DANIŞTAY 10. DAIRE

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2021/2870 E.  ,  2025/1183 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/2870
Karar No : 2025/1183

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Genel Komutanlığı
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- ...
2- ...
3- ...
4- ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının davalı idare tarafından temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, yakınları Jandarma Er ...'in Tokat ili, Reşadiye İlçe Jandarma Komutanlığı'nda askerlik hizmetini yapmakta iken, 30/01/2014 tarihinde aynı yerde görevli astsubay tarafından ateşli silahla vurulması sonucu hayatını kaybetiğinden bahisle uğranıldığı ileri sürülen zararlara karşılık müteveffanın eşi... için 1.000,00 TL (miktar artırımı ile 229.692,00 TL) maddi ve 30.000,00 TL manevi, annesi ... için 1.000,00 TL (miktar artırımı ile 6.872,00 TL) maddi ve 25.000,00 TL manevi, babası ... için 1.000,00 TL (miktar artırımı ile 3.750,00 TL) maddi ve 25.000,00 TL manevi, kardeşi ... için 15.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacıların yakını olan J. Er ...'in, bir kamu hizmeti olan askerlik hizmetini ifa ederken, idarenin ajanı olan J.Astsb.Çvş. C.H.S.'nin idareye ait silahı kullanmak suretiyle suç teşkil eden dikkatsiz ve tedbirsiz eylemi sonucu vefat ettiği, müteveffanın olayda bir kusurunun bulunmadığı, meydana gelen zararlı sonuçla eylem arasında illiyet bağının da bulunduğu anlaşılmakla, davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğu, uğranılan maddi ve manevi zararın tazmini gerektiği, davacıların destekten yoksun kalındığından bahisle uğradığı maddi zararların tespit edilmesi amacıyla tanzim olunan bilirkişi raporunun hükme esas alınabilecek nitelikte olduğu, davacıların yakınlarının, suç teşkil eden dikkatsiz ve tedbirsiz eylem sonucu vefat etmesi nedeniyle yoğun elem ve ızdırap yaşadıkları gerekçesiyle davanın kabulüne, anne ... için 6.872,00 TL maddi ve 25.000,00 TL manevi, baba ... için 3.750,00 TL maddi ve 25.000,00 TL manevi, eş... için 229.692,00 TL maddi ve 30.000,00 TL manevi, kardeş ... için ise 15.000,00 TL manevi tazminatın dava dilekçesi ile talep edilen miktar açısından başvuru dilekçesinin idare tarafından kayda alındığı 31/07/2014 tarihinden itibaren, miktar artırım dilekçesi ile artırılan 237.314,00 TL'lik kısım bakımından ise miktar artırım dilekçesinin idare kayıtlarına girdiği 05/05/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davalı idare tarafından, olayda üçüncü kişinin kusuru nedeniyle kendilerinin kusurlu/kusursuz sorumluluk ilkesi uyarınca tazminle yükümlü tutulamayacağı, manevi tazminat isteminin reddi gerektiği, hüküm altına alınan manevi tazminat miktarına faiz yürütülmesinin hukuka aykırı olduğu, idarelerinin harçtan muaf olduğu, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacılar tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin maddi tazminat yönünden kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dava dosyasının incelenmesinden; davacıların yakını ...'in Tokat ili, Reşadiye İlçe Jandarma Komutanlığı'nda askerlik vazifesini yapmakta iken, 30/01/2014 tarihinde aynı yerde görevli J.Astsb.Çvş. C.H.S. isimli şahıs tarafından ateşli silahla vurulması neticesinde vefat ettiği, anılan olayla ilgili olarak Sivas 5. P. Eğt. Tug. Askeri Savcılığı'nca yapılan soruşturma sonucunda müteveffanın ölümüne neden olan şahsın tedbirsizlik ve dikkatsizlik sonucu ölüme sebebiyet verme suçunu işlediğinden bahisle hakkında kamu davası açıldığı, davacılar tarafından olay nedeniyle uğradıkları ileri sürülen maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle 31/07/2014 tarihinde davalı idareye başvuruda bulunulduğu, yapılan başvurunun zımnen reddi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
I- Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi Kararının Davacılardan ... ve ...'in Maddi Tazminat İstemlerinin Kabulü ile Davacıların Manevi Tazminat İstemlerinin Kabulüne İlişkin Kısımlarına Karşı Davalı İdare Tarafından Yapılan İstinaf Başvurusunun Reddine Dair Kısmının İncelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın söz konusu kısımları usul ve hukuka uygun olup, davalı idarenin dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısımlarının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

II- Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi Kararının, İdare Mahkemesi Kararının Davacı...'ın Maddi Tazminat İsteminin Kabulüne İlişkin Kısmına Karşı Davalı İdare Tarafından Yapılan İstinaf Başvurusunun Reddine Dair Kısmının İncelenmesi:
Destekten yoksun kalma tazminatının amacı; desteğini yitiren kimsenin, desteğin ölümünden önce içinde bulunduğu sosyal ve ekonomik yaşam düzeyinin devamını sağlayacak yardımın karşılığı olan paranın ödettirilmesidir. Dolayısıyla, destekten yoksun kalma tazminatı ölüm olayı olmasaydı desteğin yapacağı varsayılan yardım tutarının geleceğe yönelik olarak belirlenmesi suretiyle hesaplanmaktadır.
Eşin ölümü durumunda onun desteğinden yoksun kalan diğer eş yararına, kural olarak destekten yoksun kalınan süre ile sınırlı olarak destekten yoksun kalma tazminatına hükmedilmesi gerekmektedir. Sağ kalan eşin yeniden evlenmesi durumunda, ölen eşin desteğine olan ihtiyacı yeni evlilik ile sona ereceğinden, sağ kalan eş yararına sadece yeniden evlenme tarihine kadar olan süre ile sınırlı olarak destekten yoksun kalma tazminatına hükmedilmesi gerekmektedir.
Bununla birlikte Yargıtay kararlarında da belirtildiği üzere dul eşin bakım ihtiyacını sona erdiren ikinci evliliğinin mutlaka resmi nikah kıyılarak yapılmış olması mecburiyeti bulunmamaktadır. Dul eşin bakım ihtiyacını karşılar biçimde fiili olarak birlikte yaşaması halinde bakım ihtiyacının sona erdiği ve yitirilmiş destek ediminin yeni bir destek edimiyle karşılanmış olacağı sonucuna varılmaktadır.
Dosyada bulunan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; İdare Mahkemesi kararına esas alınan bilirkişi raporunda; müteveffanın askerlik görevinden önce öğretmen olarak görev yaptığı belirtilmesine rağmen emsali öğretmen maaşı dikkate alınmayarak asgari ücretin 2,34 katı üzerinden geliri belirlenerek hesaplama yapıldığı, bakiye ömrün belirlenmesinde ülkemize özgü ve güncel verileri içeren TRH 2010 Ulusal Mortalite Tablosu yerine PMF tablosunun esas alındığı, UYAP bilgi sisteminden ulaşılan nüfus kayıt örneği uyarınca davacı eş...'ın 08/02/2018 tarihinde yeniden evlenmesine rağmen muhtemel ömrünün sonuna kadar müteveffanın desteğinden yararlanacağı varsayımıyla destekten yoksun kalma zararının hesaplandığı görüldüğünden, söz konusu bilirkişi raporunun hükme esas alınacak mahiyette olmadığı anlaşılmaktadır.
Diğer taraftan; davacı eş...'ın UYAP sistemi üzerinden alınan nüfus kayıt örneğinden 08/02/2018 tarihinde yeniden evlendiği, bu evlilikten önce 15/05/2017 tarihinde bir kız çocuğu dünyaya getirdiği görülmektedir. Bu durumda davacı eş...'ın evlilik tarihinden önce T.H.Y. isimli kişi ile fiilen birlikte yaşamaya başladığı, birlikte yaşamanın en geç müşterek çocuğun ana rahmine düştüğü tarihten itibaren başlayacağının hayatın olağan akışına uygun olduğu, bu tarihin de doğum tarihinden 9 ay 10 gün öncesine tekabül edeceği hususlarında duraksama bulunmamaktadır.
Buna göre, davacılardan...'ın uğradığını iddia ettiği maddi zararı aşağıda belirtilen açıklamalar doğrultusunda bilirkişi tarafından yeniden hesaplanmalıdır.
Desteğin ölüm tarihinden davacılardan eş...'ın başka birisiyle fiilen birlikte yaşamaya başladığı dolayısıyla müteveffanın desteğine olan ihtiyacının sona erdiği tarihe kadar olan dönem için maddi zararı hesaplanmalıdır. Bu dönemde, desteğin emsali olan öğretmenin aylar itibarıyla aldığı görev aylıkları ile SGK tarafından davacı eşe bağlanan ve aylar itibarıyla ödenen vazife malullüğü aylıkları dikkate alınarak, desteğin görev aylığı üzerinden davacı eşe ayıracağı destek tutarı ile SGK tarafından davacı eşe bağlanan vazife malullüğü aylık tutarı arasındaki fark, davacı eşin destek zararını oluşturmaktadır. Bu dönemdeki zarar kalemlerinin -fiilen gerçekleşmiş olması nedeniyle- peşin sermaye değerinin hesaplanmayacağı da dikkate alınmalıdır.
Ayrıca 5434 sayılı Kanun'un Ek 79. maddesi kapsamında ödenen tütün ikramiyesinin yasal faiz uygulanmak suretiyle güncellenecek değerinin de hesaplanacak maddi tazminattan mahsup edilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, temyize konu kararın Tokat İdare Mahkemesi kararının davacılardan...'ın maddi tazminat isteminin kabulüne ilişkin kısmına yönelik istinaf isteminin reddine dair kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE
2. Davanın kabulüne ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının davacılardan...'ın maddi tazminat isteminin kabulü yönünden BOZULMASINA, davacıların manevi tazminat isteminin kabulü ile davacılardan ... ve ...'in maddi tazminat isteminin kabulü yönünden ONANMASINA,
3. Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 26/02/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.