DANIŞTAY 13. DAIRE

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2022/146 E.  ,  2025/966 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2022/146
Karar No:2025/966

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: LPG dağıtıcı lisansı sahibi davacıya ait otogaz istasyonunda 19/09/2012 tarihinde gerçekleştirilen denetimde, teknik düzenlemelere uygun LPG sağlamadığının tespit edildiğinden bahisle, 5307 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu ve Elektrik Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un fiil tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan 16. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi uyarınca 339.814,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; her ne kadar tespit tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan haliyle Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasasında Uygulanacak Teknik Düzenlemeler Hakkında Yönetmeliğin 6. maddesinin 6. fıkrası uyarınca denetim ya da ihbar ve şikayetler üzerine yapılacak incelemeler kapsamındaki tüm numune alma ve analiz işlemleri yurtiçi ve yurtdışı akreditasyon kuruluşlarınca akredite edilmiş laboratuvar tarafından yapılacağına ilişkin hükme yer verilmiş ise de, aynı konuda farklı düzenlemelerin yer alması nedeniyle uyuşmazlığın çözümü için yönetmeliklerin amacının ve dayanak aldıkları kanundaki düzenlemelerin dikkate alınarak yorumlanması gerektiği, Kurum tarafından yapılan denetimlerin, 5307 sayılı Kanun'un 12. maddesi ve Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasasında Yapılacak Denetimler İle Ön Araştırma ve Soruşturmalarda Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre yapıldığı, anılan mevzuatta numune alma işlemlerinin Kurumun ya kendi personeli ya da hizmet alımı yoluyla başka kurum ve kuruluşlarının personeli eliyle gerçekleştirileceğinin düzenlendiği, bu düzenlemelere karşın Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasasında Uygulanacak Teknik Kriterler Hakkında Yönetmelik'in 6. maddesinin, numune alma işlemlerinde Kurum personelinin yetkili olduğuna dair düzenlemelerin bertaraf edilerek numune alma işleminin sadece akredite laboratuvarı eliyle yapılması gerektiği şeklinde yorumlanamayacağı, aksine bu maddenin istisnai bir düzenleme olduğu, söz konusu düzenlemenin, ihtisas gümrüklerinden yurtiçine girişlerde yapılan numune alma işlemlerinde, yurt içi rafinerilerde üretilen LPG numunelerinin numune alma işlemlerinde, rafinerici lisansı sahiplerinin dağıtıcı şirketlere ikmal ettikleri LPG’nin, ilgili standartlara uygun olarak yaptıracağı numune alma işlemlerinde uygulanacağı; dağıtıcı lisansı sahiplerinin, bayilerine ve müşterilerine sevk ettikleri ürünün cinsini temsil edebilecek şekilde ve sırasıyla TS, EN veya ISO standartlarına uygun olarak alınacak numunelere, bu standartlarda belirtilen analizleri yapmak ya da yaptırmak, bu analizlere ilişkin raporları saklamak ve bu raporları talep edildiği takdirde bayilerine ve Kuruma vermekle yükümlü olduğu, bu kapsamda akredite laboratuvarına numune aldırmakla yükümlü olanların piyasaya arz ettiği ürünlere ilişkin olarak bir ihbar, şikayet olduğunda ya da Kurumca yapılacak denetim neticesinde rafinerilerden, tüm dolum ve depolama tesislerinden, otogaz istasyonlarından, dökme LPG kullanıcılarının tesislerinden ya da LPG tüplerinden ilgili standartlara uygun olarak numune alınmasına ve bu numunelerle ilgili standartlara uygun analizlerin yapılmasına Kurum tarafından karar verileceği ve Kurum tarafından karar verilmesine özgü olarak numune alma ve analiz işlemleri yapılacaksa yurt içi ve yurt dışı akreditasyon kuruluşlarınca akredite edilmiş laboratuvarlar tarafından yapılacağına dair düzenlemeler olduğu anlaşıldığından, somut olaya uygulanma kabiliyeti bulunmadığı;
Öte yandan, davacı tarafından, alınan numunenin analizinin 15 gün içerisinde yapılmadığı belirtilmiş ise de, alınan numunelerin analiz yapılmak üzere Ortadoğu Teknik Üniversitesi Petrol Araştırma Merkezine gönderildiği ve tanzim olunan 10/10/2012 tarihli raporda analiz tarihinin 20/09/2012-10/10/2012 tarihleri arası olduğunun belirtildiği, bu haliyle analiz sürecinin belirtilen tarihler arasında devam ettiği anlaşıldığından, analizin süresi içerisinde yapılmadığından bahsedilemeyeceği, yine anılan raporda bahsi geçen süreç içerisinde numune özelliklerinde herhangi bir değişimin olduğuna dair ifadeye yer verilmediği gibi davacı tarafından da numune özelliklerinde değişiklik olduğu iddiasına dair herhangi bir teknik bilgi veya belgenin sunulmadığı göz önüne alındığında, bahsi geçen bu durumun tek başına dava konusu işlemi sakatlamayacağı;
Öte yandan, dosya içerisinde bulunan Ortadoğu Teknik Üniversitesi Petrol Araştırmaları Merkezi adına düzenlenen 30/10/2012 tarihli "LPG'de Koku Ölçümleri İle İlgili Rapor"daki tespit ve değerlendirmeler sonucunda TS 2178 ve TSE/TS 8038 standartlarının revize edilmesi için TSE'ye yazı yazılmasına karar verildiği, davacı tarafından da koku LPG'nin uygun koşullarına uygun olup olmadığının koklama yöntemiyle tespitinin bilimsel olmadığı belirtilmiş ise de, Danıştay Onüçüncü Dairesinin 2018/1177 sayılı esasına kayıtlı dosyasında bahsi geçen 30/10/2012 tarihli rapordaki değerlendirmelere yer verilerek 08/06/2018 tarihli ara kararıyla, "...gelinen süreç içerisinde koku parametresine ilişkin objektif değerlendirme yapılmasını sağlayacak bir standart, teknik şartname ve deney yönteminin bulunup bulunmadığının ve ilgili standartlarda herhangi bir revize yapılıp yapılmadığının, deney sonucunun geçer ya da geçmez olduğunun ne şekilde belirleneceği hususunda deney yöntemi ve standardın ne şekilde olduğunun" sorulduğu, ara kararına Türk Standartları Enstitüsünce verilen ... tarih ve ... sayılı cevabi yazıda, "TS 2178 standardı otogaz LPG'sini kapsamamakta olup, otogaz LPG'si dışında kalan diğer LPG'yi (evlerde, sanayide vb. kullanılan) kapsamaktadır. Dava konusu olan, otogaz olarak kullanılan LPG bir Avrupa standardı olan ve aynı zamanda Türk Standardı da olarak kabul edilmiş TS EN 589+A1 "Otomotiv yakıtları-LPG-Özellikler ve deney yöntemleri" standardı kapsamındadır. Bu sebeple değerlendirmelerin TS EN 589+A1 standardı çerçevesinde yapılması gerekir. Bununla birlikte, gerek TS 2178 gerekse TS EN 589+A1 standartları arasında LPG'deki koku özelliği ve deneyi açısından dikkate değer bir farklılık bulunmamaktadır. Koku özelliğinin tespiti, özelliğin tanımında herhangi bir kimyasal bileşime veya maddeye atıf yapılmadığı için, objektif bir analiz yöntemine dayandırılmamış olup subjektif olarak değerlendirilebilecek koklama yoluyla gerçekleştirilmektedir. Ancak bu uygulama bu konuda geçerli olan Avrupa Standardında yer alan bir uygulamadır. Mevcut durumda otogaz LPG'sindeki koku özelliğinin tespiti için geliştirilmiş, objektif olarak nitelendirilebilecek başka bir deney yöntemi, teknik şartname veya standart yöntem bulunmadığı ve koku özelliği açısından ilgili standartlarda yürürlüğe girmiş herhangi bir revizyon söz konusu değildir." ifadelerine yer verildiği görüldüğünden, otogaz LPG'sindeki koku özelliğinin tespiti için geliştirilmiş, objektif olarak nitelendirilebilecek başka bir deney yöntemi, teknik şartname veya standart yöntem bulunmadığı anlaşıldığından, davacı tarafından ileri sürülen bu iddiaya itibar edilmediği belirtilmiş;
Bu durumda, yetkilendirilmiş kurum personeli tarafından alınmış numuneler üzerinde akredite edilmiş Ortadoğu Teknik Üniversitesi Petrol Araştırma Merkezi laboratuvarda yapılan analizde numune koku özelliği itibarıyla TS 2178 standardına uygun olmadığının sabit olduğu anlaşıldığından, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, ön araştırma ve soruşturma prosedürünün yerine getirilmediği, ürünün kimyasal koku bakımından yetersiz olduğundan bahisle yaptırım uygulamadan evvel rafinerideki ürünün kimyasal değerlerine ve ürünün ilgili parametreler bakımından onaylanıp onaylanmadığına bakılması gerektiği, ürünün standarda uymadığı kabul edilecek olsa bile sorumluların kendileri değil üretici olan rafineri lisansı sahibi ve ürünü inceleyerek geçer rapor veren Gümrük Bakanlığınca akredite edilmiş ve yetkilendirilmiş laboratuvar olduğu, soruşturma zamanaşımının dolduğu, LPG’nin özellikleriyle ilgili teknik düzenleme bulunmadığı, Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasasında Uygulanacak Teknik Düzenlemeler Hakkında Yönetmelikte bütün standartlara uyulmasının zorunlu olduğu yönünde genel ifadelere yer verildiği, oysa hukuk kuralı niteliği taşımayan standartlara atıf yapılamayacağı, standartlar yasal düzenlemeler olmayıp uyulması ihtiyari teknik belgeler olduğu, koku kriterine aykırılık iddiasının bilimsel, tartışmasız ve objektif verilere dayanmadığı, subjektif değerlendirme sonucunda tesis edilen işlemin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirkete ait tesiste 19/09/2012 tarihinde gerçekleştirilen denetimde alınan LPG numunesinin analizinin yapılması için ODTÜ PAL'e gönderilmiş, bahse konu numunenin analizi sonucunda düzenlenen ... tarih ve ... sayılı raporda numunenin "koku" parametresi yönünden TS 2178 standardına uygun olmadığı tespit edilmiştir.
Anılan rapor üzerine davalı idarece doğrudan savunma alınmak suretiyle ... tarih ve ... sayılı Kurul kararıyla 339.814,00-TL idari para cezası ile birlikte lisansın iptal edilmesine karar verilmiş, anılan Kurul kararına karşı açılan davada ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, söz konusu işlemin ön araştırma ve soruşturma yapılmadığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiş ve bu karar 15/05/2019 tarihinde kesinleşmiştir.
Bahse konu iptal kararı üzerine davalı idarece ... tarih ve ... sayılı Soruşturma Raporu düzenlenmiş, anılan rapor yazılı savunma istem yazısı ile birlikte davacıya gönderilmiş, davacı tarafından yapılan yazılı savunmada ileri sürülen hususlar geçerli görülmeyerek ... tarih ve ... sayılı Kurul kararıyla idari para cezası verilmiştir.
Bunun üzerine anılan Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
5307 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu ve Elektrik Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un "Lisans sahiplerinin hak ve yükümlülükleri" başlıklı 4. maddesinin 4. fıkrasının (ğ) bendinde, "Piyasa faaliyetlerinde, teknik düzenlemelere uygun LPG sağlamak... ile yükümlüdür."; fiil tarihi itibarıyla yürürlükte olan "İdari para cezaları" başlıklı 16. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinde, "b) Aşağıdaki hallerde sorumlulara ikiyüzellibin Türk Lirası idari para cezası verilir:
(...)
4) Son fıkrası hariç 4 üncü madde hükümlerinin ihlali." kurallarına yer verilmiştir.
Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin "LPG Dağıtıcı Lisansı sahiplerinin yükümlükükleri" başlıklı 20. maddesinde, "LPG Dağıtıcı Lisansı sahipleri;
(...)
d) Teknik düzenlemelere uygun ürünü piyasaya sunmak (...) ile yükümlüdür." kuralı bulunmaktadır.
Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasasında Uygulanacak Teknik Düzenlemeler Hakkında Yönetmeliğin "Standartlar ve teknik düzenlemeler" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasında, "Piyasaya arz olunacak LPG’nin, sırasıyla TS, EN veya ISO standartlarına uygun olması zorunludur." kuralı yer almıştır.
Öte yandan, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 2. maddesinde, "Kabahat" deyiminin, Kanun'un karşılığında idari yaptırım uygulanmasını öngördüğü haksızlık anlamına geldiği; 3. maddesinde, bu Kanun'un, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, diğer genel hükümlerinin, idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında uygulanacağı; "Zaman bakımından uygulama" başlıklı 5. maddesinde, 26/09/2004 tarih ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükümlerinin kabahatler bakımından da uygulanacağı, kabahatler karşılığında öngörülen idari yaptırımlara ilişkin kararların yerine getirilmesi bakımından ise derhal uygulama kuralının geçerli olduğu; bu maddenin atıf yaptığı 5237 sayılı Kanun'un 7. maddesinin ikinci fıkrasında, suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklı ise, failin lehine olan kanunun uygulanacağı ve infaz olunacağı kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan kuralların incelenmesinden, lisans sahiplerinin piyasa faaliyetlerinde teknik düzenlemelere uygun LPG sağlamakla yükümlü oldukları, piyasaya sürülen LPG'nin TS, EN veya ISO standartlarına uygun olması gerektiği, bu yükümlülüklere uygun hareket etmeyen lisans sahiplerine ise idari para cezası verileceği anlaşılmaktadır.
Davacı şirkete ait tesisten 19/09/2012 tarihinde alınan LPG numunesinin analizinin yapılması için ODTÜ PAL'e gönderilmiş, bahse konu numunenin analizi sonucunda düzenlenen ... tarih ve ... sayılı raporda numunenin "koku" parametresi yönünden TS 2178 standardına uygun olmadığı tespit edilmiş, ayrıca söz konusu raporda "kükürt" parametresinin ölçüm değerinin 27 olduğu belirtilmiştir.
Daha önce LPG numunesinin analizlerinde koku parametresinin hali hazırda kullanılan yöntemle değerlendirilmek suretiyle ölçüm sonucu belirlenirken, Dairemizin 2018/3242 sayılı esasına kayıtlı dosyasında "koku" parametresi yönünden yapılan ara kararına ODTÜ PAL tarafından verilen cevabi yazıda, "... TS EN 589+A1:2012 Otomotiv yakıtları-LPG-Özellikler ve deney yöntemleri (Aralık 2012) standardı, 30/09/2019 tarihinde güncellenmiştir. Standardın güncel versiyonu olan TS EN 589:2019 standardında, önceki versiyon olan TS EN 589+A1:2012 Ek-A'da yer alan LPG kokusu için deney yöntemi kısmında değişiklik yapılmamıştır. Bu yöntem geçerliliğini sürdürmektedir. Bu yönteme alternatif olarak, TS EN 589:2019 standardı 'Milli Ek' bölümünde bir yöntem daha verilmektedir. Bu yönteme göre, ilk olarak LPG numunesinin toplam uçucu kükürt içeriği tayin edilir. Toplam uçucu kükürt içeriği 15,0 mg/kg'a eşit veya üzerinde ise numunenin koku gerekliliği açısından bu standarda uygun olduğu değerlendirilir. (...)" ifadelerine yer verilerek hali hazırda kullanılan yönteme ek olarak TS EN 589:2019 standardı Ek Milli bölümünde alternatif bir yöntem daha getirilmiştir.
Alternatif olarak getirilen söz konusu yöntemde toplam kükürt içeriği 15 mg/kg üzerinde olan numunelerin koku özelliği itibarıyla standarda uygun olacağı ifade edildiğinden ve işbu davada işlemin dayanağı analiz raporunda kükürt parametresinin ölçüm değerinin 27 olduğu tespit edildiğinden, Dairemizin 20/11/2024 tarih ve E:2022/146 sayılı ara kararıyla,
ODTÜ PAL'den:
Kükürt parametresinin kimyasal bileşenlerinde herhangi bir değişiklik olup olmadığının ve koku parametresinin ölçüm sonucuna ne kadar etkili olduğunun sorulmasına,
Türk Standartları Enstitüsünden;
- Kükürt parametresinin kimyasal bileşenlerinde herhangi bir değişiklik olup olmadığının ve koku parametresinin ölçüm sonucuna ne kadar etkili olduğunun sorulmasına,
- Koku parametresinin ölçümünün belirlenmesi için kullanılan yönteme ek olarak TS EN 589:2019 standardı ile getirilen yeni yöntemin (kükürt parametresi üzerinden değerlendirme) hangi kriterler göz önüne alınarak getirildiğinin sorulmasına, hali hazırda kullanılan yöntem ile karşılaştırıldığında izlenebilirlik ve tekrarlanabilirlik açısından hangisinin daha objektif verilere dayandığının açıklanmasının istenilmesine,
Davalı idareden;
Kurulun 17/10/2019 tarih ve 8893-1 sayılı kararıyla, TS EN 589:2019 Otomotiv Yakıtları-LPG Özellikler ve deney yöntemleri (Eylül 2019) standardının 01/04/2021 tarihinden itibaren uygulanmasına karar verildiğinden, anılan standardın hali hazırda uygulanıp uygulanmadığının ve söz konusu standarttan sonra yeni bir standart getirilip getirilmediğinin sorulmasına, bu hususlara ilişkin bilgi ve belgelerin gönderilmesinin istenilmesine karar verilmiştir.
ODTÜ PAL tarafından ara kararına verilen cevabi yazıda, "TS EN 589 A1:2012 standardı Ek A'da verilen koku tayin yöntemi, LPG numunesinin belirli koşullarda insan tarafından koklanmasına dayalı olup, kişilerin koku algılama yeteneklerine bağlı olduğundan öznel (sübjektif) niteliktedir. Koku deneyi gerçekleştiren deneklerden biri dahi kokusuz olarak raporlama yaparsa sonuç GEÇERSİZ olarak verilmekteydi. TS EN 589:2019 standardındaki Milli Ek'te verilen alternatif yöntem, subjektif bir değerlendirme yapılması ve koklama yapan kişilerin LPG'ye maruz kalmaları gibi olumsuzlukları gidermek amacıyla analitik tekniklere dayalı bir tayin yöntemi olarak Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) LPG Meclisinin talebi ve desteği ile Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Petrol Araştırma Laboratuvarı (PAL) koordinasyonunda ilgili sektör temsilcilerinin katılımıyla geliştirilmiştir. Geliştirilmiş olan bu alternatif yöntem, Ek A'daki yöntem ile karşılaştırmalı olarak gerçekleştirilen çok sayıda deneysel çalışmanın sonuçlarına dayanmaktadır. Farklı kükürt bileşenlerinin kokuya farklı etkileri olsa da toplam uçucu kükürt içeriği 15,0 mg/kg'a eşit veya üzerinde ise numunenin koku gerekliliği açısından TS EN 589:2019 standardına uygun olduğu belirlenmiş ve TS EN 589:2019 standardı Milli Ek bölümüne yeni yöntem eklenmiştir." ifadelerine; Türk Standartları Enstitüsü tarafından ara kararına verilen cevabi yazıda, kükürt parametresinin kimyasal bileşenlerinden herhangi bir değişiklik olmadığı belirtildikten sonra "TS EN 589 standardında koku parametresi kriterinin değerlendirilmesi için Ek A'da verilen koku tayin yöntemi LPG numunesinin belirli koşullarda insan tarafından koklanmasına dayalı olup, kişilerin koku algılama yeteneklerine bağlı olduğundan öznel (sübjektif) niteliktedir. Aynı numune için bir koklayıcı bu standardın gerekliliğine göre kokulu değerlendirmesi yaparken, bir başka koklayıcı kokusuz değerlendirmesi yapabilmektedir. Ayrıca, EK A'ya göre gerçekleştirilen koku tayin işleminde koklama yapan kişilerin LPG'ye maruz kalmaları sebebiyle LPG bileşiminde bulunması olası toksik etkili maddeleri (kükürtlü bileşikler vb.) solumak zorunda kalmaktadır. TS EN 589: 2019 standardıına (...) Milli Ek olarak ilave edilen alternatif yöntem, yukarıda belirtilen olumsuzlukları gidermek amacıyla analitik tekniklere dayalı bir tayin yöntemi olarak geliştirilmiştir.
Bu yöntem, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) LPG Meclisinin talebi ve desteği ile Ortadoğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Petrol Araştırma Laboratuvarı (PAL) koordinasyonunda ilgili sektör temsilcilerinin katılımıyla, bilimsel gerekliliklere uygun şekilde, LPG'nin standarttaki koku kriterini karşılamaya esas kokusunun büyük ölçüde bileşiminde bulunan ve toplam kükürt içeriği değerine yansıyan kükürtlü organik bileşiklerden kaynaklanmakta olduğu ve gerektiğinde LPG'ye kokulandırıcı olarak ilave edilen bileşiklerin etil merkaptan gibi kükürtlü bileşiklerden oluştuğu bilimsel gerçekliğine dayalı olarak, ODTÜ PAL tarafından Ek A'daki yöntem ile karşılaştırmalı olarak gerçekleştirilen çok sayıda deneysel çalışmanın sonuçları çerçevesinde geliştirilmiş ve Türk Standartları Enstitüsü (TSE) tarafından ilgili TSE Kimya Teknik Komitesi üyelerinin, ODTÜ PAL yetkililerinin ve sektör temsilcilerinin katılımıyla oluşturulan ÇG16 Çalışma Grubu tarafından düzenlenmiş, ilgili tarafların ve sektör temsilcilerinin görüşüne sunulmuş ve bu standardın 6.3 maddesi uyarınca bu Milli Ekte yayımlanmıştır. ODTÜ PAL tarafından yapılan deneysel çalışmalarda Milli Ek ile ilave edilen yöntemin halihazırda Ek A'da verilen koklamaya dayalı yöntemle tutarlı sonuçlar verdiği gösterilmiştir." ifadelerine yer verilerek TS EN 589:2024 standardı gönderilmiştir.
Davalı idarece ara kararına verilen cevabi yazıda, halihazırda yürürlükle bulunan standardın TS EN 589:2024 standardı olduğu beyan edilmiştir.
TS EN 589:2024 standardı incelendiğinde, Ek A'da belirtilen ve önceden beri kullanılan yönteme yer verilmekle birlikte, 2019 standardının Milli Ek bölümünde yer alan alternatif yönteme halihazırda yürürlükte bulunan 2024 standardında da yer verilmiştir.
Alternatif olarak getirilen ve Milli Ekte yer verilen söz konusu yöntemde, LPG'nin kokulandırılmasında büyük öneme sahip olan kükürt bileşiklerinden oluşan merkaptan vb. kokulandırma maddesi üzerinden yapılan analiz sonucunda toplam uçucu kükürt içeriğinin tayin edileceği, toplam uçucu kükürt içeriği 15 mg/kg'a eşit veya üzerinde ise numunenin koku gerekliliği açısından bu standarda uygun olduğunun kabul edileceği açıktır.
Dairemizin söz konusu ara kararına ilgili kurumlar tarafından verilen cevaplar birlikte değerlendirildiğinde, koku parametresinin tespiti için kullanılan ve bütün standartların Ek A kısmında yer alan geleneksel yöntemin insan tarafından koklanmasına dayalı olduğu, kişilerin koku algılama yeteneklerine bağlı olarak objektif nitelikte olmadığı açık olan yönteme alternatif olarak ilgili kamu kurumları ve sektör temsilcilerinin katılımıyla oluşturulan çalışma grubu tarafından geliştirilerek kabul edilen ve standardın Milli Ek bölümünde yer verilen yeni yöntemin daha objektif verilere, bilimsel gerçekliğe ve analitik tekniklere dayandığı, söz konusu yöntemin ODTÜ PAL tarafından yapılan deneysel çalışmalarda Ek A'da verilen koklamaya dayalı yöntemle tutarlı sonuçlar verdiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davalı idarece gerçekleştirilecek denetimlerde alınan LPG numunelerinin teknik düzenlemelere uygun olup olmadığının tespiti için akredite edilmiş laboratuvarlar tarafından bahse konu alternatif yöntem kullanılmak suretiyle analizinin yapılması durumunda geleneksel yönteme göre bilimsel olarak daha objektif sonuçlara ulaşılabileceği kuşkusuzdur.
İdari yaptırımlar ve idari para cezaları, idarenin bir yargı kararına gerek olmaksızın, yasaların açıkça verdiği bir yetkiye dayanarak, idare hukukuna özgü yöntemlerle, doğrudan doğruya bir işlem ile uyguladığı yaptırımlarla verdiği cezalardır. Kabahatler Kanunu'na göre hangi fiillerin kabahat oluşturduğu, kanunda açıkça tanımlanabileceği gibi kanunun kapsam ve koşulları bakımından belirlediği çerçeve hükmün içeriği, idarenin genel ve düzenleyici işlemleriyle de doldurulabilecek, fakat kabahat karşılığı olan yaptırımların türü, süresi ve miktarı, ancak kanunla belirlenecektir.
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun “Zaman bakımından uygulama” başlıklı yedinci maddesi, 765 sayılı Kanun'un ikinci maddesine benzer şekilde düzenlenmiş olup, her iki maddede de; ceza hukuku kurallarının yürürlüğe girdikleri andan itibaren işlenen suçlara uygulanacağına ilişkin ileriye etkili olma prensibi ile bu ilkenin istisnasını oluşturan, "failin lehine olan kanunun geçmişe etkili olması", “geçmişe etkili uygulama” veya “geçmişe yürürlük” ilkesine yer verilmiştir. Bu ilke uyarınca, suçtan sonra yürürlüğe giren ve fail lehine hükümler içeren kanun, hükümde ve infaz aşamasında dikkate alınmalıdır.
5252 sayılı Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un "Lehe olan hükümlerin uygulanmasında usul" başlıklı 9. maddesinin üçüncü fıkrasında, lehe olan hükmün, önceki ve sonraki kanunların ilgili bütün hükümleri olaya uygulanarak, ortaya çıkan sonuçların birbirleriyle karşılaştırılması suretiyle belirleneceği kurala bağlanmıştır.
Bu çerçevede, çekirdek ceza hukuku ilkelerinin kabahatler bakımından da uygulanacağı göz önüne alındığında, kabahatlere ilişkin yalnızca kanunla yapılan değişikliklerin değil, idarenin genel ve düzenleyici işlemleriyle kabahat olarak kabul edilen fiillerle ilgili yapılacak değişiklerle fiilin kabahat olmaktan çıkarılması, tespit yönteminin değiştirilmesi veya çeşitlendirilmesi, izlenecek süreçte failin lehine değişiklik yapılması, yaptırımdan önce uyarı mekanizmaları gibi hususlarda yapılacak değişikliklerin veya getirilecek müesseselerin de idari para cezası verilmesine ilişkin işlemler yönünden yalnızca bir usul işlemi olup olmadığının, lehe bir durum meydana getirip getirmediğinin ve maddi hukuka etki eden bir yönünün bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.
Davacıya ait istasyondan alınan LPG numunesinin koku parametresi yönünden analizinin TS 2178 standardına göre koklamaya dayalı yöntem kullanılmak suretiyle geçersiz olarak tespit edildiği, analizde kullanılan yöntemin kişilerin koku algılama yeteneklerine bağlı olması sebebiyle subjektif nitelikte olduğu, fiil tarihinden sonra getirilen TS EN 589:2019 standardında yer verilen, daha sonra TS EN 589:2024 standardında da aynen kabul edilerek standardın Milli Ek bölümünde yer verilen alternatif yöntemde, kükürt parametresi üzerinden analitik tekniklerle yapılacak değerlendirmeyle geleneksel yönteme göre daha objektif ve bilimsel gerçekliğe dayalı sonuca varılacağından, alternatif olarak getirilen söz konusu yöntemin yalnızca usul işlemi olmadığı ve davacı bakımından lehe hukuki durum meydana getirdiği açıktır.
Diğer taraftan, alternatif analiz yöntemine göre kükürt değerinin 15 mg/kg'nin üzerinde çıkması halinde numunenin koku parametresi yönünden teknik düzenlemelere uygun kabul edileceği, nitekim davacıya ait istasyondan alınan LPG numunesinin analizi sonucunda hazırlanan raporda kükürt değerinin 27 olarak ölçüldüğü, LPG numunesinin analizi sonucunda yalnızca koku parametresinde ihtilaf bulunduğu dikkate alındığında, alternatif yöntemin uygulanması durumunda teknik düzenlemelere uygun LPG sağladığı kabul edilerek davacının idari para cezası ile muhatap olmayacağı anlaşıldığından, alternatif analiz yönteminin maddi hukuka etkisi olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, kokuya dayalı geleneksel yöntemle yapılan analiz sonucunda yalnızca koku parametresi yönünden teknik düzenlemelere aykırı LPG sağladığı gerekçesiyle davacı şirkete idari para cezasının uygulandığı, standartta değişiklik yapılmak suretiyle getirilen alternatif yöntemin somut olaya uygulanması halinde ise isnat edilen eylemin gerçekleşmemiş olduğu kabul edilmek suretiyle davacı şirkete idari para cezası verilmeyeceğinden, bahse konu yöntemin maddi hukuka etkisinin bulunduğu ve lehe düzenleme kapsamında kabul edilen yöntemin önceki standart dönemde yapılan analiz yönünden de geçmişe etkili olarak uygulanmasını gerektirmektedir.
Bu itibarla, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 26/02/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.