DANIŞTAY 10. DAIRE

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2022/4574 E.  ,  2025/1181 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2022/4574
Karar No : 2025/1181

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ...
2- ...
...
17- ...
18- ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...

İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının davacılar tarafından temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, murisleri ...'un kız kaçırma olayının akabinde gerçekleşen silahla kasten öldürme ve yaralama olayının şüphelisi olarak gözaltında bulunduğu sırada Kahramankazan İlçe Emniyet Müdürlüğünce gerekli tedbirlerin alınmaması nedeniyle, götürüldüğü Kahramankazan Hamdi Eriş Devlet Hastanesinde 12/10/2017 tarihinde hasımları tarafından vurularak öldürüldüğünden bahisle uğradıkları ileri sürülen zararlara karşılık eş ... ve çocuklar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... için şimdilik ayrı ayrı 100,00 TL olmak üzere toplam 1.300,00 TL maddi ve her bir davacı için ayrı ayrı 50.000,00 TL olmak üzere toplam 950.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; olay tarihinden bir gün önce 11/10/2017 tarihinde yaşanan kız kaçırma olayında ...'in öldürülmesi sonrasında gözaltına alınan ...'un rahatsızlanması nedeniyle polis memurları ... ve ... refakatinde ambulans ile karşı tarafın tehdit ve saldırılarına maruz kalmaması amacıyla gerekli tedbirler alınarak hastaneye götürüldüğü, öte yandan olay anına ilişkin kamera kayıtları, ... tarihli ve ... sayılı araştırma raporu ile ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ...'in, ...'in öldürülmesinden sorumlu tuttukları ...'u tasarlayarak kasten öldürme suçundan cezalandırılmalarına, ayrıca ...'in polis memuru ...'u yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle ve yakalanmamak amacıyla öldürme suçundan ve polis memuru ...'i yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle ve yakalanmamak amacıyla öldürmeye teşebbüs suçundan cezalandırılmasına karar verildiği dikkate alındığında, organize bir şekilde yapılan saldırı ile gerçekleşen ve ...'u koruyabilmek amacıyla görevli polislerden birinin şehit olduğu, diğerinin ise yaralandığı olayda, ...'un karıştığı olayın niteliği ve etkileri de düşünüldüğünde davacılar murisine yönelik alınan güvenlik tedbirlerinde ve bu tedbirlerin uygulanması aşamasında davalı idarenin bir kusurundan bahsedilemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacılar tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından, İdarenin gerekli güvenlik önlemlerini almadığı, iki polis memuru dışında başka personel bulunmadığı, kurşun geçirmez yelek giydirilmediği, polislerin de anons üzerine sonradan hastaneye vardıkları, müteveffanın yanında herhangi bir polis olmaksızın hastaneye sevk edildiği, olay öncesinde gözaltındaki müteveffanın birden fazla kez emniyete çağrılıp gönderilmesi nedeniyle açık hedef haline geldiği, Sağlık Bakanlığı tarafından da hastanede güvenlik önlemi alınmadığı, bu nedenle her iki davalının da birlikte sorumlu olduğu, faillerin emniyet binasına sürekli giriş-çıkış yaptığı, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin manevi tazminat yönünden kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacılar tarafından, murisleri ...'un kız kaçırma olayının akabinde gerçekleşen silahla kasten öldürme ve yaralama olayının şüphelisi olarak gözaltında bulunduğu sırada Kahramankazan İlçe Emniyet Müdürlüğünce gerekli tedbirlerin alınmaması nedeniyle götürüldüğü Kahramankazan Hamdi Eriş Devlet Hastanesinde hasımları tarafından vurularak öldürüldüğünden bahisle şimdilik toplam 1.300,00 TL maddi ve 950.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; olay tarihinden bir gün önce 11/10/2017 tarihinde yaşanan kız kaçırma olayında yapılan araçla takip sırasında araçtan açılan ateş sonucu kaçırma olayına katılan ve aracın sürücüsü olan ...'in silahla vurularak öldürüldüğü, bu olaya ilişkin yapılan yargılama sonucunda ... Ağır Ceza Mahkemesince mahkumiyetlerine karar verilen ... ile ...'un ...'un oğlu olduğu, hayatını kaybeden ...'in ise ...'un akrabası olduğu, ...'un ...'in öldürmesinden sonra olay yerine gittiği ve kızın kaçırılma olayına katılan ...'i araç içinden çıkararak oğulları ile birlikte darp ettiği, kız kaçırma olayının akabinde ...'un gözaltına alınarak Kahramankazan İlçe Emniyet Müdürlüğüne getirildiği, ifade sırasında rahatsızlanması üzerine polis memurları ... ve ... refakatinde ambulans ile hastaneye götürüldüğü, ...'in yakınları olan ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ...'in, ...'in öldürülmesinden sorumlu tuttukları ...'un hastanede öldürülmesi konusunda aralarında iş birliği ve iş bölümü yaptığı, ...'un Kahramankazan Hamdi Eriş Devlet Hastanesi acil kısmına polis memuru ... ile birlikte giriş yaptığı sırada bu planın uygulanarak ...'in elindeki silahla koşarak arkadan ...'a yaklaşıp ateş ettiği, polis memuru ...'un ateş eden kişiyi kucaklayarak etkisiz hale getirmeye çalışırken polis memuru ... üstte olacak şekilde ateş eden kişi ile birlikte yere düştükleri, akabinde polis memuru ...'in müdahale etmesi üzerine şahsın elindeki silahı bırakmak zorunda kaldığı, bu şekilde şahıs etkisiz hale getirilmeye çalışılırken ...'in acil giriş kapısından içeri girerek elindeki tabanca ile yakın mesafeden polis memuru ...'un sırt bölgesine iki el ateş ettiği, kaçmaya çalışırken polis memuru ...'in ayağa kalkıp şahsı yakalamaya çalışması üzerine bu kez şahsın polis memuru ...'e ateş ettiği, ancak isabet ettiremediği, fakat polis memuru ...'in diz kapağı altından kurşun sekmesine bağlı olarak basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek surette yaralandığı, polis memuru ...'in olay yerinden kaçmak isteyen şahsı yakalayarak etkisiz hale getirmeye çalıştığı esnada şahsın tekrar ateş ettiği, ancak isabet ettiremediği, polis memuru ...'in şahsı yakalamayı başardığı, bu esnada ...'a ateş eden kişinin kalkarak ve yerdeki tabancasını alarak diğer şahıslarla birlikte hastane acil kısmından koşarak kaçtığı anlaşılmaktadır.
Öte yandan, Kahramankazan Hamdi Eriş Devlet Hastanesinin acil kısmında ...'un öldürülmesi, polis memuru ...'un şehit edilmesi ve polis memuru ...'in yaralanması olayının araştırılması, gerekirse kusuru tespit edilecek personel hakkında soruşturma yapılması için düzenlenen ... tarihli ve ... sayılı araştırma raporunda, olay tarihinde olaya müdahale eden ve görev yapan diğer personelin herhangi bir kusuru tespit edilemediğinden ön inceleme ve disiplin soruşturması ile idari ve mali yönden işlem yapılmasına gerek olmadığı yönünde görüş ve kanaat bildirildiği ve araştırma dosyasının 08/11/2019 tarihli olur ile işlemden kaldırılmasına karar verildiği görülmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmış; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır.
Genel anlamı ile tam yargı davaları, idarenin faaliyetlerinden ötürü, hakları zarara uğrayanlar tarafından idare aleyhine açılan tazminat davalarıdır. Bu tür davalarda mahkeme, hem olayın maddi yönünü, yani zararı doğuran işlem veya eylemleri, hem de bundan çıkabilecek hukuki sonuçları tespit edecektir.
İdare kural olarak, yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
Tam yargı davalarında, öncelikle zarara yol açtığı öne sürülen idari işlem veya eylemin hukuka uygunluğunun denetimi yapılacağından, olayın oluşumu ve zararın niteliği irdelenip, idarenin hizmet kusuru olup olmadığının araştırılması, hizmet kusuru yoksa kusursuz sorumluluk ilkelerinin uygulanıp uygulanmayacağının incelenmesi, tazminata hükmedilirken de her halde sorumluluk sebebinin açıkça belirtilmesi gerekmektedir.
İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmektedir. Hizmet kusurundan dolayı sorumluluk, idarenin sorumluluğunun doğrudan ve asli nedenini oluşturmaktadır.
İdarenin hukuki sorumluluğunun varlığı ve kapsamı yukarıda aktarılan unsurlar dahilinde oluşmakla birlikte; zararın varlığı ve niceliğinin ortaya konulması, maddi olayın tüm unsurlarıyla incelenmesi ve tazmin sorumluluğu açısından bir tespitin yapılması da yargının görevidir.
Diğer bir ifadeyle, idarece hizmetin işleyiş ve ifası sırasında çeşitli sebeplerle gerçek veya tüzel kişilere verilen zararların, taraflarca ibraz edilen bilgi ve belgelerin yanı sıra idari yargı yerince re'sen araştırma ilkesi uyarınca temin edilen bilgi ve belgeler ile de ortaya konulması zorunlu bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
I- Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararının maddi tazminat istemlerinin reddine ilişkin kısmına karşı davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmının incelenmesi:
Bölge İdare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın İdare Mahkemesi kararının maddi tazminat istemlerinin reddine ilişkin kısmına karşı davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

II- Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararının manevi tazminat istemlerinin reddine ilişkin kısmına karşı davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmının incelenmesi:
İdare Mahkemesince hükme esas alınan olay anına ilişkin kamera kayıtları, ... tarih ve ... sayılı araştırma raporu ve ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile konuya ilişkin diğer ceza yargılamaları irdelendiğinde, davacıların murisinin vefat etmesinde davalı idarenin hizmet kusurunun bulunmadığı açıktır.
Bununla birlikte, dosyada bulunan bilgi ve belgelere göre olay tarihinden bir gün önce gerçekleşen ve akabinde aile bireylerinin de dahil olmasıyla büyüyerek bir kişinin vefatı ile sonuçlanan kız kaçırma olayı nedeniyle gözaltına alınan müteveffa ...'un muayene için polis eşliğinde götürüldüğü hastanede hasımları tarafından vurularak öldürülmesinden dolayı, yürütülen hizmetin gereği gibi işletilmediği konusunda davacıların ömür boyu şüphe duyacağı, bu şüphenin de davacılarda endişe ve üzüntüye yol açtığı görüldüğünden, Mahkemece davacıların duyduğu acı ve üzüntünün kısmen de olsa hafifletilmesi amacıyla olayın oluş şekli ve niteliği de dikkate alınarak manevi tazminat taleplerinin takdiren belirlenecek makul bir miktarının kabulüne karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, temyize konu kararın İdare Mahkemesi kararının manevi tazminat istemlerinin reddine ilişkin kısmına karşı davacılar tarafından yapılan istinaf ibaşvurusunun reddine dair kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz isteminin KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE,
2. Davanın reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının maddi tazminat istemlerinin reddine yönelik istinaf başvurusunun reddine dair kısmının ONANMASINA, manevi tazminat istemlerinin reddine yönelik istinaf başvurusunun reddine dair kısmının BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 26/02/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.