DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2022/7687 E.  ,  2025/260 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/7687
Karar No : 2025/260

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI):... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... gün ve E:..., K:...sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket adına kayıtlı bulunan ... plakalı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3-(a) maddesi uyarınca altmış gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... seri numaralı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı vekili tarafından her ne kadar aracın D2 belgesinin bulunduğu, ... İlçesinde bulunan balık tesisine yemek molası olarak gidildiği, sonrasında ... İline gezinin devam edeceği, yapılan taşımacılığın belediye sınırları dahilinde yapılan ticari bir taşımacılık olmadığı şeklinde beyanda bulunulmuş ise de; 07.03.2020 günlü tutanaktan ve savunma dilekçesi ekinde gönderilen polis yaka kamerası görüntülerinden söz konusu araç ile yolcuların ... İli, ... Mahallesinden alınarak ... İli, ... İlçesi, ... Köyünde bulunan balık tesislerine gezi amacıyla günübirlik olarak taşıdığı tespit edildiğinden söz konusu iddiaya itibar edilmediği, bu haliyle gerçekleştirilen taşımacılığın il içerisinde izinsiz olarak yapıldığının sabit olduğu belirtilerek davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, uyuşmazlık konusu araç ile taşımacılık yapılabilmesi için D2 yetki belgesinin bulunduğu, ... bölgesine kültür gezisi yapıldığı ve ilgili makamlardan izinlerin alındığı, taşınacak yolcu isim ve kimlik bilgilerinin de dosyaya liste şeklinde sunulduğu, yalnızca yemek için mola verilecek ... ilçesinde bulunan balık lokantası dayanak kabul edilerek yaptırım uygulandığı, kaldı ki yasa dışı taşımacılık yaptığı ileri sürülen araç sürücüsünün taşımacılık faaliyetinden bilgisi olan ve buna izin veren araç sahibi yönünden, ancak başka kanuni dayanağın bulunması ve sorumluluk esaslarının belirtilmesi halinde ceza verilebileceği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
07.03.2020 tarihinde yapılan denetimde, ... plakalı araç ile ilgili belediyeden izin belgesi almaksızın taşımacılık yapıldığından bahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun Ek-2/3-(a) maddesi uyarınca söz konusu aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlem tesis edilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT:
26/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile 2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesi değiştirilerek, "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır.
Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten men edilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası,  (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün
süreyle trafikten men edilir. 
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten men edilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlığını taşıyan 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
08.01.2018 tarih ve 30295 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 3. maddesinde tarifesiz yolcu taşımasının, önceden bir taşıma hattı ve taşıma güzergahı ile bir zaman ve ücret tarifesi belirlenmeksizin; grup yolcu durumuna göre arızi veya mekik sefer düzenlenerek yapılan düzensiz ve grup yolcu taşımalarını ifade ettiği belirtilmiş, 6. maddesinde; D türü yetki belgesinin otobüsle tarifeli veya tarifesiz yurtiçi yolcu taşımacılığı veya hususi taşımacılık yapacak gerçek ve tüzel kişilere, D2 yetki belgesinin ise ticari ve tarifesiz olarak yapacaklara verileceği hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
07.03.2020 tarihinde yapılan denetimde düzenlenen ve araç sürücüsü tarafından da imzalanan tutanakta, araçtaki yolcuların ... Köyü'nde bulunan balık tesislerine taşındığı, 2918 sayılı Kanun'un Ek-2/3-a maddesi uyarınca işlem tesis edildiğinin belirtildiği ve ayrıca yolcuların isim ve kimlik bilgilerine yer verildiği, kamera kaydı bulunduğu şerhinin düşüldüğü; dosyaya sunulan bahse konu kamera görüntülerinde; bir grup yolcunun dernek faaliyeti olarak ... İli, ... Mahallesi'nden alınıp ... İli, ... İlçesinde bulunan bir balık işletmesine yemek yemeye gittiklerini beyan ettikleri, bundan sonra başka bir yere uğramadan geri döneceklerini belirttikleri görülmektedir.
Davacı tarafından sunulan belgelerin incelenmesinden ise; uyuşmazlığa konu aracın sözleşmeli olarak Bırakoğlu Turizm adına düzenlenmiş D2 yetki belgesi eki taşıt kartına ekli olduğu, anılan firma ile yapılan sözleşmede 07.03.2020 tarihinde günübirlik gezi faaliyeti için söz konusu aracın kullanılacağının kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davacıya ait aracın belediye sınırları içerisinde günübirlik bir gezi faaliyeti için bir grup yolcunun taşınması amacıyla kullanıldığı açıktır.
Olayda denetim görevlileri tarafından düzenlenen tutanakta, söz konusu taşımacılık faaliyetinin niteliği ve bunun için ilgili belediyeden alınması gereken izin belgesinin ne olduğu yazılmamış olup, her ne kadar davalı savunma dilekçesinde bu faaliyet personel servis taşımacılığı olarak görülmüşse de gerçekleştirilen faaliyetin düzenli olarak yapılan servis taşımacılığı kapsamında kalmadığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, davalı tarafından servis taşımacılığı yapıldığı yönündeki hatalı tespite dayalı olarak, taşımacılığın niteliği, kapsamı ve eksik olan belgelerin niteliği ortaya konulmadan tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 30/01/2025 tarihinde gerekçede oyçokluğu, esasta oybirliği ile karar verildi.

GEREKÇEDE KARŞI OY :
(X)- Dava, davacı şirket adına kayıtlı bulunan... plakalı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3-(a) maddesi uyarınca altmış gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... seri numaralı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
Davacıya ait aracın belediye sınırları içerisinde günübirlik bir gezi faaliyeti için bir grup yolcunun taşınması amacıyla kullanıldığı açıktır.
Olayda denetim görevlileri tarafından düzenlenen tutanakta, söz konusu taşımacılık faaliyeti için ilgili belediyeden alınması gereken izin belgesinin ne olduğu yazılmamış olup, her ne kadar davalı savunma dilekçesinde bu faaliyet personel servis taşımacılığı olarak görülmüşse de gerçekleştirilen faaliyetin düzenli olarak yapılan servis taşımacılığı kapsamında kalmadığı anlaşılmaktadır.
İdare Mahkemesi'nce de gezi amacıyla günübirlik olarak taşımacılık yapıldığı sonucuna varılmış ise de, bu taşımacılığın ilgili belediyeden hangi izin alınmaksızın gerçekleştirildiği belirtilmemiştir.
Bu durumda, günübirlik olarak yapılan grup yolcu taşımacılığı faaliyeti için ilgili belediyeden izin alınmasının gerekli olup olmadığı, izin alınması gerekiyorsa bunun dayanağı araştırılmak suretiyle bir karar verilmesi gerektiğinden eksik incelemeye dayalı olarak verilen kararda hukuki isabet bulunmadığı ve bu gerekçeyle bozulması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına gerekçe yönünden katılmıyorum.