DANIŞTAY 6. DAIRE

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2024/3043 E.  ,  2025/1009 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2024/3043
Karar No : 2025/1009

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı-ANKARA
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Yalova ili, Çiftlikköy ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerindeki ...Yapı Denetim Limited Şirketinin denetim sorumluluğunda bulunan ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... YİBF numaralı yapıları 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun hükümleri uyarınca denetlemeyerek anılan yapı denetim şirketine üç idari müeyyide uygulanmasına neden olduğundan bahisle sorumlu denetim elemanı (inşaat mühendisi, proje ve uygulama denetçisi) olan davacının, aynı Kanunun 8. maddesi uyarınca 3 yıl süre ile herhangi bir yapı denetim ve laboratuvar kuruluşunda teknik görev almaması ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı da olmamasına ilişkin 28.06.2022 tarihli ve 31880 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 23/06/2022 tarih ve 3980720 sayılı Bakanlık Oluru'nun iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 8. maddenin 8. fıkrasına göre, denetçi mimar ve denetçi mühendisler ile diğer teknik personele üç yıl süre ile herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda teknik bir görev alamama ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı olamama yaptırımı uygulanabilmesi için, yapı denetim kuruluşuna uygulanan ilk idari müeyyidenin tebellüğ edilmesinden veya öğrenilmesinden sonraki bir tarihte ilgili yapı denetim kuruluşuna 2 ayrı para cezası daha verilmesine sebep olunması gerektiği, uyuşmazlıkta, yapı denetim şirketinin denetimini üstlendiği inşaat işinin Yalova İli, Çiftlikköy İlçesi, ... ada, ... parselde aynı taşınmaz üzerinde 9 blok ile ilgili yapılan teknik inceleme raporlarında aynı tespitlere yer verilerek her bir blok inşaatı nedeniyle 9 ayrı idari para cezası verildiği, yeni iş almaktan men cezalarının tümünün 16/05/2022 tarihli İl Müdürlüğü kararı ile tesis edildiği, aynı ada ve parselde yer alan bloklarda tespit edilen aykırılıklara dayandığı ve aynı inceleme döneminde verilen idari müeyyideler olduğu, her ne kadar, yasa maddesinde yapı denetim şirketine son bir yıl içinde uygulanan idari müeyyidelerin aynı inceleme kapsamında olup olmadığı ayrımına gidilmemiş ise de, özellikle toplu inşaatlarda ve bütünsellik arz eden işlerde aynı tür ve nitelikteki aykırılıkların tespiti halinde birden fazla idari yaptırım uygulansa dahi sonuç itibarıyla tek bir inceleme söz konusu olacağından, bu durumdaki işlerin aynı inceleme kapsamında kabul edilmesi, dolayısıyla yapı denetim şirketi için bu durumun anılan Kanunun 8.maddesinde öngörülen 3 defa idari müeyyide verilmesi fiilinde dikkate alınacak 1 (bir) yeni iş almaktan men cezası olarak değerlendirilmesinin hakkaniyete uygun olacağı, bu durumda, uyuşmazlığa konu olayda; dava konusu yaptırım kararına dayanak alınan yeni iş almaktan men cezalarının aynı tarihli olduğu, bu cezaların davacı tarafından aynı tarihte öğrenildiği, aynı tespitlere yer verilerek her blok için ayrı ayrı uygulanan idari yaptırımların aynı inceleme kapsamında olduğu değerlendirildiğinde, tek bir yeni iş almaktan men cezası olarak kabulü gerektiğinden, davacıya 4708 sayılı Kanunun yukarıda yer verilen hükümlerine göre üç yıl süre ile herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda teknik bir görev alamama ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı olamama yaptırımı uygulanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALAR : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ :Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Yalova ili, Çiftlikköy ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerindeki ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... YİBF nolu yapılarda yapılan inceleme neticesinde; her bir yapı için 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 2. maddesinin 4. fıkrasının (a) bendinde belirlenen görev ve sorumluluklarının yerine getirilmemesi ve bu hataların yapının ruhsat eki onaylı statik projesinin ve hesaplarının zemin etüd raporuna veya standartlara veya ilgili mevzuata aykırı olduğunun tespit edildiğinden bahisle Yalova İl Yapı Denetim Komisyonu tarafından 15.03.2022 tarihli komisyon kararlarıyla, aynı Kanunun 8. maddesi uyarınca yapı denetim şirketine "bir yıl süreyle yeni iş almaktan men cezası verilmesi için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına teklifte bulunulmasına karar verilmiştir.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yapılan değerlendirme neticesinde; ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... YİBF nolu yapılar için 02.06.2022 tarihli Bakanlık Oluru ile her bir yapı için ...Yapı Denetim Limited Şirketine "yeni iş almaktan men cezası" verilmiş ve bu kararlar 08.06.2022 tarihli ve 31860 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır.
... Yapı Denetim Limited Şirketinin denetim sorumluluğunda bulunan ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... YİBF numaralı yapıları 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun hükümleri uyarınca denetlemeyerek anılan yapı denetim şirketine üç idari müeyyide uygulanmasına neden olduğundan bahisle sorumlu denetim elemanı (inşaat mühendisi, proje ve uygulama denetçisi) olan davacının, aynı Kanunun 8. maddesi uyarınca 3 yıl süre ile herhangi bir yapı denetim ve laboratuvar kuruluşunda teknik görev almaması ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı da olmamasına ilişkin 28.06.2022 tarihli ve 31880 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 23/06/2022 tarih ve 3980720 sayılı davalı idare işlemi tesis edilmiştir.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "Davaların Karara Bağlanması" başlığını taşıyan 22. maddesinin 1. fıkrasında; konular aydınlandığında meselelerin sırasıyla oya konulacağı ve karara bağlanacağı; "Kararlarda bulunacak hususlar" başlıklı 24. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, kararda, davacının ileri sürdüğü olayların ve dayandığı hukuki sebeplerin özeti istem sonucu ile davalının savunmasının özetinin, (e) bendinde ise kararın dayandığı hukuki sebepler ile gerekçesi ve hüküm: tazminat davalarında hükmedilen tazminat miktarının belirtileceği düzenlenmiştir.
Öte yandan; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinin 1. fıkrasında, "Temyiz incelemesi sonunda Danıştay;
a) Kararı hukuka uygun bulursa onar. Kararın sonucu hukuka uygun olmakla birlikte gösterilen gerekçeyi doğru bulmaz veya eksik bulursa, kararı, gerekçesini değiştirerek onar.
b) Kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararı düzelterek onar";
2. fıkrasında ise "Temyiz incelemesi sonunda Danıştay;
a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması, sebeplerinden dolayı incelenen kararı bozar..." hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden idari yargı yerlerinde açılan davaların yargısal denetimi yapılırken, davanın konusunun açık ve tereddüte yer vermeyecek şekilde belirlenmesi, usul ve esasa yönelik incelemenin bu çerçevede yapılması, davanın konusunun doğru kurgulanması ve kararın gerekçesi ile hüküm sonucu arasında çelişkiye yol açılmaması, aynı talep konusuyla ilgili birbiriyle çelişen birden fazla hüküm kurulmaması gerekmekte olup, davanın konusunun hatalı kurgulanması ve davacının taleplerinin tamamı hakkında hüküm kurulmaması ya da taleplerden bir kısmı hakkında eksik veya çelişkili hüküm kurulması durumlarında ise, temyiz başvurusunun haklılığı veya haksızlığı konusunda hukuki denetim yapılmasına elverişli bir ilk derece mahkemesi veya bölge idare mahkemesi kararının varlığından söz edilemeyeceği açıktır.
Dosyanın incelenmesinden; dava konusu işleme sebep olarak gösterilen idari yaptırımların tamamının "yeni iş almaktan men cezası" olmasına rağmen, bu yaptırımların İdare Mahkemesi kararının bazı kısımlarında para cezası bazı kısımlarında ise yeni iş almaktan men cezası olduğunun belirtildiği, yeni iş almaktan men cezalarının 02.06.2022 tarihli Bakanlık Makamı Olurlarıyla verilmesine rağmen, Yalova Valiliği Çevre Şehircilik İl Müdürlüğünün 16/05/2022 tarihli kararları ile tesis edildiği yönünde maddi olayın kurgulandığı, "4708 sayılı Kanunun 8. maddesinin 8. fıkrasına göre yaptırım uygulanabilmesi için, yapı denetim kuruluşuna uygulanan ilk idari müeyyidenin tebellüğ edilmesinden veya öğrenilmesinden sonraki bir tarihte ilgili yapı denetim kuruluşuna 2 ayrı para cezası daha verilmesine sebep olunması gerektiği" yönünde ve para cezası kapsamında hukuki değerlendirme yapıldığı ve söz konusu Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun da ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararı ile reddedildiği görülmektedir.
Bu durumda; ancak maddi olayların ve dava konusu işlem ve dayanaklarının doğru ve net bir biçimde ele alınması suretiyle bununla uyumlu olarak temyiz incelemesine elverişli gerekçeli kararın oluşturulması mümkün olacağından belirtilen hususa riayet edilmeden verilen kararda yargılama usulü kurallarına uyarlık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 26/02/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.