DANIŞTAY 10. DAIRE

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2021/2806 E.  ,  2025/1178 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/2806
Karar No : 2025/1178

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ...'a velayeten kendi adına asaleten ...
2- ...
...
8- ...
9- ...
VEKİLİ : Av. ...

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : 1. Huk. Müş. Yrd. V. ...

İSTEMLERİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhe ilişkin kısımların temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, yakınları ...'ın 17/07/2017 tarihinde Şırnak ili, Merkez ilçesi, ... Köyü civarında BTÖ mensupları tarafından kaçırılarak öldürüldüğünden bahisle olayda idarenin sorumluluğu bulunduğu ileri sürülerek uğradıkları iddia edilen manevi zararlara karşılık eş ... için 150.000,00 TL, çocuklar için ayrı ayrı 100.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacılar yakınının maruz kaldığı saldırının BTÖ mensuplarınca gerçekleştirildiği gözetildiğinde söz konusu eylemin terör eylemi niteliğinde bir eylem olduğu, davacılar yakınının vefat etmesi nedeniyle ortaya çıkan zarar nedeniyle idareye kusur atfedilebilir somut bir olgunun bulunmaması karşısında kusurlu sorumluluk ilkesi kapsamında idarenin sorumluluğunun bulunmadığı, ancak sosyal risk ilkesi kapsamında uğranılan manevi zararların tazmini gerekeceği, olayın terör faaliyeti olması ve mezkur ölüm olayı nedeniyle davacıların ağır elem ve üzüntü duyduğu açık olup, davacılar hakkında takdir edilecek manevi tazminat miktarının duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa giderecek düzeyde olması gerektiği gözetilerek ve terörle mücadelenin davalı idare tarafından etkin bir şekilde sürdürüldüğü, söz konusu terörle mücedeleden kaynaklı maddi ve manevi külfetin tüm kamuya pay edildiği hususları da dikkate alınarak davacılar şahsında oluşan manevi zararların bir nebze de olsa karşılanması adına takdiren; davacı eş ... için 40.000,00 TL, davacı çocuklardan ..., ... ve ... için bekar olup baba gözetiminde aynı konutta yaşadıkları nazara alınarak ayrı ayrı 15.000,00 TL ve diğer davacı çocuklar için ayrı ayrı 10.000,00 TL olmak üzere toplam 145.000,00 TL manevi tazminatın davalı İçişleri Bakanlığı'na başvuru tarihi olan 05/07/2018 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI :
Davacılar tarafından, somut olayın özellikleri, yaşanan acının boyutu dikkate alınmadan hükmedilen manevi tazminat miktarının son derece az olduğu ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından, olay nedeniyle doğan zararların 5233 sayılı Kanun kapsamında tazmin edildiği, bahsi geçen Kanun'da manevi tazminata yer verilmediği, hükmedilen manevi tazminat miktarlarının fahiş olduğu, Bölge İdare Mahkemesi kararının aleyhine olan kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, davacıların temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. Davacılar tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin kısmen kabulü, kısmen reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dava dosyasının incelenmesinden, davacılar tarafından, yakınları ...'ın 17/07/2017 tarihinde Şırnak ili, Merkez ilçesi, ... Köyü civarında BTÖ mensupları tarafından kaçırılarak öldürülmesi nedeniyle uğradıkları manevi zarara karşılık olarak eş ... için 150.000,00 TL, çocukların her biri için ayrı ayrı 100.000,00 TL manevi tazminat ödenmesi istemiyle ... tarih ve ... evrak kayıt numarasını havi dilekçe ile davalı idareye yapılan başvurunun zımnen reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden; Şırnak ili, Merkez ilçesi, Yeniaslanbaşar Köyü nüfusuna kayıtlı davacılar murisi ...'ın 16/07/2017 günü saat 04.00 sıralarında küçükbaş hayvan otlatmak için araziye çıktığı, aynı gün saat 17.00 sıralarında sürünün çobansız olarak köye dönmesi üzerine ...'ı arama çalışmalarına başlandığı, Yeniaslanbaşar Köyü Cindi Mezrası mevkii Ağaçlık Tepe doğusundaki dere yatağında bulunan bir erkek cesedinin ...'a ait olduğunun anlaşıldığı, olayla ilgili Şırnak Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından başlatılan soruşturma kapsamında ifadesine başvurulan köylülerin "16/07/2017 tarihinde Cindi mezrasında otlattıkları hayvanların süt sağımı işlemi sırasında 3 BTÖ mensubunun yanlarına geldiği, BTÖ mensuplarının her birinin hafif namlulu silahlarının olduğu, kendilerinden ekmek istedikleri, korucularla ilgili sorular sordukları, örgüt propagandası yaptıkları, bizi şikayet ederseniz sizi öldürürüz dedikleri daha sonra yanlarına ekmek alarak Siirt Pervari İlçesi Gusi Yaylası istikametine doğru gittikleri" yönünde beyanda bulundukları, ifadesi alınan köylülere yaptırılan fotoğraf teşhislerinden kendilerini alıkoyan teröristlerden ikisinin teşhis edildiği, söz konusu soruşturmanın Şırnak Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... soruşturma sayısına kayden halihazırda derdest olduğu, verilmiş bir karar bulunmadığı, meydana gelen olay nedeniyle davacılar tarafından 5233 sayılı Kanun kapsamında kendilerine tazminat ödenmesi istemiyle Şırnak Valiliğine başvuru yapıldığı, Şırnak Valiliği 1 Nolu Zarar Tespit Komisyonu tarafından ... tarih ve ... sayılı karar ile "müracaatın incelenmesi sonucu Şırnak Cumhuriyet Başsavcılığının ... soruşturma sayılı dosyasından olayın 5233 sayılı Kanun kapsamında olduğunun anlaşıldığı" gerekçesi ile 35.947,10 TL maddi tazminatın davacılara miras payları oranında ödenmesine karar verildiği görülmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
Bunun yanında, idarenin faaliyet alanıyla ilgili, önlemekle yükümlü olduğu halde önleyemediği bir takım zararları da nedensellik bağı ve kusur koşulu aramadan sosyal risk ilkesi gereği tazmin etmesi gerekmektedir. İdarenin kusura dayalı ya da kusursuz sorumluluğu yanında, Anayasanın öngördüğü sosyal hukuk devleti anlayışına uygun olarak ve bu temel üzerinden, kolektif sorumluluk anlayışı çerçevesinde bilimsel ve yargısal içtihatlar ile geliştirilen sosyal risk ilkesi, Anayasa'nın öngördüğü amaçların gerçekleştirilmesine yöneliktir.
Sosyal risk ilkesi ile toplumun içinde bulunduğu koşullardan kaynaklanan, idarenin faaliyet alanında meydana gelmekle birlikte, yürütülen kamu hizmetinin doğrudan sonucu olmayan, toplumsal nitelikli riskin gerçekleşmesi sonucu oluşan, salt toplumun bireyi olunması nedeniyle uğranılan özel ve olağan dışı zararların da topluma pay edilerek giderilmesi amaçlanmıştır.
Bu bağlamda, terör olayları nedeniyle meydana gelen manevi zararların sosyal risk ilkesi kapsamında topluma pay edilerek tazmin edilmesi gerekmektedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdare Mahkemesinin, Bölge İdare Mahkemesince de uygun bulunan, davalı idarenin olayın meydana gelmesinde hizmet kusuru ya da kusursuz sorumluluğunun bulunmadığı, manevi tazminata sosyal risk ilkesi uyarınca hükmedilmesi gerektiği yönündeki değerlendirmeleri Dairemizce de yerinde görülmüştür. Bununla birlikte hükmedilen manevi tazminatın miktarı yönünden temyize konu kararın değerlendirilmesi gerekmektedir.
I- Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararının davacılardan eş ... ile çocuklar ..., ... ve ...'ın manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısımları ile diğer davacı çocukların manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne ilişkin kısmına karşı taraflarca yapılan istinaf başvurularının reddine dair kısmının incelenmesi:
Bölge İdare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın anılan kısımları usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısımlarının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

II- Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararının davacı çocuklar ..., ..., ..., ..., ... ve ...'ın manevi tazminat istemlerinin kısmen reddine ilişkin kısmına karşı davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmının incelenmesi:
Manevi zarar; kişinin fizik yapısının ve iç huzurunun bozulmasını, yaşama gücünün ve sevincinin azalmasını, kişilik haklarının zedelenmesini, şeref ve haysiyetinin rencide edilmesini, ölüm veya uğranılan diğer cismani zarar nedeniyle duyulan acı ve ızdırabı, kişinin günlük yaşamını zorlaştıran belli ağırlıktaki her türlü üzüntü ve sıkıntıyı ifade etmektedir. Kendisinin veya yakınlarının uğradığı tecavüz, saldırı veya meydana gelen bir ölüm olayı sonucunda; fiziki veya manevi acılar duyan, ruhsal dengesi bozulan, yaşama sevinci azalan kişinin manevi yönden zarara uğramış olduğu kabul edilmektedir.
Manevi tazminat, kişinin mal varlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlar. Belirtilen niteliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının, olayın ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri olayların bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı bir miktarda olması gerekmektedir.
İdare mahkemesince, davacı çocuklardan ..., ... ve ... için bekar olup baba gözetiminde aynı konutta yaşadıkları nazara alınarak ayrı ayrı 15.000,00 TL ve diğer davacı çocuklar için ayrı ayrı 10.000,00 TL manevi tazminata hükmedildiği, temyize konu kararla da davacıların istinaf başvurusunun reddedildiği görülmektedir.
Bakılan uyuşmazlıkta, olayın oluş şekline ve dosyada mevcut bilgi ve belgelere göre müteveffanın çocuklarının bekar olup olmadıkları ve aynı konutta yaşayıp yaşamadıkları hususlarında herhangi bir ayrım yapılmaksızın babalarının vefatı nedeniyle aynı derecede elem ve üzüntü duyacakları dikkate alındığında, ..., ..., ..., ..., ... ve ...'ın lehine de diğer davacı çocuklar gibi ayrı ayrı 15.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesi gerektiği sonucuna varılmaktadır.
Bu itibarla, temyize konu kararın İdare Mahkemesi kararının davacılardan ..., ..., ..., ..., ... ve ...'ın manevi tazminat istemlerinin kısmen reddine yönelik kısmına davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz isteminin KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE,
2. Davalı idarenin temyiz isteminin REDDİNE,
3. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının davacılardan ..., ..., ..., ..., ... ve ...'ın manevi tazminat istemlerinin kısmen reddi yönünden BOZULMASINA, davacı eş ile çocuklar ..., ... ve ...'ın manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulü, kısmen reddi ile diğer çocuklar ..., ..., ..., ..., ... ve ...'ın manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulü yönünden ONANMASINA,
4. Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 26/02/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.