DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2022/677 E.  ,  2025/4142 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/677
Karar No : 2025/4142

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR : 1- (DAVALI) ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL): ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Madencilik İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:...sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Kırklareli ili, Merkez ilçesi sınırları içerisinde olup davacı uhdesinde bulunan ... sicil nolu II (a) grubu Kalker işletme ruhsatlı alan üzerine davalı idare tarafından Karayolları 1. Bölge Müdürlüğü adına tesis edilen ER... sayılı Hammadde Üretim İzinlerinin iptaline yönelik yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda yer alan tespitlerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu alanda sınır çakışmalarının mevcut olduğu, Karayolları 1. Bölge Müdürlüğünün kullanımı için davacıya ait ruhsatlı alanda verilen hammadde izinlerinin yeterli inceleme ve değerlendirme yapılmadan verildiği, bu nedenle kaynak israfına yol açabileceği, ruhsat sahibinin faaliyetlerinin olumsuz yönde etkilenebileceği anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılarak, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından, dava konusu işlemin, sahada davacıya ait faaliyetlerin engellenmemesi ve kaynak israfına sebebiyet verilmemesi kanaati ile tesis edildiği; davalı yanında müdahil tarafından ise, Edirne-Kırklareli Yolu Sanat Köprü İşleri projesi kapsamında ihtiyaç duyulan malzemenin çıkartılması için lehlerine verilen izinde hukuka ve kamu yararına aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Kırklareli ili, Merkez ilçesi sınırları dahilinde davacı şirket adına S:... sayılı II (a) grubu Kalker işletme ruhsatı 21/07/2006 tarihinde yürürlüğe girmiş olup, 19/11/2015 tarihinde ruhsat süresinin 19/11/2035 tarihine karar uzatılmıştır.
Davacı şirket 16/03/2020 tarihinde Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne başvurarak, Karayolları 1. Bölge Müdürlüğünün 14,88 hektarlık alanda E:... erişim numaralı ayrı bir Hammade Üretim İzninin daha bulunduğu ve bu izin alanından hammade taleplerini karşılayabileceğini, bu nedenle uhdelerinde bulunan ruhsat üzerinde Karayolları 1. Bölge Müdürlüğü adına düzenlenmiş olan Er:... ve Er:... erişim numaralı HÜİB'nin iptalini talep etmiştir.
Davalı idare tarafından ise ... tarih ve ... sayılı işlemi ile "Er:... sayılı saha için Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından küçültme talep edildiği, S:... sayılı saha için ise genişletme talep edildiğini, bu iki sahanın denetim programına alınarak iki talebin eş zamanlı değerlendirildiği, Er:... sayılı HÜİB alanı küçültülerek, küçültülen alanın S:... sayılı sahanın izininin genişletilmesinin uygun bulunduğunu; ayrıca Er:... erişim numaralı saha için Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından kamu yatırımları yapı hammadesi üretim izni talep edilmesi üzerine, mahallinde tetkik edilerek alanın çakışmalı durumda olduğu, S:... sayılı II (a) grubu Kalker işletme ruhsatı ile yapılacak madencilik faaliyetlerinin birbirini olumsuz etkilemeyeceği ve kaynak kaybına neden olmayacağı tespit edilerek, davalı idare tarafından Karayolları 1. Bölge Müdürlüğü adına HÜİB düzenlendiği belirtilerek, davacı tarafından anılan hammadde üretim izinlerinin iptaline yönelik yapılan başvurunun reddedilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Maden Kanunu'nun 14. maddesinin 18. fıkrasında "Kamu kurum ve kuruluşlarınca yol, köprü, baraj, gölet, liman gibi projelerin inşasında kullanılacak yapı ve inşaat hammaddelerinin üretimi için Genel Müdürlükçe ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına izin verilir. Üretim yapılacak yerlerde ruhsatlı alanlar var ise kamu yatırımının ihtiyacı olan üretim madencilik faaliyetlerine engel olmayacak ve kaynak kaybına yol açmayacak şekilde yapılır. Bu izinler çerçevesinde yapılacak üretimden Devlet hakkı alınmaz ve izinler proje süresini aşamaz. (Ek cümleler: 4/2/2015 – 6592/10 md.) 8/6/1994 tarihli ve 3996 sayılı Kanun kapsamında Yap-İşlet-Devret modeli ile yapılan kamu yatırımları için, ihale sözleşmelerinde hammadde temin sorumluluğunun görevli şirket yükümlülüğüne bırakılması hâlinde hammadde üretim izni sözleşme konusu işte kullanılmak ve proje süresiyle sınırlı olmak üzere görevli şirkete de verilir..." hükmüne yer verilmiştir.
(İşlem tarihinde yürürlükte olan) Maden Yönetmeliği'nin "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 4. maddesinde; "(1) Bu Yönetmelikte geçen ... t) Hammadde üretim izni: Kamu kurum ve kuruluşlarınca veya yap-işlet-devret modeli ile yapılan kamu yatırımları için görevli şirketçe projelerde kullanılacak yapı ve inşaat hammaddelerinin üretimi için verilen izni, ... ifade eder." düzenlemesi, "Müracaat" başlıklı 59. maddesinde; "(1) Yol, köprü, baraj, gölet, liman, enerji santrali gibi projelerin inşasında kullanılacak yapı ve inşaat hammaddelerinin üretimi için izin almak üzere kamu kurum ve kuruluşlarınca Ek-18’de yer alan örneğe uygun olarak yapı hammaddesi talep projesi hazırlanır. Talep yazısına eklenen bu proje ile Genel Müdürlüğe müracaat edilir. ..." düzenlemesi, "Talebin değerlendirilmesi" başlıklı 60. maddesinde; "(1) Hammadde üretim izni talep edilen alanda ruhsatlı saha bulunması halinde, yapılacak hammadde üretiminin madencilik faaliyetlerine engel olup olmayacağı ve kaynak kaybına yol açıp açmayacağı göz önünde bulundurularak mahallinde tetkik yapılır. Heyetin saha mahallinde yapacağı tetkik tarihi, hammadde talep sahibi ile ruhsat var ise ruhsat sahibine bildirilerek tetkik tarihinde saha mahallinde bulunulması istenir. İlgililerin, heyetin mahallinde yapacağı tetkike katılmamaları durumunda tetkik re’sen yapılabilir. ... " düzenlemesi, "Hammadde üretim izin belgesinin verilmesi ve uzatılması" başlıklı 62. maddesinde; "(1) Genel Müdürlükte yapılan değerlendirmeler sonucunda, hammadde üretimi için en fazla proje süresi sonuna kadar Ek-19’da yer alan hammadde üretim izin belgesi talep eden kamu kurum ve kuruluşuna verilir. ... (8) Hammadde üretim izni verilen alanın seçilmesi, küçültülmesi, büyütülmesi, yerinin değiştirilmesi, üretim faaliyetinin durdurulması, üretim izninin uzatılmasına Bakanlık yetkilidir. Alan değişikliklerinde yapı hammaddesi talep projesi ekindeki haritalar revize edilir. Kanuna göre verilmiş ruhsat alanlarında kaynak kaybına yol açacak ve işletme faaliyetlerine engel olacak şekilde hammadde üretim izni verilmez. (9) Hammadde üretim izin belgesinin uzatılması zorunluluğunun doğması halinde Ek-18’de yer alan yapı hammaddesi talep projesi ve ekinde verilmesi gerekli harita ve çizimler ile üretim izin belgesi süresi bitmeden önce Genel Müdürlüğe müracaat edilmesi zorunludur. Süre uzatım işlemlerinde de beşinci ve altıncı fıkra hükümleri uygulanır." düzenlemesi, ''Hammadde üretim izin belgesi verilen alanların denetlenmesi'' başlıklı 68. maddenin 1. fıkrasında '' Hammadde üretim izin belgesi verilen alanlarda yürütülen faaliyetler; herhangi bir şikayet, talep veya Genel Müdürlüğün uygun gördüğü hallerde mahallinde denetlenebilir..'' düzenlemesine, "Faaliyetlerle ilgili hak ve sorumluluklar" başlıklı 69. maddesinde; " (1) Üretim izin belgesi verilen alanda ruhsat olması durumunda ruhsat sahibi, ruhsat sahası içinde kamu kurum ve kuruluşu veya görevli şirketten, hammadde üretim izin belgesi verilen alanla ilgili olarak herhangi bir hak talep edemez. Hammadde üretim izin belgesi verilen alanda yapılan üretim faaliyeti ruhsat sahibi tarafından engellenemez ve faaliyete müdahale edilemez. Üretim izni verilen kamu kurum ve kuruluşu veya görevli şirket, ruhsat sahibinin faaliyetlerini olumsuz yönde etkileyecek, kaynak kaybına neden olabilecek faaliyetlerde bulunamaz." düzenlemesi, ''Hammadde Üretiminin amaç dışı kullanılması ve hammadde üretim izni olmadan üretim yapılması '' başlıklı 70. maddesinin 3. fıkrasında '' Hammadde üretim izin alanından üretilen hammaddenin kamu kurum ve kuruluşunca yapılan projeler dışında kullanıldığının veya ticarete konu edildiğinin tespit edilmesi halinde, faaliyeti gerçekleştirene amaç dışı kullanılan hammaddenin ocak başı bedelinin iki katı tutarında idari para cezası verilir. Yapılan üretimin projede belirtilen amaç dışında kullanımının ikinci kez tespiti halinde hammaddenin ocak başı bedelinin iki katı tutarında idari para cezası uygulanarak izin iptal edilir.'' düzenlemesi, "Üretim izin süresinin sona ermesi" başlıklı 72. maddesinde; "(1) Yapı ve inşaat hammadde üretim izni verilen hammadde üretim izin sahibi, faaliyetin sona ermesi veya iznin iptal edilmesi halinde üretim yapılan alanı, çevre ile uyumlu hale getirerek ve emniyet tedbirlerini alarak, diğer mevzuat gereği alınan izinler ve verilen taahhütler çerçevesinde terk etmek zorundadır. Bu hususlar yerine getirilinceye kadar hammadde üretim izin sahiplerinin cezai ve hukuki sorumlulukları devam eder. (2) Terk taleplerinde, sahada gerekli emniyet tedbirlerinin ve çevresel önlemlerin alındığına dair terk raporu ve sahanın son durumunu gösterir imalât haritası verilir. Sahada faaliyette bulunulmamış ise hammadde üretim izin sahibi, sahada faaliyette bulunulmadığını ve alınacak bir önlem olmadığını Genel Müdürlüğe bildirir. Genel Müdürlük bu beyana dayalı olarak terk talebini mahallinde tetkik yapmadan da değerlendirebilir. ..." düzenlemesi getirilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davacının Kırklareli ili, Merkez ilçesi sınırları dahilinde yer alan S:... sayılı II (a) grubu Kalker işletme ruhsat sahası 583.500,00 m2 olup söz konusu saha ile, Karayolları Genel Müdürlüğü adına HÜİB ER:... sınırlı alanın tamamı olan 129.717,00 m2 sini, HÜİB ER:... sınırlı alanın kısmi 96.119,00 m2 sini, TCDD ER... sınırlı alanın kısmi 35.769,00 m2 si çakışmaktadır.
Mahkemece uyuşmalığın çözümlenebilmesi için bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiştir. İlk derece Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda, "Davacının diğer talep ve istekleri değerlendirildiğinde ne MAPEG den ne de Karayolları 1. Bölge Müdürlüğünden yeterli bir yanıt verilmediğini, 24/05/2017 tarihinde 5 yıl süreyle Hammadde üretim izni verilmiş ER:... erişim nolu sahada neden daimi nezaretçi ataması yapılmadığı ve geçen son 3 yılda üretim yapılmadığı, 10.10 2019 tarihinde 5 yıl süreyle Hammadde üretim izni verilmiş ER:... erişim nolu sahada neden daimi nezaretçi ataması yapılmadığı ve son 1 yıldır üretim yapılmadığı soruları yanıtsız kaldığını, İki hammadde üretim izninin olduğu bir maden ruhsatlı alana üçüncü bir hammadde izni verilmesinde kaynak israfı olup olmayacağı sorusu da genel rakamlara dayalı yanıt verilmediği, ruhsatlı alan üzerinde 3 hammadde izni veren ve kaynak israfına yol açması muhtemel bir izini veren Genel Müdürlüğün de bu uygulamada sorumlu olduğu kanaatinde olduklarını, madencilik tecrübesi olan herkes bilir ki, bir ruhsat sahasında üretime yönelik madencilik faaliyetinin engellenmesi sadece söz konusu alanda üçüncü bir şahsın kaçak veya izinsiz üretim yapması ile değil, madencilik faaliyeti yapılacak alana erişimin (ulaşımın) engellenmesi, mücavir alanda yapılacak kademeli çalışmanın diğer alandaki çalışmayı tehlikeli durum ya da heyelan tehlikesiyle engellemesi, mücavir alandaki patlatma yapılmasının diğer alandaki çalışmayı durdurması ya da engellemesi, vb. şekillerinde de olabilir. Bu durumda üretim faaliyetinde bulunan kurum kadar hammadde üretim izni veren Genel Müdürlük de sorumlu olacaktır. Ayrıca çok yakın alanda yapılan hammadde üretim faaliyetinin ruhsatlı sahada kaynak israfına yol açması da çok muhtemeldir. Hammadde izin sahasında yapılacak çalışmalarda üretimden kaynaklanacak kayıplar: projede gösterilen kadem yüksekliği ve genişliğine uyulması açısından bırakılacak topuklar, üretim için açılacak nakliye yolları yapımı ve trafiği için kapatılacak alanlar, hammadde üretimi esnasında, yönetmelik gereği ruhsat sahasındaki üretimin hammadde üretim alanından belli bir uzaklıkta olunması gereği işlenemeyecek alanlar vb. olduğu gibi hammadde üretimi esnasında kısa süreli izin nedeniyle hammadde üretim alanında cevher yoğunluklu, hafriyatın ikinci plana itildiği çalışmadan kaynaklanacak yani önemli oranda cevherin, hızlı ve fazla üretim yapılması uğruna kademe, pasa ve hafriyat altında bırakılması nedeniyle kaynak israfı da söz konusu olacağı,
MAPEG tarafından Karayolları 1. Bölge Müdürlüğünün kullanımı için ruhsatlı alanda verilen hammadde izinlerinin yeterli inceleme ve değerlendirme yapılmadan verildiği, bu nedenle de kaynak israfına yol açacağı, ruhsat sahibinin faaliyetlerinin olumsuz yönde etkileneceği " kanaatine vardıklarının belirtildiği görülmüştür.
Hammadde üretim izin belgelerine konu madencilik faaliyetlerinde, maden ruhsatlarında olduğu gibi devamlı üretim yapılması şeklinde bir şart bulunmayıp, üretim yapılması proje amacıyla ve süresi ile sınırlanmıştır. Hammadde üretim izin belgeleri Maden Kanunu'nda belirtilen nedenlerle belirli süreler için kamu kurum ve kuruluşları adına verilmektedir. Projelerin öngörüldüğü sürede tamamlanamaması gibi hallerde ilgili kamu kurum ve kuruluşunca yeniden sunulacak proje değerlendirilerek süre uzatıp uzatmama yönünde idarece karar verilmektedir. Bu nedenle de hammadde üretim izin belgesi süreleri ruhsat süresi gibi uzun tutulmamaktadır. Kamu kurum ve kuruluşlarınca projesi kapsamında ihtiyaç duyulduğu zamanlarda üretim yapılmasında sakınca bulunmamaktadır. Bunun nedeni de hammadde üretim izin belgelerinin kamu kurum ve kuruluşları adına belirli bir proje için en fazla o projenin süresi boyunca verilmesidir.
Dosya kapsamından görüldüğü üzere Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından izinlerinin "Edirne-Kırklareli Yolu Sanat Köprü İşleri Projesi" kapsamında kullanılmak üzere talep edilmiş olup söz konusu yol projesinde yol yapım çalışmalarının devam etmekte olduğunu, 2.758.360,00 ton taş ve agrega miktarının ancak 685.580,00 ton miktarındaki kısmının temin edildiğini; öte yandan "Trakya Otoyol Kırklareli-Dereköy-Aziziye Bulgaristan Hududu Devlet yolu projesi kapsamında hammade ihtiyacının bulunduğu, bu kapsamda hammadde üretim izni belgelerine duyulan ihtiyacın projenin konusu ve süresiyle sınırlı olmak üzere devam etmekte olduğu anlaşılmaktadır.
Netice itibarıyla uyuşmazlıkta hammadde üretim izin belgesinde belirtilen projenin tamamlanmadığı ve ilgili kamu kurum ve kuruluşunca hammadde üretim izin belgelerine konu sahadan çıkarılacak hammaddeye ihtiyacın devam ettiğinin beyan edildiği ve üretim yapılacak yerlerde ruhsatlı alanlar var ise kamu yatırımının ihtiyacı olan üretim madencilik faaliyetlerine engel olmayacak ve kaynak kaybına yol açmayacak şekilde yapılacağı davalı idare tarafından mahallinde yapılan tetkik ile belirlendiği, davacı şirketin işletme ruhsat alanına ilişkin işletme izni verilen alan ile hammade üretim izni verilen alanların kara yolunun farlı taraflarında olduğu ve kara yoluna 500 metre mesafede olduğunu ve maden ruhsat sahibi ile HÜİB alanlarında yapılacak madencilik faaliyetlerinin birbirini engellemesinin mümkün olmadığı açıktır.
Bu durumda, dava konusu işlemin iptali yönündeki Edirne İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz istemlerinin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 29/04/2025 tarihinde esasta oybirliği gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY :

(X)- Dava; Kırklareli ili, Merkez ilçesi sınırları içerisinde olup davacı uhdesinde bulunan ... sicil nolu II (a) grubu Kalker işletme ruhsatlı alan üzerine davalı idare tarafından Karayolları 1. Bölge Müdürlüğü adına tesis edilen ER... sayılı Hammadde Üretim İzinlerinin iptaline yönelik yapılan başvurunun reddine ilişkin ...tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemi ile açılmıştır.
3213 sayılı Maden Kanunu'nun 14. maddesinde; "...Kamu kurum ve kuruluşlarınca yol, köprü, baraj, gölet, liman gibi projelerin inşasında kullanılacak yapı ve inşaat hammaddelerinin üretimi için Bakanlıkça ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına izin verilir. Üretim yapılacak yerlerde ruhsatlı alanlar var ise kamu kurumunun ihtiyacı olan üretim madencilik faaliyetlerine engel olmayacak ve kaynak kaybına yol açmayacak şekilde yapılır. Bu izinler çerçevesinde yapılacak üretimden Devlet hakkı alınmaz ve izinler proje süresini aşamaz.(...)" hükmü yer almaktadır.
(Mülga)21/09/2017, gün ve 30187 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Maden Yönetmeliğinin 60. maddesinde; "Hammadde üretim izni talep edilen alanda ruhsatlı saha bulunması halinde, yapılacak hammadde üretiminin madencilik faaliyetlerine engel olup olmayacağı ve kaynak kaybına yol açıp açmayacağı göz önünde bulundurularak mahallinde tetkik yapılır. Heyetin saha mahallinde yapacağı tetkik tarihi, hammadde talep sahibi ile ruhsat var ise ruhsat sahibine bildirilerek tetkik tarihinde saha mahallinde bulunulması istenir. İlgililerin, heyetin mahallinde yapacağı tetkike katılmamaları durumunda tetkik re'sen yapılabilir. Kamu kurum ve kuruluşlarının altı aydan az süreli ve toplam bin tondan az olan miktarlardaki hammadde talepleri, talep edilen alanda yürüyen ruhsat hakları yok ise mahallinde tetkik yapılmadan da karşılanabilir. Bu kapsam dahilinde yürütülen faaliyetler için daimi nezaretçi atanması zorunluluğu yoktur. Ancak teknik ve emniyet yönünden meydana gelecek tüm olaylarda sorumluluk izin sahibi kamu kurum ve kuruluşuna aittir." düzenlemesine yer verilmiştir.
Yine Maden Kanunu ve Maden Yönetmeliğinde 'Kaynak'; ''yerkabuğunda veya derinliklerinde; biçim, nitelik ve nicelik olarak muhtemel ekonomik beklentileri karşılayacak katı, sıvı ve gaz birikimleri'' olarak tanımlanmıştır.
Uyuşmazlıkta; idare mahkemesi tarafından hükme esas alınan bilirkişi raporunda "... ruhsatlı alan üzerinde 3 hammadde izni veren ve kaynak israfına yol açması muhtemel olduğunu, madencilik faaliyeti yapılacak alana erişimin (ulaşımın) engellenmesi, mücavir alanda yapılacak kademeli çalışmanın diğer alandaki çalışmayı tehlikeli durum ya da heyelan tehlikesiyle engellemesi, mücavir alandaki patlatma yapılmasının diğer alandaki çalışmayı durdurması ya da engellemesi, vb. şekillerinde de olabilir. Bu durumda üretim faaliyetinde bulunan kurum kadar hammadde üretim izni veren Genel Müdürlük de sorumlu olacaktır. Ayrıca çok yakın alanda yapılan hammadde üretim faaliyetinin ruhsatlı sahada kaynak israfına yol açması da çok muhtemeldir.." gibi bilimsel tespit yapılmadan ihtimallere yönelik tespitlere yer verildiği gösterilmektedir.
Oysa uyuşmazlığın özü tamda hammadde üretiminin davacı maden işletme faaliyetini engelleyip engellemediğinin tespiti noktasında olduğuna göre bu durumun muhtemel zarar verme olasılığından öte daha kesin tespitlerle ortaya koyulması gerektiği tartışmasızdır. Bu halde uyuşmazlığın çözümünün yeni bir incelemeye muhtaç olduğu açıktır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinin göndermede bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 266. maddesi hükmüne göre hakimlik mesleğinin gerektirdiği genel ve hukuki bilgi ile çözümlenmesi mümkün olan konular haricinde çözümü özel veya teknik bir bilgiyi gerektiren hallerde bilirkişi incelemesi yaptırılacağı tabiidir.
Uyuşmazlıkta müdahil idarenin hammadde üretim iznin bulunduğu saha nedeniyle davacı tarafından gerçekleştirilen maden işletme faaliyetinin yapılamaz hale gelip gelmeyeceğine ve kaynak kaybına yol açıp açmayacağına dair tespit, konunun uzmanlarından oluşan bilirkişi heyeti tarafından mahallinde yeniden keşif ve inceleme yaptırılması ile olanaklıdır.
Bu durumda; keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeye dayalı olarak verilen kararda hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf kanun yolu başvurusunun reddine ilişkin kararın bu gerekçe ile bozulması gerektiği görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.