DANIŞTAY 13. DAIRE

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2019/1832 E.  ,  2025/965 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2019/1832
Karar No:2025/965

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Petrol Ürünleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Bayilik lisansıyla faaliyet gösteren davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda 06/02/2012 tarihinde gerçekleştirilen denetimde alınan benzin numunelerinin akredite laboratuvar analiz sonuçlarına göre ilgili teknik düzenlemelere aykırı olduğunun tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin (3) numaralı alt bendi ile aynı maddenin dördüncü fıkrası uyarınca 67.962,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının numune alım ve analizine dair usuli itirazları incelendiğinde, numune alımından sonra teslim ve analiz sürecine ilişkin usuli sürelerin 22/02/2012 tarihinde yürürlüğe giren mevzuatla getirildiği, dava konusu ihtilafa ilişkin numunelerin ise 06/02/2012 tarihinde alındığı, dolayısıyla mevzuat hükümlerinin yürürlük tarihinden sonraki uyuşmazlıklara uygulanacağı yolundaki evrensel hukuk kuralı ve ayrıca Petrol Piyasasında Yapılacak Denetimler İle Ön Araştırma ve Soruşturmalarda Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin geçici 2. maddesindeki açık düzenleme gereği numune ve analiz teslimine ilişkin sürelerde hukuka aykırılık bulunmadığı;
Davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda 06/02/2012 tarihinde yapılan denetimde satılan benzin ürününe ilişkin 5 adet numune alındığı, söz konusu numunelerin alınmasına ilişkin tanzim edilen tutanaklarda olay günü Jandarma Personeli ile birlikte şirket yetkilisi ...'ün imzasının yer aldığı, İnönü Üniversitesi Petrol Analizi Labaratuarları incelemesi neticesinde düzenlenen 17/10/2012 tarihli raporlarda, "mevcut gom, buharlaşma yüzdeleri teknik düzenlemede yer alan özelliklere aykırı olduğu" tespitlerine yer verildiği, usulüne uygun alınan numuneler çerçevesinde yapılan analizler neticesinde davacı şirkete ait akaryakıt istasyonundan alınan numunelerin teknik düzenlemelere aykırı olduğu hususunun sübuta erdiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, Petrol Piyasasında Yapılacak Denetimler İle Ön Araştırma Ve Soruşturmalarda Takip Edilecek Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 22/02/2012 tarihinde yürürlüğe giren değişik 16. maddesinde ve Geçici 2. maddesindeki kurallar dikkate alındığında, numunelerin laboratuvar tarafından 16/02/2012 tarihinde teslim alındığı, incelemenin 09/03/2012 tarihinde tamamlanması gerekirken, birinci numunenin incelemesinin 28/03/2012'de, ikinci numunenin incelemesinin ise 05/04/2012'de tamamlandığı, Yönetmelik düzenlemesinde belirlenen, numune özellikleri değişime uğramadan yapılması gereken süre içerisinde incelemenin tamamlanmadığı, değişime uğrayan numuneler üzerinden alınan raporlara dayanılarak dava konusu işlemin tesis edildiği, mahkemenin gerekçesinin kendi içerisinde çelişik olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
"..." adresinde ... tarih ve ... sayılı bayilik lisansı ile faaliyet gösteren davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda 06/02/2012 tarihinde yapılan denetimde alınan benzin numunelerinin analiz yapılmak üzere İnönü Üniversitesi Akaryakıt/Petrol Analiz Laboratuvarı'na (PAL) gönderildiği, alınan 95 oktan benzin numunesinin incelenmesi sonucunda ... tarih ve Benzin (...) numaralı analiz raporu ile numunenin ulusal marker seviyesinin geçerli bulunduğu, "Mevcut Gom", "Buharlaşma (E70) ve (E100)" parametrelerinin ise teknik düzenlemede yer alan kriterlere uygun olmadığının belirtildiği; alınan 97 oktan benzin numunesinin incelenmesi sonucunda ise ... tarih ve Benzin (...) numaralı analiz raporu ile numunenin ulusal marker seviyesinin geçerli ancak "Mevcut Gom" parametresinin teknik düzenlemede yer alan kriterlere uygun olmadığının belirtildiği görülmektedir.
Söz konusu raporlar esas alınarak, davacı şirkete, teknik düzenlemelerde yer alan özelliklere aykırı akaryakıt ikmâl etmek suretiyle 5015 sayılı Kanun'un 4. maddesinin dördüncü fıkrasının (ı) bendine aykırı hareket ettiğinden bahisle, Kanun'un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin (3) numaralı alt bendi ve aynı maddenin dördüncü fıkrası ile "Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. Maddesi Uyarınca 2012 Yılında Uygulanacak Para Cezaları Hakkında Tebliğ" hükümleri uyarınca bayiler için belirlenen 67.962,00-TL idarî para cezası uygulanmasına karar verilmiştir.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun "Lisans sahiplerinin temel hak ve yükümlülükleri" başlıklı 4. maddesinin dördüncü fıkrasının (ı) bendinde, bu Kanun'a göre faaliyette bulunanların; piyasa faaliyetlerinde, Kurul'un belirleyeceği teknik düzenlemelere uygun akaryakıt sağlamakla yükümlü oldukları; işlem tarihinde yürürlükte bulunan 19. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin (3) numaralı alt bendinde, 4. madde hükümlerinin ihlâli hâlinde, sorumlularına ikiyüzellibin Türk Lirası idarî para cezası verileceği, aynı maddenin dördüncü fıkrasında, bayiler için para cezalarının beşte birinin uygulanacağı kurala bağlanmıştır.
Petrol piyasasına ilişkin faaliyetler kapsamındaki tesislerin ve piyasaya sunulan petrol ve madenî yağın teknik düzenlemelere ve standartlara uygunluğu ile ilgili usul ve esasların belirlenmesi amacıyla çıkarılan ve 10/09/2004 tarih ve 25579 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Petrol Piyasasında Uygulanacak Teknik Kriterler Hakkında Yönetmeliğin 5. maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendinde, akaryakıtın teknik düzenlemelere uygun olmasının zorunlu olduğu; (b) bendinde, ürünlerin öncelik sırasıyla TS veya EN standartlarına veya bu standartlar da yoksa, TSE tarafından kabul gören diğer standartlara uygun olmasının esas olduğu; 7. maddesinin (d) bendinde ise, lisans sahiplerinin akaryakıtı teknik düzenlemelere uygun olarak arz etmekle yükümlü oldukları kural altına alınmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
97 oktan benzin numunesi için hazırlanan ... sayılı analiz raporunun değerlendirilmesi:
Yukarıda belirtildiği üzere, dava konusu işlem, davacının teknik düzenlemelere aykırı akaryakıt ikmal ettiğinden bahisle tesis edilmiş olup, analize tabi tutulan benzin numunesi yalnızca "Mevcut Gom" parametresi yönünden teknik düzenlemelere aykırı bulunmuştur.
Dairemizce bakılan aynı konuya ilişkin başka bir uyuşmazlıkta, (... sayılı esasına kayıtlı dosyada) 16/10/2019 tarihli ara kararı ile, analizi yapan İnönü Üniversitesi Petrol Analiz Laboratuvarı'na, "mevcut gom" parametresinin üretim aşamasında ayarlanıp ayarlanamayacağı, diğer parametreler sınır değerde tutularak sonradan müdahale ile değiştirilip değiştirilemeyeceği, mevcut gom parametresinin üretim aşamasında ayarlanıp ayarlanmadığı, mevcut gom parametresinin ölçümünde gerekli filtrasyon yapılmamış olmasının teknik düzenlemelere aykırı sonuç verip vermeyeceği, numunenin alındığı tarihten laboratuvara teslim edildiği tarihe kadar hangi koşullar altında muhafaza edilmesi gerektiği, numunenin uygun koşullarda muhafaza edilmemesi hâlinde söz konusu parametrenin teknik düzenlemelere aykırı sonuç verip vermeyeceği, numunenin alındığı tarih ile analizin yapıldığı tarihler arasında beklemeye bağlı olarak mevcut gom parametresinde değişim olup olmayacağı, eğer değişim söz konusuysa numunenin ulusal marker seviyesi ile birlikte diğer parametrelerinde de aykırılık olup olmayacağı, diğer bütün parametreler sınır değerlere uygun tutulmak suretiyle sadece mevcut gom parametresinin sonradan müdahale ile standardının altında veya üzerinde olacak şekilde değiştirilmesinin teknik olarak mümkün olup olmadığı, mevcut gom parametresinin ölçümünde dış etkenlerin ve/veya dışarıdan herhangi bir müdahalenin ne kadar etkili olduğu, böyle bir dış etken ve/veya müdahale varsayımı altında numunenin ulusal marker seviyesi ile birlikte diğer parametrelerinde de değişiklik olup olmayacağı hususları sorulmuştur.
İnönü Üniversitesi Petrol Analiz Laboratuvarı Müdürlüğü tarafından 22/01/2020 tarihinde verilen ara kararı cevabında, diğer bütün parametreler sınır değerlerde olduğu hâlde yalnızca “mevcut gom” değerinin aykırı olmasının tamamen ürünün rafinasyon aşamasında gerçekleştirilen süreçlerle ilgili bir sonuç olduğu, rafineri üretim sürecinde elde edilen ürünler standart ayırma süreçlerine tâbi tutulduğundan sonradan müdahale ile laboratuvarlarda "mevcut gom" oranının değiştirilmesinin teknik olarak ve akredite laboratuvar için mümkün olmadığı, numunenin alındığı tarihten teslim edildiği tarihe kadar geçen sürede uygun koşullarda saklanmazsa numunenin yapısında "mevcut gom" parametresi ve diğer parametrelerde saklama koşullarına bağlı sapmaların olabileceği hususlarına yer verilmiştir.
Bu durumda, davacıya ait akaryakıt istasyonundan alınan numunenin analizi sonucunda düzenlenen raporda, analizi yapılan akaryakıtın ulusal marker seviyesinin geçerli olduğunun ve mevcut gom dışında diğer parametrelerde bir aykırılık olmadığının tespit edildiği, akredite laboratuvar tarafından verilen görüşte de, "mevcut gom" parametresinin tamamen ürünün rafinasyon aşamasında gerçekleştirilen süreçlerle ilgili bir sonuç olduğu ve bu parametrenin sonradan müdahale ile değiştirilemeyeceği yönündeki cevabı göz önünde bulundurulduğunda, davacının akaryakıta bir müdahalesinin olduğuna ilişkin bir tespitin de bulunmaması karşısında, davacının, akaryakıtı teknik düzenlemelere uygun olarak arz etme yükümlülüğünü yerine getirmediği fiilinin somut olarak ortaya konulamadığı sonucuna ulaşıldığından, dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka uygunluk görülmemiştir.
95 oktan benzin numunesi için hazırlanan ... sayılı analiz raporunun değerlendirilmesi:
Yukarıda belirtildiği üzere, dava konusu işlem, davacının teknik düzenlemelere aykırı akaryakıt ikmal ettiğinden bahisle tesis edilmiş olup, analize tâbi tutulan benzin numunesi "Mevcut Gom", "Buharlaşma yüzdeleri (E70)" ve "Buharlaşma yüzdeleri (E100)" parametreleri yönünden teknik düzenlemelere aykırı bulunmuştur.
Dairemizin 13/11/2024 tarihli ara kararı ile TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi'nden; "1- "Mevcut Gom", "Buharlaşma yüzdeleri (E70)" ve "Buharlaşma yüzdeleri (E100)" parametrelerinin üretim aşamasında ayarlanıp ayarlanmadığı, 2- "Mevcut Gom", "Buharlaşma yüzdeleri (E70)" ve "Buharlaşma yüzdeleri (E100)" parametrelerinin ölçümünde dış etkenlerin ve/veya dışarıdan herhangi bir müdahalenin ne kadar etkili olduğu, böyle bir dış etken ve/veya müdahale varsayımı altında numunenin ulusal marker seviyesi ile birlikte diğer teknik düzenleme parametrelerinde de değişiklik olup olmayacağı, 3- Özellikle, ulusal marker düzeyi geçerli bir numunede diğer bütün parametreler sınır değerlere uygun tutulmak suretiyle, ürün rafineriden çıktıktan sonra bayilerin sorumluluğu altındayken, bu kişiler tarafından sadece "Mevcut Gom", "Buharlaşma yüzdeleri (E70)" ve "Buharlaşma yüzdeleri (E100)" parametrelerinin sonradan müdahale ile standardının altında veya üzerinde olacak şekilde değiştirilmesinin teknik olarak mümkün olup olmadığı, 4- Akaryakıtın nakli için kullanılan tankerde ya da numune alınan tankta daha önceden motorin, fuel-oil gibi maddelerin bulunması ve sonrasında tankın iyi temizlenmemesi ya da küçük miktarda da olsa mazot ve benzinin depoda ya da taşıma için kullanılan tankerde yanlışlıkla karıştırılması hâllerinde analiz raporunda ulusal marker seviyesi geçerli çıkmakla birlikte, "Mevcut Gom", "Buharlaşma yüzdeleri (E70)" ve "Buharlaşma yüzdeleri (E100)" parametrelerinin teknik düzenlemelere aykırı, diğer bütün parametrelerin ise sınır değerlere uygun çıkmasına sebebiyet verip veremeyeceği" hususları sorulmuştur.
TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi Başkanlığı tarafından dosyaya sunulan ve ... tarihinde kayda giren ... sayılı cevabi yazı ekindeki açıklamada özetle, "Mevcut Gom, Buharlaşma (E70) ve Buharlaşma (E100) parametre değerlerinin, üretim aşamasında rafineriler tarafından ayarlandığı, benzinin uzun süre depolarda bekletilmesi ve/veya hava ile temas etmesi durumunda üründe oksitlenme meydana geleceği, sonuçta hidrokarbonların oksidasyonu nedeniyle çok sayıda reçine oluşacağı ve gom miktarının artmasına sebebiyet vereceği, ürün rafineriden çıktıktan sonra bayilerin sorumluluğu altındayken anılan parametrelerin sonradan müdahale ile teknik olarak standardın altında veya üzerinde olacak şekilde değiştirilmesinin belirli koşullarda mümkün olabileceği ancak bu durumda benzinin diğer parametrelerinde de aykırılıklar gözlenebileceği, akaryakıtın nakli için kullanılan tankerde ya da numune alınan tankta daha önceden motorin, fuel oil gibi maddelerin bulunması ve sonrasında tankın iyi temizlenmemesi ya da küçük miktarda da olsa mazot ve benzinin depoda veya taşıma için kullanılan tankerde yanlışlıkla karıştırılması hallerinde özellikle Buharlaşma Yüzdeleri parametrelerinde aykırılık gözlenebileceği ancak benzinin diğer parametrelerinde de aykırılıklar meydana gelebileceği" yönünde görüş bildirilmiştir.
Bu durumda, benzin numunesinin analizi sonucunda düzenlenen muayene raporunda, analizi yapılan akaryakıtın ulusal marker seviyesinin geçerli olduğunun "Mevcut Gom", "Buharlaşma yüzdeleri (E70)" ve "Buharlaşma yüzdeleri (E100)" parametreleri haricinde teknik düzenlemelere aykırılık bulunmadığının tespit edildiği, TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi tarafından verilen, anılan parametrelerin tamamen ürünün rafinasyon aşamasında gerçekleştirilen süreçlerle ilgili bir sonuç olduğu ve sonradan müdahale ile değiştirilebilmekle birlikte bu müdahale ile diğer parametrelerin uygun çıkmayacağı yönündeki ara kararı cevabı göz önünde bulundurulduğunda, davacının akaryakıta bir müdahalesinin olduğuna ve piyasaya teknik kriterlere aykırı akaryakıt arz ettiğine ilişkin somut bir tespitin de bulunmaması karşısında, davacının, akaryakıtı teknik düzenlemelere uygun olarak arz etme yükümlülüğünü yerine getirmediği fiilinin somut olarak ortaya konulamadığı sonucuna ulaşıldığından, dava konusu işlemde bu yönüyle de hukuka uygunluk görülmemiştir.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 26/02/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.