DANIŞTAY 10. DAIRE

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2021/1014 E.  ,  2025/808 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/1014
Karar No : 2025/808

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Sağlık Hizmetleri Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLLERİ : Hukuk Müşaviri...
Av. ...

İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, sahipliğinde bulunan ... Hospital Hastanesinin faaliyet izin belgesinin yenilenmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün... tarih ve... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, somut olayda, davacı şirketin sahibi olduğu hastanenin tadilat işlemlerinin bitmesi üzerine, faaliyet izin belgesinin yenilenmesi talebiyle yaptığı başvuru sırasında, yapı kullanım izin belgesi yerine, yapı kayıt belgesinin sunulduğu, imar barışı kapsamında verilen yapı kayıt belgesinin, kayıt dışı ve imar mevzuatına aykırı yapıları kayıt altına almak üzere, Kanunda ve bu Kanun uyarınca hazırlanıp yürürlüğe konulan usul ve esaslar gereğince belirlenen şartların yerine getirilmesi halinde sahibinin beyanına göre verildiği, bu belgenin verilmesi aşamasında herhangi bir idarenin dahlinin veya resmi kurum onayının söz konusu olmadığı, beyan üzerine verilen bilgilerin yanlış olması halinde veya yapılan denetimler neticesinde, verilen bilgilerin yanlış olduğunun anlaşılması halinde bu belgenin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve bu yetkinin devredildiği İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüklerince her zaman iptal edilebileceği dikkate alındığında, bu belgeyle, özel sağlık tesisi olarak faaliyette bulunmak isteyen yapılara ait projelerin; kayıt altına alınan yapıya ait olup olmadığının veya özel hastane olarak kullanılması planlanan yapının; konum, mimari projenin incelenmesi neticesinde verilen ön izin belgesinde belirlenen teknik özellikler (toplam oda sayısı, odaların büyüklüğü, lavabo sayısı, kapı genişliği, asansörün sahip olması gereken teknik özellikler vs) ve kapasite olarak Yönetmelikte belirlenen koşulları taşıyıp taşımadığının tam olarak belirlenemeyeceği, öte yandan, imar barışı kapsamında verilecek yapı kayıt belgesine sahip olan sağlık tesislerinde, yapı kullanım izin belgesi dahil Yönetmeliğin 8. maddesinde sayılan belge ve şartların aranmamasının, hasta güvenliği ve sağlığı açısından, tehlike anında hastanın güven içerisinde tahliye edilememesi gibi sakıncalara sebep olabileceği gibi tıbbi işlevlerin uygunluğu konularındaki eksikliklerin önceden bilinip tedbir alınması olanağını da ortadan kaldıracağı, kayıt dışı ve imar mevzuatına aykırı yapıların kayıt altına alınması amacıyla ve yalnızca malikin beyanına göre düzenlenen yapı kayıt belgesinin, sağlık tesisleri bakımından yapı kullanım izin belgesi olarak kabulüne imkan bulunmadığı sonucuna varıldığından dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, 3194 sayılı Kanun'un geçici 16. maddesi uyarınca başvuru yapılmak suretiyle, ilgili idareden yapı kayıt belgesinin alındığı, 3194 sayılı Kanun ve bu Kanuna dayanılarak hazırlanan usul ve esaslar gereği, yapı kayıt belgesinin, yapı kullanım izni belgesi yerine geçeceği, hastane binasının kaçak sıfatında değerlendirebilecek bir yapı olmadığı, hastaneye ait proje ve yapı ruhsatının ilgili belediye tarafından onaylandığı gibi hastane binasının yeni deprem raporu ve yangın raporuna da sahip olduğu, Sultangazi Belediyesinden alınan yazıda da, yapı kayıt belgesinin yapı kullanım izin begesi (iskan) yerine geçtiğinin açıkça belirtildiği, yapı kullanım izin belgesinin başvuru ekine eklenmesine rağmen dikkate alınmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, hukuki dayanağı bulunmayan temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY:
Davacı şirket, İstanbul ili, Sultangazi ilçesinde bulunan ... Hospital Hastanesinin sahibidir. Anılan hastanenin, yatak artırım, tadilat ve bina büyümesine ilişkin talebi mimari açıdan Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile uygun bulunmuştur. Akabinde, yapı adına ...tarihli ve ... belge numaralı yapı kayıt belgesi düzenlenmiş, tadilatın tamamlanması üzerine faaliyet izin belgesinin yenilenmesi talebiyle Sultangazi İlçe Sağlık Müdürlüğüne başvuru yapılmıştır. Anılan başvuruya cevaben, davacıdan yapılan tadilata ilişkin yeni yapı kullanım izin belgesinin sunulması gerektiği bildirilmiştir.
Bunun üzerine, davacı tarafından yapı kayıt belgesinin, yapı kullanım izin belgesinin yerine geçip geçmediğine yönelik olarak Sultangazi Belediyesine başvuru yapılmış, anılan başvuruya Sultangazi Belediyesi Yapı Kontrol Müdürlüğünce verilen ... tarih ve ... sayılı cevabi yazıda, yapı kayıt belgesinin, yapı kullanım izin belgesi (iskan) yerine geçtiği belirtilmiştir.
Tüm bu süreç sonrasında, davacı Sultangazi Belediyesi Yapı Kontrol Müdürlüğünce verilen ... tarih ve ... sayılı cevabi yazıyı eklemek suretiyle tekrar faaliyet izin belgesinin yenilenmesi talebiyle başvuru yapılmış, anılan başvuru Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve... sayılı işlemi ile, yapı kayıt belgesinin yapı kullanım izin belgesi şartlarını sağlamadığı gerekçesiyle reddedilmesi üzerine bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nun 1. maddesinde, Kanunun amacının, sağlık hizmetleri ile ilgili temel esasları belirlemek olduğu; 2. maddesinde, Milli Savunma Bakanlığı hariç bütün kamu kurum ve kuruluşları ile özel hukuk tüzelkişileri ve gerçek kişileri kapsadığı; 3. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, sağlık kurum ve kuruluşlarının yurt sathında eşit, kaliteli ve verimli hizmet sunacak şekilde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca, diğer ilgili bakanlıkların da görüşü alınarak plânlanacağı, koordine edileceği, mali yönden destekleneceği ve geliştirileceği; (c) bendinde, bütün sağlık kurum ve kuruluşları ile sağlık personelinin ülke sathında dengeli dağılımı ve yaygınlaştırılmasının esas olduğu, sağlık kurum ve kuruluşlarının kurulması ve işletilmesinin bu esas içerisinde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca düzenleneceği; 9. maddesinin (c) bendinde, bütün kamu ve özel sağlık kuruluşlarının tesis, hizmet, personel, kıstaslarını belirlemeye, sağlık kurum ve kuruluşlarını sınıflandırmaya ve sınıflarının değiştirilmesine, sağlık kuruluşlarının amaca uygun olarak teşkilatlanmalarına, sağlık hizmet zinciri oluşturulmasına, hizmet içi eğitim usul ve esasları ile sağlık kurum ve kuruluşlarının koordineli çalışma ve hizmet standartlarının tespiti ve denetimi ile bu Kanunla ilgili diğer hususların Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle tespit edileceği hükme bağlanmıştır.
10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 355. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, her türlü koruyucu, teşhis, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerini planlamak, teknik düzenleme yapmak, standartları belirlemek ve bu hizmetler ile sunucularını sınıflandırmak, bununla ilgili iş ve işlemleri yaptırmak; (c) bendinde, kamu ve özel hukuk tüzel kişileri ile gerçek kişilere ait sağlık kurum ve kuruluşlarına izin vermek ve ruhsatlandırmak, bu izin ve ruhsatları gerektiğinde süreli veya süresiz iptal etmek Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün görevleri arasında sayılmıştır.
Anılan mevzuat hükümlerine dayanılarak ve etkin, verimli ve kaliteli sağlık hizmeti sunulmasını sağlamak üzere, bütün özel hastanelerin tesis, hizmet ve personel standartlarının tespit edilmesine, sınıflandırılmasına, sınıflarının değiştirilmesine, amaca uygun olarak teşkilatlandırılmasına ve bunların açılmalarına, faaliyetlerine, kapanmalarına ve denetlenmelerine ilişkin usûl ve esasları düzenlemek amacıyla Özel Hastaneler Yönetmeliği hazırlanmış ve 27/03/2002 tarih ve 24708 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan anılan Yönetmeliğin -yine dava konusu işlemin tesis edildiği tarihteki haliyle- 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, özel hastane binasının bulunduğu alan ile ilgili olarak imar ile ilgili mevzuat uyarınca özel hastane yapılabileceğine dair ilgili belediye tarafından düzenlenmiş belgenin bulunması gerektiği; 10. maddesinin 1. fıkrasında, özel hastanelerin yapı kullanma izni belgesi almış olan binalarda kurulacağı hükme bağlanmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun, -dava konusu işlem tarihindeki haliyle- Geçici 16. maddesinde,
"(1) Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir. Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir.
...
(3) Yapı Kayıt Belgesi yapının kullanım amacına yöneliktir. Yapı Kayıt Belgesi alan yapılara, talep halinde ilgili mevzuatta tanımlanan ait olduğu abone grubu dikkate alınarak geçici olarak su, elektrik ve doğalgaz bağlanabilir.
...
(10) Yapı Kayıt Belgesi, yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerlidir. Yapı Kayıt Belgesi düzenlenen yapıların yenilenmesi durumunda yürürlükte olan imar mevzuatı hükümleri uygulanır. Yapının depreme dayanıklılığı hususu malikin sorumluluğundadır.
...

(12) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlık ve Maliye Bakanlığı tarafından müştereken belirlenir." hükümleri yer almıştır.
Ayrıca, Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 81 Valiliğine gönderilen "Özel Sağlık Kuruluşlarının İmar Barışı Kapsamında Sağlık Bakanlığı Uygulaması" konulu, 09/11/2018 tarih ve 54718026 sayılı Genel Yazısında, "... İmar barışı kapsamında yapı kayıt belgesi alan sağlık yapıları, yapı kullanım izin belgesinde şartları sağlamadığından, Bakanlığımız tarafından da olduğu gibi kabul edilerek sağlık tesisi olarak ruhsatlandırılması mümkün değildir..." şeklinde ifadelere yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Sağlık Bakanlığının, sağlık kurum ve kuruluşlarını yurt sathında eşit, kaliteli ve verimli hizmet sunacak şekilde planlamaya, sağlık hizmetinin bu plan çerçevesinde yürütülmesini sağlamaya, sağlık hizmet sunucularının hizmet standartlarını belirlemeye, değişen koşullara göre bunları değiştirmeye, bu hizmetler ile sunucuları sınıflandırmaya yetkili olduğu açıktır.
Buna göre, Sağlık Bakanlığının özel hastanelerin personel, yer seçimi, bina standartlarını belirleme yetkisi bulunmaktadır.
Bununla birlikte, 3194 sayılı İmar Kanunu'na eklenen Geçici 16. madde ile, afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla yapı kayıt belgesi müessesesi getirilmiştir. Esasen, yapı kayıt belgesinin misyonu, ruhsata aykırı/ruhsatsız yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına, yani yapının imar mevzuatına uygun hale getirilmesine kadar geçen süre ile sınırlı olmak üzere, yapıya su, elektrik ve doğalgaz bağlama imkanı ile anılan yapıyı (yıkım, para cezası gibi yaptırımların ya da elektrik, su bağlanmaması gibi uygulamaların tehdidi altında olmaksızın) kullanma olanağı sunmaktan ibaret bulunmaktadır.
Öte yandan, Anayasa Mahkemesi'nin yerleşik içtihadı haline gelmiş hukuk devleti tanımına göre hukuk devleti, eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, Anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir.
Hukuk devleti ilkesi ile yakından ilişkili bir başka idare hukuku kavramı olan idari istikrar ilkesi ise; vatandaşların idarenin işlem ve eylemlerine karşı kendilerini hukuki güvenlik içerisinde hissetmeleri ve ayrıca idarenin düzgün işlemesini sağlayarak düzenli idare ilkesinin gerçekleşmesi şeklinde iki temel anlamda ele alınması gereken bir ilkedir. Buna göre vatandaşların kendilerini hukuki güvenlik içerisinde hissetmeleri için idarenin belirlilik, idari ve yargısal teamüllere uygunluk, kazanılmış haklara saygı, haklı beklentilere uygunluk ve geriye yürümezlik gibi alt ilkelere uygun hareket etmesi gerekmektedir. Bu alt ilkelerin her biri hukuki güvenlik anlamında idari istikrarı gerçekleştirmeye yönelik ilkelerdir.
Düzenli idare ilkesi ise; idarenin düzenleme yapma yetkisine sahip olduğu alanlarda, bu alanları tüzük yönetmelik gibi idari metinlerle objektif bir şekilde düzenlemesi ve sürekli uygulamalar ile hukuki istikrarı tesis ederek buna uymasıdır. Dolayısıyla, idarenin düzenleme yetkisine sahip olduğu alanlarda, aynı ve benzer durumda olan kişi ve olaylar için eşit uygulamayı sağlamak adına objektif düzenlemeler yapması ve istikrarlı uygulamalarda bulunması gerekmektedir. Bu bağlamda; idarenin yetki sahibi olduğu alanlarda yapacağı düzenlemelerde, haklı bir neden olmadan yerleşik, istikrar kazanmış uygulamalarından ayrılması sahip olduğu serbestiyi düzenli idare ilkesine ve bu ilkenin bağlı olduğu eşitlik ilkesine aykırı kullanması anlamına gelecektir.
Dava konusu uyuşmazlık, davacı tarafından özel hastane olarak kullanılan yapı adına düzenlenen yapı kayıt belgesinin, Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün "Özel Sağlık Kuruluşlarının İmar Barışı Kapsamında Sağlık Bakanlığı Uygulaması" konulu 09/11/2018 tarih ve 54718026 sayılı Genel Yazısı uyarınca yapı kullanım izni belgesi olarak kabul edilemeyeceğinden bahisle özel hastane faaliyet izin belgesinin yenilenmemesinden kaynaklanmaktadır.
Bununla birlikte, Sağlık Bakanlığının "Özel Sağlık Kuruluşlarının İmar Barışı Kapsamında Sağlık Bakanlığı Uygulaması" konulu 01/09/2021 tarih ve E-54718026 sayılı yeni bir Genel Yazı çıkardığı ve bu Genel Yazı'da bu defa ilgili mevzuatta herhangi bir değişiklik de olmadığı halde özel sağlık kuruluşu binalarına yönelik aranan "yapı kullanım izin belgesi" yerine "yapı kayıt belgesi"ne göre işlem yapılabileceği yönünde düzenlemelere yer verdiği görülmektedir.
Bu durumda, her ne kadar, davacının talebi Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün "Özel Sağlık Kuruluşlarının İmar Barışı Kapsamında Sağlık Bakanlığı Uygulaması" konulu 09/11/2018 tarih ve 54718026 sayılı Genel Yazısına istinaden reddedilmiş ise de, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihten sonraki başka bir Genel Yazı ile, anılan yazıda belirtilen diğer belgelerin de (yangına karşı gerekli tedbirlerin alındığına ilişkin belge, deprem raporu vs.) temin edilmesi halinde yapı kayıt belgesinin yapı kullanım izin belgesi yerine geçeceğinin kabul edildiği, buna göre davacının sunduğu yapı kayıt belgesinin kabul edilmemesinin haklı ve hukuki bir sebebinin olmadığı anlaşıldığından, idarenin aynı veya benzer durumda olan kişi ve olaylar için eşit uygulama yapmasını zorunlu kılan idari istikrar ve düzenli idare ilkeleri gereği, davacının bu kapsamda sunduğu yapı kayıt belgesinin de bu çerçevede değerlendirilmesi gerektiği, aksine bir kabulün hukuk devleti, idari istikrar ve düzenli idare ilkelerine aykırılık teşkil edeceği açık olup, bu yönüyle dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin KABULÜNE,
2. Davanın reddine ilişkin... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 19/02/2025 tarihinde oy çokluğuyla kesin olarak karar verildi.

(X)-KARŞI OY :

Davanın reddine ilişkin... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararı usule ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden onanması gerektiği oyuyla, aksi yöndeki Daire kararına katılmıyorum.