DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2022/2242 E.  ,  2025/4194 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/2242
Karar No : 2025/4194

DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...

DAVALI : ... Kurulu Başkanlığı
VEKİLLERİ : Av. ..., Av. ...

DAVANIN KONUSU :
1. Kuzey Makedonya Cumhuriyeti Vizyon Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu olan davacının denklik başvurusunun reddine ilişkin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığı'nın ...tarih ve ... sayılı işlemi ile;
2. Bu işlemin dayanağı olan ve 05/12/2017 tarihli ve 30261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 7. maddesinin 6. fıkrasının d. bendinin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI :
Mezun olduğu üniversitenin YÖK tarafından tanınan bir üniversite olduğu, Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nde yurt dışında öğrencinin kaç gün kalması gerektiği yönünde herhangi bir süre belirtilmediği, Yönetmelikte buna ilişkin bir düzenleme bulunmazken davalı idarenin işlemiyle bu sürenin belirlenemeyeceği, yurt dışında dersleri sınıf ortamında ve yüz yüze aldığı ve gerekli olan AKTS kredilerini, resmi stajını tamamladığı, akademik eğitiminin tüm dünyada standartlaşması adına, yine paydaş olan ülkelerin altına imza attığı Bologna süreci ile ders eşdeğerliğinin sağlanabilmesi için Avrupa Kredi Transfer sisteminin (AKTS) uygulandığı, dolayısıyla alınan krediler üzerinden bir inceleme yapılması gerekirken bu yönde herhangi bir inceleme yapılmaksızın, yurtdışında kalınan süreler göz önüne alınarak başvurunun reddedilmesinin hukuka aykırı olduğu, davacının, Türkiye'de almış olduğu Adalet Bölümü'nde geçirdiği sürenin göz önüne alınmadığı, davacı ile aynı sınıfta eğitim alan bir kişinin, eğitim süresi COVID dönemine denk geldiğinden bu kişide herhangi bir yurtdışında belli bir süre bulunma şartı aranmaksızın denklik belgesinin verildiği, kendisiyle eşit şartlarda eğitim gören bu kişiye denklik belgesinin verilip, davacıya verilmemesinin eşitlik ilkesine aykırı olduğu, eğitim süresi içerisinde bulunan ve Türkiye'de 18/06/2018-27/07/2018 tarihleri arasında yapılan staj eğitiminin de davalı idarece göz önünde bulundurulmadığı, diploma içeriğine göre alınan dersler incelenmeksizin, salt ülkede kalınan süreler gerekçe gösterilerek denklik başvurusunun reddedilmesinin ve bu işleme gerekçe olarak gösterilen ilgili Yönetmelik maddesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

DAVALININ SAVUNMASI :
Öncelikle, usule ilişkin olarak, davanın süre aşımı nedeniyle reddi ile davanın menfaat yokluğu sebebiyle ehliyet yönünden reddi gerektiği ileri sürülmüştür.
Esas yönünden ise; Davacının yurt dişi giriş ve çıkış belgelerinin incelenmesinden eğitim gördüğü ülkede 77 gün kaldığının anlaşıldığı, hiçbir dönemde asgari devam sürecine riayet etmediği, dolayısıyla davacının almış olduğu Hukuk eğitiminin Türk yükseköğretimdeki Hukuk eğitimine nazaran Avrupa Bölgesinde Yükseköğretim ile ilgili Belgelerin Tanınmasına ilişkin Sözleşmenin 6. Bölümünün 1. maddesinde belirttiği şekliyle “önemli bir farklılığın" bulunduğu, sonuç olarak; Yönetmelikte aranan eğitim düzeyi, içeriği ve örgün eğitim-öğretimin kabulü için aranan diğer şartları sağlamadığı tespit edildiğinden başvurusunun reddedildiği dava konusu işlemlerin hukuka uygun olduğu savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI :...
DÜŞÜNCESİ : Öğrencilerin denklik başvuruları değerlendirilirken aranan kriterlerin; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve ilgili Yönetmelikte yer alan yükseköğretim kurumunun amacına, işleyiş sistemine uygun olarak getirilen rasyonel ve nesnel ölçütler olup, başkaca bir sınav ve şart aranmaksızın, sadece önlisans diplomasıyla kayıt yapılan üniversitelerde eğitim gören öğrencilere ayrıcalık tanınmasını önleyici olması yönüyle de eğitimde imkân ve fırsat eşitliğinin sağlanması ve suistimallerin önlenmesi amacını taşıyan düzenleyici işlemde iptali gerektirecek bir husus bulunmadığı gibi örgün eğitimin kabulü için gerekli olan yurtdışında bulunma süresine riayet etmediği için tesis edilen bireysel işlemde de hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından davanın reddine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 30/04/2025 tarihinde, davacı vekili Av. ...'nın duruşmaya katılmadığı ve davalı idare vekili Av. ...'in geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra, taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ SÜREÇ :
Kuzey Makedonya Cumhuriyeti Vizyon Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu olan davacının denklik başvurusunun reddine ilişkin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı olan ve 05/12/2017 tarihli ve 30261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 7. maddesinin 6. fıkrasının iptali istemiyle dava açılmıştır.
Bu haliyle dava dilekçesinin konu ve sonuç kısmında her ne kadar, "Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 7. maddesinin 6. fıkrasının" iptali istemine yer verilmiş ise de; dilekçe içeriğinden iptal isteminin anılan Yönetmeliğin 7. maddesinin 6. fıkrasının d. bendine ilişkin olduğu görüldüğünden ve dava konusu bireysel işlemin de bahsedilen bent gerekçe gösterilerek tesis edildiği anlaşıldığından, düzenleyici işleme yönelik yargısal inceleme; Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 7. maddesinin 6. fıkrasının d. bendine hasren yapılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı idarenin usule yönelik itirazları kabul edilmeyerek işin esası incelenmiştir.
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Yükseköğretim Üst Kuruluşları" başlığı altında düzenlenen 131. maddesi uyarınca Yükseköğretim Kurulu'nun "yükseköğretim kurumlarının öğretimini planlamak, düzenlemek, yönetmek, denetlemek, yükseköğretim kurumlarındaki eğitim - öğretim ve bilimsel araştırma faaliyetlerini yönlendirmek bu kurumların kanunda belirtilen amaç ve ilkeler doğrultusunda kurulmasını, geliştirilmesini ... sağlamak maksadı ile" kurulduğu belirtilmiştir.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 7/p maddesi ile "yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış ön lisans, lisans ve lisans üstü diplomaların denkliğini tespit etmek" görevi Yükseköğretim Kurulu'na verilmiştir.
20/02/2016 tarihli ve 29630 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin "Başvuru usulü ve aranacak belgeler" 4. maddesinin 1. fırkasında, "Tanıma veya denklik başvurusu, şahsen ya da yetkili makamlarca düzenlenmiş vekaletnameye sahip kişi tarafından Yükseköğretim Kurulunun belirleyeceği yöntem, usul ve esaslar çerçevesinde aşağıda belirtilen belgelerle yapılır:...h) Yükseköğrenim süresince kullanılan pasaportların asılları veya giriş-çıkış tarihlerini gösteren ve işlem gören sayfalarının noter ya da Türkiye Cumhuriyeti Dış Temsilcilikleri tarafından onaylanmış okunaklı sureti ile il emniyet müdürlüğünden alınmış giriş-çıkış belgesi; çift uyruklu başvuru sahiplerinin öğrenim süresince öğrenim gördüğü ülkede yaşıyor olduğunu gösterir belge...", "Tanıma başvurusunun incelenmesi ve sonuçlandırılması" başlıklı 5. maddesinin 2. fıkrasında, "Birinci fıkradaki koşullardan birinin sağlandığı ve belgelerin asıl ve gerçeğe uygun olup olmadığı, üzerinde kazıntı, silinti ve benzeri tahrifatın bulunup bulunmadığı, belgelerin başvuran kişiye ait olup olmadığı, öğrenim süresince kullanılan pasaport/pasaportlar ile il emniyet müdürlüklerinden alınan giriş-çıkış belgeleri, öğrenim için gereken asgari süre ve kredinin tamamlanmış olup olmadığı tespit edilerek Denklik Birimi tarafından hazırlanan ön inceleme raporu Komisyona sunulur. Komisyon tarafından hazırlanan nihai rapor Yükseköğretim Yürütme Kurulunda görüşülerek ilgiliye tanıma belgesi verilip verilmeyeceği karara bağlanır.", "Denklik başvurusunun incelenmesi sonucu yapılacak işlemler" başlıklı 7. maddesinin 5. fıkrasında, "Yapılan inceleme sonucunda, aşağıda belirtilen hallerde denklik başvuruları reddedilir:...d) Öğrenim süresince kullanılan pasaportun/pasaportların ve il emniyet müdürlüğünden alınan giriş-çıkış dökümünün incelenmesi sonucunda her bir eğitim-öğretim dönemi için öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresinde eksiklik tespit edilenlerin başvuruları reddedilir. Öğrenime devam süresinin tespitinde Türkiye’deki eğitim-öğretimle ilgili yükseköğretim mevzuatı esas alınır." hükümlerine yer verilmiştir.
20/02/2016 tarihli ve 29630 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'ni yürürlükten kaldıran 05/12/2017 tarihli ve 30261 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin "Başvuru usulü ve aranacak belgeler" başlıklı 4. maddesinin 1. fırkasında, "Tanıma veya denklik başvurusu, şahsen ya da yetkili makamlarca düzenlenmiş vekâletnameye sahip kişi tarafından, Yükseköğretim Kurulunun belirleyeceği yöntem, usul ve esaslar çerçevesinde aşağıda belirtilen belgelerle yapılır: ... f) Türkiye Cumhuriyeti uyruklu başvuru sahiplerinden yükseköğrenim süresince kullanılan pasaportların asılları veya giriş-çıkış tarihlerini gösteren ve işlem gören sayfalarının Türkiye Cumhuriyeti noterleri ya da Türkiye Cumhuriyeti Dış Temsilcilikleri tarafından onaylanmış okunaklı sureti ile il emniyet müdürlüğünden alınmış giriş-çıkış belgesi; çift uyruklu başvuru sahiplerinin öğrenim süresince öğrenim gördüğü ülkede yaşıyor olduğunu gösterir belge...", "Mezuniyet tanıma belgesi ve diploma denklik belgesi başvurularının incelenmesi" başlıklı 6. maddesinin 1. fıkrasında, "5 inci maddeye göre tanınan bir yükseköğretim kurumu ve programından mezun olup başvuruya esas belgeleri tam olanların başvuruları, aşağıdaki hususlar yönüyle incelenir: ... a) Belgelerin asıllığı, gerçeğe uygunluğu, üzerinde kazıntı, silinti ve benzeri tahrifatın bulunup bulunmadığı, belgelerin başvuran kişiye ait olup olmadığı, kişinin ilgili ülkede kalıp kalmadığı, pasaport bilgileri ve ülkeye giriş-çıkış dökümlerinin uygunluğu,...", "Mezuniyet tanıma belgesi ve diploma denklik belgesi başvurularının incelenmesi sonucu yapılacak işlemler" başlıklı 7. maddesinin 6. fıkrasının (d) bendinde, "Öğrenim süresince kullanılan pasaportun/pasaportların ve il emniyet müdürlüğünden alınan giriş-çıkış dökümünün incelenmesi sonucunda her bir eğitim-öğretim dönemi için öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresinde eksiklik tespit edilenlerin başvuruları reddedilir. Öğrenime devam süresinin tespitinde Türkiye’deki ilgili yükseköğretim mevzuatı esas alınır." kuralı yer almaktayken; maddenin güncel halinin " Öğrenim süresince kullanılan pasaportun/pasaportların ve il emniyet müdürlüğünden alınan giriş-çıkış dökümünün incelenmesi sonucunda (Mülga ibare:RG-14/4/2020-31099) (…) öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresinde eksiklik tespit edilenlerin başvuruları reddedilir. Öğrenime devam süresinin tespitinde Türkiye’deki ilgili yükseköğretim mevzuatı esas alınır. (Ek cümleler:RG-14/4/2020-31099) (Değişik üçüncü ve dördüncü cümle:RG-12/8/2023-32277) Bu süre her bir eğitim ve öğretim dönemi için %70’ten az olamaz, eğitim ve öğretim faaliyetleri dışındaki süreler hesaplamaya dahil edilmez. Ön lisans eğitimini Türkiye’de tamamlayan ve ön lisans derslerini saydırarak yurtdışında lisans eğitimini tamamlayanlar için Bilim Alanı Danışma Komisyonu, Türkiye Yeterlilikler Çerçevesindeki (TYÇ) kazanımları ve ilgili programın Türkiye’deki ilgili mevzuat ve program kazanımlarını dikkate alarak inceleme yapar." şeklinde olduğu görülmektedir.
05/12/2017 tarihli ve 30261 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 7. maddesinin 6. fıkrasının (d) bendinin incelenmesi:

05/12/2017 tarihli ve 30261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 7. maddesinin 6. fıkrasının (d) bendinde; "d) Öğrenim süresince kullanılan pasaportun/pasaportların ve il emniyet müdürlüğünden alınan giriş-çıkış dökümünün incelenmesi sonucunda her bir eğitim-öğretim dönemi için öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresinde eksiklik tespit edilenlerin başvuruları reddedilir. Öğrenime devam süresinin tespitinde Türkiye’deki ilgili yükseköğretim mevzuatı esas alınır." hükmüne yer verilmiştir.
14/4/2020 tarihli ve 31099 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan değişiklik ile maddede yer alan "her bir eğitim-öğretim dönemi için" ibaresi yürürlükten kaldırılmış ve maddeye "Bir eğitim-öğretim dönemi için eğitim-öğretim süresinin %70’inden az olan süreler eksik sayılır. Ön lisans eğitiminde en fazla bir, lisans eğitiminde ise en fazla üç eğitim-öğretim döneminde, eğitim-öğretime devam etmiş olmakla birlikte o dönemler için aranan sürelerde eksiklik bulunanlarda, öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresi aranan toplam süreyi sağlıyorsa ilgili dönemlerdeki eksiklik dikkate alınmaz.” şeklindeki cümleler eklenmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış ön lisans ve lisans üstü diplomaların denkliğini tespit etmenin Yükseköğretim Kurulu'nun görevleri arasında sayıldığı, Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme'nin “Yükseköğretim Belgelerinin Tanınması” başlıklı VI. Bölümü'nün 1. maddesi uyarınca sözleşmeye taraf olanların tanımanın istendiği belge ile tanımanın istendiği tarafça bu belgeye karşılık gelen diploma arasında önemli bir farklılık görülmediği durumda, diğer tarafta verilmiş yükseköğretim belgelerinin tanınacağı belirtilmiştir.
Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınan ön lisans, lisans, yüksek lisans diplomalarının tanıma ve denklik işlemlerinde uyulacak usul ve esasları belirlemek amacıyla 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 7. maddesi, Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme ve Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hukukuna Göre Kurulmuş Olan Üniversitelerin Karşılıklı Tanınmasına Dair Milletlerarası Anlaşma hükümlerine dayanılarak, Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği hazırlanmıştır.
Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme'ye taraf olan Ülkemizde denklik vermeye yetkili kurum olan Yükseköğretim Kurulunca anılan Sözleşme'ye taraf olan ülkelerden alınan diplomalara ilişkin denklik taleplerinin hukuk devleti ve ahde vefa ilkeleri gereğince bu Sözleşme tarafından çizilen çerçeve içerisinde değerlendirilmesi ve objektif kriterlerin ortaya konulması gerektiği açık olmakla birlikte; dava konusu Yönetmelik hükmü uyarınca denklik başvurularında, Yükseköğretim Kurulu tarafından lisans eğitiminin düzeyi ve içeriğine yönelik olarak yapılacak inceleme ve değerlendirmeler kapsamında mezun olunan programın Türk yükseköğretim programlarına eşdeğer olup olmadığı hususuna ek olarak, başvuru sahiplerinin eğitime devam edip etmedikleri ve yurt dışında kalınan sürenin lisans eğitimi için yeterli olup olmadığı hususlarına karine teşkil edecek şekilde objektif bir kriter olarak getirilen dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığı'nın ...tarih ve ... sayılı işleminin incelenmesi;
Uyuşmazlık konusu olayda, davacının Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Adalet Bölümünden 05/06/2017 tarihinde mezun olduğu, daha sonra Kuzey Makedonya Cumhuriyeti Vizyon Üniversitesi Hukuk Fakültesi lisans programına 14/08/2017 tarihinde kayıt yaptırıdığı ve 20/12/2019 tarihinde de mezun olduğu, mezuniyeti sonrasında 18/01/2021 tarihli başvurusuyla diplomasına denklik verilmesi isteminde bulunduğu görülmektedir.
Dosya içerisindeki bilgi ve belgelerin incelenmesinden, İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü Göçmen Kaçakçılığıyla Mücadele ve Hudut Kapıları Daire Başkanlığının... tarih ve ... sayılı yurda giriş - çıkış belgesi ile davalı idarenin yurtdışı kalış süresi incelemesine ilişkin evrakın birbiriyle uyumlu olduğu, davacının eğitimi süresince ilgili ülkede toplam 77 gün kaldığı, kalınan sürenin çok kısa olduğu ve bu sürede niteliği tespit edilemeyen bir eğitimle hukuk mesleğinin gerektirdiği formasyonun kazanılamayacağı, alınan eğitimin de Türkiye'deki hukuk eğitimine eşdeğer olamayacağı, öte yandan önlisans düzeyinde alınan derslerin ise lisans eşdeğerinde sayılmasının da mümkün bulunmadığı anlaşıldığından, tesis edilen dava konusu bireysel işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,
30/04/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.