DANIŞTAY 12. DAIRE

Danıştay 12. Daire Başkanlığı         2021/5453 E.  ,  2025/949 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/5453
Karar No : 2025/949

DAVACI : ... Sendikası
VEKİLİ : Av. ...

DAVALI : ...
VEKİLİ : Hukuk ve Mevzuat Genel Müdür V. ...

DAVANIN KONUSU : Davacı tarafından, 30/04/2021 tarih ve 31470 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin, 17. maddesinin birinci fıkrasının, 26. maddesinin ikinci fıkrasının iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI : Cumhurbaşkanına tüm kamu idarelerinde görevli bütün memurlar hakkında disiplin amirliği yetkisinin verildiği, Devlet memurlarına disiplin yönünden uygulanacak usul ve esaslar mevzuat hükümlerinde ayrıntılı olarak düzenlendiği, yasal dayanaktan yoksun şekilde ve üst hukuk normuna da aykırı olarak kamu görevlilerinin tüm kamu idarelerinde disiplin amiri olarak düzenlenmesi yoluna gidilmesinin hukuki belirlilik ve suçta yasallık ilke ve esasları ile bağdaşmadığı, bu durumun Anayasamızın 2. ve 38. maddelerine aykırı olduğu, Anayasanın 127. maddesinde mahalli idarelerin il, belediye veya köy halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar organları, yine kanunda gösterilen, seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzel kişileri olduğunun düzenlendiği, merkezi idarenin mahalli idareler üzerinde, mahalli hizmetlerin idarenin bütünlüğü ilkesine uygun şekilde yürütülmesi, kamu görevlerinde birliğin sağlanması, toplum yararının korunması ve mahalli ihtiyaçların gereği gibi karşılanması amacıyla, kanunda belirtilen esas ve usuller dairesinde idari vesayet yetkisine sahip olduğunun hüküm altına alındığı, yine Anayasanın 127. maddesinde “Mahalli idareler” başlığı altında düzenlenen belediyeler de “kamu idaresi” niteliğini haiz olduğundan, mezkûr Yönetmelik hükmü ile belediyelerin disiplin amirinin Cumhurbaşkanı olduğu düzenlenmiş olmakla; Cumhurbaşkanının merkezi idarenin hiyerarşide üstü olup, mahalli idare olan belediyeler ve Cumhurbaşkanı arasında hiyerarşi bulunması ve sadece idari vesayet yetkisi bulunması karşısında merkezi idare içinde yer alan Cumhurbaşkanının mahalli idare olan ve ayrı tüzelkişiliği haiz belediyelerde disiplin amiri olarak düzenlenmesine hukuki imkân bulunmadığı, belirtilen nedenlerle dava konusu düzenlemelerin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI : Usule ilişkin olarak; dava konusu Yönetmelik Cumhurbaşkanı Kararı ile tesis olunmakla birlikte, hazırlık işlemlerinin İçişleri Bakanlığınca yürütülmüş olduğu ve ayrıca mezkûr Yönetmeliği iptali istenilen 17. maddesinin birinci fıkrasının ve 26. maddesinin ikinci fıkrasının doğrudan İçişleri Bakanlığını ilgilendirmesi sebebiyle İçişleri Bakanlığının da hasım mevkiine alınması gerektiği, esasa ilişkin olarak; Merkezi idarenin mahalli idareler üzerinde, Anayasanın 127. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca, idari vesayet yetkisi olduğundan, Belediye başkanları görev yaptıkları belediyede ve bağlı kuruluşlarında hiyerarşik üst sıfatını haiz olmakla belediye başkanlarının görev yaptığı belediye ve bağlı kuruluşlarında disiplin amiri olduğu, Cumhurbaşkanının belediye başkanlarının ve belediyede çalışan memurların disiplin amiri olmaması nedeniyle yapılan düzenlemenin iptalini gerektirecek bir husus bulunmadığı, Yönetmeliğinin 2. maddesinin birinci fıkrasında, bu Yönetmeliğin, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlar hakkında uygulanacağı hükmünün yer aldığı ve bu sebeple belediyenin organları için uygulanmasının mümkün olmadığı, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava, davacı Sendika tarafından, 30/04/2021 tarih ve 31470 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliğinin "Cumhurbaşkanı, tüm kamu idarelerinde" şeklindeki 5/1-a maddesinin, "Mahalli idarelerin yüksek disiplin kurulu İçişleri Bakanlığı yüksek disiplin kuruludur." şeklindeki 17. maddesinin, "Mahalli idarelerde görev yapan memurlar hakkında Devlet memurluğundan çıkarma cezası vermeye ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı yapılan itirazları değerlendirmeye İçişleri Bakanlığı yüksek disiplin kurulu yetkilidir." şeklindeki 26. maddesinin ikinci fıkrasının iptali istemiyle açılmıştır.
Anayasa'ya aykırılık iddiası yerinde görülmemiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun "Disiplin Kurulları ve Disiplin Amirleri:" başlıklı 134. maddesinde, "(Değişik: 23.12.1972- KHK 2/1 md.; 2.2.1981- 2381/2 md.) Disiplin ve soruşturma işlerinde kanunlarla verilen görevleri yapmak üzere kurum merkezinde bir Yüksek Disiplin Kurulu ile her ilde, bölge esasına göre çalışan kuruluşlarda bölge merkezinde ve kurum merkezinde ayrıca Milli Eğitim Müdürlüklerinde birer Disiplin Kurulu bulunur. (Değişik: 12.2.1982- 2670/38 md.) Bu kurulların kuruluş, üyelerinin görev süresi, görüşme ve karar usulü, hangi memurlar hakkında karar verebilecekleri ve disiplin amirlerinin tayin ve tespitinde uygulanacak esaslar ile bunların yetki ve sorumlulukları gibi hususlar Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir." hükmüne yer verilmiştir.
Anayasanın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabilecekleri belirtilmiştir.", hükmü yer almıştır.
30/04/2021 tarih ve 31470 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliğinin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "(1) Bu Yönetmeliğin amacı; disiplin kurullarının kuruluşunu, üyelerinin görev süresini, görüşme ve karar usulünü, hangi memurlar hakkında karar verebileceklerini, disiplin amirlerinin tayin ve tespitinde uygulanacak esasları, kurulların ve disiplin amirlerinin yetki ve sorumlulukları ile disiplin soruşturmalarına ilişkin usul ve esasları belirlemektir." hükmüne, "Kapsam" 2. maddesinde, "(1) Bu Yönetmelik, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlar hakkında uygulanır. (2) Memurlar için bu Yönetmeliğin öngördüğü düzenlemeleri yapma yetkisi; a) Türkiye Büyük Millet Meclisinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlık Divanına, b) Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığında, Cumhurbaşkanına, c) Adalet Bakanlığında, Adalet Bakanına, ç) Hâkimler ve Savcılar Kurulunda, Hâkimler ve Savcılar Kurulu Başkanına, aittir. (3) Bu Yönetmelik kapsamında düzenlenen hususlar bakımından özel kanunlar, kanun hükmünde kararnameler veya Cumhurbaşkanlığı kararnamelerindeki hükümler saklıdır." hükmüne, "Dayanak" başlıklı 3. maddesinde, "(1) Bu Yönetmelik, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 134 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
", "Disiplin amirleri" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasının a) bendinde, "(1) 657 sayılı Kanun ve bu Yönetmelik kapsamında disiplin hükümlerinin uygulanması bakımından; a) Cumhurbaşkanı, tüm kamu idarelerinde," hükmüne, "Mahallî idarelerin yüksek disiplin kurulu" başlıklı 17. maddesinde de, "(1) Mahallî idarelerin yüksek disiplin kurulu İçişleri Bakanlığı yüksek disiplin kuruludur." hükmüne, "Yetkili yüksek disiplin kurulları" başlıklı 26. maddesinin 2. fıkrasında ise, "(2) Mahallî idarelerde görev yapan memurlar hakkında Devlet memurluğundan çıkarma cezası vermeye ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı yapılan itirazları değerlendirmeye İçişleri Bakanlığı yüksek disiplin kurulu yetkilidir." hükmüne yer verilmiştir.
Dosyada mevcut bilgi ve belgelerin değerlendirilmesinden, Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliğinin "Cumhurbaşkanı, tüm kamu idarelerinde" şeklindeki 5/1-a maddesindeki, "Mahalli idarelerin yüksek disiplin kurulu İçişleri Bakanlığı yüksek disiplin kuruludur." şeklindeki 17. maddesindeki, "Mahalli idarelerde görev yapan memurlar hakkında Devlet memurluğundan çıkarma cezası vermeye ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı yapılan itirazları değerlendirmeye İçişleri Bakanlığı yüksek disiplin kurulu yetkilidir." şeklindeki 26. maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenlemelerin, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 134 üncü maddesi hükmüne ve ilgili diğer mevzuata aykırılık teşkil etmediği, dolayısıyla üst hukuk normlarına uygun olduğu anlaşıldığından, iptali istenilen söz konusu maddelerdeki düzenlemelerde hukuka, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, davalı idarenin usule ilişkin itirazları yerinde görülmeyerek, işin gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
30/04/2021 tarih ve 31470 sayılı Resmi Gazete ‘de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe konulan Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliğinin 'Disiplin amirleri' başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan “Cumhurbaşkanı, tüm kamu idarelerinde” ibaresi, "Mahallî idarelerin yüksek disiplin kurulu" başlıklı 17. maddesinin birinci fıkrasında yer alan 'Mahalli idarelerin yüksek disiplin kurulu İçişleri Bakanlığı yüksek disiplin kuruludur' ibaresi, "Yüksek disiplin Kurulları' başlıklı 26. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “Mahalli İdarelerde görev yapan memurlar hakkında Devlet Memurluğundan çıkarma cezası vermeye ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı yapılan itirazları değerlendirmeye İçişleri Bakanlığı yüksek disiplin kurulu yetkilidir.” ibaresinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE :
İLGİLİ MEVZUAT:
30/04/2021 tarih ve 31470 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe konulan Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği'nin "Disiplin Amirleri" başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; "Cumhurbaşkanı, tüm kamu idarelerinde görevli bütün memurlar hakkında disiplin amirliği yetkisini haizdir."; "Mahallî idarelerin yüksek disiplin kurulu" başlıklı 17. Maddesinin birinci fıkrasında; "Mahallî idarelerin yüksek disiplin kurulu İçişleri Bakanlığı yüksek disiplin kuruludur." hükmü, "Yetkili yüksek disiplin kurulları" başlıklı 26. maddesinin ikinci fıkrasında, "Mahallî idarelerde görev yapan memurlar hakkında Devlet memurluğundan çıkarma cezası vermeye ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı yapılan itirazları değerlendirmeye İçişleri Bakanlığı yüksek disiplin kurulu yetkilidir." düzenlemelerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davacı tarafından iptali istenilen ve 30/04/2021 tarih ve 31470 sayılı Resmi Gazete‘de yayımlanan Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliğinin 'Disiplin amirleri' başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan “Cumhurbaşkanı, tüm kamu idarelerinde” ibaresinin iptali istemi yönünden incelendiğinde;
16 Nisan 2017 tarihli halkoylamasıyla kabul edilen Anayasa değişikliği ile temel ilkeleri belirlenmiş olan Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde, yürütme yetkisi ve görevi yalnızca Cumhurbaşkanına verilmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun "Disiplin kurulları ve disiplin amirleri" başlıklı 134. (Değişik) maddesinde, "Disiplin ve soruşturma işlerinde kanunlarla verilen görevleri yapmak üzere Kurum merkezinde bir Yüksek Disiplin Kurulu ile her ilde, bölge esasına göre çalışan kuruluşlarda bölge merkezinde ve kurum merkezinde ayrıca Milli Eğitim müdürlüklerinde birer Disiplin Kurulu bulunur. (Değişik) Bu kurulların kuruluş, üyelerinin görev süresi, görüşme ve karar usulü, hangi memurlar hakkında karar verebilecekleri ve disiplin amirlerinin tayin ve tespitinde uygulanacak esaslar ile bunların yetki ve sorumlulukları gibi hususlar Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir." hükmüne yer verilmiş, bu fıkrada yer alan “Bakanlar Kurulunca” ibaresi 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 182. maddesiyle “Cumhurbaşkanınca” şeklinde değiştirilmiştir.
Anayasanın ikinci bölümünde yer alan 104. maddesinde, Cumhurbaşkanının Devletin başı olup, yürütme yetkisinin Cumhurbaşkanına ait olduğu belirtilmiş, Anayasanın uygulanmasını, Devlet organlarının düzenli ve uyumlu çalışmasını temin etmek, kanunların uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarmak Cumhurbaşkanının görev ve yetkileri arasında sayılmıştır. 124. maddesinin birinci fıkrasında ise, "Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler." hükmüne yer verilmiştir.
10/7/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmî Gazete' de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle tüm bakanlıklar Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı adı altında toplanmış, 1. maddesinde, yürütme yetkisinin Cumhurbaşkanına ait olduğu, Cumhurbaşkanının, yetkilerinden bir kısmını gerektiğinde sınırlarını yazılı olarak belirterek astlarına devredebileceği, ancak devrettiği yetkiyi, gerek gördüğünde kendisinin de doğrudan kullanabileceği belirtilmiştir. Aynı tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan Üst kademe Kamu Yöneticileri ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Atama Usullerine Dair 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin "Atama usulü" başlıklı 2. maddesinin birinci fıkrasında, "Anayasanın 104. maddesine göre yürütme yetkisinin sahibi olan Cumhurbaşkanı, atamaya yetkili amirlere ait yetkileri haizdir." düzenlemelerine yer verilmiştir.
Anılan mevzuat hükümleri uyarınca Cumhurbaşkanının yürütmenin ve Cumhurbaşkanlığı Teşkilatının başı olması ve atamaya yetkili amirlere ait yetkilere sahip olması karşısında, Cumhurbaşkanının aynı zamanda 657 sayılı Kanun ve bu Kanun'un verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan Yönetmelik kapsamında disiplin hükümlerinin uygulanması bakımından tüm kamu idarelerinde Devlet memurlarının disiplin amirliği yetkisini haiz olduğu yolundaki iptali istenilen Yönetmelik maddesinde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Dava, dava konusu Yönetmeliğin 'Mahallî idarelerin yüksek disiplin kurulu' başlıklı 17. maddesinin birinci fıkrasında yer alan 'Mahalli idarelerin yüksek disiplin kurulu İçişleri Bakanlığı yüksek disiplin kuruludur' ibaresi ile "Yüksek disiplin Kurulları' başlıklı 26. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “Mahalli İdarelerde görev yapan memurlar hakkında Devlet Memurluğundan çıkarma cezası vermeye ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı yapılan itirazları değerlendirmeye İçişleri Bakanlığı yüksek disiplin kurulu yetkilidir.” ibaresinin iptali istemi yönünden incelendiğinde;
Türk İdare Teşkilatı; Anayasanın 123. maddesi çerçevesinde merkezden ve yerinden yönetim esaslarına dayandırılarak yapılandırılmış ve idarenin bütünlüğünü sağlamak için merkezi idareye mahalli idareler üzerinde idari vesayet yetkisi tanınmıştır.
3152 sayılı İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu İle İl Yatırım ve Hizmetlerine İlişkin Düzenlemeler Hakkında Kanun'un Ek 5. maddesinde, İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun görevlerine yer verilmiş; bu görevler "a) Bakanlık merkez, taşra ve yurtdışı teşkilatı, Bakanlığa bağlı kuruluşlar, mahalli idareler ve bunların bağlı kuruluşları ile mahalli idare birliklerinde istihdam edilen memurlar hakkında gerek görülmesi halinde Devlet memurluğundan çıkarma cezasını vermek. b) Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak." şeklinde kurala bağlanmış ve Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulu kararlarının kesin olduğu açıkça belirtilmiştir.
Bu durumda, yukarıda anılan mevzuat hükümleri uyarınca İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun mahalli idarelerinde yüksek disiplin kurulu olarak belirlenmesinde ve belediyeler, il özel idareleri ve bunların kurdukları mahalli idare birlikleri ile bağlı kuruluşlarında 657 sayılı Kanun'un 4/B ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49. maddesine göre istihdam edilen sözleşmeli personel hariç olmak üzere sadece memurların bu Yönetmelik kapsamında düzenlemiş olması karşısında, Yönetmeliğin iptali istenilen 17. maddesinin birinci fıkrası ile 26. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan düzenlemelerde, hukuka ve mevzuata aykırılık görülmemiştir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam...TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen ...-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 25/02/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.