DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2021/3332 E.  ,  2025/3460 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/3332
Karar No : 2025/3460

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR : 1- (DAVACI) ... Nakliye, İnşaat Taahhüt, Petrol Ürünleri, Turizm Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVALI) ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, aleyhlerine olan kısımları yönünden karşılıklı olarak temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Adana ili, Pozantı ilçesi sınırları içinde bulunan davacıya ait Sicil:... sayılı IV. grup maden (krom) işletme ruhsat sahası ile ilgili olarak 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesinin 21. fıkrası kapsamında davacı şirket hakkında 37.646,00-TL idari para cezası uygulanması ile aynı Kanun'un 29/1. fıkrası kapsamında faaliyet durdurma tedbiri uygulanmasına ilişkin davalı idarenin ... gün ve E... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; idari para cezası yönünden incelenmesinden; dava konusu işlemle Maden Kanunu'nun 7. maddesinin 21. fıkrası uyarınca uygulanan 37.646 TL tutarlı idari para cezasının, teknik heyet tarafından 07-13/06/2018 tarihlerinde yapılan denetimde açık ocakların ÇED izin sınırları GSM ruhsat sınırları ve mülkiyet izin sınırları dışında bulunduğu tespitine istinaden uygulandığı görülmekle, tespitin yapıldığı 2018 yılı için yeniden değerleme oranına göre belirlenen ceza miktarı kadar 37.646,00 TL idari para cezası uygulanmasında hukuka aykırılık görülmediği; Üretim faaliyetini durdurma tedbiri yönünden incelenmesinden; faaliyet durdurma gerekçesini Y:... koordinatlı maden ocağı girişinin pasa ile kapatıldığı, bu ocak için zorunlu ferdi kaza sigortası poliçesi ve daimi nezaretçi ataması bulunmadığı, ayrıca sahaya ait işletme projesinde açık işletme yöntemi ile üretim yapılacağı tespitinin oluşturduğu görülmekle, mevzuatta işletme projesine aykırı faaliyette bulunulduğunun tespit edilmesi halinde projeye uygun faaliyette bulunulması için ruhsat sahibine 6 aya kadar süre verileceği, bu süre sonunda projeye uygun faaliyette bulunulmaması halinde 50.000 TL idari para cezası verilerek üretim faaliyetinin durdurulacağı, ancak projeye aykırı faaliyetlerin işletme açısından tehlikeli olduğunun tespit edilmesi halinde tehlikeli durum giderilinceye kadar üretim faaliyetlerinin doğrudan durdurulacağının düzenlendiği, oysa uyuşmazlıkta, teknik heyet tarafından yapılan tespit üzerine doğrudan faaliyetin durdurulması tedbiri uygulanmadan önce projeye uygun faaliyette bulunulması için davacıya 6 aya kadar süre verilmeden ve ilgili para cezası uygulanmadan doğrudan faaliyetin durdurulması yoluna gidildiği, ancak mevzuatın doğrudan faaliyet durdurma için aradığı koşul olan "projeye aykırı faaliyetlerin işletme açısından tehlikeli olduğu" şeklinde bir tespit yapılmadığının anlaşıldığı sonucuna varılarak, dava konusu işlemin üretim faaliyetini durdurmaya ilişkin kısmın iptaline, davanın idari para cezasına yönelik kısmının ise reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacı tarafından, davalı idarenin idari para cezası düzenleme yetkisinin bulunmadığı, Maden Kanunu'nun 7. maddesinde düzenlenen izinlerinin mevcut olduğu, keşif ve bilirkişi incelemesi yapılması gerektiği, ceza tutanağında fiilin işlendiği yer ve zamanın açıkça yazılmadığı, soruşturma zamanaşımının gerçekleştiği; Davalı idare tarafından, davanın süresinde açılmadığı, teknik heyet tarafından ruhsat sahasında yapılan denetim sonucu hazırlanan 15/08/2018 günlü teknik heyet raporuna göre sahadaki tüm açık ocakların 7. madde izinleri sınırı dışında olduğundan Maden Kanunu'nun 7/21. maddesi uyarınca para cezası uygulandığı ve ocaklarda herhangi bir maden faaliyetinde bulunulmaması gerektiğinin belirtildiği, ayrıca Y:... koordinatlı ocağın girişinin pasa ile kapatıldığı, bu ocak için zorunlu ferdi kaza sigortası poliçesi ve daimi nezaretçi ataması bulunmadığı, ayrıca sahaya ait işletme projesinde açık işletme yöntemi ile üretim yapılacağının beyan edildiği tespit edildiğinden söz konusu yer altı ocağında Maden Kanunu'nun 29/1 maddesi uyarınca tüm maden işletme faaliyetlerinin durdurulduğu, işlemlerin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davalı idare tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur. Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Adana ili, Pozantı ilçesi sınırları içinde bulunan Sicil:... sayılı IV. grup maden (krom) işletme ruhsatı davacı şirket adına 02/10/2009 yılında düzenlenmiştir.
Davalı idare tarafından maden sahasında görevlendirilen teknik heyet tarafından 07-13/06/2018 günlerinde yapılan denetimde, Y:... koordinatı civarında yarma tespit edildiği, (1,2,3) nolu ocaklar ile söz konusu yarmanın Maden Kanunu'nun 7. maddesinde düzenlenen alınması zorunlu izin alanları dışında olduğu, ocaklardaki basamakların kaybolduğu, şev yüksekliklerinin ise yaklaşık 15-20 metre civarında olduğu tespit edilmiştir.
Davalı idarenin ... gün ve E... sayılı işlemi ile davacı hakkında açık ocakların ÇED izin sınırları GSM ruhsat sınırları ve mülkiyet izin sınırları dışında bulunduğu tespit edildiğinden Maden Kanunu'nun 7. maddesinin 21. fıkrası uyarınca 37.646 TL idari para cezası uygulanması ve Y:... koordinatlı maden ocağı girişinin pasa ile kapatıldığı, bu ocak için zorunlu ferdi kaza sigortası poliçesi ve daimi nezaretçi ataması bulunmadığı ayrıca sahaya ait işletme projesinde açık işletme yöntemi ile üretim yapılacağı tespiti üzerine aynı Kanun'un 29/1. fıkrası kapsamında faaliyet durdurma tedbiri uygulanması üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Kanun'un dava konusu işlemin tesis edildiği tarihteki hali olan 7. maddesinin 18/02/2015 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6592 sayılı Kanun'la değişik halinde "Çevresel etki değerlendirmesi ile ilgili karar, işyeri açma ve çalışma ruhsatı, mülkiyet izni olmadan veya on üçüncü fıkraya aykırı faaliyette bulunulduğunun tespiti hâlinde 30.000 TL tutarında idari para cezası uygulanarak bu alandaki işletme faaliyetleri durdurulur. Bu ihlallerin üç yıl içinde üç kez veya daha fazla yapıldığının tespiti hâlinde ise ruhsat iptal edilir.” hükmü, aynı Kanun'un 13'üncü maddesinin 2. fıkrasında ise; "...bu bedeller ile bu Kanun gereğince uygulanan idari para cezaları her yıl 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranı nispetinde artırılır. " hükmü;
3213 sayılı Maden Kanunu'nun 'İşletme faaliyeti' başlıklı 29. maddesinin 1. fıkrasında; "İşletme faaliyeti, projesine ve bu Kanunun ilgili hükümlerine göre yürütülür. İşletme projesine aykırı faaliyette bulunulduğunun tespit edilmesi hâlinde, projeye uygun faaliyette bulunulması için ruhsat sahibine altı aya kadar süre verilir. Bu süre sonunda projeye uygun faaliyette bulunulmaması hâlinde 50.000 TL idari para cezası verilerek üretim faaliyeti durdurulur. Ancak, projeye aykırı faaliyetlerin işletme açısından tehlikeli olduğunun tespit edilmesi hâlinde tehlikeli durum giderilinceye kadar üretim faaliyetleri doğrudan durdurulur." hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu işlemin 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7/21. maddesi uyarınca idari para cezası verilmesine ilişkin kısmı yönünden, Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Dava konusu işlemin 3213 sayılı Kanun'un 29/1. fıkrası kapsamında faaliyet durdurma tedbiri uygulanması yönünden;
Yukarıda ilgili kısmına yer verilen mevzuat uyarınca, işletme projesine aykırı faaliyette bulunulması ve tehlikeli durumun ortadan kaldırılmaması halinde projeye uygun faaliyette bulunulması için ruhsat sahibine altı aya kadar süre vereceği ve bu süre sonunda projeye uygun faaliyette bulunulmaması hâlinde idari para cezası verilerek üretim faaliyeti durdurulacağı; Ancak projeye aykırı faaliyetlerin can ve mal güvenliği açısından tehlikeli bir durum oluşturduğunun tespit edilmesi halinde maden üretimine yönelik faaliyetlerin doğrudan durdurulacağı düzenlenmiştir.
Uyuşmazlıkta, dava konusu maden ruhsat alanında bulunan Y:... yer altı ocağının girişinin pasa ile kapatıldığı, oysa işletme projesinde açık işletme yöntemi ile üretim yapılacağının beyan edildiği, şayet bu koordinatlardaki yeraltı ocağında faaliyette bulunulmayacak ise ocak giriş ve çıkışlarının canlı giremeyecek ve gaz sızdırmayacak şekilde barajlanarak kapatılması gerektiği; diğer tarafdan Y:... koordinatlarındaki açık maden ocağında basamak düzenin kaybolduğu ve şev yüksekliklerinin yaklaşık 15-20 metre olduğunun tespit edildiği ve basamak şev yüksekliklerinin bu haliyle işletme güvenliği açısından tehlike arzettiği ve yüksekliklerinin düşürülmesi gerektiği yönünde tespit ve önerilerde bulunulduğu, ancak davacı tarafından aykırılığın giderilmediği anlaşılmaktadır.
Bu durumda; maden mevzuatı gereği üzerine düşen yükümlülüklerin yerine getirildiğine dair herhangi bir belge ortaya koymayan davacı hakkında tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptali yönündeki Isparta İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz istemlerinin kısmen kabul, kısmen reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının;
a) Dava konusu işlemin, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 29/1. fıkrası kapsamında faaliyet durdurma tedbiri uygulanmasına ilişkin kısmının BOZULMASINA,
b) Dava konusu işlemin, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesinin 21. fıkrası kapsamında davacı şirket hakkında ... TL idari para cezası kısmının ONANMASINA,
3. Kullanılmayan ... TL temyiz yürütmesi durdurma harcının istemi halinde davacıya iadesine,
4. Bozulan kısım hakkında yeniden karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 10/04/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY :
(X)- Dava konusu işlemin 3213 sayılı Kanun'un 29/1. fıkrası kasamında faaliyet durdurma tedbiri uygulaması yönünden davalı idarece yapılan temyiz isteminin incelenmesinden;
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden temyize konu kararın onanması gerektiği görüşüyle bozulan kısmı yönünden çoğunluk kararına katılmıyoruz.