DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2022/6876 E.  ,  2025/1417 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/6876
Karar No : 2025/1417

DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...

DAVALI : ... Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

DAVANIN KONUSU :
Dicle Üniversitesi Rektörlüğü kararı ile okul ile ilişiği kesilen davacı tarafından, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı yazısının (sehven ... tarih ve ... sayısı belirtilmiştir) iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI :
ABD’de bulunan ...’dan online lise eğitimi ile 2016 yılında mezun olduğu, diplomasına Hakkari Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından ... tarih ve ... sayılı denklik belgesi düzenlendiği, 2017-2018 eğitim yılında Uluslararası Öğrenci Kontenjanı ile Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi’ne kayıt olduğu, yurt dışından alınan diploma ile yabancı lise mezunu öğrenci kontenjanından ilgili Üniversite Tıp Fakültesi’ne kayıt yaptırdığı, eğitimi devam ederken, 16/07/2021 tarihli Üniversite işlemi ile okuldan kayının silindiğini öğrendiği, bireysel işlemin gerekçesi olarak Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’nın 14/07/2021 tarih yazısının belirtildiği, işlemin hukuk devleti ve kazanılmış hak ilkesine aykırılık teşkil ettiği iddia edilmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI :
Yurtdışından alınan lise diplomasına sahip vatandaşların YKS’ye girerek veya yurtdışından öğrenci kabul kontenjanlarına başvurarak bir yükseköğretim kurumuna yerleşme hakkına sahip oldukları, yurtdışından öğrenci kabulüne ilişkin esaslar çerçevesinde üniversiteye yerleşmenin daha kolay olduğu, yurtdışında bulunmadan alınan lise diplomalarıyla sınava girmeden bir yükseköğretim kurumuna yerleşildiği iddiaları üzerine dava konusu kararın alındığı, ancak covid 19 pandemisi nedeniyle pandemi tarihlerinin ülkeye giriş-çıkış tarihlerinde dikkate alınmamasına karar verildiği, davacının Türkiye’de bir liseden de mezun olduğu, yurt dışında eğitim gördüğünü belirttiği tarihlerde yurtdışına çıkmadığı, yurt dışı diploması ile buna ilişkin denklik belgesinin hileli yolla alındığı kanaatine varıldığı, düzenlemenin hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dicle Üniversitesi Rektörlüğünün kararı ile ilişiği kesilen davacı tarafından Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmektedir.
Her ne kadar Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı kararı denklik belgesi verilmesinden sonra alsa ve davacının sahte belge ile kayıt olduğuna dair bir tespit bulunmasa da, Türkiye'de ... Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi'nden lise eğitimini alan, daha sonra yurt dışındaki Amerika Birleşik Devletleri Staley Lisesinden diploma alan davacının, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmasına ve yurt dışında bulunmamasına rağmen salt yurtdışı öğrenci kabul kontenjanından yararlanmak amacıyla; yurt dışından alınan diploma ile YKS'ye girmeden herhangi bir yükseköğretim kurumuna yerleşme amacı taşıdığı, yabancı ülkeden alınan diplomanın, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olup Türkiye'de ikamet eden davacı yönünden, merkezi sınavlara hazırlanan öğrencilere karşı bir ayrıcalık yaratmasının eşitler arası yarışma ilkesi ile bağdaşmayacağı anlaşıldığından davanın reddine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 26/02/2025 tarihinde, davacı vekili Av. ...'nin ve davalı idare vekili Av. ...'ın geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı, 2014-2015 eğitim yılında Diyarbakır’da liseden mezun olmuş, ikinci bir lise eğitimi için Amerika Birleşik Devletleri ... adlı bir liseden online eğitim alarak mezun olmuş ve alınan diplomasına Hakkari Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nden denklik belgesi alarak 16/08/2017 tarihinde Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi'ne yurt dışından öğrenci kabul kontenjanlarından yararlanmak suretiyle kayıt yaptırmıştır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 45/f maddesinin verdiği yetki uyarınca alınan ... tarih ve ... sayılı Yükseköğretim Kurulu kararı ile ''yurt dışında bulunmaksızın uzaktan öğretim yoluyla yurt dışındaki bir liseden diploma alan adayların yurt dışından öğrenci kabul kontenjanları çerçevesinde yüksek öğretime geçiş için bu diplomaları ile işlem yapılmaması, ancak bu adayların YKS ile yüksek öğretime geçiş başvurusu yapabilecekleri, buna aykırı yapılan kayıt işlemlerinin iptal edileceğini'' hususu kurala bağlanmış ve ilgili karar, ''Yurtdışından Öğrenci Kabul Kontenjanlarından Yararlanan T.C. Vatandaşları'' konulu, ... tarih ve ... sayılı Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Eğitim Öğretim Dairesi Başkanlığı yazısı ile tüm üniversitelere bildirilmiştir.
Milli Eğitim Bakanlığı’nın 05/07/2021 tarihli ek inceleme raporu uyarınca davacı ile birlikte 220 öğrencinin ismi tespit edilmiş, bu liste ve rapor ise ... tarih ve ... sayılı yazı ile 14/07/2021 tarihinde Üniversitelere bildirilmiştir.
Bahse konu bildirim üzerine Dicle Üniversitesi Rektörlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesinde uluslararası öğrenci statüsünde öğrenci olan davacının öğrenci kaydının iptal edilmesi üzerine, anılan işlemin dayanağı olan dava konusu ... tarih ve ... sayılı işlemin (sehven ... tarih ve ... sayısı belirtilmiştir) iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasa'nın 2. maddesinde Türkiye Cumhuriyeti'nin nitelikleri olarak belirtilen hukuk devletinin temel ilkeleri arasında "hukuki güvenlik" ve "belirlilik" ilkeleri yer almaktadır. Kişilerin hukuki güvenliğini sağlamayı amaçlayan hukuki güvenlik ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde Devlete güven duyabilmesini, Devletin de yaptığı düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. Hukuki güvenlik ve hukuki istikrar kişilerin gelecekle ilgili plan, düşünce ve kararlarında, var olan hukuk kurallarına güvenerek hareket etmelerinin hukuken korunmasına dayanak teşkil eder.
Anayasanın 124. maddesi gereği idarelerin, düzenleme yetkisine sahip olduğu alanlarda, eski hukuki durum çerçevesinde, hak kayıplarını önleyici düzenleme yapması da gerekmektedir. Bu sayede; hukuk devleti olmanın gereği olarak üstün kamu yararı ihlal edilmeden, kişilerin hukuki güvenliği korunmakla birlikte, idari istikrar da sağlanmaktadır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun, 11/04/2012 tarih ve 28261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6287 sayılı Kanun'un 14 maddesi ile değişik "Yükseköğretime giriş ve yerleştirme" başlıklı 45. maddesinde, yükseköğretime giriş ve yerleştirmenin nasıl yapılacağı düzenlenmiş olup,
(a) bendinde, yükseköğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme işlemlerinin imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirleri almak kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslara göre yapılacağı; (b) bendinde, yükseköğretim kurumlarına esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen merkezî sınavlarla girileceği,
(f) bendinde, "Yabancı uyruklu öğrenciler ile ortaöğretimin tamamını yurt dışında tamamlayan öğrencilerin yükseköğretim kurumlarına kabul usul ve esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir. Uluslararası andlaşmalar gereği Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarında burslu olarak öğrenim görecek yabancı uyruklu öğrencilerin yerleştirme işlemleri Yükseköğretim Kurulu tarafından yapılır." hükmü yer almıştır.
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın 06/11/2020 tarihli 75850160-301.02.03-E.71226 sayılı ''Yurtdışından Öğrenci Kabul Kontenjanlarından Yararlanan T.C. Vatandaşları'' konulu yazısında; a.Yurtdışında bulunmaksızın uzaktan öğretim yoluyla yurtdışındaki bir liseden diploma alan adayların yurt dışından öğrenci kabul kontenjanları çerçevesinde yükseköğretime geçiş için bu diplomaları ile işlem yapılmaması ancak bu adayların YKS ile yükseköğretime geçiş başvurusu yapabilecekleri, d.Halihazırda bu tür diplomalar ile yurt dışından öğrenci kabul kontenjanlarına kayıt yaptırmış olan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı veya uyruğundan biri T.C olan çift uyruklu öğrencilerin durumlarının yukarıdaki hususlar çerçevesinde incelenerek işlem yapılması, e.Yukarıda belirtilen hususlara aykırı kayıt yapılmış olduğu tespit edilen öğrencilerle ilgili olarak tesis edilen işlemin iptalinin gerektiğinin bildirilmesinin uygun görüldüğü belirtilmiştir.
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın 13/07/2021 tarihli 49988 sayılı "Yurtdışından Lise Diploması Almış TC Uyruklu Öğrenciler'' konulu yazısında; "Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmasına rağmen, yurtdışından öğrenci kabul kontenjanından yararlanmak üzere yurtdışında bulunmaksızın yurtdışından alınan lise diplomalarıyla yükseköğretim kurumlarımıza kayıt yaptırma yoluna gidildiğine ilişkin Kurullarına ulaşan bazı şikayet ve bildirimlerin 04/11/2020 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında incelendiği ve alınan kararın 06/11/2020 tarihli yazı ile tüm üniversitelere bildirildiği, konu ile ilgili olarak Milli Eğitim Bakanlığı Teftiş Kurulunca yürütülen inceleme soruşturma çalışması kapsamında Maarif Müfettişlerinin Bursa, Gaziantep, Şanlıurfa İl Milli Eğitim Müdürlüklerinde yürütülen inceleme-soruşturma sonucunda oluşturulan 19/04/2021 tarihli 9094/10,9 sayılı raporunda yer alan yurtdışından öğrenci kabul kontenjanları çerçevesinde üniversitelerin programlarına kayıtlı olanlar hakkındaki bilgilerin ilgili üniversitelere gönderildiği, Maarif Müfettişlerinin diğer illerle ilgili olarak 05/07/2021 tarih 9094/31,22 sayılı raporu ekinde yer alan yurtdışından öğrenci kabul kontenjanları çerçevesinde üniversitelerin programlarına kayıt olmuş öğrenciler hakkındaki bilgiler ve söz konusu raporlar ile düzenlenen bilgilere ilişkin özet bilginin üniversiteniz tarafından mevcut mevzuat çerçevesinde değerlendirilmek üzere ilişikte gönderildiği" belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
2547 sayılı Kanun'un 45. maddesinin yukarıda yer verilen hükmü ile verilen yetki çerçevesinde Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Yürütme Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı toplantısı ile kabul edilen Yurtdışından Öğrenci Kabul Kontenjanlarından Yararlanan TC Vatandaşları konulu yazının (a) maddesinde yurtdışında bulunmaksızın uzaktan öğretim yoluyla yurtdışındaki bir liseden diploma alan adayların yurt dışından öğrenci kabul kontenjanları çerçevesinde yükseköğretime geçiş için bu diplomaları ile işlem yapılmaması ancak bu adayların YKS ile yükseköğretime geçiş başvurusu yapabilecekleri, (d) maddesinde halihazırda bu tür diplomalar ile yurt dışından öğrenci kabul kontenjanlarına kayıt yaptırmış olan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı veya uyruğundan biri T.C olan çift uyruklu öğrencilerin durumlarının yukarıdaki hususlar çerçevesinde incelenerek işlem yapılması, (e) maddesinde yukarıda belirtilen hususlara aykırı kayıt yapılmış olduğu tespit edilen öğrencilerle ilgili olarak tesis edilen işlemin iptalinin gerektiği belirtilmiş, bu düzenleme ... tarih ve ... sayılı karar ile tüm üniversitelere bildirilmiştir.
Milli Eğitim Bakanlığı’nın 05/07/2021 tarihli ek inceleme raporu uyarınca davacı ile birlikte 220 öğrencinin ismi tespit edilmiş, bu liste ve rapor ise ... tarih ve ... sayılı yazı ile 14/07/2021 tarihinde Üniversitelere bildirilmiştir.
Yurtdışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar'ın "Başvuracak Adaylar" başlıklı 4-b maddesinde, "01/02/2013 tarihinden sonra yurt dışında ortaöğretime başlayan adayların yurt dışından kabul kontenjanlarına ortaöğretiminin (lise) tamamını KKTC hariç yabancı bir ülkede tamamlayanların (ortaöğretiminin (lise) tamamını KKTC dışında yabancı bir ülkedeki MEB nezdinde açılmış olan Türk okullarında tamamlayanlar dahil) başvuru yapabilecekleri" düzenlenmiştir.
Yurtdışında bulunarak lise eğitimini yurtdışında tamamlayan TC uyruklu vatandaşların almadıkları bir eğitim sistemine ilişkin sorulardan oluşan sınavlarda düşük başarı elde etmeleri beklendiğinden bu öğrencilerin dezavantajının azaltılması, ülke farklılığından kaynaklanan eğitim farklılığı ve yükseköğretime girişte entegrasyonun sağlanması amacıyla ortaöğretimin tamamını yurtdışında tamamlayan TC uyruklu öğrencilere, yurtdışından öğrenci kabul kontenjanlarına başvurma hakkı tanınmıştır.
Dava konusu düzenlemenin kapsadığı öğrenci grubunun, bu düzenleme vasıtasıyla yurt dışından öğrenci kabul kontenjanları ile tercih edilen programa yerleşme hakkına sahip olmakla birlikte Türk vatandaşları gibi yükseköğretim kurumları sınavına girerek bir programa yerleştirilmelerinin de mümkün olduğu, Yurtdışından Öğrenci Kabulü kontenjanlarından yararlanarak yerleştirildikleri bölümden mezun olmaları durumunda ilgili programlara ÖSYS'ye girerek yerleşen ve mezun olan öğrenciler ile aynı haklara sahip olacakları, bu haliyle bir yükseköğretim programına yerleşme konusunda diğer öğrencilere göre çift imkana sahip oldukları açıktır.
Belirtilen koşullarda bulunmamasına rağmen Türkiye'de yaşayan bir çok adayın YKS ile yerleşmeleri zor olan programlarda eğitim görmek amacıyla bazı ülkelerde uzaktan eğitim yoluyla eğitim veren liselerden diploma alarak üniversitelere yabancı öğrenci statüsünde başvurma yoluna gidildiği ile ilgili şikayetler üzerine dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Bununla birlikte, Milli Eğitim Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı raporunda, "Yurtdışı lise mezuniyetine bağlı olarak denklik belgesi alan 450 öğrenciden 419'unun denklik belgesini yürürlükteki mevzuata aykırı olarak aldığı, Türkiye'de bir liseden mezun olmalarına karşılık yurtdışındaki bir ortaöğretim kurumundan örgün veya uzaktan eğitim kapsamında diploma aldıkları, yurtdışında lise eğitimi aldıklarını belirttikleri tarihlerde yurtdışına hiç çıkmadıkları veya yurtdışında bulundukları tarihlerle yurtdışı eğitim tarihlerinin uyuşmadığının belirtildiği, bu kapsamda yurtdışı öğrenci kontenjanından yükseköğretim programlarına yapılan kayıt işlemlerinin 2547 sayılı Yükseköğretim Kanun'un 47/f bendi ile Yurtdışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar'a aykırı olduğu belirtilmiştir.
Ayrıca, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı yazısı ile, 04/11/2020 tarihli yazının uygulamasında, covid 19 pandemisinin başlangıcından itibaren pandeminin devam ettiği süreçte Türkiye'de bulundukları sürenin ilgili ülkeye giriş çıkış kontrollerinde dikkate alınmaması gerektiği belirtilmiştir. Bu şekilde, öğrencilerin pandemiden kaynaklanan dezavantajı engellenmiş, yurtdışında bulunma imkanı olmadan yurtdışından diploma alan öğrencilerin, alınan diplomalar ile yükseköğretim programlarına kayıt olma hakları korunmuştur.
Bu itibarla, Kanun ile verilen yetki çerçevesinde tesis edilen dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bununla birlikte, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın ... tarihli ... sayılı ''Yurtdışından Öğrenci Kabul Kontenjanlarından Yararlanan TC vatandaşları" konulu yazısının iptali istemiyle açılan davada Danıştay Sekizinci Dairesinin 27/10/2022 tarih ve E:2020/7204, K:2022/6047 sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiş, anılan kararın temyiz edilmesi üzerine İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 14/11/2024 tarih ve E:2023/682, K:2024/2827 sayılı kararı ile Daire kararının onanmasına karar verilmiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutar ile istinaf aşamasında fazladan yatırılan ... TL yürütmenin durdurulması itiraz harcının kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5.Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,
26/02/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY :
(X)- Anayasanın 42.maddesinde, "kimsenin eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamayacağı, öğrenim hakkının kapsamının kanunla tesbit edilip düzenleneceği", 124.maddesinde ise, "Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulamasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarılabileceği" hükmü yer almıştır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun "Yükseköğretime giriş ve yerleştirme" başlıklı 45. maddesinde, yükseköğretime giriş ve yerleştirme işlemlerinin nasıl yapılacağı düzenlenmiş; (a) bendinde de; "Yükseköğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme işlemleri imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirleri almak kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslara göre yapılır." hükmüne yer verilmiştir.
Mevzuat hükümleri ile koruma altına alınan eğitim ve öğretim hakkının kapsamının sınırlarının kanunla belirlenebileceğinin Anayasanın amir hükmü ile açıkça belirtildiği, ayrıca 2547 sayılı Kanunda yükseköğretim kurumlarınca giriş ve yerleştirme işlemlerinin, imkan ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirleri almak kaydıyla Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslara göre yürütüleceğinin hüküm altına alındığı açıktır.
İlk olarak 2012 yılında Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından hazırlanan Yurt Dışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Usul ve Esaslar'ın dava konusu işlemin yayımlandığı tarihte yürürlükte olan halinde, "01/02/2013 tarihinden sonra yurt dışında ortaöğretime başlayan adayların yurt dışından kabul kontenjanlarına ortaöğretiminin (lise) tamamını KKTC hariç yabancı bir ülkede tamamlayanların (ortaöğretiminin (lise) tamamını KKTC dışında yabancı bir ülkedeki MEB nezdinde açılmış olan Türk okullarında tamamlayanlar dahil) başvuru yapabilmelerine," karar verildiği, eğitimin uzaktan veya örgün olması gerektiğine ilişkin bir düzenlemenin yer almadığı görülmektedir.
Davacının yurt dışı lise eğitimini 2016 yılında tamamlayıp 2017 yılında denklik belgesi aldığı, 2017-2018 eğitim yılında uluslararası öğrenci kontenjanı ile Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi'ne kayıt olduğu, kayıt esnasında idareyi yanıltıcı gerçeğe aykırı bir beyan ve bilgide bulunulmadığı gibi yürürlükte olan mevzuata uygun bir şekilde kayıt işleminin gerçekleştirildiği ve yüksek öğrenimin başladığı sonucuna varıldığından, dava konusu işlem ile Kanun'un verdiği yetki uyarınca hazırlanan Yurt Dışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Usul ve Esasların değiştirildiği ve bu normlara ilaveten yeni esaslar ihdas edildiği, bu durumun hukuki güvenlik ile belirlilik ilkelerine ve üst normlara uygun olma zorunluluğuna uygunluk taşımadığı, hukuk devleti ilkesine aykırılık teşkil ettiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle çoğunluk kararın katılmıyorum.