DANIŞTAY 10. DAIRE

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2021/2510 E.  ,  2025/1263 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/2510
Karar No : 2025/1263

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : Kendi adlarına asaleten ... adına velayeten
..., ...
VEKİLİ : Av. ...

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLLERİ : Huk. Müş. Av. ...
Huk. Müş. ...

İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, ...'ün göz rahatsızlığı nedeniyle kullandığı lensin kayması nedeniyle yapılan ameliyatın başarısızlıkla sonuçlanarak görme kaybının oluşmasında davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu iddiasıyla ... için 100,00 TL maddi (miktar artırımı ile 174.936,00 TL), 500.000,00 TL manevi, ... için 100,00 TL maddi, 50.000,00 TL manevi, davacı ... için 100,00 TL maddi, 30.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacı ...'ün sağ gözünün görme işlevini kaybetmesinde davalı idarenin kusurunun bulunup bulunmadığının tespiti amacıyla yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen Adli Tıp Kurumu 7. Adli Tıp İhtisas Kurulunun ... tarih ve ... karar numaralı raporunda özetle; "...Ulucanlar Göz Eğitim ve Araştırma Hastanesinde, 04/12/2013 tarihinde Göz Hastalıkları Uzmanı Dr. Ş. G. K. tarafından yapılan, sağ gözde İOL repozisyonu ameliyatı sonrası, 26/12/2013 tarihinde göz hastalıkları uzmanı Dr. M. Ç. tarafından sağ gözde İOL Dislokasyonu ve Vitreus İçi Hemoraji nedeniyle sublukse İOL Ekstraksiyonu, Vitrektomi ameliyatlarının yapıldığı, 14/01/2014 tarihinde göz hastalıkları Uzmanı Dr. K. U. E. tarafından sekonder glokom ve sekonder büllöz kerotapati nedeniyle mini express glokom tüp implantasyonu operasyonlarının yapıldığı bildirilen ...'ün adli ve tıbbi belgelerinin değerlendirilmesi neticesinde; kişiye 04/12/2013 tarihinde Dr. Ş. G. K. tarafından yapılan sağ göz İOL Repozisyonu öncesinde travmatik yaralanmaya bağlı katarakt cerrahisi geçirmiş olduğu, travmaya bağlı yaralanması bulunan göze uygulanacak cerrahilerin zor cerrahi sınıfında bulunduğunun tıbben bilindiği, bu suretle repozisyon ameliyatı kararı verilirken mutlak endikasyon olduğunun tespit edilmesi gerektiği, dosyada mevcut tıbbi belgeler incelendiğinde, ameliyat endikasyonunun konulması için gerekli tıbbi bulguların mevcut olmadığı anlaşılmış olup, bu cerrahi müdahale sonrası komplikasyon gelişme riskini öngörmesi gerektiği cihetle, Dr. Ş. G. K.'nin endikasyon koyma yönünden özen eksikliği bulunduğu, ameliyat sonrası gelişen klinik tablonun travmatik göz cerrahisinden sonra gelişebilen komplikasyonlardan olduğu, sağlık hizmetini sağlık personeli aracılığı ile yürüten davalı idareye atfı kabil kusur bulunmadığı" tespitlerine yer verildiğinden olayda davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu gerekçesiyle ... için 174.936,00 TL maddi tazminat ile 100.000,00 TL manevi tazminat, ... için 30.000,00 TL manevi tazminat ve ... için 20.000,00 TL manevi tazminat olmak üzere toplam 324.936,00 TL tazminat ödenmesi isteminin kabulüne, hükmedilen 174.936,00 TL maddi ve 150.000,00 TL manevi olmak üzere toplam 324.936,00 TL tazminatın; 174.836,00 TL maddi tazminatın miktar artırım tarihi olan 19/11/2016 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine, 100,00 TL maddi ve 150.000,00 TL manevi tazminatın ise faiz istemi olmadığından yasal faiz uygulanmaksızın ödenmesine, fazlaya ilişkin tazminat istemleri (200,00 TL maddi tazminat ile 430.000,00 TL manevi tazminat) yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davalı idare istinaf isteminin kısmen reddine kısmen kabulüne, ... İdare Mahkemesince kararın, ... için 174.936,00 TL maddi tazminatın miktar artırım tarihi olan 19/11/2016 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine kısmı yönünden kaldırılmasına, ... İdare Mahkemesince verilen kararın, ... için 100.000,00 TL manevi tazminat, ... için 30.000,00 TL manevi tazminat ve davacı ... için 20.000,00 TL manevi tazminat ödenmesi isteminin kabulüne ilişkin kısmı yönünden kaldırılmasına, manevi tazminat istemi yönünden yeniden incelenen davada; davanın kısmen kabulüne kısmen reddine, ...'e 174.936,00 TL maddi tazminatın dava dilekçesinde yasal faiz talebi olmadığından yasal faiz uygulanmaksızın ödenmesine, ... için 10.000,00 TL manevi tazminat, ... için 5.000,00 TL manevi tazminat ve ... için 5.000,00 TL manevi tazminatın davacılara ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından, hükmedilen maddi tazminatın faiziyle bilikte ödenmesine karar verilmesi gerektiği, hükmedilen manevi tazminatın yetersiz olduğu; davalı idare tarafından, olay kapsamında düzenlenen bilirkişi raporunda kusur olmadığının sabit olduğu bu nedenle davanın reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMALARI : Davalı idare tarafından, davacıların temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. Davacılar tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacı ...'ün eşi ve davacı ...'ün de babası olan ..., miyop rahatsızlığı nedeniyle kullandığı lensin kayması neticesinde, 04/12/2013 tarihinde Ulucanlar Göz Eğitim ve Araştırma Hastanesine yatırılmış, 05/12/2013 tarihinde gözünden ameliyat olmuş, söz konusu ameliyattan başarılı sonuç elde edilememesi üzerine, 15/12/2013 ve 25/12/2013 tarihlerinde yeniden ameliyat geçirmiştir.
Bunun üzerine, davacılar tarafından, söz konusu ameliyatların da başarsızlıkla sonuçlandığı, gözün kurtarılması amacıyla toplamda 7 kez ameliyat yapıldığı, tüm bu tıbbi müdahalelere rağmen gözün işlevini yitirdiği, gözün canlı kalması amacıyla Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesinde tekrar göz ameliyatı yapıldığı, bu ameliyatta ise kornea naklinin yapılarak sağ gözün arka kısmına tüp takıldığı, ...'ün sağ gözünün görme işlevini kaybetmesinde davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu iddiasıyla maddi ve manevi tazminat istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmış; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır.
Genel anlamı ile tam yargı davaları, idarenin faaliyetlerinden ötürü, hakları doğrudan zarara uğrayanlar tarafından idare aleyhine açılan tazminat davaları olup, idarenin hukuki (mali/tazmin) sorumluluğunun yargı aracılığıyla belirlenip hüküm altına alınmasını sağlamaktadır.
İdare kural olarak, yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmektedir. Hizmet kusurundan dolayı sorumluluk, idarenin sorumluluğunun doğrudan ve asli nedenini oluşturmaktadır.
İdarelerin kamu hizmetlerinin gereği gibi işlemesini sağlayacak organizasyonları yaparak, yeterli araç ve gereçle donatılmış bina, tesis ve araçlarda hizmetin özelliğine uygun olarak seçilen ve yetişmiş personelle hizmeti yürütme yükümlülüğünün bulunduğu tartışmasızdır.
Zarar gören kişinin hizmetten yararlanan durumunda olduğu ve hizmetin riskli bir nitelik taşıdığı sağlık hizmetinde, idarenin tazmin yükümlülüğünün doğması için; zararın, idarenin hizmet kusuru sonucu meydana gelmiş olması gerekmektedir.
Esasen, Anayasa'nın 56. maddesi de Devlete, herkesin hayatını, beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamak; insan ve madde gücünde tasarruf ve verimi artırarak işbirliğini gerçekleştirmek amacıyla sağlık kuruluşlarını tek elden planlayıp hizmet vermesini düzenlemek ve bu görevini kamu ve özel kesimlerdeki sağlık ve sosyal kurumlarından yararlanarak onları denetleyerek yerine getirmek ile ilgili pozitif bir yükümlülük getirmiştir.
Öte yandan, manevi zararın varlığı, sadece şeref, haysiyet ve onur kırıcı işlem ve eylemlere maruz kalmış ya da kişilerin vücut bütünlüğünün ihlal edilmiş olmasına, ölüm nedeniyle ağır bir elem, üzüntü duyulması şartına bağlı olmayıp; idarenin yürütmekle yükümlü olduğu kamu hizmetini gereği gibi eksiksiz olarak sunamaması nedeniyle ilgililerin yeterli hizmet alamamalarından dolayı üzüntü ve sıkıntı duymaları da manevi zararın varlığı ve manevi tazminatın hükmedilmesi için yeterli bulunmaktadır. Manevi tazminat, mal varlığında meydana gelen bir eksilmeyi karşılamaya yönelik bir tazmin aracı değil, manevi tatmin aracıdır. Olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlar. Tam yargı davalarının ve manevi tazminatın belirtilen niteliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının, olayın, zararın ve idarenin kusurunun ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri olayların bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı olacak şekilde belirlenmesi, bununla birlikte olayın meydana geliş şekli ve idari faaliyetin niteliği gözetilerek hakkaniyetli bir tutarı aşmaması gerekmektedir.

A) Temyize Konu Kararın Maddi Tazminat İstemine Yönelik Kısmının İncelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın maddi tazminat istemine yönelik kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
B) Temyize Konu Kararın Manevi Tazminat İstemine Yönelik Kısmının İncelenmesi:
Manevi tazminat takdir edilirken, davacı yönünden, manevi tatmin duygusunu sağlamaya yetecek, zarara yol açan idari faaliyet sonucu duyulan elem ve ızdırabın kişi üzerindeki etki ve ağırlığını karşılayacak düzeyde olmasına; davalı yönünden ise, hakkaniyet sınırlarını aşmayan, ölçülü, adil dengeyi sağlayacak ve aşırı mali külfet oluşturmayacak makul bir seviyede olmasına dikkat edilmesi gerektiği açıktır.
Temyize konu karar ile davacıların manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulü ile sağ gözünde görme kaybı gelişen ... için 10.000,00 TL, ...'ün eşi ... ve çocuğu ... için ayrı ayrı 5.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmişse de; manevi tazminatın, ilgililerin duyduğu elem ve üzüntünün kısmen giderilmesini sağlayan manevi bir tatmin aracı olduğu gözetildiğinde, dava konusu olay nedeniyle ...'ün sağ gözünün görme yetisinin kaybedildiği dikkate alındığında davacıların manevi varlığında meydana gelen zararın giderilebilmesi için hükmedilen manevi tazminat tutarının yetersiz kaldığı kanaatine varıldığından, temyize konu kararın belirtilen kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin REDDİNE, davacıların temyiz isteminin kısmen KABULÜNE, kısmen REDDİNE,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının maddi tazminat istemine yönelik kısmının ONANMASINA, manevi tazminat istemine yönelik kısmının BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 27/02/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.