DANIŞTAY 4. DAIRE

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2024/2178 E.  ,  2025/1116 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/2178
Karar No : 2025/1116

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, .... Sokak No:.../... adresinde içkisiz lokanta olarak faaliyet gösteren ve işletmeciliğini davacının yaptığı ... Evi unvanlı işyerinde alkol tüketildiğinden bahisle işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin... tarih ve E-... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; lokanta faaliyet alanında ruhsatı bulunan davacıya ait işyerinde alkol sunumu ve canlı müzik dinletisi yapılmasının mevzuata aykırı olduğu anlaşılmakla birlikte, anılan durumun 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu'nun 6. maddesine aykırılık teşkil edeceği, yine ilgililerin kanunun ya da kanunun verdiği yetkiye dayanarak hazırlanmış belediye düzenleyici işlemlerinin yasakladığı fiili işlemeleri halinde, faaliyetin niteliğine göre belediyelerce yasaklanan faaliyetin menine karar verilebileceği; yasak faaliyetin engellenmesine ilişkin yaptırımın, yasak faaliyetin devam edegelen ve asıl faaliyetten ayrılabilen bir faaliyet olması halinde sadece bu faaliyetin yapılmasına engel olunacağı; yasak faaliyetin asıl faaliyetten ayrılmasına olanak bulunmaması halinde ise işyerinin faaliyetten men edilebileceği; aksi yöndeki kabulün, zaten yasak olan bir faaliyetin hiç sonuç vermeyecek biçimde yasaklanması gibi bir durum yaratıp, belediye hizmetlerindeki etkinlik ve verimliliği azaltacağı sonucuna varıldığı; uyuşmazlıkta, ruhsat iptaline dayanak olan ... tarih ve ... sayılı tutanağın incelenmesinden; işyerinde bulunması gereken işletmeci, mesul müdür, işletmede çalışan şahıs/şahıslar veya müşterinin imza ve kimlik bilgilerine yer verilmediği, bu kişilerden imzadan imtina eden varsa bunun tutanakta açıkça belirtilmesi gerekirken böyle bir yola gidilmediği, ruhsat iptaline konu tutanağın davalı belediye zabıta müdürlüğü memurlarınca tek taraflı olarak düzenlendiği; işlem tesis edilmeden önce mevzuata uygun olmayan unsurların veya noksanlıkların giderilmesi için davacıya 15 günlük süre verilmesi gerekirken 15 günlük süre verilmeden ruhsatın iptaline gidildiğinin anlaşıldığı; bu durumda, davalı idarece, lokanta faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı olan işyerinde alkol satışı/tüketimi yapılamayacağından bahisle ruhsat iptali yapılamayacağı ancak 1608 sayılı Kanunda yasaklanan faaliyetin men edilebileceğinin öngörüldüğü dikkate alındığında, tespit edilen aykırı faaliyetin 1608 sayılı Kanun uyarınca men edilmesi gerekirken, işyeri açma ve çalışma ruhsatının, eksik ve tek taraflı düzenlenen tutanağa istinaden tümden iptali yönünde tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacının davaya konu işyerini Canlı Müzik İzin Belgesi olmadan canlı müzik yayını yapılarak çalıştırdığı, işyeri ruhsat faaliyeti restoran (içkisiz lokanta) olmasına rağmen ruhsata aykırı olarak işyerinde alkol sunumu yapıldığının tespit edildiği, mevzuata aykırılıkların fotoğraflandığı ve 20/01/2023 tarihli durum tespit tutanağı düzenlendiği, tutanaktaki tarihin farklı olmasının maddi hatadan kaynaklandığı, sabit olan ruhsata aykırı faaliyetler sebebiyle davacının işyeri ruhsatının dava konusu işlemle iptal edildiği, İdare Mahkemesince işyerinde alkol sunumu yapılması yönünden inceleme yapılmasına karşın tutanakta yer aldığı halde TAPDK belgesi olmadığı halde sigara satışı-tüketimi yapıldığı, ruhsatı olmadığı halde canlı müzik yapıldığı, mesul müdürün olmadığı hususları yönünden bir inceleme yapılmadığı, eksik inceleme ile karar verildiği, istinaf iddialarının gerekçe gösterilmeden reddedilmesinin ise kararların gerekçeli olması kuralına aykırılık teşkil ettiği belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
4250 sayılı İspirtolu İçkiler Kanunu'nun 6. maddesinin 6. fıkrasında, alkollü içkilerin sunum izni verilen yerlerde açık olarak tüketilebileceği ve bu yerlerde tesis sınırları dışında tüketilmek üzere alkollü içki satışı yapılamayacağının düzenlendiği; 9. maddesinin 1. fıkrasında, Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumundan satış belgesi almak isteyenlerin, öncelikle belediye veya il özel idaresinden iş yeri açma ruhsatı ya da Kültür ve Turizm Bakanlığıdan turizm belgesi almalarının zorunlu olduğu, 7. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, bu konudaki düzenlemelere aykırı hareket edenlere idari para cezasının verileceği belirtilmiştir.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in Tanımlar başlıklı 4. maddesinde, "(f) Sıhhi müessese: Gayrisıhhi müesseseler dışında kalan her türlü işyerini, (g) Umuma açık istirahat ve eğlence yeri: Kişilerin tek tek veya toplu olarak eğlenmesi, dinlenmesi veya konaklaması için açılan otel, motel, pansiyon, kamping ve benzeri konaklama yerleri; gazino, pavyon, meyhane, bar, birahane, içkulu lokanta, taverna ve benzeri içkili yerler;..." olarak tanımlanmış,
13. maddesinde, "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir. İşyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşir. Kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanunî işlem yapılır.
İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir.
Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır" düzenlemesine yer verilmiş,
09/06/2020 tarihli Resmî Gazetede yayımlanarak yönetmeliğe eklenen faaliyetten geçici süreyle men ve idarî para cezası başlıklı Ek 3. maddesinde ise, "13 üncü maddenin birinci fıkrası, 21 inci maddenin ikinci fıkrası ve 23 üncü maddenin beşinci fıkrası uyarınca yapılacak ilk denetimden sonra yetkili idarelerce yapılacak denetimlerde, işletmecinin kusurlu fiili sebebiyle iş yerinde oluşmuş, mer’i mevzuata aykırılıkların ve noksanlıkların tespiti halinde, bu aykırılıkların ve noksanlıkların giderilmesi için işletmeciye bir defaya mahsus onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen aykırılıkların ve noksanlıkların giderilmemesi halinde 1608 sayılı Kanunun 1 inci maddesi gereğince işletmeciye idari para cezası verilir. Ayrıca gayrisıhhî müesseselerde aykırılık ve noksanlıklar giderilinceye kadar, sıhhi müesseselerde ise yetkili idarenin öngördüğü ve onbeş günden fazla olmayan bir süre kadar faaliyetin menine karar verilir. Aykırılıkların ve noksanlıkların giderildiğinin tespiti halinde işyeri hakkında verilmiş olan men kararı derhal kaldırılır. Umuma açık istirahat ve eğlence yerleri bakımından 2559 sayılı Kanunun 6 ncı ve 8 inci madde hükümleri saklıdır" düzenlemesi getirilmiştir.
Aynı Yönetmeliğin Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin açılması başlıklı 32. maddesinde; "Umuma açık istirahat ve eğlence yeri açmak ve işletmek isteyen gerçek ve tüzel kişiler… beyan formu ile yetkili idareye başvurur. Umuma açık istirahat ve eğlence yerinin açılması ve faaliyette bulunmasına belediye sınırları ve mücavir alan sınırları içinde belediye, bu alanlar dışında il özel idaresi tarafından izin verilir. İl özel idaresi ve belediyeler, umuma açık istirahat ve eğlence yeri ruhsatını vermeden önce kolluk kuvvetinin görüşünü alır. Yetkili kolluk kuvveti, açılacak yerin genel güvenlik ve asayişin korunması açısından kolaylıkla kontrol edilebilecek bir yerde ve konumda olup olmadığını dikkate alarak, işyeri hakkındaki görüşünü mülki idare amiri vasıtasıyla yedi gün içinde bildirir. Umuma açık istirahat ve eğlence yeri açılması hususundaki başvurular yetkili idareler tarafından bir ay içinde sonuçlandırılır… İzin almadan açılan umuma açık istirahat ve eğlence yerleri, yetkili idarelerin ilgili birimleri tarafından sebebi bir tutanakla belirlenmek ve mühürlenmek suretiyle re’sen kapatılır. Kollukça, izin almadan açıldığı tespit edilen umuma açık istirahat ve eğlence yerleri düzenlenecek bir tutanakla kapatılmak üzere yetkili idareye bildirilir. Yetkili idare yapılan bildirim üzerine izin almadan açılan yeri kapatarak en geç üç gün içinde kolluğa bilgi verir…” düzenlemesine, 39. maddesinde ise, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerine uygulanacak idari yaptırımlara yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak No:.../... adresinde, ... tarih ve ... sayılı sıhhi işyeri açma ruhsatı ile alkolsüz lokanta olarak faaliyet gösteren ve işletmeciliğini davacının yaptığı Sonat Müzik Merkezi unvanlı işyerinde Belediye Emir ve Yasaklarına (12/3 ve 12/5. maddelerine) aykırı olarak canlı müzik izin belgesi olmadan müzik yayını yapıldığının ve alkol tüketildiğinin Belediye Zabıta Müdürlüğü görevlilerinin ... tarih ve ... sayılı tutanağı ile tespit edildiği, konunun Belediye Encümeni'ne sevk edilerek davacının idari para cezası ile tecziye edildiği, ... Belediye Başkanı'nın ... tarih ve E-... sayılı işlemi ile davacıya ait işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının iptali üzerine, anılan işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yönetmeliğin sistematiğinde ikinci kısmında yer alan sıhhi işyerleri ve dördüncü kısmında yer alan umuma açık istirahat ve eğlence yerlerine ilişkin farklı idari denetim ve yaptırımlar öngörülmüştür. Buna göre, yönetmeliğin İkinci Kısmında düzenlenen sıhhi işyerleri hakkında madde 13 ve Ek madde 3'te yer alan yaptırımların; Yönetmeliğin Dördüncü Kısmında düzenlenen umuma açık istirahat ve eğlence yerlerine ilişkin olarak ise; bu kısımda yer alan özellikle 32. ve 39. maddelerde düzenlenen yaptırımların uygulanması gerekmektedir.
Olayda; dosyada yer alan bilgi ve belgeler ile anılan mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesi neticesinde, alkolsüz lokanta olarak faaliyette bulunan davacıya ait işyerinde, ruhsatsız şekilde alkol sunumu yapılması mevzuata aykırılık oluşturmakla birlikte bu aykırılığın, sıhhi nitelikte olan işyerinin sınıfını umuma açık istirahat ve eğlence yeri sınıfına sokamayacağı, dolayısıyla 4. Kısımda yer alan yaptırımların olayda uygulanamayacağı dikkate alındığında, uyuşmazlığın 2559 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesine olanak bulunmamaktadır.
Buna göre, alkolsüz lokanta faaliyet konulu İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı bulunan işyerinde gerçekleştirilen denetim neticesinde tespit edilen ruhsatsız olarak alkol sunumu yapılması fiili nedeniyle, davacıya ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin işlem tesis edilmiş ise de; işlem tarihi itibarıyla olaya uygulanacak hükmün, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in yukarıda belirtilen Ek 3. maddesi olduğu, anılan madde uyarınca noksanlık ve aykırılığın giderilmesi için davacıya onbeş gün süre verilmesi ve verilen süre sonunda yapılacak denetimde aynı aykırılığın devam ettiğinin anlaşılması halinde 1608 sayılı Kanun uyarınca para cezası verilerek işyerinin 15 günden fazla olmayan bir süre kadar faaliyetten men edilebileceği, bunun dışında, ruhsat konusu dışında faaliyet gösterildiğinden bahisle ruhsat iptalinin yapılamayacağı sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, davacıya ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin işlemde hukuka uygunluk, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında ise sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin reddine,
2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3.Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 24/02/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.