DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2022/3144 E.  ,  2025/1529 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/3144
Karar No : 2025/1529

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Tur Lojistik Sosyal Hizmetler Ticaret
Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket adına kayıtlı, ... plakalı araçla ilgili belediyeden çalışma izni/ruhsatı almadan belediye sınırları dahilinde yolcu taşındığından bahisle söz konusu aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun Ek 2/3(a) maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... tarihli ve ... seri numaralı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinin 3. fıkrasının düzenlenme amacının izinsiz ve ticari amaçlı yolcu taşımacılığını engellemek olduğu, uyuşmazlıkta düzenlenen tutanakta, Gebze Organize Sanayii bölgesinde bulunun DAKKİK isimli fabrika personelini Topçular Caddesini takiben Darıca ilçesinin muhtelif yerlerine servis-yolcu taşımacılığı yapıldığının yazılı olduğu, dava dosyasına sunulan belgeler incelendiğinde, davacı şirketin Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Ulaşım ve Trafik Düzenleme Komisyonu tarafından düzenlenmiş 30/06/2021-01/10/2021 tarihleri arasında geçerli olmak üzere Gebze Çayırova Girişi Şifa Mah. Turgut Özal Cad. (Şile Yolu Anadolu Cad.) Şekerpınar Sinyalize Kavşak Anadolu Cad. Balçık Pelitli Yolu Pelitli Köyü Maden Cad. ... A.Ş. güzergahında D4 Geçici Güzergah İzin Belgesinin bulunduğu ve bu duruma göre ilgili belediyeden çalışma izni/ruhsatı almadan belediye sınırları dahilinde yolcu taşındığından bahsedilemeyeceği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, 05.08.2021 günün saat 15:45 sıralarında yapılan denetimde davacı şirkete ait ... plakalı araç durdurularak yapılan kontrolde UKOME Müdürlüğünden izin belgesi almadan ve (P) plakası bulunmadan Gebze Organize Sanayi Bölgesinde bulunan DAKKİK isimli firma personelinin, Topçular Caddesinin takiben Darıca İlçesinin muhtelif yerlerine servis - yolcu taşımacılığı yapıldığının tespit edildiği, bu hususların yolcularla alınan kamera görüşmesi ile 10 yolcunun kimlik bilgileri ve imzaları alınmak suretiyle tutanak tanzim edildiği, bu kapsamda anılan araçla ilgili belediyeden çalışma izni/ruhsatı almadan belediye sınırları dahilinde yolcu taşındığı sabit olduğundan tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğundan bahisle Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma dilekçesi verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Kocaeli ili, Gebze ilçesi, Topçular Caddesi, Darıca İlçesi istikametinde Alemdar Köprü Altı Trafik Denetleme Büro Amirliğine bağlı ... kod numaralı polis ekipleri tarafından 05.08.2021 günü, saat 15:45 sıralarında yapılan denetimde ... Tur Lojistik Sosyal Hizmetler Ticaret Ltd. Şti. adına kayıtlı ... plaka sayılı aracın durdurulduğu, söz konusu araç içerisinde Organize Sanayi Bölgesinde bulunan DAKKİK fabrikasında çalışan 10 (on) kişilik yolcuların bulunduğunun tespit edildiği, anılan aracın personel servis aracı özel izin belgesi bulunmamasının tespiti neticesinde de, ilgili belediyeden alınan çalışma izni/ruhsatı almadan belediye sınırları dahilinde yolcu taşındığı gerekçesiyle 2918 sayılı Kanunun Ek-2. maddesinin 3. fıkrasının (a) bendi uyarınca 60 (altmış) gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin işlemin tesis edilmesi üzerine bu işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1/a fıkrasında, idarî davaların idarî işlemler hakkında yetki, sebep, şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılacağı belirtildikten sonra, ilk inceleme konularının belirlendiği 14. maddesinin 3/c bendinde dava dilekçesinin ehliyet yönünden de inceleneceği, 15. maddesinin 1/b bendinde ise, bu hususta kanuna aykırılık görülmesi hâlinde davanın reddedileceği kurala bağlanmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26.maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 'Ulaşım hizmetleri' başlıklı 9. maddesinin 2.fıkrasında, büyükşehir içindeki karayolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla ulaşım koordinasyon merkezi (UKOME) kurulacağı ve bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dâhilinde il trafik komisyonunun yetkilerinin ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılacağı, büyükşehir belediyelerine bu Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun bu Kanun'a aykırı hükümlerinin uygulanmayacağı ifade edilmiştir.
5216 sayılı Kanunun anılan hükmüne istinaden hazırlanan ve 15/06/2006 tarih ve 26199 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği'nin 28/2 maddesinde, "Taksi, dolmuş, minibüs ve umum servis araçları ile toplu taşım araçlarının tahsis süreleri, ticarî plâka sayıları ile bu plâkaların verilmesine ilişkin usûl, esas ve devir ücretleri UKOME’ce tespit edilir." kuralı yer almaktadır.
4925 sayılı Kanun'a dayanılarak çıkarılan, Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin "Yetki belgesi alma zorunluluğu" başlıklı 5. maddesinde, "(1) Bu Yönetmelik kapsamına giren taşımacılık, acentelik, taşıma işleri komisyonculuğu, taşıma işleri organizatörlüğü, nakliyat ambarı işletmeciliği, kargo işletmeciliği, lojistik işletmeciliği, dağıtım işletmeciliği, terminal işletmeciliği ve benzeri faaliyetlerde bulunacak gerçek ve tüzel kişilerin yapacakları faaliyetlere uygun olan yetki belgesini/belgelerini Bakanlıktan almaları zorunludur." dğzenlemesi, "Yetki belgesi türleri" başlıklı 6. maddesinde ise;...(4) D türü yetki belgesi: Otobüsle tarifeli veya tarifesiz yurtiçi yolcu taşımacılığı veya hususi taşımacılık yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir. Taşımanın şekline göre aşağıdaki türlere ayrılır: a) Dl yetki belgesi: Ticari ve tarifeli olarak yapacaklara, b) D2 yetki belgesi: Ticari ve tarifesiz olarak yapacaklara, c) D3 yetki belgesi: Hususi taşımacılık faaliyetinde bulunarak, kendi personelinin taşımasını yapacaklara, ç) D4 yetki belgesi: Ticari olarak, taşıma mesafesine bakılmaksızın iliçi ve 100 kilometreye kadar olan şehirlerarası tarifeli ve tarifesiz olarak yapacaklara verilir." kuralı yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; ... Tur Lojistik Sosyal Hizmetler Ticaret Limited Şirketine ait ... plakalı aracın, yine dava dışı aynı şirket adına kayıtlı olan ve personel servis taşımacılığı yapan 41 P 5866 plakalı aracın arızalanması sebebiyle bir defaya mahsus olmak üzere, servis taşımacılığı hizmeti sunduğu şirket çalışanlarının mağdur olmaması için ... plakalı aracıyla mücbir sebepten dolayı taşımacılık yapmak zorunda kaldığı, ... plakalı aracın 05.08.2021 günü saat 09:00-19:00 arasında özel servise getirildiğine ilişkin özel servis kaşe ve imzasının bulunduğu yazı ile dava konusu araç hakkında; 26/08/2020 Onay Tarihi, 26/08/2021 Geçerlilik Tarihi İstanbul il sınırları dahilinde taşıma faaliyet kapsamında köprülerin kullanılabileceği İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından verilen ''Personel Servis Aracı Güzergah Kullanımı İzin Belgesinin'' ve Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından verilen 30.06.2021-01.10.2021 tarihleri arasında geçerli ''Gebze Çayırova Girişli Şifa Mahallesi Turgut Özal Caddesi (Şile Yolu Anadolu Caddesi) Şekerpınar Sinyalize Kavşak Anadolu Caddesi Balçık Pelitli Yolu Pelitli Köyü Maden Caddesi, ... Varış, Aynı Güzergahtan dönüş şeklinde.'' sadece (4) personelin İstanbul ilinden gelen servis araçları için Kocaeli il sınırlarına alınması maksadıyla verilen D4 Geçici Güzergah İzin Belgesinin dosyaya sunulduğu görülmekle;
Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından verilen ''D 4 Geçici Güzergah İzin Belgesinin'', Kocaeli Büyükşehir Belediyesi'nin ... tarih ve ... sayılı kararına istinaden ''İstanbul'dan gelen servis araçlarının anılan izin belgesinde yazılı güzergahta olmak kaydıyla Kocaeli İl sınırları içerisinde en fazla 4 (dört) kişiye kadar personel alınabileceği'' şeklinde düzenlenerek verildiği, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından verilen izin belgesinin ise İstanbul İl sınırları içerisinde yapılacak taşıma faaliyeti esnasında köprülerin kullanılabilmesi maksadıyla verildiği, dolayısıyla Kocaeli il sınırlarında personel taşımacılığın ancak (P) plaka ile yapılabileceğinden, anılan belgelerin dava konusu işleme gerekçe olan denetimin yapıldığı güzergah (Organize sanayi bölgesi ile Darıca arasında) şehir içi personel taşımacılığı için yeterli olmadığı, aracın maliki şirket tarafından (P) plakalı aracın arıza yaptığına dair ulaşım hizmetleri konusunda muhatabı olan Büyükşehir Belediyesi'ne arızanın olduğu gün yapılan bir arıza bildiriminin dosyada bulunmadığı gibi, belirtilen bu hususların kolluk tarafından 05/08/2021 günü yapılan denetim esnasında belirtilmeksizin tanzim edilen tutanağın araç sürücüsü tarafından imzalandığı, ayrıca dava konusu aracın ... plakalı personel servis taşımacılığı yapılan aracın ek ikame araç olduğunu gösterir de herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda; dava konusu aracın maliki şirket tarafından, (P) plakalı aracın arıza yaptığı hususunun denetimin yapıldığı gün içerisinde Büyükşehir Belediyesi'ne arıza bildirimi yapılmadığı, dava konusu araca ilişkin geçici güzergah izin belgesi alınmadığı, dosyaya sunulan arızaya ilişkin özel servis yazısı (tamirci) yazısının istek üzerine her zaman temin edilebileceği, dosyada yer alan izin belgelerinin de denetim tarihinde tespit edilen taşımacılık faaliyeti için yeterli olmadığı, ayrıca anılan bu hususlara ilişkin durumun kolluk tarafından yapılan denetim günü tanzim edilen tutanakta belirtilmeksizin araç sürücüsünün imzasının da yer aldığı görüldüğünden ... plakalı aracın trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki Mahkeme kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 28/02/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY :
(X)- Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkün olup, temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri anılan kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.