DANIŞTAY 4. DAIRE

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/10847 E.  ,  2025/664 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/10847
Karar No : 2025/664

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından; A.T. ve T.İ.G.H. Projesi kapsamında Muş ili, Merkez ilçesi, ... Köyü'nde yer alan davacının taşınmazların bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırmasına ilişkin işlemin, eski ... parsel, yeni ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, eski ... nolu parsel, yeni ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, eski ... parsel, yeni ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, eski ... nolu parsel, yeni ... ada ... parsel sayılı taşınmazların davacıya ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, yeni tahsis edilen taşınmazların büyük çoğunluğu aynı yerden tahsis edildiğinden, eski taşınmazların %1 olan eğimlerinin benzer nitelikte ve arazi yapısının düz, toprak yapılarının da aynı nitelikte olduğu ve hem yeni hem de eski taşınmazlar üzerinde “sabit tesis”olarak değerlendirilebilecek herhangi bir ağaç, yapı ve müştemilat bulunmadığı, söz konusu yerde her taşınmazdan eşit olarak düzenleme ortaklık payı kesintisi yapıldığı ve kesintinin doğru hesaplandığı, eski ve yeni taşınmazların eşdeğer durumda ve toplulaştırma işleminden
sonra yeni oluşan taşınmazların geometrik olarak düzenli bir şekle
sahip olduğu; eski ve yeni taşınmazların aynı yerde veya kısmen bitişik yerde olmaları sebebiyle eşdeğer verimlilikte, eğim, etkili toprak derinliği, toprak yapısı itibariyle benzer özelliklerde olduğu ancak anılan bilirkişi raporunda, davacı tarafından dava konusu edilen
... Köyündeki eski ..., ..., ... ve ... parsellerdeki hisselerinin, ilgili Yönetmeliğin 16. Maddesinin (1). fıkrasının (a) bendi uyarınca mümkünse davacının
belirtilen hisselerinin tek parselde birleştirilmesi gerektiği yönünde görüş bildirildiği görüldüğünden, davacıya davaya konu hisselerinin tek parselde birleştirilerek verilmesi gerekirken, uygulamaya giren 4 parsele (..., ..., ..., ...) karşılık 7 farklı parselden (..., ..., ..., ..., ..., ...) tahsis yapılmasına karşın davacının fiili kullanımına uygun tahsis yapılmamasının teknik ve hukuki sebeplerinin ortaya konulamadığı görüldüğünden, yapılan tahsis ve arazi toplulaştırmasında toplulaştırma ilkelerine ve hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; İdare Mahkemesi kararına esas alınan bilirkişi raporunda; taşınmazların ortak tesislere katılım payı düşüldükten sonra kalan miktarın mümkünse tercih sırasına göre tek parsel olarak verilmesi gerektiği görüşlerine yer verilmiş ise de Dairelerince bilirkişinin tek parselde birleştirme gerektiği dışındaki görüşleri ile dosyaya sunulan ilgili bilgi, belge ve mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden; toplulaştırmaya alınan taşınmazlar ile karşılığında davacıya verilen taşınmazların yaklaşık olarak aynı yerlerden verilmiş olduğu, yeni parsellerin geometrik şeklinin, söz konusu tarım arazilerinin
verimini artıracak ve ihtilafları azaltacak şekilde malik lehine düzeltildiği, eski parsellerle yeni tahsis edilen taşınmazların eğimi, etkili toprak derinliği, toprak yapısına ilişkin özelliklerinin benzer olduğu, verimlilik yönünden eşdeğer özellikte ve yapılan düzenleme ortaklık payı kesintilerinin her taşınmazdan eşit ve %10 kesinti sınırının altında yapıldığı ve mevzuata uygun olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık, işlemin iptali yolundaki Mahkeme kararında hukuka uygunluk görülmediği, ayrıca birden fazla taşınmazı bulunan davacının taşınmazlarının birleştirilmesi yoluna gidilmediği anlaşılmakla birlikte; salt taşınmazların birleştirilmemesinin toplulaştırma işlemini tek başına sakatlamayacağı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davalı istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, yapılan toplulaştırma işleminin çeşitli nedenlerle ekonomik üretime imkan vermeyecek biçimde ve toprak muhafaza ve zirai sulama tedbirlerinin alınmasını güçleştirecek şekilde parçalanmış, bozuk şekilli ve küçük arazilerin muntazam şekillerle bir araya getirilmesi ve en boy oranının 1/3, 1/7 olacak şekilde planlanması olduğu buna karşın dava konusu toplulaştırma uygulamasının fiili kullanıma uygun yapılmadığı ve teknik ve hukuki sebeplerinin de ortaya konulamadığından hukuka uygun olmadığı belirtilerek temyiz konusu kararın bozulması istenilmiştir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Duruşmaların Açık ve Kararların Gerekçeli Olması" başlıklı 141. maddesinin 3. fıkrasında, bütün mahkemelerin her türlü kararlarının gerekçeli olarak yazılacağı kuralına yer verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, idari işlemlerin; yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları yönünden yargısal denetime tabi tutulacağı; 24. maddesinin (e) bendinde; mahkeme kararının dayandığı hukuki sebepler ile gerekçesinin ve hükmün belirtileceği kurala bağlanmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; davacı tarafından; A.T. ve T.İ.G.H. Projesi kapsamında Muş ili, Merkez ilçesi, Gölköy Köyü'nde yer alan davacının taşınmazların bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırmasına ilişkin işlemin, eski ... parsel, yeni ... ada ... parsel, ... Ada ... parsel; eski ... nolu parsel, yeni ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel; eski ... parsel, yeni ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel; eski ... nolu parsel, yeni ... ada ... parsel sayılı taşınmazların davacıya ilişkin kısmının iptali istemiyle açılan davada; İdare Mahkemesince dava konusu işlemin iptali yolunda verilen kararın davalı İdarece istinaf başvurusu üzerine; toplulaştırma uygulaması kapsamında davacıya verilen taşınmazların hemen hemen aynı yerlerden verildiği, yeni parsellerin geometrik şeklinin, söz konusu tarım arazilerinin
verimini artıracak ve ihtilafları azaltacak şekilde malik lehine düzeltildiği, eski parsellerle yeni tahsis edilen taşınmazların eğimi, etkili toprak derinliği, toprak yapısına ilişkin özelliklerinin benzer olduğu, verimlilik yönünden eşdeğer özellikte ve yapılan kesintilerinin her taşınmazdan eşit ve yasal sınırının altında ve mevzuata uygun olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığına karar verildiği anlaşılmaktadır.
İdare Mahkemesince karar esas alınan bilirkişi raporunda özetle; eski ... parsel numaralı taşınmaz ile yeni ... ada ... parsel numaralı taşınmazın büyük oranda üst üste örtüşecek şekilde taşındığı 25.142,86 metrekare olan eski taşınmazın yeni ... ada ... parsel 23.519,52m2 olarak tescil gördüğü; eski ... parsel nolu taşınmazın da yerinde korunduğu ve yeni ... ada ... ve ... ada ... parsel olduğu, davacının yerinin ... ada ... parsel içerisinde bırakıldığı ve eski 8.952,38 m2 iken 8.370,70m2 olarak ... ada, ... parsel olarak tescil gördüğü ve çok büyük oranda aynı kalacak şekilde düzenlendiği, eski 666 parsel numaralı taşınmazda Davacının 7.542,86m2 tarla payının olduğu, toplulaştırma işlem sonucunda bu taşınmazın da yerinde bırakılarak 7.066,28m2 olarak yasal sınırlar içerisinde ve eşit oranda düzenleme ortaklık payı kesintisi yapıldığı, Eski ... parsel numaralı taşınmazın toplulaştırma
işleminden sonra ... parselin yerinde yeni ... ada ... parsel ile yeni ... ada, ... parsel numaralı parsel oluştuğu, davacının hissesinin ise ... içerisinde bırakıldığı, eski ... parsel nolu taşınmazda davacının 11.093,30m2 tarla payının olduğu, toplulaştırma işlem sonucunda ... parsel
numaralı taşınmazın yerinde korunduğu ve ... ada, ... parsel olarak, davacıya ait 11.093,30m2, Toplulaştırma İşlemi sonucunda
10.372,50m2 olarak tescil edildiği, büyük çoğunluğu aynı yerden tahsis edildiğinden, eski taşınmazların %1 olan eğimlerinin benzer nitelikte ve arazi yapısının düz, toprak yapılarının da aynı nitelikte olduğu ve hem yeni hem de eski taşınmazlar üzerinde “sabit tesis”olarak değerlendirilebilecek herhangi bir ağaç, yapı ve müştemilat bulunmadığı,, söz konusu köyde her taşınmazdan eşit olarak % 6,456
oranında düzenleme ortaklık payı kesintisi yapıldığı ve kesintinin doğru hesaplandığı, eski ve yeni taşınmazların eşdeğer durumda ve toplulaştırma işleminden
sonra yeni oluşan yeni taşınmazların geometrik olarak düzenli bir şekle
sahip olduğu; eski ve yeni taşınmazların aynı/ kısmen de bitişik yer olmaları sebebiyle eşdeğer verimlilikte ve birbirlerine bir üstünlükleri
bulunmadığı, eğim, etkili toprak derinliği, toprak yapısı itibariyle benzer özelliklerde
olduğu, eski yıllara ait uydu görüntüleri incelendiğinde eski ve yeni verilen bütün taşınmazların tarımda kullanılmış olduğu, taşınmazların %50 oranından fazla yerinde korunduğu ancak ortak tesislere katılım payı düşüldükten sonra mümkünse kalan miktarın mümkünse tercih sırasına göre tek parsel olarak verilmesi gerektiği görüşlerine yer verilmiştir.
Söz konusu bilirkişi raporunda yer verilen tespitlerin; toplulaştırma uygulamasıyla yeni tahsis edilen taşınmazların aynı yerden ve tek parselden verilmesi gerektiği dışında yer alan tespit ve değerlendirmeler, Dairemizce de yeterli görülerek, anılan bilirkişi raporu esas alınarak verilen temyiz konusu Dava Dairesi kararını kusurlandıracak herhangi bir eksiklik içermediği sonucuna varılmıştır.
Diğer taraftan, davacı tarafından dava dilekçesinde ve anılan bilirkişi raporunda eski 4 adet parsel yerine yeni 6 adet parselde tahsis yapıldığı, ... ada ... parsel sayılı taşınmazın da eski parseller yerine yeni verilen parsellerden olduğu belirtilerek dava konusu yapılmasına ve bilirkişi raporunda ve içeriğindeki krokilerde de bu taşınmazlara yer verildiği halde temyiz konusu kararda bu parsellerle ilgili herhangi bir değerlendirme yapılmadığı ve gerekçe konulmadığı görüldüğünden, anılan yeni toplulaştırma parsellerine ilişkin olarak eksik hüküm nedeniyle yeniden değerlendirilerek hüküm kurulmak üzere kararın bozulması gerektiği sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 30/01/2025 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.

(X) KARŞI OY :
Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususların, temyize konu mahkeme kararının bozulmasını sağlayacak nitelikte bulunmadığı anlaşıldığından, Mahkeme kararının onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına karşıyım.