DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2022/2793 E.  ,  2025/304 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/2793
Karar No : 2025/304

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI): ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, sahibi olduğu... plakalı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ...1 tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen...1 tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; davacının sahibi olduğu ... plakalı aracın 31/08/2016 tarihinden 30/09/2019 tarihine kadar geçerli çalışma ruhsatı ile ... İlçesi sınırları içerisinde personel taşımacılığı yapabileceğine ilişkin geçerlilik tarihi 30/09/2019 olan güzergah izin belgesinin bulunduğu, ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nca dava dosyasına sunulan 31/05/2021 havale tarihli belgede ise,... plakalı aracın çalışma ruhsatının 30/09/2020 tarihinde sona erdiğinin belirtildiği, ayrıca ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Dairesi Başkanlığı Toplu Taşıma Şube Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile, ... plakalı araçlardan çalışma ruhsatı, güzergah izin belgesi, personel çalışma belgelerinin bitiş tarihi 30/09/2020 olan taşımacılara ait söz konusu belgelerin herhangi bir başvuruya gerek kalmaksızın 31/10/2021 tarihine kadar geçerli sayılacağının belirtildiği, söz konusu ... plakalı araca ait 30/09/2020 tarihinde süresi dolacak olan çalışma ruhsatının süresinin ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Dairesi Başkanlığı Toplu Taşıma Şube Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile 31/10/2021 tarihine kadar uzatıldığı ve hal böyle iken ilgili araca denetimin yapıldığı 06/05/2021 tarihte çalışma ruhsatının bulunduğu, ancak dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte "güzergah izin belgesinin" bulunmadığı, 30/09/2019 tarihine kadar geçerli olan güzergah izin belgesinin de ... İlçe sınırları için geçerli olduğu ve bu kapsamda davacının sadece güzergâh dışında yolcu taşımacılığı yaptığından bahsedilebileceği açık olduğundan bahisle 2918 sayılı Kanunun Ek 2. maddesinin 3. fıkrasının (a) bendi kapsamında "P" plakası ve çalışma ruhsatı bulunan davacının çalışma ruhsatı/izin almadan ticari nitelikte taşımacılık yaptığından bahsedilemeyeceği sonucuna varılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesi kararıyla, Mahkemece 06/05/2021 ve 07/09/2021 tarihli ara kararlarıyla dava konusu işlemlere dayanak teşkil edecek tutanak, ifade, kamera kaydı ve fotoğraf v.b bilgi ve belgelerin gönderilmesinin istenildiği, idarece bu hususa ilişkin olarak sadece fotoğraf gönderildiği, davalı idarece her ne kadar dava konusu araç ile personel servis taşımacılığı yapıldığı iddiasıyla dava konusu işlem tesis edilmiş ise de, dava konusu araç ile personel servis taşımacılığı yapıldığı, yolcuların kimler olduğu, taşımanın niteliği, güzergahın neresi olduğu yönünde bilgileri içerir bir olay yeri tespit tutanağı düzenlenmediği anlaşıldığından bahisle dava konusu işlem bu yönüyle de hukuka aykırı bulunarak belirtilen gerekçenin de eklenmesi suretiyle istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından,... plakalı araca ... ilçe sınırları içerisinde güzergah izin belgesi verildiği, ancak bahse konu aracın ... il merkezinde denetime tabi tutulduğu, araç güzergahı dışında yani çalışma bölgesi/güzergah dışında yolcu taşımacılığı yapıldığından dava konusu işlemin tesis edildiği, düzenlenen idari para cezası ve men tutanağının resmi belge niteliğinde olduğu, tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı tarafından, sahibi olduğu ... plakalı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin tesis edilmesi üzerine anılan işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinde; "1. Temyiz incelemesi sonunda Danıştay;
a) Kararı hukuka uygun bulursa onar. Kararın sonucu hukuka uygun olmakla birlikte gösterilen gerekçeyi doğru bulmaz veya eksik bulursa, kararı, gerekçesini değiştirerek onar.
b) Kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararı düzelterek onar.
2. Temyiz incelemesi sonunda Danıştay;
a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması sebeplerinden dolayı incelenen kararı bozar." hükmüne yer verilmiştir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten men edilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
... Büyükşehir Belediyesi P Plaka Tahsisli Ve Özel Servis Araçları Çalışma Usul ve esaslarına İlişkin UKOME Kurul Kararı'nın "Amaç" başlıklı 1.maddesinde; "Bu Karar, ... Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde yolcu taşıma izni verilen gerçek ve tüzel kişilere ait servis araçlarının hangi koşullar altında ve ne şekilde çalışacaklarını, bunların işleticileri ile verilen hizmetten yararlanan kuruluşlar/şahıslar arasındaki ilişkileri, uygulamayı yürütecek ve denetleyecek olan kuruluş ve organların yetki ve sorumluluk alanlarını belirlemek amacıyla düzenlenmiştir." düzenlemesi, "Kapsam" başlıklı 2.maddesinde; "Bu Karar; a) İl Trafik Komisyonu kararı ile tahsis edilmiş P plakalı servis araçlarını, 30.03.2014 tarihinden önce ... Belediyesi, ilçe ve belde belediyelerince verilen P plakalı servis araçlarını ve bu Karar hükümlerince verilecek olan P plakalı servis araçlarını, b) Okul Servis Taşımacılığını (Okul öncesi eğitim ve zorunlu eğitim kapsamında bulunan öğrenciler ile kreş, gündüz bakımevleri ve çocuk kulüplerine devam eden çocukların taşıma faaliyetlerinde servis aracı olarak kullanılan P plakalı araçları), c) Personel Servis Taşımacılığını (Ücreti karşılığında servis hizmeti veren P plakalı araçları ve mülkiyetlerindeki araçlarla ticari bir gaye gütmeden kendi personelini taşıyan tüzel/gerçek kişilere ait özmal personel servis araçları) ç) Ücretsiz Müşteri Servis Taşımacılığını (Mülkiyetindeki araçlarla müşteri hizmeti adı altında ücretsiz taşımacılık yapan şehirlerarası otobüs firmalarının servis hizmetleri ile alışveriş merkezlerinin servis hizmetlerini), d) Diyaliz Merkezlerinin ve Fizik Tedavi Merkezlerinin mülkiyetindeki araçları ile hastalarına verdiği bedelsiz servis hizmeti, Rehabilitasyon Merkezlerinin mülkiyetindeki araçları ile öğrencilerine verdiği bedelsiz servis hizmeti, e) İl sınırını aşan okul servis taşımacılığını, f) ... plaka ile yapılan Kamu Kurum ve Kuruluşları Servis Taşımacılığını, g) Yüksek Öğretim Kurumlarına, kurs ve eğitim merkezlerine yapılan Öğrenci Servis Taşımacılığını, ğ) Servis araçlarından faydalananları, h) Servis araçlarına uygulanacak yaptırımları kapsar. (2) Bu Karar şehirlerarası otobüsleri, kamu kurum ve kuruluşlarının kendi mülkiyetindeki resmi plakalı araçlarla kendi personellerini taşımasını kapsamaz." düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen mevzuat hükmü gereği, ilgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye idari para cezası uygulanması ve eksikliği giderilinceye kadar aracın trafikten men edilmesi gerekmektedir.
Her ne kadar İdare Mahkemesi; ... plakalı araca ait 30/09/2020 tarihinde süresi dolacak olan çalışma ruhsatının süresinin ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Dairesi Başkanlığı Toplu Taşıma Şube Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile 31/10/2021 tarihine kadar uzatıldığı ve hal böyle iken ilgili araca denetimin yapıldığı 06/05/2021 tarihte çalışma ruhsatının bulunduğu, ancak dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte "güzergah izin belgesinin" bulunmadığı, 30/09/2019 tarihine kadar geçerli olan güzergah izin belgesinin de ... ilçe sınırları için geçerli olduğu ve bu kapsamda davacının sadece güzergâh dışında yolcu taşımacılığı yaptığından bahsedilebileceği açık olduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ve temyize konu Bölge İdare Mahkemesi Kararıyla da anılan Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun, dava konusu araç ile personel servis taşımacılığı yapıldığı, yolcuların kimler olduğu, taşımanın niteliği, güzergahın neresi olduğu yönünde bilgileri içerir bir olay yeri tespit tutanağı düzenlenmediği gerekçesiyle bu yönüyle de hukuka aykırı olduğundan bahisle belirtilen gerekçe eklenmek suretiyle reddine karar verilmiş ise de;
Dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden,... plakalı araca ait 30/09/2019 tarihine kadar geçerli olan güzergah izin belgesinin olduğu, işlem tarihinde süresi dolmuş olan söz konusu belgenin yenilenmesi için davacı tarafından belediyeye yapılmış herhangi bir başvurunun olmadığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, uyuşmazlık konusu tahsisli ... plakalı araç ile personel servis taşımacılığı yapmak konusunda ilgili belediyeden alınan yetki ve izin belgesinin bulunduğu; ancak, denetim tarihinde söz konusu belgenin süresinin dolmuş olduğu görüldüğünden, 2918 sayılı Kanunun Ek 2. maddesinin 5. fıkrası hükmüne göre işlem tesis edilmesi gerekirken davalı idarece 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3 maddesi kapsamında tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, temyize konu kararda sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmadığından davalı idarenin temyiz isteminin bu gerekçeyle reddi gerekmiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 31/01/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.