DANIŞTAY 6. DAIRE

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2023/532 E.  ,  2025/2053 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/532
Karar No : 2025/2053

TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVACI) ... Yapı İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

2- (DAVALI) ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF : 1- (DAVALI) ... Belediye Başkanlığı
2- (DAVACI) ... Yapı İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul İli, Şişli İlçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda yapı ruhsatı ve eki mimari projesine aykırı olarak imalat yapıldığından bahisle yapı ruhsatında yapı sahibi olarak adı geçen ... adına 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca 319.794,22.-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Şişli Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararının Mahkeme kararıyla iptaline karar verilmiş, söz konusu idari para cezasının yine ruhsatta yapı sahibi olarak belirtilen davacı şirket adına düzenlenmesi gerektiği gerekçesiyle tesis edilen Şişli Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... kararda; 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasına göre hesaplanan temel para cezası ve yine aynı fıkranın (c) bendinin 5 numaralı alt bendi uyarınca uygulanan artırım nedenine ilişkin olarak, gerek dosyadaki bilgi belgeler, gerekse bilirkişi raporunda yapılan değerlendirmeler ve ulaşılan tespitler uyarınca hukuka aykırılık bulunmadığı, cezanın 2. fıkranın (c) bendinin 13 numaralı alt bendi uyarınca uygulanan artırım nedenine ilişkin olarak ise, ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapıların, çevre ve görüntü kirliliğine sebebiyet verdiğinin ön kabul olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı ve dava kapsamında somut tespit ve gerekçelerin ortaya konulması gerektiği, uyuşmazlıkta ise işleme dayanak Yapı Tatil Tutanağı'nda çevre ve görüntü kirliliğine sebebiyet verilmesiyle ilgili teknik açıdan değerlendirme olmadığı gibi, bu yönde somut bir tespit de yapılmadığından hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle; dava konusu işlemin 45.684,89-TL'ye ilişkin kısmın iptaline, geri kalan 274.109,33-TL'ye yönelik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurularına konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularınn reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Taraflarca, temyize konu kararın aleyhe olan kısımlarının usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : 1. Davacı tarafından, temyiz edilen kararın dava konusu işlemin kısmen iptaline yönelik bölümüne yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmında bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın bu kısmının onanması gerektiği savunulmaktadır.
2. Davacı tarafından, temyiz edilen kararın davanın kısmen reddine yönelik bölümüne yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmında bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın bu kısmının onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının Daire kararında belirtilen gerekçeyle bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Şişli Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararıyla, İstanbul İli, Şişli İlçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda yapı ruhsatı ve eki mimari projesine aykırı olarak imalat yapıldığından bahisle yapı ruhsatında yapı sahibi olarak adı geçen ... adına 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca 319.794,22.-TL idari para cezası verilmiştir.
Söz konusu kararın, ... İdare Mahkemesinin ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararıyla, yapı sahibinin ... Yapı İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi, müteahhidinin ise ... Otelcilik Turizm İşletmeleri Sanayi ve Ticaret AŞ olduğu, anılan şirketlere verilmesi gerekirken davacıya verilen idari para cezasında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptal edilmesine üzerine, aynı yöntemle hesaplanan aynı tutardaki idari para cezası, Şişli Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla, yapı sahibi sıfatıyla ... Yapı İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketine, yapı müteahhidi sıfatıyla da ... Otelcilik Turizm İşletmeleri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketine, yapı denetim firması sıdatıyla da ... Yapı Denetim Limited Şirketine verilmiştir.
Şişli Belediye Encümeninin 24/01/2019 tarihli, 33 sayılı kararının iptaline yönelik ... İdare Mahkemesinin ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararına yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararın bozulmasına ilişkin Danıştay Altıncı Dairesinin 22/11/2022 tarihli, E: 2020/11330, K: 2022/10014 sayılı kararı üzerine Bölge İdare Mahkemesince ısrar yolunda verilen ... tarihli, E:..., K:... sayılı karar Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 23/10/2024 tarihli, E: 2023/2615, K: 2024/2559 sayılı kararıyla ruhsatsız imalatların tespit edildiği tarihte "yapı ruhsatında" ve "tadilat ruhsatında" yapı sahibi olarak görünen davacıya ruhsatsız imalat nedeniyle para cezası verilmesine ilişkin işlemde "cezaların şahsiliği" ilkesi açısından hukuka aykırılık bulunmadığı, Bölge İdare Mahkemesince temel para cezası ve her bir artırım nedeni yönünden 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesi dikkate alınarak dava konusu işlemlerin esasının incelenmesi gerektiği gerekçesiyle bozulmuş; bunun üzerine Bölge İdare Mahkemesinin ... tarihli E: ..., K: ... sayılı kararıyla işlemin esası incelenmek suretiyle kısmen iptali, kısmen davanın reddi yolunda karar verilmiştir.
Bakılan dava, Mahkeme'nin iptal kararı üzerine tesis edilen Şişli Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinde, " (1) Bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanır. (2) Ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere ve imar mevzuatına aykırı olarak yapılan ya da 27 nci madde kapsamında ruhsat alınmadan yapılabilen yapılardan aynı maddede belirtilen koşullar sağlanmadan yapılanların sahibine, yapı müteahhidine ve aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere, yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, bin Türk lirasından az olmamak üzere, aşağıdaki şekilde hesaplanan idari para cezaları uygulanır..." şeklindeki düzenlemeye yer verilmiştir.
Öte yandan, evrensel hukuk ilkelerinden biri olan mükerrer cezalandırma yasağı (non bis in idem ilkesi) uyarınca, bir kimsenin aynı fiilden dolayı birden fazla kez -yargılanması ve- cezalandırılması mümkün değildir. Ceza hukukunun temel ilkeleri arasında yer alan mükerrer cezalandırma yasağı, idari yaptırımlar açısından da geçerlidir.
Dosyanın ve UYAP kayıtlarının incelenmesinden, yapı ruhsatında yapı sahibi olarak "...- ... Yapı İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret AŞ" isimlerinin yer aldığı; İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca, yapı sahibi sıfatıyla daha önce ... adına idari para cezası verilmesine yönelik olarak tesis edilen Şişli Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararının İdare Mahkemesi kararıyla iptaline karar verilmesi üzerine dava konusu işlemle aynı yöntemle hesaplanan aynı miktardaki idari para cezası yapı sahibi sıfatıyla bu defa davacı şirket adına düzenlenmiş ise de, anılan Mahkeme kararının yukarıda ayrıntılı olarak izah edilen yargılama süreci içerisinde bozulması üzerine söz konusu işlemin kısmen iptaline, kısmen davanın reddine karar verildiği; dolayısıyla yapı sahibi sıfatıyla ... adına verilen idari para cezasının hukuken ayakta olması karşısında bakılmakta olan davaya konu idari para cezasının davacı şirket açısından mükerrer ceza teşkil ettiği görülmüştür.
Bu itibarla, Şişli Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararının mükerrer cezalandırma yasağı doğrultusunda iptaline karar verilmesi gerektiğinden, para cezasının hesaplanma şeklinin hukuka uygun olup olmadığının denetlenmesi suretiyle anılan işlemin kısmen iptali, kısmen davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararının aleyhe olan kısımlarına karşı taraflarca yapılan istinaf başvurularının reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan tarafların temyiz istemlerinin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin ...-TL'ye ilişkin kısmın iptaline davanın ...-TL'ye yönelik kısmının ise reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurularının reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 16/04/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.