DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2022/2807 E.  ,  2025/4286 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/2807
Karar No : 2025/4286

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, Aydın ili, Merkez ilçesi'nde bulunan ... sayılı II(b) grubu arama ruhsat sahası ile ilgili olarak Maden Kanunu'nun 24. maddesi uyarınca belirtilen sürelerde mali eksikliklerin giderilmediği ve 2014 yılında yatırılan bedellerin ruhsat harcı olduğu tespit edildiğinden bahisle dava konusu arama ruhsat sahasının 01/10/2020 tarihinden itibaren iptal edilmesine ilişkin tesis edilen Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı tarafından arama ruhsat sahası olarak faaliyet gösterilen alanda işletme ruhsatı verilmesi istemiyle başvuruda bulunulduğu ve söz konusu başvurunun davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı işlemi ile kabul edildiği, işletme ruhsatı için gerekli olan mali yükümlülüklerin tamamlanmasının davacıdan istenildiği ve söz konusu eksikliklerin davacı tarafından 28/04/2014 tarihinde tamamlandığı ve aynı tarihli dilekçe ile davalı idareye bildirimde bulunulduğu, davalı idare tarafından işletme ruhsatı düzenlenmesine ilişkin işlemlere başlanılmaksızın başvurunun sürüncemede bırakıldığı, ilgili konu hakkında 18/02/2015 tarihinde yapılan değişikliğe istinaden davacıdan işletme ruhsat bedelinin ödenmesinin talep edildiği, davacı tarafından söz konusu yükümlülük yerine getirilmediğinden bahisle dava konusu işlemin tesis edildiği, söz konusu alanda talep edilen işletme ruhsatının verildiği ve mali eksikliklerin tamamlandığı tarih itibarıyla davacının yükümlülüklerini yerine getirdiği, davacı tarafından yükümlülüklerin tamamlanmasının ardından davacıya işletme ruhsatı düzenlenmesinin gerektiği, davalı idare tarafından işletme ruhsatı düzenlenmesi ihmal edilerek daha sonrasında yapılan kanuni değişiklik gerekçe gösterilerek davacıya ek yükümlülük getirildiği, anılan yükümlülüğün davacı tarafından yerine getirilmediğinden bahisle dava konusu alandaki ruhsatın iptaline karar verildiği, davalı idare tarafından davacının işletme ruhsatı talebini sürüncemede bıraktığı iddia edilmiş ise de davacının kendisine düşen yükümlülüklerini yerine getirmesinin ardından dava konusu alanda işletme ruhsatı düzenlemesi gerekmekte iken söz konusu husus ihmal edilerek davacının yükümlülüğünü yerine getirmediğinden bahisle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılarak, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, mahkeme kararının hukuka aykırı olduğu, davacı tarafından adına ruhsat düzenlenmesi isteminde bulunulmuş ise de, bu başvurunun akıbetinin davacı tarafından takip edilmediği, sürecin takip edilmemesi nedeniyle bizzat davacı tarafından ihmal edilerek sürüncemede bırakıldığı, davacı adına ruhsat düzenlenmediğinden yani kanun hükmünün uygulanması gerektiği, 6592 sayılı Kanun değişikliği ile istenen bedel ruhsat düzenlenmesi usulüne ilişkin olduğunu henüz ruhsat düzenlenmediğinden yeni kanun hükümlerinin uygulanması gerektiği, yeni yasal düzenleme uyarınca tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Aydın ili, Merkez ilçesi'nde dahilinde davacı adına ... sayılı II(b) grubu arama ruhsatı düzenlenmiştir ve davacı tarafından işletme ruhsatı talep edilmiştir.
Davalı idare tarafından maden sahasında işletme ruhsatı verilmesi uygun bulunduğu, ancak ... tarih ve ... sayılı yazı ile davacıdan işletme ruhsat harcı teminatı ve 2009-2009-2010 yılları arama ruhsat harçlarınına ilişkin mali eksikliklerin tamamlanmasının ve pasa döküm alanın koordinatlı olarak harita üzerinde çizimin yapılmasının istenilmiştir. Davacı tarafından 28/04/2014 tarihinde söz konusu mali eksiklikler tamamlanarak aynı tarihli dilekçe ile davalı idareye bildirimde bulunulmuştur.
Davalı idare tarafından ... tarih ve ... sayılı yazı ile davacıdan işletme ruhsat bedelinin ilgili banka hesaplarına ödenerek vadesi geçmiş borcun bulunmadığına ilişkin belgenin taraflarına iletilmesinin istenildiği, söz konusu yazının davacıya tebliğ edilemediği, yine söz konusu eksikliklerin üç ay içinde tamamlanmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı yazı ile bildirimde bulunulduğu ve söz konusu yazının 21/08/2019 tarihinde davacıya tebliğ edilmiştir.
Davacı tarafından söz konusu eksiklikler giderilmediğinden bahisle ... tarih ve ... sayılı yazı ile 3213 sayılı Kanun'un 13 ve 24.maddelerine istinaden 38.066,00 TL idari para cezası verilerek ilgili eksikliklerin tamamlanması için daha önce verilen sürenin üç ay süre ile uzatılmasına karar verildiği ve söz konusu yazının 02/03/2020 tarihinde davacıya tebliğ edilmiştir. Davacı tarafından ... tarih ve ... sayılı davalı idareye başvuru yapılarak işletmi ruhsat bedelini yatırıldığı belirtilmiştir.
Davalı idare tarafından, yapılan inceleme neticesinde davacının ... tarih ve ... sayılı dilekçesinde belirtilen makbuzların ruhsat harçları ile ilgili olduğunu, davacı tarafından verilen süre içerisinde de ilgili eksikliklerin tamamlanmadığından bahisle ... sayılı arama ruhsat sahasının 01/10/2020 tarihinden itibaren iptal edilmesine ilişkin tesis edilen Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi tesis edilmiştir. Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 168. maddesinde "Tabii servetler ve kaynaklar Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır. Bunların aranması ve işletilmesi hakkı Devlete aittir. Devlet bu hakkını belli bir süre için, gerçek ve tüzelkişilere devredebilir. Hangi tabii servet ve kaynağın arama ve işletmesinin, Devletin gerçek ve tüzelkişilerle ortak olarak veya doğrudan gerçek ve tüzelkişiler eliyle yapılması, kanunun açık iznine bağlıdır. Bu durumda gerçek ve tüzelkişilerin uyması gereken şartlar ve Devletçe yapılacak gözetim, denetim usul ve esasları ve müeyyideler kanunda gösterilir" düzenlemesi yer almaktadır.
3213 sayılı Maden Kanunu'nun (dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan hali ile ) "İşletme ruhsatı ve madenin işletilmesi" başlıklı 24. maddesinin 1. fıkrasında, "İşletme ruhsatı taleplerinde, I. Grup (b) bendi ve II. Grup (a) ve (c) bendi madenler için ihale bedelinin yatırılmasından itibaren iki ay içinde, diğer maden grupları için arama ruhsat süresi sonuna kadar, 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcunun bulunmaması şartıyla Genel Müdürlüğün bütçesine gelir kaydedilmek üzere işletme ruhsat taban bedeli ve işletme ruhsat bedeli yatırılarak, yetkilendirilmiş tüzel kişilerce maden mühendisinin sorumluluğunda hazırlanmış işletme projesi ve bu projenin uygulanabilmesi için gerekli olan mali yeterliliğine ilişkin belgelerin ve aktif edilmiş tebligata esas kayıtlı elektronik posta adresinin (KEP) veya kurumsal elektronik tebligat sistemi (e-Tebligat) adresinin ruhsat sahibi tarafından Genel Müdürlüğe verilmesi zorunludur. Aksi hâlde talep reddedilir ve ilgili saha ihalelik saha konumuna getirilerek ihale yolu ile ruhsatlandırılır. Projedeki teknik eksiklikler iki ay içerisinde Genel Müdürlük tarafından ruhsat sahibine bildirilir, eksiklikler yapılan bildirimden itibaren üç ay içinde tamamlanır. Eksikliklerini verilen sürede tamamlamayanlara 31.054 TL idari para cezası uygulanarak süre üç ay daha uzatılır. Bu süre sonunda projedeki teknik eksiklikleri tamamlamayanların talepleri kabul edilmez ve ilgili saha ihalelik saha konumuna getirilerek ihale yolu ile ruhsatlandırılır. Talebin kabul edilmemesi hâlinde yatırılan işletme ruhsatı taban bedeli iade edilmez, işletme ruhsat bedeli ise iade edilir. Taleplerin uygun görülmesi hâlinde bir ay içinde işletme ruhsatı düzenlenir.
" hükmüne hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2 nci maddesinin 1 inci fıkrasının (a) bendinde, iptal davaları; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmıştır.
Bu madde uyarınca, idari yargı yerlerinde dava konusu edilen işlemlerin, maddede sayılan hususlar yönünden hukuki denetime tabi tutulması ve bu denetim yapılırken, dava konusu edilen idari işlemlerin tesis edildikleri tarihteki duruma göre hukuka uygun olup, olmadıklarının incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Maden mevzuatı gereği, maden işletme ruhsatı düzenlenebilmesi için dava konusu işlem tesis edildiği tarihte yürürlükte olan hali ile ancak 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcunun bulunmaması şartıyla Genel Müdürlüğün bütçesine gelir kaydedilmek üzere işletme ruhsat taban bedeli ve işletme ruhsat bedeli yatırılarak, yetkilendirilmiş tüzel kişilerce maden mühendisinin sorumluluğunda hazırlanmış işletme projesi ve bu projenin uygulanabilmesi için gerekli olan mali yeterliliğine ilişkin belgelerin ve aktif edilmiş tebligata esas kayıtlı elektronik posta adresinin (KEP) veya kurumsal elektronik tebligat sistemi (e-Tebligat) adresinin ruhsat sahibi tarafından Genel Müdürlüğe verilmesi ile mümkün olup, ruhsat bedelinin yatırıldığı tarih itibarıyla de tüm evrakların geçerli olması gerekmektedir.
Davalı idarece evrak eksikliğinin tespiti üzerine eksikliklerin giderilmesinin istenmesini müteakip, davacı tarafından söz konusu eksiklikler giderilmediğinden bahisle ... tarih ve ... sayılı yazı ile 3213 sayılı Kanun'un 13 ve 24. maddelerine istinaden 38.066,00 TL idari para cezası verilerek ilgili eksikliklerin tamamlanması için daha önce verilen sürenin üç ay süre ile uzatılmasına karar verildiği ve davacı tarafından ... tarih ve ... sayılı davalı idareye başvuru yapılarak işletme ruhsat bedelinin yatırıldığının belirtilmediği ancak, belirtilen makbuzların ruhsat harçları ile ilgili olduğunu, davacı tarafından verilen süre içerisinde de ilgili eksikliklerin tamamlanmadığı da sabittir.
Bu durumda, idare hukukunun temel prensipleri doğrultusunda, dava konusu işlemin tesis edildiği andaki hukuki duruma göre yargısal denetimin yapılması ve işlem tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuat uyarınca uyuşmazlığın çözümlenmesi gerekliliği karşısında davacı tarafından gerekli yükümlülükleri süresinde tamamlanmadığından, davalı idarece tesis edilen işletme ruhsatının iptaline dair işlemde hukuka aykırılık, aksi yöndeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 05/05/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY :
(X)- Bölge İdare Mahkemeleri tarafından verilen nihai kararların temyiz yolu ile incelenip bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinin 1. fıkrasında yazılı nedenlerin bulunmasına bağlıdır.
Bölge İdare Mahkemesince verilen karar ve dayandığı gerekçe usul ve kanuna uygun olup, bozulmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile anılan kararın onanması gerektiği düşüncesiyle çoğunluk kararına katılmıyorum.