DANIŞTAY 4. DAIRE

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2024/3933 E.  ,  2025/2487 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/3933
Karar No : 2025/2487

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Adana ili, Seyhan ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:.../... adresinde bulunan işyerine içkili restoran ruhsatı verilmesi talebiyle 01/03/2023 tarihinde yapılan başvurunun reddine dair... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; Mahkemelerinin 25/04/2024 tarihli ara kararıyla "Davacıya ait işyerinin kapısı ile ... kolejinin ve ... İlkokullarının kapısı arasındaki mesafenin davalı idare tarafından ölçülüp bildirilmesinin ve davacıya ait işyerinin kapısı ile etrafında bulunan örgün eğitim kurumları ve dershaneler, öğrenci yurtları, ibadethanelerin kapısı arasında 100 metreden az mesafe olup olmadığının davalı idareden sorularak, 100 metreden az mesafe var ise bildirilmesinin istenildiği" davalı idare tarafından mahkemenin ara kararı üzerine, tekerlekli dijital tur metresi ile ölçümler yapılarak mesafe ölçüm tutanağının düzenlendiği, tutanakta davacıya ait işyerinin kapısı ile ... Kolejinin arka sokağına açılan ve göründüğü haliyle kapalı olduğu tespit edilen kapısı arasındaki mesafenin 46 metre olduğu, davacıya ait işyerinin kapısı ile ... İlkokulu kapısı arasında ise mesafenin 220 metre olduğu, davacıya ait işyerinin kapısı ile ... Kolejinin arka kapısı haricinde 100 metre mesafeden az örgün eğitim kurumu, dersane, öğrenci yurdu, ibadethanenin olmadığının belirtildiği, davacı tarafından söz konusu ölçüm tutanağındaki rakamlara itirazının bulunmadığı beyan edildiğinden ölçüm tutanağının hükme esas alındığı, davalı idarece; örgün eğitim kurumu olan ... Kolejinin davacının faaliyet göstermek istediği adrese olan uzaklığının mevzuatta belirtilen şekilde en yakın olan arka kapı esas alınarak ölçüldüğü, davacı tarafından alkollü içki satışı yapılmak istenilen adresin örgün eğitim kurumları, özel öğretim kursları, yükseköğretim hariç öğrenci yurtları ile anaokullarından, kapıdan kapıya en az yüz metre uzaklıkta olması gerektiği yönünde mevzuatta aranan şartı sağlamadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı; öte yandan, davacı tarafından okulun arka kapısının kullanılmadığından mesafe ölçümünde dikkate alınmaması gerektiği ileri sürüldüyse de, mevzuatta kapının kullanılmaması durumunda hesaplama yapılmayacağına dair düzenleme bulunmadığından davacının iddiasına itibar edilmeyeceği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, içkili kafe/restoran ruhsatı bulunan davaya konu işyerini dava dışı 3. şahıstan devir aldığı, devraldığı kişinin borçları ve hukuki sorunları ile uğraşmak istemediğinden ilgili birimler nezdinde işyeri kapama işleminin gerçekleştirildiği, akabinde tüm evraklarını tamamlayan davacının ruhsat talebinde bulunduğu, bahsi geçen okulun 35 yıl, işyerinin ise 15 yıldan beri değişik unvanlarla içki ruhsatı olan kafe olarak işletilmekte olduğu, bahsi geçen okul ile işyeri arasında 250 m mesafe olduğu, kafenin okulun arka sokağında olduğu, arka taraftaki kapının ise kapalı olup öğrenci giriş çıkışı için kullanılmadığı, okul duvarının 10 m yükseklikte olup üzerinin tel örgü ile çevrili olduğu, okulun kapısına ve giriş çıkışına daha yakın bir çok içki satan tekel büfesi ve marketin bulunduğu, bilirkişi incelemesi talepleri yerine getirilmiş olsaydı arka kapının darabalı olduğunun ortaya çıkmış olacağı, kafenin her iki okula (... Koleji ve ... İlkokulu) mevzuatın öngördüğü mesafeyi sağladığı, kolluk görüşünün soyut matbu, klişe ifadelerden oluştuğu, davalı idare tarafından dahi kapalı olduğu tespit edilen darabalı kapının yasa koyucunun amacını aşar şekilde giriş-çıkışın sağlandığı kapı olarak değerlendirilmesinin hatalı olduğu, eksik inceleme ve araştırma ile verilen kararın yeterli gerekçeyi de içermediği belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin 4. maddesinde; " 3. maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar. a) İnsan sağlığına zarar vermemek, b) Çevre kirliliğine yol açmamak, c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak." düzenlemesi yer almış, 5. maddesinde "İşyeri veya işletme açmak isteyen; işin özelliğine göre 4. maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra başvuru formunu doldurarak 3. maddede belirtilen mercie ibraz ederler. Bu başvurunun yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir." düzenlemesine yer verilmiştir.
10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma Ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in Tanımlar başlıklı 4. maddesinin 1/a bendinde, Yetkili idare: Belediye sınırları ve mücavir alanlar dışı ile kanunlarda münhasıran il özel idaresine yetki verilen hususlarda il özel idaresini, büyükşehir belediyesi sınırları içinde büyükşehir belediyesinin yetkili olduğu konularda büyükşehir belediyesini, bunların dışında kalan hususlarda büyükşehir ilçe belediyesini, belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediyeyi (...) ifade eder. "Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin açılması" başlıklı 32. maddesinin 2. fıkrasında; "Umuma açık istirahat ve eğlence yerinin açılması ve faaliyette bulunmasına belediye sınırları ve mücavir alan sınırları içinde belediye, bu alanlar dışında il özel idaresi tarafından izin verilir." hükmüne, 3.fıkrasında; "İl özel idaresi ve belediyeler, umuma açık istirahat ve eğlence yeri ruhsatını vermeden önce kolluk kuvvetinin görüşünü alır." hükmüne, 4. fıkrasında; "Yetkili kolluk kuvveti, açılacak yerin genel güvenlik ve asayişin korunması açısından kolaylıkla kontrol edilebilecek bir yerde ve konumda olup olmadığını dikkate alarak, işyeri hakkındaki görüşünü mülki idare amiri vasıtasıyla yedi gün içinde bildirir." hükmüne, 6. fıkrasında; "Meyhane, kahvehane, kıraathane, bar, elektronik oyun merkezleri, internet salonu gibi umuma açık yerler ile alkollü içkilerin açık olarak satışının yapıldığı yerlerin; örgün eğitim kurumları, özel öğretim kursları, yükseköğretim hariç öğrenci yurtları ile anaokullarından, kapıdan kapıya en az yüz metre uzaklıkta bulunması zorunludur. Özel eğitime muhtaç bireylerin devam ettikleri öğretim kurumları ile okullar dışındaki diğer özel öğretim kurumları için bu zorunluluk aranmaz. Ancak söz konusu özel öğretim kurumlarıyla yukarıda belirtilen türdeki işyerleri aynı binada bulunamaz." hükmüne, "Mesafe ölçümü" başlıklı 34.maddesinde; "Meyhane, kahvehane, kıraathane, bar, elektronik oyun merkezleri, internet salonu gibi umuma açık yerler ile açık alkollü içki satılan yerlerin açılmasına izin verilirken mesafe ölçümünde, bina ve tesislerin varsa bahçe kapıları, yoksa bina kapıları; kapıların birden fazla olması durumunda en yakını esas alınır. Yüz metre uzaklığın ölçümünde, mevcut cadde ve sokaklar üzerinden yaya yolu kullanılarak, yaya kurallarına göre gidilebilecek en kısa mesafe dikkate alınır. Bu tür yerlerin açılmasına izin verilirken, o yerin en az yüz metre civarında okul bulunup bulunmadığının yanı sıra bu işyerlerinin özel eğitime muhtaç bireylerin devam ettikleri öğretim kurumları ve okullar dışındaki diğer özel öğretim kurumları ile aynı binada olup olmadığı ve içkili yer bölgesinde bulunup bulunmadığı yetkili idarelerce tespit edilir." düzenlemesine yer verilmiştir.
Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı; tütün mamulleri ve alkollü içkilerin, kamu sağlığının ve tüketici haklarının korunması ile rekabetin tesisi hususları gözetilerek tanıtımına, satışına, sunumuna ve nihai tüketicilere güvenli bir şekilde ulaşmasına ilişkin her türlü faaliyetin usul ve esaslarını düzenlemektir.", "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde,"(1) Bu Yönetmelikte geçen; a) Açık alkollü içki satıcısı: Alkollü içkilerin, piyasaya arz ambalajını açarak mevzuata uygun şekilde nihai tüketiciye satışını ve sunumunu yapan, açık alkollü içki satış belgesini haiz gerçek veya tüzel kişiyi,...h) Perakende satıcı: Tütün mamulleri ve/veya alkollü içkilerin, nihai tüketiciye piyasaya arz ambalajında satışını yapan, perakende satış belgesini haiz gerçek veya tüzel kişiyi,...i) Satış belgesi: İşyerlerinde tütün mamulleri satışı (Ek ibare:RG-27/1/2013-28541), nargilelik tütün mamulü sunumu ile alkollü içkilerin satışı ve/veya sunumunun yapılabilmesi için Kurum veya yetkilendirilmiş merci tarafından verilecek izin belgesini,...ifade eder." hükümlerine; "Satış belgesi alma zorunluluğu" başlıklı 5. maddesinde, "Tütün mamulleri ve alkollü içkilerin toptan ve perakende satışı ile açık alkollü içki satışı faaliyetlerinde bulunacak kişilerin, faaliyet türlerine göre aşağıdaki belgeleri almaları zorunludur:
a) Tütün mamullerinin perakende satışını yapabilmek için, tütün mamulü perakende satış belgesi.
b) Alkollü içkilerin perakende satışını yapabilmek için, alkollü içki perakende satış belgesi.", 8. maddesinde, "Perakende satışlarda aşağıdaki esaslara uyulması zorunludur:
a) Perakende satıcılar, satış belgesi almamış kişilerden ürün alamazlar.
b) 8/6/1942 tarihli ve 4250 sayılı Kanun ile 7/11/1996 tarihli ve 4207 sayılı Kanunda satış yapılamayacağı belirtilen yerler hariç olmak üzere, işyeri açma ve çalışma ruhsatında belirtilen faaliyet konusu; bakkal, market, süpermarket, hipermarket, kuruyemişçi, büfe olanlar ile münhasıran tütün mamulü ve/veya alkollü içki satışı yapan kişiler, perakende satış belgesi talebinde bulunabilirler.
c) (Değişik: RG-3/12/2013-28840)(2) Perakende satıcıların faaliyet konusu; tütün mamulü ve alkollü içki olarak seçilen faaliyet konularının her ikisini ya da birini kapsayabilir. Ancak her bir faaliyet konusu için ayrı satış belgesi düzenlenir.
ç) Perakende satıcılar; tütün mamullerinin ve alkollü içkilerin, nihai tüketicilere yönelik arz ambalajlarını bozmak ya da bölmek suretiyle satış veya sunumunu yapamazlar.
d) (Ek:RG-18/9/2013-28769) Alkollü içkiler, 22:00 ila 06:00 saatleri arasında perakende olarak satılamaz.", 10. maddesinin 5. fıkrasında, "Alkollü içkilerin perakende veya açık olarak satışının yapıldığı yerler ile örgün eğitim kurumları ve dershaneler, öğrenci yurtları ve ibadethaneler arasında kapıdan kapıya en az yüz metre mesafenin bulunması zorunludur. Mesafe şartı, satış belgesinin verildiği tarih itibariyle aranır. Ancak 11/6/2013 tarihinden önce işyeri açma ve çalışma ruhsatı ve satış belgesi almış işletmeler için bu şart aranmaz. Bu işletme sahipleri işletmelerini birinci ve ikinci derece kan hısımlarına devredebilir. Mesafe şartı turizm belgeli işletmeler için uygulanmaz." düzenlemesine, "Satış belgesi başvurusu" başlıklı 12. maddesinde ise "(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki faaliyetlere ilişkin satış belgesi almak isteyenler, Kurumun internet sitesinde yer alan ve faaliyetin niteliğine uygun olan başvuru formunu elektronik ortamda doldurduktan sonra ıslak imza veya elektronik imza ile imzalar. (2) Perakende ve açık alkollü içki satış belgesi ile nargilelik tütün mamulü sunum uygunluk belgesi başvurularında başvuru formuna, başvurunun niteliğine göre aşağıda belirtilen belgeler eklenir: a) Gerçek kişiler adına yapılacak başvurularda; 1) İşyeri açma ve çalışma ruhsatı örneği, açık alkollü içki satışı yapacaklar için ise ilgili mevzuatı gereğince yetkili makamlardan alınacak açık alkollü içki satışına ilişkin ruhsat, turizm belgesi veya izin belgesi örneği, nargilelik tütün mamulü sunumu yapacaklar için işyeri açma ve çalışma ruhsatı örneği ve/veya turizm belgesi ile yetkili makamlardan alınacak uygunluk yazısı. 2) Belediye teşkilatı bulunmayan yörelerde; perakende alkollü içki satışı yapılacak yere ilişkin, o yerin bağlı olduğu mülki amirliğin mevzuatına göre yapacağı değerlendirme sonucu olumlu görüşünü belirten yazı. 3) Kayıtlı olduğu vergi dairesi adı ve vergi kimlik numarasının yazılı beyanı. 4) Belge bedelinin ödendiğine ilişkin banka dekontu örneği. 5) Perakende veya açık olarak alkollü içki satışı yapmak üzere satış belgesi talep eden kişiler ile anılan faaliyetleri yürütmekte iken işyeri adresini değiştiren kişiler işyerlerinin örgün eğitim kurumları ve dershaneler ile öğrenci yurtları ve ibadethanelere en az yüz metre uzaklıkta bulunduğunu belgelemek zorundadır. Perakende alkollü içki satışı yapılacak işyerleri ile 11/6/2013 tarihinden önce açık alkollü içki satışı yapmak üzere ruhsatlandırılmış olan işyerlerinin mesafe şartına uygunluğu, ruhsat düzenlemeye yetkili merci tarafından ruhsat üzerine güncel tarih ile derç edilir ya da bu şartı karşılayan ek bir yazı düzenlenir. Mesafe şartına uygunluğun ruhsat üzerine derç edildiği tarihi veya ek yazının düzenlenme tarihini müteakip otuz gün içinde satış belgesi başvurusunda bulunulmaması halinde, derç işleminin veya ek yazının güncellenmesi zorunludur. 11/6/2013 tarihinden sonra açık alkollü içki satışı yapmak üzere ruhsatlandırılmış olan işyerleri için, ruhsat düzenleme tarihini müteakip otuz gün içinde açık alkollü içki satış belgesi başvurusunda bulunulması durumunda, mesafe şartına uygunluğun ruhsat üzerinde derç edilmesi veya bu şartı karşılayan ek yazının ibrazı aranmaz. Satış belgesi verildikten sonra işyerinin yüz metre yakınında örgün eğitim kurumu, dershane, öğrenci yurdu veya ibadethanenin faaliyete geçmesi, satış belgesinin geçerliliğini sona erdirmez." düzenlemelerine yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından, Adana ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi no:.../... adresinde yer alan işyeri için içkili restoran ruhsatı verilmesi istemiyle davalı idareye başvuru yapıldığı; davalı idarece anılan başvuru üzerine, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 5. maddesinin (d) fıkrası gereğince Seyhan İlçe Emniyet Müdürlüğü'nden dava konusu yerin asayiş ve genel güvenlik tahkikatının yapılarak herhangi bir sakınca bulunup bulunmadığının bildirilmesinin istenildiği; anılan kolluk birimince iki defa dava konusu işyerinin eğitim merkezine (... Kolejine) yakın olması nedeniyle asayiş ve genel güvenlik yönünden olumsuz olarak değerlendirildiğinin bildirildiği; 3. defa davalı idarece anılan birimden görüş istenmesi üzerine, ilçe emniyet müdürlüğünce dava konusu işyerinin çevresinde asayiş ve genel güvenliğini etkileyebilecek kamu kuruluşlarının olduğu, eğitim kurumlarına yakınlığı sebebiyle asayiş yönünden olumsuz olduğunun değerlendirildiğinin bildirildiği, bunun üzerine anılan yazıya istinaden ... tarih ve E-... sayılı Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü işlemiyle yetkili emniyet biriminden alınan görüşlerde asayiş ve genel güvenlik açısından sakıncalı olduğu bildirildiğinden davacıya ait işyerine işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilemeyeceğinden bahisle davacının ruhsat başvurusunun reddedilmesi üzerine, anılan işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Sözü edilen mevzuat hükümlerinden, mevzuatta belirtilen istisnai durumlar hariç olmak üzere, 4250 sayılı Kanun kapsamına giren ürünlerin satış belgesinin verildiği tarih itibarıyla perakende veya açık olarak satışının yapıldığı yerler ile örgün eğitim kurumları ve dershaneler, öğrenci yurtları ve ibadethaneler arasında kapıdan kapıya en az yüz metre mesafenin bulunmasının zorunlu olduğu, ayrıca ilgili idare tarafından ruhsat düzenlenmeden yetkili emniyet birimlerinden işyerine ilişkin olarak görüş sorulması gerektiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, ... İdare Mahkemesinin ... tarihli ara kararı üzerine mesafe ölçümlerine ilişkin davalı idarece düzenlenen 10/05/2024 tarihli tutanakta, "işyerinin kapısı ile ... Kolejinin ana kapısı arasındaki mesafenin 145 m, kolejin arka sokağına açılan ve göründüğü haliyle kapalı olduğu tespit edilen kapısı arasındaki mesafenin 46 m. olduğu" bilgisine yer verildiği görülmüştür.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükmünde mesafenin belirlenmesinde açıkça yaya yolu kullanılarak, yaya kurallarına göre gidilebilecek en kısa mesafe, ifadesinin lafzından; mesafe ölçümünde esas alınması gereken kapının, eğitim kurumlarının giriş-çıkışların yapıldığı, yaya olarak öğrenci ve velilerin kullandığı ana giriş kapısının anlaşılması gerektiği, amaçsal yorumun da buna uygun olduğu, keza, idarenin mesafe ölçümü tutanağında da okulun arka sokağına açılan 46 m. mesafedeki kapının kapalı olduğunun ifade edildiği, nitekim dosya içerisindeki fotoğraflardan da anılan kapının garaj kapısı görünümünde, yaya giriş-çıkışına elverişli nitelikte olmadığı görülmüş olup, tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde; örgün eğitim kurumu olan ... Kolejinin davacının faaliyet göstermek istediği adrese olan uzaklığının mevzuatta belirtilen mesafe şartını sağlamadığından bahisle yetkili emniyet birimince verilen olumsuz görüşe istinaden davacının işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi isteminin reddine ilişkin tesis edilen dava konusu işlemde hukuki isabet görülmemiştir.
Bu durumda, davalı idarece, davacının içkili restoran ruhsatı verilmesi başvurusuna ilişkin mevzuatta aranılan diğer şartları taşıyıp taşımadığı hususlarının değerlendirilmesi gerekmekte iken, davacının 01/03/2023 tarihinde yaptığı başvurunun yetkili kolluk kuvveti görüşünün olumsuz olduğundan bahisle reddine dair tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine dair Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:......, K:... sayılı kararının, Üye ... ve Üye ...'ın karşı oyları ile oyçokluğuyla BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 21/04/2025 tarihinde kesin olarak karar verildi.

(X) KARŞI OY :
Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yazılı nedenlerden hiçbirisine uymadığından, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyoruz.