DANIŞTAY 10. DAIRE

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2021/4327 E.  ,  2025/1053 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/4327
Karar No : 2025/1053

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ...
2- ...
VEKİLİ : Av. ...

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ...Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...

İSTEMLERİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Malatya ili, Kara Havacılık Komutanlığı 2. Kara Havacılık Alayı Taarruz Helikopter Tabur Komutanlığı emrinde Kara Hava Pilot Üsteğmen olarak görev yaparken 10/02/2018 tarihinde icra edilen Zeytin Dalı Harekatı kapsamında Türkiye sınırları dışına sevk edilen Atak helikopterinin kaza kırıma uğraması sonucu şehit olan Kr.Plt.Ütğm. ...'un mirasçıları olan davacılar tarafından; davacılar murisi ...'un şehit düşmesinde davalı idarenin kusurlu ve kusursuz sorumluluğunun bulunduğu ileri sürülerek maddi ve manevi tazminat ödenmesi istemiyle Milli Savunma Bakanlığı'na yapılan 16/11/2018 tarihli başvurunun zımmen reddine dair işlemin iptali ile baba ... için 2.000,00 TL maddi ve 200.000,00 TL manevi, anne ... için 2.000,00 TL maddi ve 200.000,00 TL manevi olmak üzere toplam 404.000,00 TL tazminatın, olayın meydana geldiği 10/02/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; tazminat isteminin zımnen reddi yolundaki ön kararın iptali istemine ilişkin kısım yönünden davanın incelenmeksizin reddine, maddi tazminat istemlerinin reddine, manevi tazminat istemlerinin ise kısmen kabulü ile baba ... için 30.000,00 TL, anne ... için 30.000,00 TL olmak üzere toplam 60.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat istemlerinin ise reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince; davalı idarenin istinaf isteminin reddine, davacıların istinaf isteminin kısmen reddine, kısmen kabulüne, Kırıkkale İdare Mahkemesi'nce verilen kararın manevi tazminat isteminin kısmen kabulü, kısmen reddine ilişkin kısmı yönünden onanmasına, ... İdare Mahkemesi'nin kararının, maddi tazminat isteminin reddine ilişkin kısım yönünden kaldırılmasına, maddi tazminat istemi yönünden yeniden incelenen davada, davacıların maddi tazminat isteminin kabulü ile davacı ...'a 2.000,00 TL maddi tazminatın idareye başvuru tarihi olan 16/11/2018 tarihinden itibaren, miktar artırım dilekçesiyle arttırılan 216.515,00 TL'nin miktar artırım dilekçesinin tebliği tarihi olan 19/10/2020 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine, davacı ...'a ilişkin ise 2.000,00 TL maddi tazminatın idareye başvuru tarihi olan 16/11/2018 tarihinden itibaren miktar artırım dilekçesiyle arttırılan 109.041,00 TL'nin miktar artırım dilekçesinin tebliği tarihi olan 19/10/2020 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte hesaplanarak davalı idarece davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI :
1 - Davacılar tarafından, maddi tazminat yönünden bilirkişi raporuna yapılan itirazların dikkate alınmadığı, davacılara bağlanan aylık ve ödemelerin rücuya tabi olmamasına rağmen zarar hesabında indirildiği, raporun denetlenebilir olmadığı, pasif dönem hesabının eksik ve hakkaniyete aykırı olduğu, hükmedilen manevi tazminat miktarının düşük olduğu, faiz başlangıç tarihinin olay tarihi olması gerektiği ileri sürülerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi istenilmektedir.

2 - Davalı idare tarafından, idarelerinin dava konusu olay sebebiyle tazmin sorumluluğunun bulunmadığı, davacılara nakdi tazminat ödendiği, manevi tazminat taleplerinin reddi gerektiği ve idarelerinin harçtan muaf olduğu ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMASI : Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ :...
DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dava; Malatya ili, Kara Havacılık Komutanlığı 2. Kara Havacılık Alayı Taarruz Helikopter Tabur Komutanlığı emrinde Kara Hava Pilot Üsteğmen olarak görev yaparken 10/02/2018 tarihinde icra edilen Zeytin Dalı Harekatı kapsamında Türkiye sınırları dışında Afrin'in 1027 rakımlı tepe bölgesine atış desteği sağlamak maksadıyla sevk edilen Atak helikopterinin kaza kırıma uğraması sonucu şehit olan ...'un mirasçıları olan davacılar tarafından, murislerinin şehit düşmesinde davalı idarenin kusurlu ve kusursuz sorumluluğunun bulunduğu ileri sürülerek maddi ve manevi tazminat ödenmesi istemiyle Milli Savunma Bakanlığı'na yapılan 16/11/2018 tarihli başvurunun zımmen reddine dair işlemin iptali ile baba ... için 2.000,00 TL maddi ve 200.000,00 TL manevi, anne ... için 2.000,00 TL maddi ve 200.000,00 TL manevi olmak üzere toplam 404.000,00 TL tazminatın, olayın meydana geldiği 10/02/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun "Yardım" başlıklı 21. maddesinde, "Kamu görevlilerinden yurtiçinde ve yurtdışında görevlerini ifa ederlerken veya sıfatları kalkmış olsa bile bu görevlerini yapmalarından dolayı terör eylemlerine muhatap olarak yaralanan, sakatlanan, ölen veya öldürülenler hakkında 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun hükümleri uygulanır. Ayrıca; a) Malul olanlarla, ölenlerin aylığa müstehak dul ve yetimlerine bağlanacak aylığın toplam tutarı, bunların görevde olan emsallerinin almakta oldukları aylıklardan; emekli olanların öldürülmeleri halinde ise, dul ve yetimlerine bağlanacak aylığın toplam tutarı ve Kanuna göre kendisine bağlanabilecek emekli aylığından az olamaz. Yaşamak için gereken hareketleri yapamayacak ve başkasının yardım ve desteğine muhtaç olacak derecede malül olanlar ile ölenlerin dul ve yetimlerine en yüksek devlet memuru aylığı üzerinden, diğerlerine mevcut aylıkları üzerinden, 30 yıl hizmet yapmış gibi emekli ikramiyesi ödenir. Bu bent hükümlerine göre ilgililere fazla olarak yapılan ödemeler, faturası karşılığı ilgili sosyal güvenlik kuruluşlarınca Hazineden tahsil edilir..." hükmü yer almaktadır.
2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun'un ''Aylık bağlanması'' başlıklı 4. maddesinde, bu Kanun kapsamına girenlerden; engelli hale gelerek bağlı oldukları sosyal güvenlik mevzuatına göre emekliye sevk edilenlere görev malullüğü aylığı bağlanacağı, bu madde gereğince ilgili sosyal güvenlik kurumlarınca kendi mevzuatlarına göre bağlanan aylıkların % 25 oranında artırılarak ödeneceği; "Nakdi tazminat ve aylığın etkisi" başlıklı 6. maddesinde ise, bu Kanun hükümlerine göre ödenecek nakdi tazminat ile bağlanan emekli aylığının uğranılan maddi ve manevi zararların karşılığı olduğu; yargı mercilerinde maddi ve manevi zararlar karşılığı idarelerin ödemekle yükümlü tutulacakları tazminatın hesabında bu Kanun hükümleri uyarınca ödenen nakdi tazminatın göz önünde tutulacağı hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
1 - Bölge İdare Mahkemesi Kararının, Maddi Tazminat İstemlerinin Kabulüne İlişkin Kısmının İncelenmesi:
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının ... tarih ve E:... sayılı yazısı ve eklerinin incelenmesinden, davacı anne ve babaya 3713 sayılı Kanun kapsamında 15/02/2018 tarihinden itibaren 1. derece harp malullüğü aylığı bağlandığı, 5434 sayılı Kanun'un Ek 79. maddesi uyarınca tütün ikramiyesi ödendiği ve emsal aylıkların 30 katı tutarında hesaplanan emekli ikramiyesinin payları oranında ödendiği anlaşılmaktadır.
Ayrıca ...'un hak sahiplerine Milli Savunma Bakanlığı Nakdi Tazminat Komisyonu kararı ile toplam 103.122,50 TL nakdi tazminat ödenmesine karar verildiği de görülmektedir.
Bu durumda, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu hükümlerine göre davacılara bağlanan vazife malullüğü aylığı şehit olan davacılar yakınının görevdeki emsali askerin görev aylığı kadar olduğundan ve davacılara emekli ikramiyesi, tütün ikramiyesi ve nakdi tazminat da ödendiğinden davacıların herhangi bir maddi zararı bulunmamakta olup, Mahkemece hükme esas alınacak nitelik ve yeterlilikte olmayan bilirkişi raporuna dayanılarak, maddi tazminat istemlerinin kabulüne karar verilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.
2 - Bölge İdare Mahkemesi Kararının, Manevi Tazminat İstemlerine İlişkin Kısmının İncelenmesi:

Manevi tazminat, kişinin malvarlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlar. Belirtilen niteliği gereği manevi tazminatın, olayın ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri olayların bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı bir miktarda olması gerekmektedir.
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararıyla hukuka uygun bulunan İdare Mahkemesi kararında, davacıların olay nedeniyle çektiği acı ve ıstıraplarını kısmen de olsa karşılayabilmek amacıyla olayın meydana geliş şekli, olay tarihi, paranın alım gücü ve sağlanan nakdi tazminat yararı göz önünde bulundurarak manevi tazminat istemlerinin toplam 60.000,00 TL'lik kısmının kabulüne, kalan kısmının reddine karar verilmiş ise de; dava konusu olayın davacılar üzerinde yarattığı etki ve yaşadıkları sıkıntılar göz önünde bulundurulduğunda; İdare Mahkemesince davacılar için takdir edilen manevi tazminat miktarının, duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa giderecek düzeyde olmadığı görülmektedir.
Bu itibarla; yukarıda belirtilen hususlar dikkate alınarak maddi ve manevi tazminat istemleri yönünden yeniden karar verilmesi gerektiğinden Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan, uyuşmazlıkta, davacılar tarafından, hükmedilecek tazminat tutarlarına olay tarihinden itibaren faiz işletilmesi talep edilmiş ise de yerleşik Danıştay içtihadı gereği davacılar lehine hükmedilecek manevi tazminat tutarına idareye başvuru tarihinden itibaren faiz işletilmesi gerektiği de tabiidir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların ve davalı idarenin temyiz istemlerinin KABULÜNE,
2. Davanın kısmen incelenmeksizin reddine, kısmen reddine, kısmen kabulüne ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan davalı idarenin istinaf isteminin reddi, davacıların istinaf isteminin kısmen kabulü, kısmen reddi yolundaki temyize konu ...Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 20/02/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.