DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2022/5749 E.  ,  2025/1244 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/5749
Karar No : 2025/1244

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACILAR) :1- ...
2- ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesinin ...gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılardan ... adına kayıtlı ... plaka sayılı aracın, ilgili belediyeden alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında belediye sınırları dahilinde yolcu taşındığından bahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-b maddesi uyarınca 30 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile araç sürücüsü diğer davacı ... adına düzenlenen aynı tarih, ... sayılı ve 2.473,00 TL tutarlı trafik idari para cezası uygulanmasına ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlık konusu olayda, 05.02.2020 tarihinde yapılan trafik denetiminde davacılardan ...'nun sahibi ...'nın sürücüsü olduğu ... plakalı araçla Alaçam ilçesinden ... Fen Lisesi'ne ücret mukabilinde öğrenci taşımacılığı faaliyetinin yapıldığının tespit edildiği, araç sahibi olan davacının ticari yolcu nakil ruhsatı bulunduğu, ancak okul öğrencileri taşıması için gerek/şart olan öğrenci servis güzergah izin belgesinin bulunmadığı, öğrenci taşıma işi yapabilmesi için Büyükşehir Belediyesi tarafından verilen öğrenci özel izin belgesi alması gerekirken bu belgeye sahip olmadan faaliyet konusu dışında öğrenci servis taşımacılığı yaparak öğrenci taşıdığı hususunun sabit olduğunun anlaşıldığı, bu durumda; dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden, davacının ticari maksatlı yolcu taşıma ruhsatı olmasına karşın faaliyet konusu dışında öğrenci taşımacılığı yaptığının 05.02.2020 tarihinde tutulan tutanakla sabit olduğundan dava konusu işlemlerde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; uyuşmazlık konusu olayda, 05.02.2020 tarihinde ... Fen Lisesi önünde yapılan trafik denetiminde

davacılardan...'nun sahibi...'nın sürücüsü olduğu ... plakalı araçla Alaçam ilçesinden ... Fen Lisesi'ne ücret mukabilinde öğrenci taşımacılığı faaliyetinin yapıldığının tespit edildiğine ilişkin 05.02.2020 tarihli tutanağın düzenlendiği, tutanakta öğrencilerin, eğitim öğretim sezonu başından bu yana ücret karşılığı Alaçam İlçesinden gelmekte olduklarını ifade ettikleri, sürücünün de, eğitim öğretim sezonu başından bu yana ücret karşılığı ... Fen Lisesine öğrenci taşıdığını ifade ettiği belirtilmesine karşın, ifade sahibi öğrencilerin kimlik bilgilerine ve kaç kişi olduklarına yer verilmediği, iki polis memuru tarafından imzalanan tutanakta araç sürücüsünün imzasının bulunmadığı gibi imzadan imtina ettiği şerhinin de olmadığı, öte yandan, anılan aracın Alaçam-Bafra ilçeleri arasında yolcu taşıma izninin olduğu, bu durumda, Alaçam ilçesinden Bafra ilçesine yolcu taşıma izni bulunan ve söz konusu taşımayı bu kapsamda güzergah dışına çıkmak suretiyle yapıp yapmadığı da anlaşılamayan davacıların, izin verilen faaliyet konusu dışında öğrenci taşımacılığı yaptığı her türlü tereddüt ve şüpheden uzak bir şekilde ortaya konulmadan tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık, aksi yöndeki Mahkeme kararında ise hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, 2019-2020 eğitim-öğretim yılının ikinci yarı döneminin başlaması ile birlikte okul çağındaki çocukların huzur ve güven içerisinde yolculuk yapması maksadıyla okul servisi yapan sürücü ve araçların gerekli şartları taşıyıp, taşımadıklarının kontrolü amacıyla trafik ekipleri tarafından yapılan kontrollerde, 05/02/2020 günü saat 08:00 sıralarında Bafra Fen Lisesi önünde yapılan denetim esnasında okula gelen ve öğrenci indirmeye başlayan ... plakalı davaya konu aracın ruhsat ve POLNET sorgulamasında Alaçam ve Bafra İlçesi arasında ... yılından itibaren ... sıra numaralı tahsisli hat sahibi olduğu, bu hat güzergahında yolcu taşımacılığı yaptığı, aracın bu haliyle belediyeden alınan izin / ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında öğrenci servis taşımacılığı yaptığı tespit edilerek tesis edilen işlemlerin hukuka uygun olduğundan, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacılar tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davalı idare görevlilerince, davacılardan ... adına kayıtlı ... plakalı aracın ... Fen Lisesi önünde durdurularak 05/02/2020 günü, saat 08:00 sıralarında yapılan denetimde, araç ile ilgili belediyeden okul servis aracı güzergah kullanımı izin belgesi alınmaksızın Alaçam İlçesinden ... Fen Lisesine öğrenci servis taşımacılığı yapıldığının aynı gün düzenlenen ve araç sürücüsü ... ile birlikte imzalanan aracın, trafikten men/muhafaza altına alma ve trafik idari para cezası tutanağıyla tespit edildiğinden bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-b maddesi uyarınca aracın 30 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile araç sürücüsü diğer davacı ... adına düzenlenen aynı günlü, ... sayılı ve 2.473,00 TL tutarlı trafik idari para cezası uygulanmasına ilişkin işlemlerin tesis edildiği, bunun üzerine söz konusu işlemlerin iptali istemiyle araç sahibi ve araç sürücüsü tarafından bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26.maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlığını taşıyan 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
25/10/2017 tarih ve 30221 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Okul Servis Araçları Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin (ğ) bendinde; "Özel izin belgesi: Karayolları Trafik Kanunu, Büyükşehir Belediyesi Kanunu, Belediye Kanunu, 18/7/1997 tarihli ve 23053 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Karayolları Trafik Yönetmeliği ve bu Yönetmelik ile Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME), il-ilçe trafik komisyonu kararlarına uygunluğu anlaşılan okul servis araçlarına büyükşehirlerde ilgili büyükşehir belediyeleri, diğer yerlerde ise ilgili belediyeler tarafından verilen ve okul servis aracının ilgili büyükşehir belediyesi/belediye sınırları içinde izleyeceği güzergah ile işletenini, şoförünü, rehber personelini, taşıtın plakasını, cinsini, taşıma sınırını belirten belgeyi" ifade ettiği, "Taşımacının şartları ve yükümlülükleri" başlıklı 5. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinde; taşımacıların; taşımanın tamamının veya bir kısmının bir büyükşehir belediyesi çerisinde gerçekleşmesi halinde; şehir içinde izlenecek güzergâh için ilgili büyükşehir belediyesinden/belediyeden özel izin belgesi almakla yükümlü oldukları düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu işlemleri tesis eden kolluğun tutanak düzenlemesi zorunlu olmakla birlikte, düzenlenen tutanaklar işlemlerin sebep unsurunun ortaya konulması bakımından önem teşkil etmektedir.
Öte yandan idari işlemin sebep unsurunun tereddüte mahal bırakmayacak şekilde kamera kaydı, fotoğraf ve sair beşeri, teknolojik imkanlar ile ispat edildiği durumlarda mevcut tutanağın şekli eksiklikler içermesi ya da tutanak düzenlenmemiş olması, işlemi sakat hale getirmeyecektir. İdari yargının re'sen araştırma ilkesi çerçevesinde elde edilen deliller de işlemin sebep unsuruna dayanak alınabilecektir. Diğer bir anlatımla, olayın şekli ve taşımacılığın mahiyeti, imzalı veya imzadan imtina şerhi içeren, geçerli araç trafikten men / muhafaza altına alma tutanağı, trafik idari para cezası tutanağı, video kaydı ve fotoğraflar ile tespit edilebiliyorsa, sadece olay tutanağının bulunmaması, dava konusu işlemin hukuka aykırı olmasına yol açmayacaktır.
Dosyada yer alan tutanaklar, bilgi ve belgelerin incelenmesinden; denetimin yapıldığı tarihte davacının uyuşmazlığa konu okul servis taşımacılığına ilişkin güzergah izin belgesinin bulunmadığı, sadece ticari yolcu nakil ruhsatı ve 1994 yılından itibaren S.S.... Kooperatifi bünyesinde Alaçam - Bafra İlçesi güzergahında taşımacılık yaptığına ilişkin Kooperatif yazısının mevcut olduğu, 05/02/2020 tarihli araç trafikten men/muhafaza altına alma tutanağı ve trafik idari para cezası tutanağında, araç sürücüsü diğer davacı ...'nın imzasının yer aldığı, düzenlenme tarihi, saati ve yeri ile dayanak kanun maddesinin belirtildiği anlaşılmıştır.
Bununla birlikte; denetim tarihinde polis memurlarınca tanzim edilen tutanağın incelenmesinden; davaya konu aracı davacı ...'nın kullandığı, aracın içinde Alaçam İlçesinden ... Fen Lisesine gelen öğrencilerin bulunduğu, öğrenciler tarafından, araç ile eğitim-öğretim yılının başından itibaren ücret karşılığı okula geldiklerin beyan edildiği, alaçam İlçe Emniyet Müdürlüğü Trafik Büro amirliği ile görüşme yapılarak aracın Alaçam-Bafra yolcu hatlı olduğunun tespit edildiği, araç şoförü tarafından, araç ile alaçam ilçesinden ... Fen Lisesine eğitim öğretim yılı başından itibaren ücret karşılığı öğrenci taşındığının belirtildiği öğrenci taşımacılığı yapılması için herhangi bir izin ya da yetki belgesinin bulunup bulanmadığının sorulması üzerine herhangi bir belge ibraz edilmediği anlaşılmıştır.
Bu bakımdan, dosyada bulunan tutanaklar, buna ilişkin bilgi ve belgeler ile kolluk tarafından alınan fotoğraf kaydının, olayın şekline ve davaya konu taşımacılığın niteliğine ilişkin belirleyici hususlar içermesi nedeniyle, tek başına olay tespit tutanağının bulunmamasının, dava konusu işlemleri sakatlamayacağı, davacının sahibi olduğu ticari yolcu nakil ruhsatı ve S.S.... Kooperatifi yazısının ise davaya konu öğrenci taşımacılığı hakkı tanımayacağı açıktır.
Bu bağlamda, okul servis aracı güzergah kullanımı izin belgesi bulunmaksızın, öğrenci servis taşımacılığı yapıldığının, dava konusu işlem tarihinde tesis edilen araç trafikten men / muhafaza altına alma tutanağı, kolluk tutanağı, buna ilişkin bilgi ve belgeler ile kolluk tarafından alınan fotoğraf kaydından anlaşılması nedeniyle, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-b Maddesine dayanılarak tesis edilen aracın trafikten men edilmesine ve 2.473,00 TL trafik idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık, aksi yöndeki İstinaf Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 20/02/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY :

(X)- Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkün olup, temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri anılan kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.