DANIŞTAY 2. DAIRE

Danıştay 2. Daire Başkanlığı         2022/4171 E.  ,  2025/269 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/4171
Karar No : 2025/269

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Bakanlığı
2- ... Genel Müdürlüğü
VEKİLLERİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü emrinde 4. sınıf emniyet müdürü olan davacının, İstanbul İstihbarat Şube Müdürü olduğu dönemde, maiyetinde çalışan ...'ın beyanına göre, 11/05/2017 tarihinde ...'ın açık olan proje sayfasından, o tarihte evli olmadığı ...'nun TC kimlik ve pasaport bilgilerine ulaşmak maksatlı sorgulama yaptığı,
Davacının İstanbul İstihbarat Şube Müdürü olduğu dönemde, maiyetinde çalışan personele talimatlar vererek ... hakkında istihbarat projeleri üzerinden sorgulamalar yaptırdığı; 22/02/2017 tarihinde Polis Memur ...'ye, 13/04/2017 tarihinde Polis Memuru ...'a, 17/04/2017 tarihinde Polis Memuru ...'a, 12/05/2017 tarihinde Emniyet Amiri ...'ya verdiği talimatlarla ...'ya ait telefon irtibatlara, e-posta bilgileri, GSM detay, İRİS geçmiş bilgileri ve abone bilgileri gibi bir takım özel ve kişinin mahremiyeti içerisinde değerlendirilebilecek bilgilere eriştiği,
Başkomiser ... tarafından 12/05/2017 ve 15/05/2017 tarihlerinde "Şube müdürümüzün talimatı ile ... isimli şahıs hakkında yapılan çalışmalar" gerekçesi yazılarak 9 kez DEVA II projesinden ve ...'ın TC kimlik numarası girilerek kapatılan şirket çalışanları, kargo bilgileri, kişi bilgileri, otel konaklama bilgileri, eğitim bilgileri, ulaşım kayıt bilgileri, ADSL kayıt bilgileri, yurt dışı giriş çıkış bilgileri, otel konaklama bilgilerinin sorgulandığı,
Davacının İstanbul Personel Şube Müdürü olduğu dönemde, İstihbarat Şube Müdürlüğü personeli üzerinde nüfuzunu kullanarak ... hakkında istihbarat projeleri üzerinden sorgulamalar yaptırdığı; Komiser Yardımcısı ...'ın 01/08/2018 tarihinde DEVA ve İRİS projelerinden "FETÖ/PYD terör örgütünün deşifresine yönelik çalışmalar" gerekçesi yazılarak ...'ya ait TC kimlik numarası girilerek, nüfus ve adres bilgileri, konaklama bilgileri, kişi bilgileri, 1. derece akrabalık bilgileri, yurt dışı giriş çıkış bilgileri, uçuş kayıt bilgileri, aynı gün oda giriş bilgilerinin, GSM numarası girilerek abone bilgileri, GSM detay, güncel konum, GPRS GSM, geçmiş konum bilgileri, yabancı konum bilgilerinin sorgulandığı, Komiser Yardımcısı ...'ın bu sorgulamaları Büro Amiri ...'ın şifahi talimatı doğrultusunda yaptığını beyan ettiği, Büro Amiri ...'ın ise davacının kendisini telefonla arayarak eşine ulaşamadığını, hayatından endişe duyduğunu söylediğini beyan ettiği,
Polis Memuru ...'un 23-24/05/2018 tarihlerinde İRİS projesinden "Büro Amirinin talimatı ile İKK kapsamında yapılan çalışmalar" gerekçesi yazılarak ...'ya ait GSM numarası girilerek, GSM detay, GSM baz, güncel konum, GPRS GSM, geçmiş konum bilgileri, yabancı konum bilgileri, GSM İMEİ kullanım bilgileri, GSM roaming bilgilerinin sorgulandığı, Polis Memuru ...'un ifadesinde Emniyet Amiri ...'un kendisine eski şube müdürümüz ...'in eşinin can güvenliğinden endişe ettiğini, kendisine ulaşamadığını ilettiğini, can güvenliği tehlikede mi değil mi bir bakalım dediğini beyan ettiği,
Polis Memuru ...'ın 16/04/2018 tarihinde 1 kez DEVA II projesinden "evrak gereği yapılan çalışmalar" gerekçesi yazılarak birden çok kişi ile birlikte ...'ya ait TC kimlik numarası girilerek kişi bilgilerinin sorgulandığı, 15/04/2018 tarihinde ...'ya ait GSM numarası girilerek, GSM ve sabit telefon aboneliklerinin sorgulandığı, bu sorgulamaların kısım amiri ...'ın ...'a verdiği talimat doğrultusunda yapıldığının beyan edildiği,
Polis Memuru ...'un 23/05/2018 tarihlerinde DEVA ve İRİS projesinden "İKK kapsamında Büro Amirinin talimatı ile personel talepleri ile ilgili yapılan çalışmalar" gerekçesi yazılarak ...'ya ait GSM numarası girilerek, GSM ve sabit telefon aboneliklerinin, güncel konum bilgilerinin sorgulandığı, talimatı Emniyet Amiri ...'un verdiğini beyan ettiği, ...'un da davacının kendisini cep telefonundan arayarak ...'a ulaşamıyorum başına bir şey gelmesinden korkuyorum bir bakıp değerlendirir misiniz dediğini beyan ettiği,
Polis Memuru ...'ın 14/08/2018 tarihlerinde DEVA projesinden ... ismi girilerek kişi bilgilerinin sorgulandığı, sorgulama talimatını kısım amiri ...'ın verdiğini beyan ettiği, ...'ın da kendisine Büro Amiri ... tarafından talimat verildiğini beyan ettiği,
Davacı ...'in geçmişte emrinde çalışan personele nüfuzunu kötüye kullanarak sorgulama talebinde bulunduğu, sorgulama yaptırdığı, kişinin mahremiyeti içerisinde değerlendirilebilecek bilgilere erişmesi nedeniyle 7068 sayılı Kanun'un 8/6-ç maddesinde yer alan "Yetkisini veya nüfuzunu kendisine veya başkalarına çıkar sağlamak amacıyla ya da kin ve dostluk gibi nedenlerle kötüye kullanmak" fiili uyarınca "meslekten çıkarma" cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun ... gün ve ... sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; davacı hakkında, eski eşi ... ve ... ile ilgili olarak istihbarat hizmetlerinde kullanılan DEVA ve İRİS programlarında sorgulama yapıldığından bahisle başlatılan disiplin soruşturması neticesinde, davacının 15/08/2017 tarihinde istihbarat hizmetlerine özel DEVA-II isimli projeden ... isimli şahsı çalışma yapıyorum şube ile ilgili gerekçesi yazarak İstihbarat Şube Müdürlüğünün imkanlarını bildiği için geçmişte emrinde çalışan personele nüfuzunu kötüye kullanarak sorgulama talebinde bulunduğu, sorgu tarihi itibariyle resmi nikahlı eşi olan kişiye ait konaklama bilgileri, yurtdışı giriş çıkış, uçuş kayıt, aynı gün oda giriş bilgileri, güncel konumu, GPRS, GSM, GSM Baz, GSM en çok detay, geçmiş konum bilgileri gibi bir takım özel, kişinin mahremiyeti içerisinde değerlendirilebilecek bilgilere eriştiği, istihbarat hizmetlerine özel olarak ülke güvenliğini tehdit eden unsurlara karşı kullanılması gereken projeden eski eşini kişisel çıkar ve fayda amacıyla nüfuzunu kullanarak sorgulama yaptırdığı, bu davranışı nedeniyle kusurlu olduğu, "Yetkisini veya nüfuzunu kendisine veya başkalarına çıkar sağlamak amacıyla ya da kin ve dostluk gibi nedenlerle kötüye kullanmak." fiilini işlediği sübuta erdiğinden bahisle 7068 sayılı Kanun'un 8/6-ç maddesi uyarınca meslekten çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun ... gün ve ... sayılı kararına karşı açılan davada ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla, 'savunma süresi bitmeden ve savunması alınmadan davacı hakkında disiplin cezası verildiği görüldüğünden, savunma hakkının hukuka uygun şekilde kullanılmasını kısıtlayan bu durum sebebiyle davacı hakkında tesis edilen işlemin iptaline, işbu kararın davacının doğrudan göreve iadesi sonucunu doğurmadığı, davacının usulüne uygun şekilde savunması alınmak suretiyle disiplin açısından yeniden bir değerlendirme yapılabileceğine' karar verildiği, davalı idarece mahkeme kararını uygulamak üzere dava konusu işlemin tesis edildiği, davacının, eski eşine ait konaklama bilgilerini, yurtdışı giriş-çıkışlarını, uçak kayıtlarını, güncel konumunu, GPRS, GSM gibi bir takım özel ve mahrem bilgilerini emniyetin imkanlarını kullanarak geçmişte emrinde çalışan personele gayri resmi olarak sorgulattığının sabit olduğu, ayrıca davacı hakkında iş bu dava konusu disiplin cezasına dayanak olan olaylarla ilgili olarak "Kişisel Verileri Hukuka Aykırı Olarak Ele Geçirmek veya Yaymak" suçu isnadıyla sanık sıfatıyla yargılamasının, ... Asliye Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında devam ettiğinin görüldüğü, bu durumda, usulüne uygun olarak yapılan soruşturma sonucunda davacıya isnat olunan iddianın sübuta erdiği, davacının bu eylemiyle yetkisini veya nüfuzunu kendisine çıkar sağlamak amacıyla kullandığı anlaşıldığından, 7068 sayılı Kanunun 8/6-ç maddesi uyarınca ''meslekten çıkarma'' cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, öte yandan, davacı tarafından savunma hakkının ihlal edildiği ve cezanın zamanaşımına uğradığı iddia edilmişse de, savunma istem yazılarının davacının avukatına tebliğ edildiği ve 7068 sayılı Kanun'un 29/4. maddesi uyarınca da yargı kararının uygulanması mahiyetinde olan dava konusu cezada zamanaşımının da söz konusu olmayacağından davacının bu iddialarına itibar edilmediği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; istinaf başvurusuna konu kararın usul ve hukuka uygun olduğu ve kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı belirtilerek, davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından; savunma hakkı kısıtlandığı için mahkemelerce iptal kararları verildiği, ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında dava konusu işlemin iptal edildiği, derdest dosya varken verilen cezanın mükerrer olduğu, eksik incelemeyle karar verildiği, ... Asliye Ceza Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasında yargılama yapılmasının, soruşturmaya konu isnatların gerçeği yansıttığını ispat etmeyeceği, fiilin sübut bulmadığı, hakkında tesis edilen meslekten çıkarma cezasının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI :
İçişleri Bakanlığı tarafından; cevap verilmemiştir.
Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından; temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ :Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü emrinde 4. sınıf emniyet müdürü olarak görev yaptığı dönemde davacının, 7068 sayılı Kanun'un 8/6-ç maddesinde yer alan "Yetkisini veya nüfuzunu kendisine veya başkalarına çıkar sağlamak amacıyla ya da kin ve dostluk gibi nedenlerle kötüye kullanmak" fiili uyarınca "meslekten çıkarma" cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun ... gün ve ... sayılı kararının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT :
7068 sayılı Kanun'un 8/6-ç maddesinde yer alan "Yetkisini veya nüfuzunu kendisine veya başkalarına çıkar sağlamak amacıyla ya da kin ve dostluk gibi nedenlerle kötüye kullanmak" meslekten çıkarma cezasını gerektiren fiiller arasında sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Kamu görevlilerinin disiplin cezasıyla cezalandırılabilmeleri için; disipline aykırı eylem veya işlemlerinin sübut bulup bulmadığının, usulüne uygun olarak yapılacak soruşturma ile ortaya konulması, soruşturma aşamasında kamu görevlisinin lehinde ve aleyhinde olan her türlü bilgi ve belgenin toplanması, bilahare disipline aykırı davranış olarak tespit edilen eylemin şüpheye yer bırakmayacak şekilde ispatlanarak bu eyleme uygun olan disiplin cezası maddesinin tayini ve uygulanması gerekmektedir.
Bu bağlamda, yapılan soruşturma sonucunda disiplin cezası verilebilmesi için, suça esas fiilin sübuta erdiğine ilişkin tespitin, hukuken geçerli, her türlü şüpheden uzak, kesin ve somut delillere dayanması gerektiği; aksi durumda; Anayasa, uluslararası sözleşmeler ve yargı kararları ile güvence altına alınmış bulunan masumiyet karinesinin ihlali sonucunun doğabileceği açıktır.
Nitekim; Anayasa Mahkemesi Genel Kurulunun, Karar Tarihi:02/07/2020, Başvuru Numarası:2016/14253 olan "Barış Baş" başvurusunda verdiği kararın 56. paragrafında; "Ceza muhakemesi hukuku ve disiplin hukuku farklı kural ve ilkelere tabi disiplinlerdir. Disiplin hukuku kurumun iç düzenini korumayı amaçlayan ve bunun için kamu görevlilerinin mevzuata, çalışma düzenine, hizmetin gereklerine aykırı fiillerine yönelik olarak uygulanacak yaptırımları ve bu yaptırımların uygulanmasındaki usul ve esasları düzenleyen bir hukuk alanıdır. Bazı hâllerde ise kamu görevlisinin fiili ceza hukuku kapsamında suç tanımına uymasının yanı sıra disiplin hukuku yönünden de sorumluluk gerektiren bir mahiyet taşıyabilir (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz. Özcan Pektaş, B. No: 2013/6879, 2/12/2015, § 25; Kürşat Eyol, § 30)."; 58. paragrafında ise; "Adli ve idari makamların kendi görev sınırlarını aşarak kişiyi suçlu ilan etmesi veya bu bağlamda birtakım çıkarımlarda bulunması masumiyet karinesinin ihlaline yol açabilir. Masumiyet karinesi kapsamındaki güvencelerin sağlanıp sağlanmadığının tespiti yapılırken ise kararın gerekçesinin bir bütün olarak değerlendirilmesi gerekir (Galip Şahin, § 48; M.I., B. No: 2012/1268, 30/12/2014, § 50). Bu kapsamda karar vericilerin kullandıkları dil kritik önem taşır (Mustafa Kıvrak, B. No: 2013/3175, 20/2/2014, § 36). Kamu makamlarının işlem ya da kararlarında belirttikleri gerekçeler veya kullandıkları dil nedeniyle bireye cezai sorumluluk yüklememeleri, ceza mahkemeleri tarafından suçlu bulunmamış bireyin masumiyeti üzerine gölge düşürülmesine sebebiyet vermemeleri gerekmektedir (Galip Şahin, § 47)." değerlendirmelerine yer verildiği görülmektedir.
Dava dosyasına sunulan belgeler ile Ulusal Yargı Ağı Projesi (UYAP) üzerinden gerçekleştirilen incelemelerde; davacının, dava konusu işleme dayanak gösterilen olaylardaki fiilleri nedeniyle "Kişisel Verileri Hukuka Aykırı Olarak Ele Geçirmek veya Yaymak" suçundan yargılandığı ceza davasında, ... Asliye Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında açılan davanın devam ettiği, müteakip duruşmasının 22/04/2025 gününe atılı olduğu anlaşılmaktadır.
Tüm bu açıklamalar doğrultusunda, davacıya isnat edilen fiilin aynı zamanda Ceza Kanunu bakımından da suç olduğu göz önüne alındığında; bu suça yönelik ceza yargılaması neticesinde verilecek kararın sonucu da beklenilerek bakılan uyuşmazlıkta yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile eklenen Geçici 8. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 10/02/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.