DANIŞTAY 12. DAIRE

Danıştay 12. Daire Başkanlığı         2021/7459 E.  ,  2025/974 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/7459
Karar No : 2025/974

DAVACI : ...... Sendikası
VEKİLİ : Av. ...

DAVALILAR : 1- ... Bakanlığı
VEKİLLERİ : Hukuk Müşaviri ...

2- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri Av. ...

DAVANIN KONUSU :25/08/2021 tarih ve 31579 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ve 2023 Yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşme'nin;
1- "Kamu Görevlilerinin Geneline Yönelik Mali ve Sosyal Haklar" başlıklı ikinci kısmının "Kamu Görevlilerinin Geneline Yönelik Toplu Sözleşme" başlıklı birinci bölümünün 39. maddesinin başlığında yer alan "Tabiplere" ibaresi ile içeriğinde yer alan "ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri" ibaresi ve "tabip ve diş tabibi" ibaresinin,
2- "Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklar" başlıklı üçüncü kısmının "Sağlık ve Sosyal Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme" başlıklı üçüncü bölümünün 4. maddesinin başlığında yer alan "Tabip dışı" ibaresi ile birinci cümlesinde yer alan "tabip dışı personele" ibaresinin ve "Bu şekilde yapılan ek ödeme tutarı, anılan madde uyarınca yürürlüğe konulan Yönetmelik kapsamında aynı aya ilişkin yapılacak ek ödeme tutarından mahsup edilir" şeklindeki ikinci cümlesinin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI : Toplu Sözleşmenin ikinci kısmının birinci bölümünde yer alan 39. maddedeki dava konusu ibareler yönünden; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 36. maddesinde Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfının kapsamına giren personelin belirlendiği, 2022-2023 yıllarını kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşme'nin 39. maddesinde tabip ve diş tabiplerinin, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 9. maddesi uyarınca yararlandıkları ek ödeme oranlarına 12 puan ilave edilmesinin öngörüldüğü; söz konusu düzenlemede, “Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı” ibaresi yer almakla birlikte, bu hizmet sınıfında bulunan personelden sadece “tabip ve diş tabibi” unvanlı personelin ek ödeme oranlarının artırıldığı, bu nedenle, madde başlığındaki “tabiplere” ibaresi ile madde içeriğindeki “yardımcı sağlık hizmetleri” ibaresinin çelişki oluşturduğu; ayrıca, bu düzenlemeyle, sadece tabip ve diş tabiplerinin ek ödeme oranlarının artırıldığı, diğer sağlık çalışanlarının ek ödeme oranlarında herhangi bir artış yapılmadığı; "tabip ve diş tabibi” ile diğer sağlık çalışanları arasında yapılan bu ayrımın haklı bir sebebi bulunmadığı gibi hizmet gereklerine de dayanmadığı; sadece tabip ve diş tabiplerinin ek ödeme oranlarında artış öngören dava konusu düzenlemenin 657 sayılı Kanun’un 43. maddesine, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 9. maddesine ve Anayasa'nın 10. maddesindeki eşitlik ilkesine ve hukuka aykırı olduğu,
Toplu Sözleşmenin üçüncü kısmının üçüncü bölümünde yer alan 4. maddedeki dava konusu ibareler yönünden; dava konusu bu düzenlemeyle, 209 sayılı Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanun'un 5. maddesinin ikinci fıkrasının altıncı cümlesi hükmü uyarınca yapılan (375 sayılı KHK’ya göre ödenecek) ek ödemenin, tabip dışındaki diğer personele herhangi bir katkıya bağlı olmaksızın aylıklara ilişkin hükümler uygulanmak suretiyle her ay aylıklarıyla birlikte ödenmesinin öngörüldüğü, bu şekilde yapılan ek ödeme tutarının anılan madde uyarınca yürürlüğe konulan Yönetmelik kapsamında aynı aya ilişkin yapılacak döner sermaye ek ödeme tutarından mahsup edilmesinin kurala bağlandığı; mevzuatta sağlık personeli için iki farklı ek ödeme (sabit ek ödeme ve döner sermaye ek ödemesi) sisteminin getirildiği, ilk sistemde fiili çalışma koşulu yer almaz iken, ikinci sistemde fiilen katkı sağlanması şartının yer aldığı; dava konusu düzenlemeyle, herhangi bir katkıya bağlı olmaksızın ödenen sabit ek ödemenin fiili katkı esasına dayanan döner sermaye ek ödemesinden mahsup edilmesinin öngörüldüğü; bu iki farklı ödeme kalemi arasında amaç farklılığının söz konusu olduğu; katkıya bağlı olmaksızın yapılan ödemenin aylığın ikamesi niteliğinde denge tazminatı amacı taşıdığı, Yönetmelik kapsamında katkıya bağlı yapılan ödemenin ise teşvik ödemesi niteliğinde olduğu; bu iki ödeme için getirilen mahsuplaşma kuralının, teşvik ödemesinin azalmasına yol açtığı, bu düzenlemenin yasal dayanağı bulunmadığı gibi hukuka ve hakkaniyete de aykırı olduğu; ayrıca 209 sayılı Kanun’un 5. maddesinin ikinci fıkrasının altıncı cümlesinde “tabip” ve “tabip dışı personel” şeklinde bir ayrıma yer verilmediği halde, dava konusu düzenlemede sadece “tabip dışı personel” ibaresine yer verildiği; aynı hizmet sınıfında çalışan personel arasında hizmetin haklı kıldığı bir nedene dayanmayan bir ayrımcılığın söz konusu olduğu, bu durumun 209 sayılı Kanun ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri ile Anayasa'nın 10., 49. ve 55. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

DAVALI ... BAKANLIĞININ SAVUNMASI : Toplu Sözleşmenin ikinci kısmının birinci bölümünde yer alan 39. maddedeki dava konusu ibareler yönünden; 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 9. maddesinde ve eki 1 sayılı Cetvelde sağlık çalışanlarının ek ödeme oranlarının, kadro ve görev unvanları esas alınarak farklı oranlarda düzenlendiği; 209 sayılı Kanun’un 5. maddesine göre personele yapılacak döner sermaye ek ödemesinde ise “hizmet sunum şartları ve kriterleri, personelin unvanı, görevi, disiplin durumu, çalışma şartları ve süresi, hizmete katkısı, performansı, tetkik, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ile muayene, ameliyat, anestezi, girişimsel işlemler ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma” gibi unsurların dikkate alınmasının öngörüldüğü; bu kriterler dikkate alınarak yürürlüğe konulan Sağlık Bakanlığı Ek Ödeme Yönetmeliği'nin ek ödeme esas katsayıları da gerek tabip ve uzman tabip için, gerekse tabipler ile tabip dışı personel için kanun koyucunun iradesine uygun olacak şekilde farklı katsayılar belirlendiği; Toplu Sözleşme'nin dava konusu edilen 39. maddesiyle de, 209 sayılı Kanun'un ek ödemenin dağıtımına ve oranlarına ilişkin 5. maddesinde belirtilen unsurlar dikkate alınarak, tabip ve diş tabiplerinin 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye göre yararlanmakta oldukları ek ödeme oranlarının artırıldığı; bu düzenleme ayrımcılığa neden olmadığı gibi, Anayasa'nın 10. maddesindeki eşitlik ilkesine de aykırı olmadığı; buna göre, personelin unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi ile performansı gibi kriterler göz önünde bulundurulmak suretiyle gerçekleştirilen bir teşvik uygulaması niteliğinde olduğu, aynı hizmet sınıfında yer almakla birlikte farklı çalışma şartlarına sahip olup daha yüksek mesleki sorumluluk ve risk altında bulunan, hizmete katkısı ve performansı farklı olan personele farklı oranlarda ek ödeme yapılması konusunda idarenin takdir yetkisi bulunduğu,
Toplu Sözleşmenin üçüncü kısmının üçüncü bölümünde yer alan 4. maddedeki dava konusu ibareler yönünden; 209 sayılı Kanun'un 5. maddesinin ikinci fıkrasının altıncı cümlesinde, personele her ay yapılacak döner sermaye ek ödemesi net tutarının, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 9. maddesi uyarınca kadro ve görev unvanı veya pozisyon unvanı itibarıyla belirlenmiş olan ek ödeme net tutarından az olamayacağının kurala bağlandığı; dava konusu Toplu Sözleşme'nin 4. maddesiyle de, 209 sayılı Kanun'un 5. maddesinin ikinci fıkrasının altıncı cümlesi hükmü uyarınca (sabit ek ödeme tutarından az olmamak üzere) yapılacak döner sermaye ek ödemesinin, tabip dışı personele herhangi bir katkıya bağlı olmaksızın aylıklara ilişkin hükümler uygulanmak suretiyle her ay aylıklarıyla birlikte ödeneceği ve bu şekilde yapılan ek ödeme tutarının, anılan madde uyarınca yürürlüğe konulan yönetmelik kapsamında aynı aya ilişkin yapılacak döner sermaye ek ödemesi tutarından mahsup edileceğinin belirtildiği, dava konusu bu düzenlemenin personelin lehine olduğu gibi 209 sayılı Kanun'un 5. maddesinin ikinci fıkrasıyla da aynı doğrultuda olduğu ve hukuka aykırı bir yönünün bulunmadığı savunulmaktadır.

DAVALI ... BAKANLIĞININ SAVUNMASI : Anayasa’nın 53. maddesinde toplu iş sözleşmesi ve toplu sözleşme hakkına yer verildiği; 128. maddesinde de, memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ile diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği; ancak, mali ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümlerinin saklı olduğunun kurala bağlandığı; 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun 28. maddesinde toplu sözleşmenin kapsamının belirlendiği, 31. maddesinde de toplu sözleşme görüşmelerine ilişkin hususların düzenlendiği; Anayasa ve 4688 sayılı Kanun ile diğer mevzuat hükümlerine uygun olarak Kamu İşveren Heyeti ile Kamu Görevlileri Sendikaları Heyeti arasında gerçekleştirilen görüşmeler neticesinde dava konusu madde hükmünde mutabakat sağlanmak suretiyle toplu sözleşmenin imzalandığı belirtilerek, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Toplu Sözleşme'nin dava konusu 39. maddesinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak Sözleşmenin taraflarına tanınan takdir yetkisi çerçevesinde düzenlendiği; 39. maddeyle getirilen ilave 12 puan ek ödemenin, sadece "tabip ve diş tabibi unvanlı personele" yönelik olduğu; tabip dışı personele de ilave 12 puan ek ödeme verilmesi hususunda idarenin yargı kararıyla zorlanmasının mümkün bulunmadığı; kaldı ki Toplu Sözleşmenin 45. maddesiyle de tabip dışı personelin ek ödeme oranlarının %20 artırımlı ödenmesinin öngörüldüğü; öte yandan dava konusu 4. madde yönünden, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 9. maddesinin üçüncü fıkrasındaki "...209 sayılı Kanunun 5. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ödeme yapılan personele ... bu maddeye göre ayrıca ek ödeme yapılmaz..." kuralı uyarınca, aylıklarla birlikte peşin ödenen ek ödemenin, daha sonra hesaplanan döner sermaye ek ödemesinden mahsup edilmesinin yasal zorunluluk olduğu dikkate alındığında; dava konusu düzenlemelerde üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava; 25/08/2021 tarih ve 31579 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ve 2023 Yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşme'nin; "Kamu Görevlilerinin Geneline Yönelik Mali ve Sosyal Haklar" başlıklı ikinci kısmının "Kamu Görevlilerinin Geneline Yönelik Toplu Sözleşme" başlıklı birinci bölümünün 39. maddesinin başlığında yer alan "Tabiplere" ibaresi ile içeriğinde yer alan "ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri" ibaresi ve "tabip ve diş tabibi" ibaresinin, "Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklar" başlıklı üçüncü kısmının "Sağlık ve Sosyal Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme" başlıklı üçüncü bölümünün 4. maddesinin başlığında yer alan "Tabip dışı" ibaresi ile birinci cümlesinde yer alan "tabip dışı personele" ibaresinin ve "Bu şekilde yapılan ek ödeme tutarı, anılan madde uyarınca yürürlüğe konulan Yönetmelik kapsamında aynı aya ilişkin yapılacak ek ödeme tutarından mahsup edilir" şeklindeki ikinci cümlesinin iptali istemiyle açılmıştır.
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun ''Toplu Sözleşmenin Kapsamı’’ başlıklı 28. maddesinde; toplu sözleşmenin, kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarını düzenleyen mevcut mevzuat hükümleri dikkate alınarak kamu görevlilerine uygulanacak katsayı ve göstergeler, aylık ve ücretler, her türlü zam ve tazminatlar, ek ödeme, toplu sözleşme ikramiyesi, fazla çalışma ücreti, harcırah, ikramiye, doğum, ölüm ve aile yardımı ödenekleri, cenaze giderleri, yiyecek ve giyecek yardımları ve diğer mali ve sosyal hakları kapsayacağı, toplu sözleşme ikramiyesi hariç olmak üzere toplu sözleşme hükümlerinin uygulanmasında sendika üyesi olan ve sendika üyesi olmayan kamu görevlileri arasında ayrım yapılamayacağı, toplu sözleşme hükümlerinin, sözleşmenin yapıldığı tarihi takip eden iki mali yıl için geçerli olacağı; ''Toplu Sözleşmenin Tarafları ve İmza Yetkisi’’ başlıklı 29. maddesinde; toplu sözleşme görüşmelerine kamu idaresi adına Kamu İşveren Heyetinin, kamu görevlileri adına Kamu Görevlileri Sendikaları Heyetinin katılacağı, Kamu İşveren Heyetinin, Cumhurbaşkanının görevlendireceği Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın başkanlığında, Cumhurbaşkanınca belirlenen bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarının temsilcilerinden oluşacağı, Kamu Görevlileri Sendikaları Heyetinin, bağlı sendikaların toplam üye sayısı itibarıyla en fazla üyesi bulunan konfederasyonun Heyet Başkanı olarak belirleyeceği bir temsilci ile her bir hizmet kolunda en fazla üyeye sahip kamu görevlileri sendikaları tarafından belirlenecek birer temsilci, bağlı sendikaların üye sayıları esas alınmak kaydıyla toplam üye sayıları itibarıyla birinci, ikinci ve üçüncü sırada bulunan konfederasyonlar tarafından belirlenecek birer temsilci olmak üzere onbeş üyeden oluşacağı, toplu sözleşmeyi imzalamaya kamu idaresi adına Kamu İşveren Heyeti Başkanının, kamu görevlileri adına sözleşmenin kamu görevlilerinin geneline yönelik bölümü için Kamu Görevlileri Sendikaları Heyeti Başkanı ve hizmet kollarına yönelik bölümleri için ilgili sendika temsilcisinin yetkili olduğu; ''Toplu Sözleşme Görüşmeleri’’ başlıklı 31. maddesinde ise; son rakamı tek olan yıllarda yapılan toplu sözleşme görüşmeleriyle ilgili olarak izlenen sürece yer verilerek, toplu sözleşme görüşme sürecinin sonunda, kamu görevlilerinin geneline yönelik mali ve sosyal haklara ilişkin bölüm ile her bir hizmet koluna özgü mali ve sosyal haklara ilişkin bölümlerden ve tek metinden oluşan toplu sözleşme veya toplantı tutanağının imzalanacağı, toplu sözleşmeye kurumsal hiyerarşiyi bozacak ve aynı veya benzer unvanlı kamu görevlilerinin mali ve sosyal hakları arasında kurumlar arası dengesizliğe yol açacak hükümler konulamayacağı, en son aşamada imzalanan toplu sözleşme metinlerinin Resmî Gazete'de yayımlanacağı düzenlenmiştir.
Anayasa'nın 128. maddesinde, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri; memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği kuralının istisnası olarak belirtilmiştir.
6. Dönem Toplu Sözleşme, 4688 sayılı Kanun'un 28. ve 32. maddelerine dayanılarak, kamu idaresi adına Kamu İşveren Heyeti Başkanının, kamu görevlileri adına ise, kamu görevlilerinin geneline yönelik mali ve sosyal haklarla ilgili olarak Kamu Görevlileri Sendikaları Heyeti Başkanının (MEMUR-SEN Genel Başkanı), hizmet kollarına yönelik mali ve sosyal haklarla ilgili olarak, ilgili hizmet kolunda madde kapsamında belirtilen sendikaların temsilcileri arasında akdedilmiş ve 25/08/2021 tarih ve 31579 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/01/2022 - 31/12/2023 tarihleri arasında uygulamaya konulmuştur.
25/08/2021 tarih ve 31579 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ve 2023 Yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşmesi'nin "Sağlık ve Sosyal Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme" başlıklı 3. Bölümünün ''Tabip dışı personelin ek ödemelerinin aylıklarla birlikte ödenmesi'' başlıklı 4. maddesinde, ''1) 209 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin ikinci fıkrasının altıncı cümlesi hükmü uyarınca yapılacak ödemeler, tabip dışı personele herhangi bir katkıya bağlı olmaksızın aylıklara ilişkin hükümler uygulanmak suretiyle her ay aylıklarıyla birlikte ödenir. Bu şekilde yapılan ek ödeme tutarı, anılan madde uyarınca yürürlüğe konulan yönetmelik kapsamında aynı aya ilişkin yapılacak ek ödeme tutarından mahsup edilir.'' düzenlemesine; "Kamu Görevlilerinin Geneline Yönelik Mali ve Sosyal Haklar" başlıklı ikinci kısmının "Kamu Görevlilerinin Geneline Yönelik Toplu Sözleşme" başlıklı birinci bölümünün ''Tabiplere ek ödeme'' başlıklı 39. maddesinde, ''375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında ayrıca ek ödeme yapılmayacağı belirtilenler hariç olmak kaydıyla, Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfına dahil tabip ve diş tabibi kadro ve pozisyonlarında bulunanların, aynı Kanun Hükmünde Kararnameye göre yararlanmakta oldukları ek ödeme oranına 12 puan ilave edilir.'' düzenlemesine yer verilmiştir.
Ek ödeme; personelin unvanı, çalışma şartları, sorumluluğu ve hizmete katkısı, performansı dikkate alınarak yapılan teşvik uygulaması niteliğinde olduğundan, farklı çalışma şartlarına sahip olup; daha yüksek mesleki sorumluluk ve risk altında bulunan, hizmete katkısı ve performansı farklı olan personele farklı oranlarda ek ödeme yapılmasının öngörülmesinde üst normlara ve hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ve 2023 Yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşme'nin dava konusu kısımlarında üst normlara ve hukuka aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
25/08/2021 tarih ve 31579 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ve 2023 Yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşme'nin ikinci kısmının birinci bölümünün 39. maddesinin başlığında yer alan "Tabiplere" ibaresi ile içeriğinde yer alan "ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri" ibaresi ve "tabip ve diş tabibi" ibaresinin; aynı Toplu Sözleşme'nin üçüncü kısmının üçüncü bölümünün 4. maddesinin başlığında yer alan "Tabip dışı" ibaresi ile birinci cümlesinde yer alan "tabip dışı personele" ibaresinin ve "Bu şekilde yapılan ek ödeme tutarı, anılan madde uyarınca yürürlüğe konulan Yönetmelik kapsamında aynı aya ilişkin yapılacak ek ödeme tutarından mahsup edilir" şeklindeki ikinci cümlesinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasa'nın 53. maddesinde; "...(Ek fıkra: 07/05/2010-5982/6 md.) Memurlar ve diğer kamu görevlileri, toplu sözleşme yapma hakkına sahiptirler.
(Ek fıkra: 07/05/2010-5982/6 md.) Toplu sözleşme yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması halinde taraflar Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurabilir. Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararları kesindir ve toplu sözleşme hükmündedir.
(Ek fıkra: 07/05/2010-5982/6 md.) Toplu sözleşme hakkının kapsamı, istisnaları, toplu sözleşmeden yararlanacaklar, toplu sözleşmenin yapılma şekli, usulü ve yürürlüğü, toplu sözleşme hükümlerinin emeklilere yansıtılması, Kamu Görevlileri Hakem Kurulunun teşkili, çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar kanunla düzenlenir." kuralına yer verilmiştir.
Anayasa'nın 128. maddesinin ikinci fıkrasında ise, "Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. (Ek cümle: 07/05/2010-5982/12 md.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır." kuralı yer almıştır.
25/08/2021 tarih ve 31579 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ve 2023 Yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşme"nin "Kamu Görevlilerinin Geneline Yönelik Mali ve Sosyal Haklar" başlıklı ikinci kısmının "Kamu Görevlilerinin Geneline Yönelik Toplu Sözleşme" başlıklı birinci bölümünün “Tabiplere ek ödeme" başlıklı dava konusu 39. maddesinde, "375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında ayrıca ek ödeme yapılmayacağı belirtilenler hariç olmak kaydıyla, Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfına dahil tabip ve diş tabibi kadro ve pozisyonlarında bulunanların, aynı Kanun Hükmünde Kararnameye göre yararlanmakta oldukları ek ödeme oranına 12 puan ilave edilir.” kuralına yer verilmiştir.
Aynı Toplu Sözleşme'nin "Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklar" başlıklı ikinci kısmının "Sağlık ve Sosyal Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme" başlıklı ikinci bölümünün “Tabip dışı personelin ek ödemelerinin aylıklarla birlikte ödenmesi" başlıklı dava konusu 4. maddesinde, "209 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin ikinci fıkrasının altıncı cümlesi hükmü uyarınca yapılacak ödemeler, tabip dışı personele herhangi bir katkıya bağlı olmaksızın aylıklara ilişkin hükümler uygulanmak suretiyle her ay aylıklarıyla birlikte ödenir. Bu şekilde yapılan ek ödeme tutarı, anılan madde uyarınca yürürlüğe konulan yönetmelik kapsamında aynı aya ilişkin yapılacak ek ödeme tutarından mahsup edilir.” kuralına ve "İlave ek ödeme puanı" başlıklı 45. maddesinde de, "4 üncü ve 5 inci maddelerin birinci cümlelerinin uygulanmasında 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye göre belirlenen ek ödeme oranları %20 artırımlı uygulanır." kuralına yer verilmiştir.
209 sayılı Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanun'un 5. maddesinin birinci fıkrasında, "(...) döner sermaye gelirlerinden, döner sermayeli sağlık kurum ve kuruluşlarında görev yapan memurlar ve sözleşmeli personel ile açıktan vekil olarak atananlara mesai içi veya mesai dışı ayrımı yapılmaksızın ek ödeme yapılabilir..." kuralı; ikinci fıkrasının altıncı cümlesinde, "....Bu fıkra uyarınca personele her ay yapılacak ek ödeme net tutarı, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 9 uncu maddesi uyarınca kadro ve görev unvanı veya pozisyon unvanı itibarıyla belirlenmiş olan ek ödeme net tutarından az olamaz..." kuralı yer almıştır.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 9. maddesinin birinci fıkrasında, "(Ek: 11/10/2011 - KHK - 666/1 md.) Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununa göre almakta olan personele, … mali haklar kapsamında yapılan her türlü ödemeler dahil almakta oldukları toplam ödeme tutarı dikkate alınmak suretiyle aynı veya benzer kadro ve görevlerde bulunan personel arasındaki ücret dengesini sağlamak amacıyla, en yüksek Devlet memuru aylığına (ek gösterge dahil), ekli (I) sayılı Cetvelde yer alan kadro ve görev unvanlarına karşılık gelen oranların uygulanması suretiyle hesaplanan tutarda ek ödeme yapılır." kuralı; üçüncü fıkrasında da, "Birinci fıkra kapsamına giren personelden; 4/1/1961 tarihli ve 209 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin ikinci fıkrası, 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (c) ve (f) fıkraları ve 14/4/1982 tarihli ve 2659 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi kapsamında döner sermayeden ek ödeme yapılan personele, ... sözkonusu mevzuat hükümlerine göre ödeme yapılmaya devam olunur ve bunlara bu maddeye göre ayrıca ek ödeme yapılmaz." kuralı yer almış olup; anılan Kanun Hükmünde Kararname'ye ekli (I) sayılı Cetvelin "A- Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa Göre Alanlar" başlıklı kısmında da, memurların (Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığında çalışanlar dahil) ek ödeme oranları hizmet sınıfı, kadro ve görev unvanları esas alınarak belirlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava, Toplu Sözleşmenin ikinci kısmının birinci bölümünde yer alan 39. maddedeki dava konusu ibareler yönünden incelendiğinde;
Uyuşmazlık; 6. Dönem Toplu Sözleşme'nin 39. maddesiyle "tabip ve diş tabiplerine" yönelik getirilen ilave ek ödeme puanından (12 puanlık ilave ek ödemeden), tabip dışı personelin yararlanıp yararlanamayacağından kaynaklanmaktadır.
209 sayılı Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanun'un 5. maddesiyle, Sağlık Bakanlığına bağlı döner sermayeli sağlık kuruluşlarında görev yapan sağlık çalışanlarına (kural olarak hizmete katkı ve performans gibi kriterler esas alınarak) döner sermaye ek ödemesi verilmesi kurala bağlanmış; ayrıca, söz konusu personele her ay yapılacak döner sermaye ek ödeme net tutarının, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 9. maddesi uyarınca kadro ve görev unvanı veya pozisyon unvanı itibarıyla belirlenmiş olan ek ödeme (sabit ek ödeme) net tutarından az olamayacağı düzenlenmiştir.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 9. maddesinde ise, kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapan memur ve diğer kamu görevlilerine (hizmete katkı ve performans gibi kriterler aranmaksızın), kadro ve görev unvanları itibarıyla ekli (I) sayılı Cetvelde gösterilen oranlarda ek ödeme (sabit ek ödeme) yapılması öngörülmüş; 209 sayılı Kanun'un 5. maddesi kapsamında Sağlık Bakanlığına bağlı döner sermayeli sağlık kuruluşlarında, döner sermaye ek ödemesi alan personele ise, bu ödemenin (sabit ek ödemenin) yapılmayacağı açıkça belirtilmiştir.
Görüldüğü üzere, kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapan memurlara ve diğer kamu görevlilerine, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 9. maddesi uyarınca ek ödeme (sabit ek ödeme) ödenmekte olup; 209 sayılı Kanun'un 5. maddesi, gereğince döner sermaye ek ödemesinden yararlanan kamu görevlilerine ise 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 9. maddesinde öngörülen ek ödemenin yapılmadığı; ancak söz konusu personele yapılacak döner sermaye ek ödemesinin bir aylık net tutarının, Ek 9. maddeye göre kadro ve pozisyon unvanı itibarıyla belirlenmiş olan ek ödeme (sabit ek ödeme) tutarından az olamayacağı açıktır.
Diğer taraftan, Anayasa'nın 53. maddesiyle; memurlar ve diğer kamu görevlilerinin, toplu sözleşme yapma hakkına sahip olduğu kurala bağlanmış; 128. maddesinin ikinci fıkrasıyla da memurların ve diğer kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarının kanunla ve/veya toplu sözleşmeyle düzenlenebileceği belirtilmiştir.
Bu kapsamda, 25/08/2021 tarih ve 31579 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ve 2023 Yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşme"nin Kamu Görevlilerinin Geneline Yönelik Mali ve Sosyal Haklar" başlıklı ikinci kısmının "Kamu Görevlilerinin Geneline Yönelik Toplu Sözleşme" başlıklı birinci bölümünün dava konusu 39. maddesiyle, tabip ve diş tabibi kadro ve pozisyonlarında bulunanların, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye göre yararlanmakta oldukları ek ödeme oranlarına 12 puan ilave edilmesi öngörülmüş; bununla birlikte, aynı maddede tabip dışı personelin ek ödeme oranlarına 12 puan ilave edilmesine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmemiştir.
Buna göre, Anayasa'nın 53. maddesi gereğince, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin, toplu sözleşme yapma hakkına sahip olduğu; 128. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca da memurların ve diğer kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarının kanunla ve/veya toplu sözleşmeyle düzenlenebilmesinin mümkün bulunduğu; bu kapsamda, kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarının belirlenmesi hususunda (kanunla tanınan hakları kısıtlayıcı veya daraltıcı nitelikte olmamak şartıyla) Toplu Sözleşme taraflarının takdir ve düzenleme yetkisinin olduğu; Toplu Sözleşme'nin dava konusu 39. maddesinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak Sözleşmenin taraflarına tanınan takdir yetkisi çerçevesinde düzenlendiği ve söz konusu düzenlemede açık bir takdir hatasının bulunmadığı; dava konusu 39. maddeyle getirilen ilave 12 puan ek ödemenin, sadece "tabip ve diş tabibi unvanlı personele" yönelik olduğu; tabip dışı personele de ilave 12 puan ek ödeme verilmesi hususunda idarenin yargı kararıyla zorlanmasının mümkün bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından, Toplu Sözleşme'nin dava konusu 39. maddesinde, üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık görülmemiştir.
Öte yandan, 6. Dönem Toplu Sözleşme'nin dava konusu 39. maddesiyle, tabip ve uzman tabip olarak görev yapan personelin ek ödeme oranlarının artırılmasına yönelik herhangi bir düzenleme getirilmemiş ise de; aynı Toplu Sözleşme'nin ikinci kısmının ikinci bölümünün “Tabip dışı personelin ek ödemelerinin aylıklarla birlikte ödenmesi" başlıklı dava konusu 4. maddesinde, "209 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin ikinci fıkrasının altıncı cümlesi hükmü uyarınca yapılacak ödemeler, tabip dışı personele herhangi bir katkıya bağlı olmaksızın aylıklara ilişkin hükümler uygulanmak suretiyle her ay aylıklarıyla birlikte ödenir..." ve "İlave ek ödeme puanı" başlıklı 45. maddesinde, "4 üncü ve 5 inci maddelerin birinci cümlelerinin uygulanmasında 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye göre belirlenen ek ödeme oranları %20 artırımlı uygulanır." kuralına yer verilerek, Toplu Sözleşme'nin 4. maddesine göre tabip dışı personele yapılan ek ödemenin (döner sermaye ek ödemesinin sabit ek ödeme tutarı kadar olan kısmının), %20 artırımlı olarak ödenmesi öngörülmüş; böylece, tabip dışı personelin ek ödeme oranlarının artırılmasına yönelik özel bir düzenleme yapılmıştır.
Dava, Toplu Sözleşmenin üçüncü kısmının üçüncü bölümünde yer alan 4. maddedeki maddedeki dava konusu ibareler yönünden incelendiğinde;
Uyuşmazlık; tabip dışı personele, 209 sayılı Kanun'un 5. maddesinin ikinci fıkrasının altıncı cümlesi hükmü uyarınca hesaplanan ve Toplu Sözleşme'nin 4. maddesi gereğince aylıklarıyla birlikte peşin olarak ödenen ek ödemenin (döner sermaye ek ödemesinin sabit ek ödeme tutarı kadar olan kısmının), aynı aya ilişkin olarak yapılacak döner sermaye ek ödemesinden (fiili katkıya göre hesaplanan ek ödemeden) mahsup edilip edilmeyeceğinden kaynaklanmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden; kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapan memurlara ve diğer kamu görevlilerine, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 9. maddesi uyarınca ek ödeme (sabit ek ödeme) ödendiği; 209 sayılı Kanun'un 5. maddesi kapsamında bulunan sağlık çalışanlarına ise döner sermaye ek ödemesi ödendiği; 209 sayılı Kanun'un 5. maddesindeki döner sermaye ek ödemesinden yararlanan kamu görevlilerine ise 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 9. maddesinde öngörülen ek ödemenin yapılmadığı; ancak 209 sayılı Kanun'un 5. maddesinin ikinci fıkrasının altınca cümlesi uyarınca, söz konusu personele yapılacak döner sermaye ek ödemesinin bir aylık net tutarının, Ek 9. maddeye göre kadro ve pozisyon unvanı itibarıyla belirlenmiş olan ek ödeme (sabit ek ödeme) tutarından az olamayacağı, böylece sağlık çalışanlarına 209 sayılı Kanun'un 5. maddesi kapsamında ödenecek döner sermaye ek ödemesinin asgari tutarının (sabit ek ödeme tutarı kadar) belirlendiği anlaşılmaktadır.
6. Dönem Toplu Sözleşme"nin "Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklar" başlıklı üçüncü kısmının "Sağlık ve Sosyal Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme" başlıklı üçüncü bölümünün dava konusu 4. maddesiyle de, 209 sayılı Kanun'un 5. maddesinin ikinci fıkrasının altıncı cümlesi hükmü uyarınca tabip dışı personele yapılacak ek ödemenin (döner sermaye ek ödemesinin sabit ek ödeme tutarı kadar olan kısmının), herhangi bir katkıya bağlı olmaksızın aylıklara ilişkin hükümler uygulanmak suretiyle her ay aylıklarıyla birlikte peşin ödenmesi ve bu şekilde yapılan ek ödeme (sabit ek ödeme) tutarının da, daha sonra katkıya bağlı olarak hesaplanacak döner sermaye ek ödemesi tutarından mahsup edilmesinin kurala bağlandığı görülmektedir.
Buna göre, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 9. maddesinin üçüncü fıkrasında, 209 sayılı Kanun'un 5. maddesine göre döner sermaye ek ödemesinden yararlanan personele, sabit ek ödemenin (Ek 9. maddede düzenlenen ek ödemenin) ödenmeyeceğinin açıkça kurala bağlandığı dikkate alındığında; Toplu Sözleşme'nin 4. maddesi uyarınca peşin olarak ödenen döner sermaye ek ödemesi tutarının (209 sayılı Kanun'un 5. maddesinin ikinci fıkrasının altıncı cümlesi hükmü uyarınca tabip dışı personele yapılan döner sermaye ek ödemesinin sabit ek ödeme tutarı kadar olan kısmının), daha sonra o aya ilişkin olarak hesaplanacak döner sermaye ek ödeme tutarından mahsup edilmesinin yasal zorunluluk olduğu; aksi yaklaşımın kabulü halinde, personelin hem sabit ek ödemeden hem de döner sermaye ek ödemesinden yararlandırılması sonucunu doğuracağı; bunun da 375 sayılı KHK'nın Ek 9. maddesinin üçüncü fıkrasındaki "...209 sayılı Kanunun 5. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ödeme yapılan personele ... bu maddeye göre ayrıca ek ödeme yapılmaz..." şeklindeki düzenlemeye aykırılık oluşturacağı açıktır.
Bu durumda; tabip dışı personele peşin olarak ödenen döner sermaye ek ödemesi tutarının (sabit ek ödeme tutarı kadar olan kısmının), daha sonra o aya ilişkin olarak hesaplanacak döner sermaye ek ödemesinden mahsup edilmesini öngören dava konusu düzenlemede, üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen ...-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 25/02/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.