyasının incelenmesinden, 06/10/2019 tarihinde Turhan Cemal Beriker Bulvarı Merkez Otogar Kavşağında görevlilerce yapılan trafik kontrol ve denetimlerinde durdurulan, ... plakalı minibüs sürücüsü ...'ın, araç içerisindeki yolcuları Mersin ilinden gelip Merkez Otogarına yolcu bırakan Özkoç firmasına ait olduğunu, yolcuları Adana Merkez Otogarından alıp, çarşı bölgesine servis yapmak sureti ile götürdüğünü beyan ettiği anlaşılmaktadır.
... plakalı araçla ilgili olarak 16.05.2019 veriliş tarihli ve 19.01.2023 tarihine kadar geçerli D4 yetki belgesinin bulunduğu, bu yetki belgesi ile ''otobüsle taşıma mesafesine bakılmaksızın iliçi ve 100 kilometreye kadar olan şehirlerarası tarifeli ve tarifesiz ticari yolcu taşımacılığı yapılabileceği'', 19.11.2019 tarihli taşıt kartının bulunduğu, ... plakalı araç ile ilgili olarak Adana-Mersin arasında yolcu taşımacılığı uygunluğu bulunan SS ... Kooperatifi üyesi ... adına 17.02.2016 tarih ve ... sayılı UKOME Genel Kurul Kararı ile ''İlimiz merkezi ile Adana İlleri arasında güzergah tahsis edilerek D4 yetki belgesinin'' kaydettirilmesine karar verildiği, davacının 09.04.2019 tarihli başvurusu üzerine ise Adana Büyükşehir Beldiyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile; ''.......'ın Adana 2. Noterliği'nin ... tarih ve ... yevmiye nolu feragatnamesi ile ... lehine feragat etmesi nedeniyle, ...'ın yerine ...'ın ... plakalı 15 koltuk kapasiteli araç ile müktesap hak oluşturmamak şartıyla, Merkez Otogardan hareketle Turhan Cemal Beriker Bulvarı, Adana Büyükşehir sınırlarının bittiği noktaya kadar Adana-Mersin karayolunu, dönüşte de Adana Büyükşehir sınırlarına girdikten sonra Mersin-Adana karayolunu takiben Turhan Cemal Beriker Bulvarı, sola Merkez Otogarı güzergahını kullanarak Adana-Mersin arasında yolcu taşımacılığı yapmasında arz/talep dengesi ve taşıma düzeni bakımından bir sakınca bulunmadığına'' karar verildiği görülmektedir.
Her ne kadar Mahkemece, davacı tarafından Adana İli ile Mersin İli arasında yapılan taşımacılık faaliyetinin belediye sınırları dahilinde bir taşımacılık olmadığı, yurtiçi ticari yolcu taşımacılığı olduğu, yurtiçi ticari yolcu taşımacılığına ilişkin kuralların Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nde düzenlendiği, anılan Yönetmeliğe aykırı davranılması halinde Karayolu Taşıma Kanunu'nun 26. maddesinde belirlenen yaptırımın uygulanması gerektiği, diğer bir ifade ile yurtiçi ticari yolcu taşımacılığının 2918 sayılı Kanun'un Ek. 2. maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında bulunmadığından bahisle tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılarak dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiş ise de; denetim tutanağı ile yolcuların Adana Merkez Otogarından alınıp çarşı bölgesine servis yapmak sureti ile götürüldüğünün sabit olduğu, denetim günü ... plakalı araçla belediye sınırları dahilinde ticari yolcu taşımacılığı yapıldığı, bu taşımacılık için belediyece alınmış Ukome kararlarına dair dosyada bilgi ve belgelerin mevcut olduğu görüldüğünden dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmış ve temyize konu kararın bu gerekçeyle onanması gerekmiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 25/02/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.